50 YILLIK MÜZİK VERİSİ ANALİZ EDİLDİ

Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi’nde öğretmen Nur Kabave Kutlu öncülüğünde yürütülen çalışmada, 1975-2025 yılları arasında seçilen 200 şarkının sözleri incelendi. Python tabanlı analizde toplam 12 bin 397 fiil değerlendirmeye alındı.

ŞİMDİKİ ZAMAN KULLANIMI ARTTI

Araştırma sonuçları, dikkat çekici bir değişimi ortaya koydu. 1975-2000 döneminde yüzde 4,49 olan şimdiki zaman kullanımı, 2000-2025 döneminde yüzde 9,64’e yükseldi. Buna karşılık geniş zaman kullanımı ise aynı süreçte düşüş gösterdi.

“TOPLUM AN’A YÖNELİYOR”

Araştırmacılar, dildeki bu değişimin toplumsal eğilimlerle bağlantılı olabileceğine dikkat çekti. Elde edilen verilerin, bireylerin daha çok “anı yaşayan” bir bakış açısına yöneldiğine işaret ettiği değerlendirildi.

DİSİPLİNLERARASI ÇALIŞMA

Projede mühendislik ve sosyal bilimlerin bir araya getirildiğini belirten öğretmen Nur Kabave Kutlu, şarkı sözlerinin sadece içerik değil, dil yapısı açısından da incelenmesi gerektiğini vurguladı. Kodlama sürecini öğrenci Emir Demirer yürütürken, verilerin yorumlanmasına Esma Nur Ergin ve Defne Dursun katkı sundu.

BİLİMSEL PLATFORMDA SUNULACAK

Çalışma, 8 Mayıs 2026’da düzenlenecek VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi’nde sözlü bildiri olarak sunulacak. Kongre değerlendirmesinde araştırma, özgünlüğü ve bilimsel derinliğiyle öne çıkan çalışmalar arasında gösterildi.

Liseli öğrencilerin hazırladığı bu çalışma, müzik, dil ve toplum ilişkisini veri temelli bir yaklaşımla ele alarak farklı bir bakış açısı sunuyor.

MEB’den yapılan açıklamaya nazaran, OECD’nin raporunda, PISA kapsamında iştirakçi ülkelerin 20 yıllık performanslarına bakıldığında, Türkiye’nin matematik alanında muvaffakiyetini istikrarlı biçimde artıran 2 ülkeden biri, fen bilimleri alanında ise 4 ülkeden biri olması, memleketler arası seviyede dikkati çekmeye devam ediyor.

Bu doğrultuda, Japon eğitim heyeti Türkiye’nin yükselen muvaffakiyetini ve ölçme-değerlendirme alanındaki uygulamalarını yerinde incelemek, eğitimde eşitsizliklerin azaltılması ile bilgi ve irtibat teknolojilerinin eğitimde kullanımı ve muhtemel işbirliği imkanlarını değerlendirmek amacıyla Bakanlığı ziyaret etti.

Japonya’nın Ankara Büyükelçiliği Eğitim Bölümü Başkanı Elçi-Müsteşar Hiroaki Motomura başkanlığındaki heyette, Japonya Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığına bağlı Ulusal Eğitim Siyaseti Araştırma Enstitüsü uzmanları Adachi Maiko, Mochino Tetsuya ve araştırmacı Naoko Otsuka yer aldı.

Ölçme, Kıymetlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ÖDSGM) İzleme Araştırmaları Daire Başkanı İsmail Çuhadar’ın heyete eşlik ettiği görüşmede, Türkiye’nin PISA araştırmalarında sergilediği performans artışı, başarılı süreç idaresi ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamındaki şimdiki yaklaşımlar ele alındı.

Toplantıda, ÖDSGM uzmanları tarafından çeşitli sunumlar gerçekleştirildi. İştirakçilerin mevzuya ait görüş ve teklifleri de alındı. Sunumlarda, Türkiye’nin milletlerarası izleme araştırmalarında yakaladığı ivmenin dayandığı stratejik ıslahatlara ait bilgi verildi.

