Burada konuşan Çiftçi, kelam konusu protokolle “Afete Hazır Üniversite” maksadına resmiyet kazandırdıklarını belirtti.

Türkiye’nin bilim, bilgi ve irfan birikimini temsil eden üniversiteleri, gençlerin gücünü, devletin kurumlarının kapasitelerini afetlere karşı ortak bir kararlılıkta buluşturduklarını söz eden Çiftçi, “Türkiye, coğrafyası prestijiyle zelzele başta olmak üzere, sel, heyelan, yangın ve öbür afet cinsleriyle sıkça karşı karşıya kalmaktadır. Doğal afetleri büsbütün engellemek mümkün değildir. Fakat yıkıcı tesirlerini azaltmak bizim elimizdedir. Her manada afetlere karşı hazırlık kapasitemizi güçlendirmek, farkındalığı artırmak, risk belirleme ve azaltma stratejilerimizi oluşturmak, afetlerin yıkıcı tesirini azaltmanın en değerli yoludur.” diye konuştu.

Çiftçi, 6 Şubat 2023’teki “asrın felaketi” olarak hafızalara kazınan sarsıntıların ağır kayıplar yaşattığını hatırlattı.

Yaşanan bu afetlerin ve yıkıcı sonuçların, hazırlıksız olmanın ağır sonuçlarının olacağını gösterdiğini lisana getiren Çiftçi, “Bu nedenle, afet idaresi kriz anında başlatılacak bir süreç değildir. Afet olmadan evvel başlayan bilimle, eğitimle ve planlamayla olumsuz tesirleri en aza indirilecek bir süreç idaresidir. Devletimizin tüm kurumlarıyla, milletimizin birlik ruhuyla Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde asrın felaketini asrın dayanışmasına dönüştürmesi, bütün zorlukları aşabileceğimizin göstergesi olmuştur.” sözlerini kullandı.

“Afet temalı seçmeli derslerin yaygınlaşması sağlanacak”

Bakan Çiftçi, protokolün, afet ve acil durumlara hazırlık kapasitelerini güçlendirirken, “ilköğretimden üniversiteye” afet idare süreçlerine büyük katkı sağlayacağının altını çizdi.

Bu protokol ile üniversitelerde gerçekleştirilecek eğitim, gönüllülük, tatbikat, ortak AR-GE ve akademik faaliyetlerin temel çerçevesini ortaya koyduklarını belirten Çiftçi, şunları kaydetti:

“Aynı vakitte afet farkındalık eğitimlerinin ülke genelinde ortak bir anlayış doğrultusunda yürütülmesini de hedefliyoruz. Üniversitelerimizde afet idaresi, risk azaltma ve gönüllülük alanlarında ders ve modüllerin açılması teşvik edilerek, farklı disiplinlerde afet temalı seçmeli derslerin yaygınlaşması sağlanacaktır. Lisansüstü seviyede araştırmalar ve tez çalışmalarını desteklerken tıpkı vakitte ortak AR-GE projeleriyle bilimsel bilgiyi pratiğe aktaracağız. Afet idaresi problemini salt bir teori ve mühendislik olarak ele almıyoruz. Sosyolojiden psikolojiye, bağlantıdan kent planlamasına kadar çok disiplinli bir yaklaşımı benimseyerek hareket ediyoruz.”

“En az bir kere tatbikat yapılmasını hedefliyoruz”

Çiftçi, AFAD Gönüllülük Sistemi ile uyumlu öğrenci topluluklarının kurulması için her türlü takviyesi sağlayacaklarının altını çizerek, şunları tabir etti:

“Bu topluluklarda gönüllülük faaliyetlerine katılan öğrencilerimize iştirak dokümanı ve sertifika vereceğiz. Toplumsal manada sorumluluk şuurunu inşa ederken, yaşanacak afet durumlarında alanda misyon alacak nitelikli insan kaynağı da oluşmuş olacaktır. Neye, nerede, nasıl ve ne vakit müdahale edebileceğini bilen bir insan, bir hayatın kurtulmasına elbet vesile olacaktır. Üniversitelerimizin yerleşkelerinde yılda en az bir defa tatbikat yapılmasını hedefliyoruz. Saha uygulamaları, simülasyonlar eğitimlerin tesirini daha güçlü hale getirecektir.”

