Şirketten yapılan açıklamaya nazaran, kelam konusu araştırma, Kaspersky’nin pazar araştırma merkezi tarafından Brezilya, Çin, Kolombiya, Mısır, Fransa, Almanya, Hindistan ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 18 ülkede 7 bin 200 kişinin iştirakiyle gerçekleştirildi.

Araştırma, Z jenerasyonunun öğretmenler ile sanal ve artırılmış gerçeklik sınıfları üzere eğitim teknolojilerine öbür kuşaklara nazaran daha fazla ilgi gösterdiğini ortaya koydu.

Buna nazaran, Z nesli iştirakçilerinin yüzde 18’i, şahsileştirilmiş yapay zeka dayanaklı öğretmenleri geleceğin gelecek vadeden teknolojileri arasında kıymetlendirdi. Tüm jenerasyonlarda bu oran, yüzde 16 olarak kaydedildi.

Yapay zeka asistanlarının yer aldığı sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) sınıflarını gelecek vadeden alanlardan biri olarak gören Z nesli iştirakçilerinin oranı yüzde 14 olurken, tüm iştirakçilerde bu oran yüzde 12 olarak belirlendi.

Z nesli iştirakçilerinin yüzde 68’i de son 5 yılda kendi eğitim hayatlarında teknoloji kullanımının arttığını belirtirken, başka iştirakçilerde bu oran yüzde 55 oldu.

Araştırmaya nazaran, yapay zeka asistanları öğrencilerin karmaşık mevzuları kendi suratında keşfetmesine, bireye özel açıklamalar almsına ve kişisel gereksinimlerine nazaran pratik yapmasına imkan tanırken, VR ve AR üzere sürükleyici teknolojiler ise öğrenmeyi çok daha etkileşimli kılma potansiyeli taşıyor.

Yapay zekanın eğitimde kullanımının yaygınlaşmasıyla kelam konusu teknolojilere ait okuryazarlığın da değer kazandığına dikkati çeken şirket, yapay zeka tarafından üretilen bilgilerin sağlam kaynaklardan doğrulanmasını, eğitim süreçlerinde insan uzmanlığının korunmasını ve ferdî bilgilerin paylaşımında dikkatli olunmasını önerdi.

Kaspersky ayrıyeten, kullanıcıların dijital risklere karşı bilinçlendirilmesi gayesiyle Kaspersky Academy bünyesinde “Cyberhygiene” (Siber Hijyen) eğitimi sağlıyor. Şirket, öğretmen ve ebeveynlere yönelik eğitimde yapay zekanın sorumlu kullanımını ele alan çevrim içi eğitim serisi ile aileler ve çocuklara yönelik “Dijital Okul Çantası” rehberini de hazırladı.

– “Yapay zeka entegrasyonu teknolojinin varlığından fazlasını gerektiriyor”

Açıklamada görüşlerine yer verilen Kaspersky Akademik İlişkiler Direktörü Evgeniya Russkikh, Z neslinin, dijital teknolojilerin günlük öğrenmenin doğal bir kesimi olduğu ortamda büyüdüğünü belirtti.

Söz konusu neslin beklentilerinin, eğitimin bir sonraki etabında yapay zeka dayanağıyla daha şahsileştirilmiş ve etkileşimli öğrenme tecrübelerine odaklanacağını aktaran Russkikh, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu geçiş süreci, algoritmalara aşırı bağımlılığın eleştirel kanıyı ve bağımsız sorun çözme yetisini tehdit ettiği önemli zihinsel ve eğitsel çıkmazları da beraberinde getiriyor. Öte yandan, başarılı bir yapay zeka entegrasyonu sadece teknolojinin varlığından çok daha fazlasını gerektiriyor. Öğrencilerin ve eğitimcilerin bilgiyi teyit etme, yapay zeka sistemlerinin sonlarını kavrama ve bu araçları etik ve sorumlu biçimde kullanma marifetlerine sahip olması gerekiyor.”

Türk Eğitim-Sen Genel Merkezi tarafından 1 Temmuz-10 Ağustos 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen ve 2 bin 296 öğretmenin katıldığı araştırmada; akran zorbalığı, okul güvenliği, siber zorbalık, şiddet, suça karışan çocuklar ve önleyici dayanak düzeneklerine ait öğretmenlerin görüşleri değerlendirildi.

Öğretmenlerin yüzde 89,4’ü akran zorbalığına şahit oldu

Araştırmaya nazaran öğretmenlerin yüzde 49,2’si akran zorbalığının vazife yaptığı okulda “kısmen yaygın”, yüzde 34,5’i ise “yaygın” olduğunu belirtti.

Öğretmenlerin yüzde 65,2’si okulunda akran zorbalığına şahit olduğunu, yüzde 24,2’si ise kısmen şahit olduğunu bildirdi. Böylelikle akran zorbalığına bir halde şahit olduğunu belirten öğretmenlerin oranı yüzde 89,4’e ulaştı.

Katılımcıların yüzde 26,6’sı ise zorbalığa maruz kalan öğrencilerin yaşadıklarını öğretmenleri, okul idaresi yahut aileleriyle paylaşmadığını düşündüğünü tabir etti.

Akran zorbalığı en fazla okul bahçesinde görülüyor

Araştırmada akran zorbalığının en fazla yaşandığı alan da incelendi. Buna nazaran zorbalığın en fazla görüldüğü yer yüzde 37,2 ile okul bahçesi oldu. Okul bahçesini yüzde 19,5 ile sınıflar, yüzde 16 ile sosyal medya ve yüzde 14,7 ile okul dışındaki ortamlar takip etti.