Sunumlarda ayrıyeten ulusal öğrenci izleme araştırmaları, ölçme ve kıymetlendirme sistemindeki dijitalleşme adımları ve eğitim kalitesini artırmaya yönelik kapsamlı çalışmalar Japon heyete aktarıldı.

Heyet, bilgi ve irtibat teknolojilerinin eğitimde kullanımını gözlemledi

Görüşme sırasında Japon Ulusal Eğitim Siyaseti Araştırma Enstitüsü uzmanları, Türkiye’nin bilhassa matematik ve fen bilimleri alanlarında PISA araştırmalarında sergilediği istikrarlı başarıyı yakından takip ettiklerini tabir etti.

Heyet üyeleri, Türkiye’nin bu alandaki başarılı uygulamalarından ve tecrübelerinden faydalanmayı hedeflediklerini lisana getirdi.

Ardından Keçiören Şehit Mustafa Ünal Ortaokulunu ziyaret eden heyet, bilgi ve bağlantı teknolojilerinin eğitimde kullanımını yerinde gözlemledi. Ayrıyeten sınıf içi uygulamalar ile yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı.

Ziyaretin, Türkiye ile Japonya ortasında eğitim alanında bilgi ve tecrübe paylaşımının güçlendirilmesine katkı sağlayacak kıymetli bir adım olduğu belirtildi.

Aydın, bayanların doğumu neden ertelediği ve anneliği neden tercih edemediği sorularına cevap aramak maksadıyla bu araştırmayı hayata geçirdiklerini belirterek, “Bugün burada yalnızca bir araştırmanın sonuçlarını paylaşmıyoruz; birebir vakitte ülkemizin geleceğini direkt ilgilendiren yapısal bir meseleye dikkat çekiyoruz” dedi.

Sessiz Demografik Dönüşüm: Nüfus Yaşlanıyor, Doğurganlık Düşüyor

Türkiye’nin uzun müddettir derin bir demografik dönüşümden geçtiğine dikkat çeken Aydın, nüfusun yaşlandığını, doğurganlık oranlarının süratle düştüğünü ve genç nüfusun azaldığını söz etti. Bu tablonun sırf demografik bir bilgi olarak değil, direkt çalışma hayatıyla alakalı bir sonuç olarak ele alınması gerektiğini söyledi.

“Çalışma hayatı, insan hayatının devamı için zarurî; aile ise insanlığın devamı için vazgeçilmezdir. Bu ikisini birbirinden koparmak gerçek değildir” diyen Aydın, bilhassa eğitim ve sıhhat alanlarında bayan çalışan oranının yüzde 60’ların üzerine çıktığını, lakin birebir bayanların çalışma hayatında kalabilmek için anneliği ertelemek ya da büsbütün vazgeçmek zorunda bırakıldığını vurguladı.

“Kariyer mi Aile mi?” İkilemi Kabul Edilemez

Kadınların meslek yapma ile aile kurma ortasında ikileme zorlanmasının kabul edilemez olduğunu belirten Aydın, bunun bir tercih değil, birçok vakit sistemin dayattığı bir mecburilik haline geldiğini söyledi. Konut işleri, çocuk bakımı ve bakım sorumluluklarının büyük ölçüde bayanların omuzlarında olduğunu hatırlatan Aydın, bu nedenle bayan kamu görevlilerine yönelik siyasetlerin birebir vakitte toplumsal adaleti tesis eden bir tarafı bulunduğunu tabir etti.

Cumhurbaşkanı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı tarafından da nüfusun yaşlanmasına yönelik tehdidin lisana getirildiğini anımsatan Aydın, 2025 yılının “Aile Yılı” ilan edilmesinin değerli bir adım olduğunu, lakin bu kapsamda doğum oranlarını artıracak düzenlemelerin kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğini kaydetti.