“hazirim.gov.tr” afet farkındalık internet sayfasında, afet öncesi, sırası ve sonrası noktasında yapılması gerekenleri kolay, erişilebilir ve ortak bir içerikle kamuoyuna sunulduğunu hatırlatan Çiftçi, bunun, yaşamsal her alanın dijitalleştiği bu periyotta, afet şuurunun dijital tabanda yaygınlaşmasına ve farkındalık oluşturulmasına kıymetli bir katkı sağlayacağını söyledi.

Bakan Çiftçi, Milli Eğitim Bakanlığı ile yürüttükleri “Her Okula Bir Afet Farkındalık Öğretmeni” projesiyle afet şuurunu daha küçük yaşlardan itibaren kazandırmayı öncelikli gayeler ortasına aldıklarını lisana getirdi.

Afetlerle çabada devletin vazife ve sorumluluğunun büyük olduğunu vurgulayan Çiftçi, “Afetlerle çabada toplumsal sorumluluk da büyük bir ehemmiyet taşımaktadır. Devletimizin gücü ve kudretiyle, milletimizin farkındalık şuuru bir ortaya geldiğinde ortaya asrın afetlerle uğraş direnci çıkacaktır. Bizler, güçlü Türkiye’nin, afet sonrası müdahale kapasitesini ve afet öncesi risk azaltma kültürünü sağlam bir halde inşa etmesini olmazsa olmazımız olarak görüyoruz.” dedi.

“Üniversitelerimiz, yerleşkelerini barınma alanı olarak tahsis etti”

YÖK Lideri Prof. Dr. Erol Özvar da imzalanacak protokolün iki kurum ortasında Türkiye’nin afetlere karşı daha dirençli, hazırlıklı ve şuurlu bir toplum olma iradesinin kurumsal bir tezahürü olduğunu söyledi.

Protokolün birebir vakitte üniversiteler ile kamu kurumları ortasında uzun vadeli, sistemli ve sürdürülebilir eşgüdüm için de güçlü bir adım olduğunu belirten Özvar, Yükseköğretim sistemi olarak ülkenin her kentinde bulunan 208 üniversite, yaklaşık 187 bin akademisyen ve 6 milyondan fazla üniversite öğrencisiyle büyük bir beşeri, bilimsel ve kurumsal kapasiteye sahip olduklarını hatırlattı.

Özvar, bu kapasitenin, afet şuurunun yaygınlaştırılmasında, risk azaltma kültürünün geliştirilmesinde ve afet sonrası arama-kurtarma ile insani yardım faaliyetlerinde aktif biçimde rol üstlenmesinin mümkün olduğunu lisana getirdi.

“Asrın felaketi” olarak nitelendirilen Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat zelzeleleri sonrasında üniversitelerin çok kısa müddette organize olduğunu anımsatan Özvar, “Üniversitelerimiz çok kısa müddette organize olmuş, yerleşkelerini barınma alanı olarak tahsis etmiş, akademik ve teknik uzmanlıklarını alana taşımış, sıhhat ve psikososyal dayanak hizmetlerine katkı sunmuş, öğrencilerimiz istekli faaliyetlerde aktif rol almıştır.” dedi.

Üniversitelerin bu süreçte yaraların sarılmasına sunduğu katkının, yükseköğretimin toplumsal sorumluluk şuurunu en güçlü biçimde ortaya koyduğunu kaydeden Özvar, protokolün bu tecrübeyi kurumsal bir çerçeveye kavuşturacak olması bakımından manalı olduğunu vurguladı.

“Etkin bir uyum düzeneğinin işletilmesini temin edeceğiz”

Özvar, protokolün temel gayesinin yükseköğretim kurumlarında afet farkındalığını artırmak, afet risklerinin azaltılmasına yönelik çalışmaları sistemli hale getirmek, gönüllülük kültürünü yaygınlaştırmak ve üniversitelerin afetlere hazırlık kapasitesini güçlendirmek olduğunu bildirdi.