81 Vilayette 15 Bin 44 Bayan Çalışanın İştirakiyle Yapıldı

Araştırmanın kapsamına ait bilgi veren Aydın, çalışmanın Türkiye’nin 81 vilayetinde; öğretmen, akademisyen, idari personel ve yöneticilerden oluşan 15 bin 44 bayan eğitim çalışanının iştirakiyle gerçekleştirildiğini söyledi. Bu geniş iştirakin, yaşanan problemlerin kişisel değil yapısal olduğunu net biçimde ortaya koyduğunu belirtti.

Doğum Müsaadesi Yetersiz: Yüzde 97 Ortak Memnuniyetsizlik

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından birinin doğum müsaadesi mühletlerine ait olduğunu vurgulayan Aydın, iştirakçilerin yüzde 97’sinin mevcut doğum müsaadesi mühletini yetersiz bulduğunu açıkladı. Bu oranın, alandaki bayanlar ortasında neredeyse tam bir mutabakata işaret ettiğini belirten Aydın, bayanların açıkça şu bildirisi verdiğini söz etti:

Talep Net: Toplam 60 Haftalık Doğum İzni

Araştırmaya katılan bayanların yüzde 93’ü doğum sonrası müsaade müddetinin artırılmasını, yüzde 90’ı ise doğum müsaadesinin doğumdan evvel 8, doğumdan sonra 52 hafta olmak üzere toplam 60 haftaya çıkarılmasını talep etti. Aydın, bunun bir ayrıcalık isteği değil, bayanların hem anne hem de çalışan olarak var olabilme talebi olduğunu vurguladı.

Mevcut müsaade müddetlerinin, annenin fizikî uygunlaşması, bebeğin gelişimi ve ruhsal ahenk süreci için yetersiz kaldığını tabir eden Aydın, bayanların doğumdan kısa müddet sonra işe dönmek zorunda kaldığını, bebeğin bakım sorumluluğunu ve vicdani yükü birden fazla vakit tek başına taşıdığını söyledi.

Babalık Müsaadesi de Artırılmalı

Analık müsaadesinin uzatılmasının yanı sıra babalık müsaadesinin de artırılması gerektiğine dikkat çeken Aydın, bakım sorumluluğunun paylaşılmasının hem aile bütünlüğü hem de bayanların çalışma hayatında kalıcılığı açısından kritik olduğunu belirtti.

İşe Dönüş Süreci En Zayıf Halka

Araştırmanın sırf müsaade müddetlerini değil, doğum sonrası işe dönüş süreçlerini de ele aldığını belirten Aydın, iştirakçilerin yüzde 70’inden fazlasının doğum müsaadesi sonrası kâfi dayanak görmediğini söz ettiğini söyledi. Bayanların doğumdan sonra tıpkı iş yükü ve birebir beklentilerle karşılaştığını vurgulayan Aydın, bunun bayanların çalışma hayatında kalıcılığını direkt etkileyen yapısal bir sorun olduğunu kaydetti.

Esnek ve Garantili Çalışma Talebi Güçlü

Araştırmanın esnek çalışma modellerine ait datalarının de dikkat alımlı olduğunu söz eden Aydın, iştirakçilerin yüzde 92’sinin yarı vakitli çalışmanın kapsamının genişletilmesini, yüzde 96’sının ise bu süreçte özlük ve toplumsal haklarının korunmasını istediğini açıkladı.

“Annelik Bir Bedel Değil, Toplumsal Bir Değerdir”

Kadınların doğumu ertelemesinin temel nedenlerinden birinin anneliğin hala çalışma hayatında bir “bedel” olarak görülmesi olduğunu vurgulayan Aydın, “Oysa annelik bir bedel değil, toplumsal bir bedeldir. Bu bedeli korumak sadece bayanların değil, devletin ve toplumun ortak sorumluluğudur” dedi.

Sahadan Güçlü Bir Uyarı

Sıdıka Aydın, araştırmanın siyaset yapıcılara açık bir davet niteliği taşıdığını belirterek, analık haklarının nüfus siyasetlerinden istihdam stratejilerine kadar pek çok alanı direkt etkileyen stratejik bir siyaset başlığı olduğunu tabir etti.

“Türkiye’de Eğitim Alanında Çalışan Bayan Kamu Vazifelilerinin Analık Haklarına Yönelik Beklentileri Saha Araştırması”nın

‘Kadınlar çalışmak istemiyor değil; mevcut sistem anneliği çalışmanın bedeline dönüştürüyor’

“Araştırmanın en dikkat cazibeli sonucu zarurî eğitim mühletinin 12 yıl olmasının uzun bulunmasıdır”

Türkiye’nin 81 vilayetinden 36 bini aşkın iştirakçiyle yürütülen 4+4+4 mecburî eğitim sistemine yönelik saha araştırması başlığıyla yayınladıkları çalışmanın 2012 yılından bu yana uygulanan zarurî eğitim sisteminin mevcut durumunu kıymetlendiren en kapsamlı çalışma olduğunu belirten Ali Yalçın, “Bu saha araştırmamızda iştirakçilerden 17 bin 762 öğretmen, 7 bin 34 yönetici, 5 bin 415 lise öğrencisi son sınıf öğrencisi ve 5 bin 907 kişi ise bunların velilerinden oluşuyor. Araştırmanın en dikkat alımlı sonucu mecburî eğitim müddetinin 12 yıl olmasının uzun bulunduğu. Öğretmenlerin yüzde 93,8’i yöneticilerin yüzde 97,1’i, öğrencilerin yüzde 78,5 ve velilerin de yüzde 78,8’i bu süreyi uzun buluyor. Mühletin toplum ve çalışma hayatının beklentilerle uyumlu olmadığını düşünenlerin oranı öğretmenlerin yüzde 75,2’i, yöneticilerin yüzde 82,8’i, velilerin ise yüzde 58,9’u oluşturuyor. Öğretmenleri yüzde 70’i yöneticilerin de yüzde 78,9’u bu kanaati paylaşıyor. İştirakçilerin birçok öğrencilerin meslek seçiminde gereğince yönlendirilmediğini, öğretmenler yüzde 66,6 bu kanaatte. Yöneticilerin yüzde 71’i bu kanaatte, meslek seçimini gereğince yönlendirmediğini, sistemin toplumsal duyusal gelişimi sınırladığını vurguluyorlar. Öğretmenlerin yüzde 83,6’sı öğrencilerin yüzde 75,9’u son yılın gerekli olmadığı görüşünü paylaşıyor” biçiminde konuştu.

“En çok önerilen model ise 3+1 yani 3 yıl zarurî, 1 yıl isteğe bağlı eğitim”

Araştırma sonucu zarurî eğitim müddetinin toplumun beklentileri ve hayatın gerçekleriyle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini vurgulayan Yalçın, “Katılımcıların yaklaşık yüzde 90’ı lise son sınıfın üniversite hazırlık ve meslek planlama yılına dönüştürülmesi gerektiğini savunuyor. Araştırma esnek ve modüler orta öğretim modellerine güçlü bir dayanak sunuyor. En çok önerilen model ise 3+1 yani 3 yıl zarurî 1 yıl isteğe bağlı eğitim ve 2+2, 2 yıl mecburî 2 yıl isteğe bağlı halinde 2 seçenek bu araştırmada öne çıkıyor. Eğitim Bir-Sen olarak bu bulguların sistemin müddet, içerik ve yapı bakımında tekrar düzenlenmesi ve bir yol haritası oluşturulması konusunda kıymetli ipuçları sunduğunu düşünüyoruz. Sonuç olarak araştırmamızda elde ettiğimiz bulgular doğrultusunda mecburî eğitim müddeti toplumun beklentileri ve hayatın gerçekleriyle uyumlu hale getirilmelidir” açıklamalarında bulundu.