Bu kapsamda, afet farkındalık eğitimlerinin yaygınlaştırılması, afet idaresi ve risk azaltma alanlarında ders, modül ve akademik içeriklerin geliştirilmesi, AFAD Gönüllülük Sistemi ile uyumlu öğrenci topluluklarının teşvik edilmesi ve akredite grupların oluşturulmasının mümkün olacağına işaret eden Özvar, şunları kaydetti:

“Üniversite yerleşkelerinde yılda en az bir kere tatbikat yapılması, saha uygulamaları ve simülasyon programlarının geliştirilmesi üzere müşahhas adımlar da bu işbirliği çerçevesinde hayata geçirilecektir. Gayemiz ‘Afete Hazır Üniversite’ anlayışını bütün üniversitelerimize yerleştirmektir. Bu formda yükseköğretim kurumlarımızın afetlere karşı hazırlıklı, uyum içinde hareket edebilen ve topluma örnek yapılar haline gelmesini hedeflemekteyiz. Yükseköğretim Kurulu olarak biz de üniversitelerimizde ‘Afet Risk İdaresi Uyum Üniteleri’nin kurulmasını teşvik edecek, afet idaresi ve risk azaltma gayretlerini öncelikli alanlar ortasında kıymetlendirecek ve AFAD ile üniversitelerimiz ortasında aktif bir uyum sisteminin işletilmesini temin edeceğiz.”

Üniversitelerin bilimsel birikimi ile AFAD’ın alandaki deneyiminin birleşmesinin afet öncesi hazırlık, afet anı müdahale ve afet sonrası güzelleştirme süreçlerinde çok daha güçlü bir kapasite ortaya çıkacağını vurgulayan Özvar, protokolün iyi olmasını diledi.

AFAD Başkanı Pehlivan’ın konuşması

AFAD Lideri Ali Hamza Pehlivan da konuşmasında, 1-7 Mart Sarsıntı Haftası’nı vesile kılarak, 365 gün anlayışıyla okullarda, kamu kurum ve kuruluşlarında, köylerden mahallelere kadar eğitim ve farkındalık faaliyetleri yürüttüklerini belirtti.

Bu manada, okullarda yürütülen faaliyetlerle birlikte yükseköğretim kurumlarında da işbirliğinin dünden bugüne devam ettiğini lisana getiren Pehlivan, “Nitekim üniversitelerimizde şu ana kadar yapmış olduğumuz bütün plan, projelerde değerli hocalarımızla işbirliğini daima yaptık, inşallah bundan sonra da devam ettireceğiz.” diye konuştu.

Konuşmaların akabinde protokol, Bakan Çiftçi ve Özvar tarafından imzalandı, kentsel arama-kurtarma alanında akredite olan üniversitelere sertifikaları takdim edildi.

AFAD Başkanlığı Zelzele ve Risk Azaltma Genel Müdürü Orhan Tatar da afet farkındalığı konusunda bir sunum yaparak, “hazirim.gov.tr” internet sitesi hakkında bilgilendirmede bulundu.

Bakan Çiftçi daha sonra AFAD’ın tanıtım ve bilgilendirme stantlarını gezerek, ilgili çalışandan bilgi aldı.

Protokolün amacı

AFAD ile YÖK ortasında imzalanan protokolle yükseköğretim kurumlarında afet farkındalığının artırılması, afet risklerinin azaltılması, afet gönüllüğünün geliştirilmesi ve üniversitelerin afetlere hazırlık kapasitesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Protokol, üniversitelerde kurulabilecek afet idaresi gruplarının eğitimi ve AFAD akreditasyon sistemi ile uyumlu formda akredite edilmesine ait yol ve asılları da kapsıyor.

“Gönüllülük kavramıyla çerçeve daha da genişlemiştir”

Akreditasyon Sertifika ve Takviye AFAD Gönüllüleri kimlik kartlarını takdim etmek üzere bir ortaya geldiklerini belirten AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan, “4 kavramdan bahsetmek isterim. Aslında tahminen de bu süreci özetleyen temel sözler, temel kavramlar ortasında yer alan bu kavramlardan birisi; imece, başkası gönül sözü gönül kavramı ve bu kavramlardan doğmuş olan istekli kavramı ve en nihayet akreditasyon kavramı. İmece; bizim kadim kültürümüzde, geleneğimizde yeri olan, insanlarımızın hiçbir karşılık beklemeden birbirlerinin yardımına koştuğu süreçleri söz eder. Bir insanın, bir ailenin muhtaçlığı olduğunda öbür komşuları o mahallede köyde yaşayanlar hiçbir teklif beklemeden bazen haberli bazen habersiz bu vatandaşlarımızın yardımına koşarlar ve tahminen de günlerce sürecek bir iş, 1 gün içerisinde bitirilir. Bunun daima birlikte memnunluğu yaşanır. Gönül kavramı; öteki insanlarda tek bir sözle karşılığı olmayan, birçok manası içinde barındıran bir sözdür. Kalp, ruh, his, istek, istek üzere birçok manalı kelimeyi bünyesinde barındırır. Bu da aslında bizim sahip olduğumuz kültür ve medeniyet bedellerinin doğurduğu bir sözdür, kavramdır. Bir işe nitekim samimiyetle ve istek, istekle ve kalben, ruhen iştirak sağlamak, isteklilik göstermek manasına gelir. Bu sözden doğmuş olan gönüllük kavramı hem imeceyle hem gönül kavramıyla bir bütünlük arz edecek halde hiçbir karşılık beklemeden insanların birbirinin yardımlarına kavuşmasıdır. Hatta gönüllülük kavramıyla çerçeve daha da genişlemiştir” diye konuştu.

“Salondaki bütün gönüllere, bütün gönüllülere gereksinimimiz var”

5 Aralık Dünya Gönüllüler günü vesilesiyle tüm gönüllüleri tebrik eden İçişleri Bakan Yardımcısı Münir Karaloğlu, şöyle konuştu:

“AFAD bir uyum kurumu. AFAD, afet idaresiyle ilgili bir işi kendisi yapacak diye bir şey yok. Dünyaya baktığımızda afet idaresinin büyük çoğunlukla gönüllüler üzerinden yürüdüğünü de görüyoruz aslında. Şu ana kadar akredite ettiğimiz takım sayısı 16 bini geçti. Benim resmi olarak şu anda AFAD’daki arama kurtarma eleman sayım kaç? Yalnızca 3 bin 500. Bin 200 daha alacağız. İşte 4 bin 500, 5 bine yaklaşacağız 5 bin bile olmayacağız. Bu bize kâfi mi arkadaşlar? Yetmediğini 6 Şubat sarsıntısında Rabbim hepimize öğretti. Bu sayıların yetmediğini, yetmeyeceğini yalnızca bu hizmeti kamu eliyle, kamu vazifelisi eliyle yapamayacağımızı en büyük kanıtı, ispatı 6 Şubat depremleriydi. Az evvel sayı verildi. Dendi ki 6 Şubat sarsıntılarında 32 bin 500 arama kurtarma vazifelisi alanda çalıştı. Gerçek mu? Gerçek. AFAD’ın elinde resmi çalışan kaç tane arama kurtarma elemanı vardı? 2 bin 200-2 bin 500. Gerisi, bir kısmı öbür kamu kuruluşlarından, emniyetin PAK’ı, Ulusal Eğitim’in arama kurtarma, cezaevlerinin arama kurtarma grupları. Oburu de 14 bini de dünyanın çeşitli ülkelerinden bizim yardımımıza koşan dost ve kardeş ülkelerin gönüllüleri ve sivil toplum kuruluşları. Bizim bir hesabımız var. 6 Şubat zelzelesinde 30 bin bina enkaz oldu. 25 kişidir bizim gruplar. Takımlar 25 kişi 8 saat çalıştı biz dinlenelim sonra 16 saat sonra gelip mesaiye devam ederiz diye bir kavram yok. Orada kesintisiz bir hizmete muhtaçlık var. Yani tıpkı enkazın başında 3 başka takıma gereksiniminiz var. 75 kişi enkaz başına 30 binle çarparsanız 1 milyon 900 bin küsur arama kurtarmacıya birebir anda bütün enkazlara ulaşıp çalışma yapabilmeniz için gereksiniminiz var. Bu kadar insanı resmi olarak istihdam etme talihiniz var mı? Yok. İşte o vakit salondaki bütün gönüllere, bütün gönüllülere gereksinimimiz var.”

Konuşmaların akabinde AFAD gönüllülerine kimlikleri ve sertifikaları teslim edildi.