“Daha kısa ancak nitelikli eğitim modeli erken mesleksel yönlendirmeye imkan tanıyacaktır”

TBMM tutanaklarını da taradıklarını söz eden Ali Yalçın, “Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanaklarına baktığımızda çeşitli tarihlerde taradığımız yazılı soru önergelerinde şu başlıkların yer aldığı gözüküyor. Müddetin uzatılmasının yapısal problemleri artırması, mühletin uzatılmasının eğitimi nitelikli hale getirmemesi, uzun müddetin öğrenciler için yük oluşturması, mühletin artışının erken okul terklerine yol açması, mühletin esnek ve yine yapılandırılması gerektiği, kısa ve odaklanmış modellerin geliştirilmesi gerektiği üzere bu manada meclis tutanaklarında pek çok sefer görüşler tabir ediliyor. Mecburî eğitim mühleti, toplumsal yarar ve toplumun değişim beklentileri, süratle gelişen teknoloji, yapay zeka ve bu husustaki süratli gelişmeler, bilgi temelli eğitimden marifet temelli eğitime dönüşen eğitim sistemleri üzere çeşitli nedenlerle zarurî eğitim sisteminin dönüştürülmesi bir beklenti olarak önümüzde durmaktadır. Daha kısa lakin nitelikli ve kişisel farklılıklara hassas bir eğitim modeli hem erken mesleksel yönlendirmeye imkan tanıyacak hem de eğitim sisteminin daha kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasını sağlayacaktır” diye konuştu.

“OECD ülkeleriyle uyumlu biçimde mecburî eğitim müddeti 11 yıla çekilir”

Ali Yalçın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in zorunlu eğitim müddetine ait bakanlık ön çalışmasını Cumhurbaşkanlığı Kabinesi’ne sunacaklarını tabir ettiğini hatırlatarak, “Milli Eğitim Bakanlığı başta olmak üzere bu manada saha araştırmamız tüm kamu kurumlarına ulaştırılmış ve bu mevzuda saha beklentileri kamuoyuna yansıtılmıştır” dedi.

Lisans eğitim mühletine ait YÖK Lideri Prof. Dr. Erol Özvar’ın hususa ait görüşlerini aktaran Yalçın, bu çalışmaları yakından takip ettiklerini söyledi.

Öğrenciler, öğretmenler ve velilerin farklı gereksinimlere cevap verebilecek alternatif modellerin tıpkı sistem içerisinde yer almasını talep ettiğini söyleyen Ali Yalçın, raporda ortaya çıkan modelin öngördüğü katkıları şu formda söz etti:

“Birincisi sistemin verimliliğini artırmaya vesile olabilir. Mecburî eğitimin 12 yıldan 11 yıla esnetilmesi kaynakların daha faal ve gayeye yönelik kullanımını mümkün kılabilir. Okul çeşitleri ortasında esnek geçişlerin olması kapasite fazlası yerine muhtaçlık temelli planlama yapılmasına imkan sağlar. 2’ncisi kişisel yönelimi güçlendirir. Öğrenciler 11’inci sınıfın sonunda akademik, mesleksel ya da alternatif yönelimlere nazaran kendileri için yol haritası çizebilirler. 3’üncü olarak istihdam ve maharet ahengini arttırabilir. Bu da isteğe bağlı son yıl direkt iş gücüne geçişi hedefleyen öğrenciler için sektörel modüller, kısa sertifika programları ve mesleksel yeterlilik dokümanlarıyla desteklenir. 4’üncü olarak akademik kaliteye bunun tesiri olabilir. Üniversiteye hazırlık sürecinde yer alan öğrenciler için yapılandırılmış, odaklı ve destekleyici akademik içerikler sunulur. Zorunluluktan çıkarılan 12’nci sınıf bu kümenin gereksinimlerine nazaran daha özgür halde tasarlanabilir. 5’incisi milletlerarası ahenk artar. OECD ülkeleriyle uyumlu biçimde mecburî eğitim müddeti 11 yıla çekilir. Ayrıyeten modüler ve şahsileştirilmiş öğrenme yapıları UNESCO’nun geleceğin eğitimi vizyonu ve ‘OECD’nin öğrenme pusulası 2030’ unsurlarıyla de örtüşmüş olacaktır. Biz bu tartışmalar ışığında, saha araştırması bilgileri ışığında hususun toplumsal taraflarla tartışılması Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın bu mevzuda 21’inci Ulusal Eğitim Şurası’nı düzenleyerek bunu tartışmaya açmasını son derece kıymetli buluyoruz.”