Bunun üzerine okul idaresi tarafından doğal gaz dağıtım firması takımlarının bölgeye çağrıldığı aktarılan açıklamada, “Kokunun kaynağının doğal gaz sızıntısı olmadığı anlaşılarak AFAD grupları süratli biçimde okula intikal ettirilmiştir. AFAD gruplarının ölçüm ve incelemeleri sonucu ortamdaki kokunun sülfür gazı (kükürt) kaynaklı olduğu tespit edilmiştir. Asansör önlem emeliyle kullanım dışı bırakılmış, alana inen merdiven ve koridorlar güvenlik bariyeriyle kapatılmıştır. AFAD tarafından tutulan tutanakta öbür katlarda yapılan ölçümlerde gaz tespit edilmediği, yayılımın asansör boşluğundaki tabanla sonlu kaldığı belirtilmiştir.” sözleri kullanıldı.

Açıklamada, hususun incelenmesi ve alınacak tedbirlerin tespiti için Halk Sıhhati Hizmetleri Başkanlığına bağlı takımların olay yerine geldiği tabir edilerek, öğrenci ve çalışanda rastgele bir sıhhat sorunu olmadığının tespit edildiği bildirildi.

– “AFAD takımları ölçümler yaptı”

AFAD ve Halk Sıhhati Hizmetleri Başkanlığı takımlarının yanı sıra Atatürk Üniversitesinin jeoloji, jeofizik, kimya ve inşaat mühendisliğinden gelen bilim heyetinin okulda incelemede bulunduğu bilgisine yer verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Tespit edilen sülfür gazının termal kaynaklı olduğu değerlendirilmiştir. 26 Kasım’da Halk Sıhhati Hizmetleri Başkanlığına bağlı gruplar, Ilıca Termal Tesisleri’nde incelemelerde bulunmuş ve numuneler almıştır. Tesisten alınan numunelerde de sülfür gazı ve insan sıhhatine olumsuz tesir edebilecek öteki birtakım gazların oranlarının olağan kıymetlerinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte birebir gün AFAD takımları Atatürk İlkokulu’nda üst kattan başlamak suretiyle tüm binada tekrar ölçümler yapmıştır. Bu ölçümlerde eksi 1 olarak söz edilen bodrum kata kadar gaz sızıntısı olmadığı lakin bodrum katta sızıntının devam ettiği tespit edilmiştir. İşçi ve öğrencilerin sıhhat durumları tekrar sorgulanmış ve rastgele bir sıhhat şikayeti olmadığı anlaşılmıştır.”

Bölgede bulunan termal otel ile aquaparkta yapılan ölçümlerde de emsal gazların tespit edildiği anlatılan açıklamada, bunun üzerine bilim ve sıhhat heyeti tarafından durumun ortak sorun olduğunun değerlendirildiği belirtildi.

– Uzmanlardan oluşan bir araştırma ve kıymetlendirme kurulu kuruldu

Açıklamada, bahsin değerine binaen saha çalışmaları devam ederken Valilik başkanlığında, Büyükşehir Belediyesi, Aziziye Kaymakamlığı, Aziziye Belediye Başkanlığı, İl Sağlık Müdürlüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, AFAD ve Atatürk Üniversitesinden bahsin uzmanlarından oluşan bir araştırma ve kıymetlendirme komitesi kurulduğu tabir edildi.

Elde edilen bulgular, risk ve güvenlik idaresi ile geliştirilecek tedbire siyasetleri hakkında değerlendirilmeler yapıldığı aktarılan açıklamada, şunlara yer verildi:

“Komisyonda yer alan bilim insanları ve uzmanlar tarafından yapılan değerlendirmeler ışığında meydana gelen gaz sızıntılarının kaynağı şimdi kesin olarak tespit edilememekle birlikte genel kanaat, hafif şiddetteki sismik hareketlerin bu sızıntılara yol açabileceği tarafındadır. Araştırma ve Kıymetlendirme Komitesi tarafından alınan kararlar doğrultusunda insan sıhhatini tehdit ihtimaline karşı Aziziye İlçe Hıfzıssıhha Kurulu kararıyla Atatürk İlkokulu’nda önlem emelli eğitime orta verilmiştir. Sorun giderilinceye kadar öğrencilerin ilçede bulunan Mesleksel Eğitim Merkezi’nde tahsillerini sürdürmelerine karar verilmiştir. İl Hıfzıssıhha Kurulu kararıyla Aziziye bölgesindeki tüm termal tesislerin faaliyetleri önlem hedefli süreksiz mühletle durdurulmuştur.”

Açıklamada, araştırma, kıymetlendirme ve tahlil faaliyetlerinin titizlikle sürdürüldüğü kaydedildi.