Öğretmenlerin yüzde 53,4’ü rehberlik ünitelerinin zorbalığı uygulayan ve zorbalığa maruz kalan öğrenciler ile aileleriyle görüştüğünü belirtirken, yüzde 28,3’ü önleyici çalışmalar ve farkındalık eğitimleri gerçekleştirildiğini bildirdi. Öğretmenlerin yüzde 16’sı ise kâfi müdahalenin yapılamadığını düşündüğünü belirtti.

Her dört öğretmenden yaklaşık biri okulunda suça karışan çocuk bulunduğunu belirtti

Katılımcıların yüzde 23,9’u okulunda suça karışan çocuk bulunduğunu belirtirken, yüzde 44,6’sı bu türlü bir öğrencinin bulunmadığını tabir etti. Öğretmenlerin yüzde 31,5’i ise bu mevzuda bilgi sahibi olmadığını bildirdi.

Öğretmenlere nazaran ebeveyn ilgisizliği şiddeti tetikliyor

Araştırmaya katılan öğretmenlerin yüzde 85,9’u ebeveyn ilgisizliği ve çocukların sanal medya kullanımının gereğince denetlenmemesinin şiddeti tetiklediği görüşüne katıldı.

Sosyal medya içeriklerinin çocukları şiddete yönlendirdiğini düşünenlerin oranı yüzde 82,6, şiddet içerikli dijital oyunların öğrencilerin saldırgan davranışlarını artırdığını belirtenlerin oranı ise yüzde 80,1 oldu.

Öğretmenlerin yüzde 81,9’u çeteleşmenin, yüzde 81,1’i madde kullanımının, yüzde 74,9’u ise akran baskısının çocukların suça yönelmesinde tesirli faktörler arasında bulunduğunu kıymetlendirdi.

Siber zorbalık da kıymetli bir sorun olarak görülüyor

Araştırmada öğretmenlerin yüzde 63,5’i siber zorbalığın öğrenciler arasında değerli bir sorun olduğunu belirtti.

Katılımcıların yüzde 69,8’i çevrim içi zorbalık ile okul içerisindeki akran zorbalığı arasında temas bulunduğunu, yüzde 77,7’si sosyal medyanın öğrenciler arasındaki çatışmaları artırdığını söz etti.

Sosyal medyada dışlama ve küçük düşürmenin öğrencilerin ruhsal sıhhatini olumsuz etkilediğini düşünenlerin oranı yüzde 82,5, siber zorbalığın akademik muvaffakiyet ve okul ahengine ziyan verdiğini belirtenlerin oranı ise yüzde 79,2 olarak kaydedildi.

Velilerin çocuklarının dijital medya kullanımını gereğince takip ettiğini düşünen öğretmenlerin oranı ise yüzde 20’de kaldı.

Öğretmenlerden ruhsal dayanak ve rehber öğretmen çağrısı

Araştırmaya katılan öğretmenlerin yüzde 91,3’ü risk kümesindeki öğrencilerin nizamlı ruhsal dayanak alması gerektiğini belirtirken, yüzde 90,5’i akran zorbalığını önlemeye yönelik eğitimlerin artırılması gerektiğini tabir etti.

Psikolojik danışman sayısının artırılmasını isteyenlerin oranı yüzde 80,2’ye ulaşırken, mevcut rehberlik servislerinin şiddeti önlemek açısından kâfi sayıda çalışana sahip olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 25’te kaldı.

Geylan: Her 100 öğrenciye en az bir rehber öğretmen düşmeli

Araştırma sonuçlarını kıymetlendiren Türk Eğitim-Sen Genel Başkanı Talip Geylan, öğrencilerin şiddete ve suça yönelmesinde aile, okul, akran grubu ve dijital etrafın birlikte kıymetlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Akran zorbalığının en fazla okul bahçesinde görülmesinin ortak kullanım alanlarının güvenliği açısından kıymetli olduğuna işaret eden Geylan, öğretmen ve okul personelinin görünürlüğünün artırılması, okul giriş ve çıkışlarının sistemli denetlenmesi ve riskli alanların belirlenmesi gerektiğini söz etti.

Geylan, rehberlik hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirterek, okullarda her 100 öğrenciye en az bir rehber öğretmen düşecek şekilde planlama yapılması davetinde bulundu.

Geylan’dan okullara kadrolu güvenlik işçisi önerisi

Geylan, Memurlar.net Muhabiri Fatih Arslan’ın, Milli Eğitim Bakanlığının okullara 30 bin bahçe vazifelisi alınmasına yönelik çalışmasının kâfi olup olmadığı ve okullara ayrıca güvenlik vazifelisi alınmasının gerekip gerekmediğine ait sorusunu da yanıtladı.

Bakanlığın hijyen ve paklık konusunda kıymetli bir adım attığını belirten Geylan, birebir sayıda kadrolu güvenlik ve ofis işçisinin de okullarda istihdam edilmesinin daha yararlı olacağını söz etti.

Geylan ayrıyeten mevcut durumda okullarda her 300 öğrenciye yaklaşık bir rehber öğretmen düştüğünü belirterek, bu oranın her 100 öğrenciye bir rehber öğretmen olacak şekilde artırılması gerektiğini kaydetti.

Araştırma sonuçları MEB’e gönderilecek

Türk Eğitim-Sen, araştırma sonuçlarının Milli Eğitim Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlara gönderileceğini bildirdi.

Araştırmanın, okul yönetimi, öğretmenler ve rehberlik servisleri arasındaki uyumun güçlendirilmesi ile okul güvenliğine yönelik siyaset ve uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlamasının amaçlandığı belirtildi.

Ulusal Eğitim Bakanlığı’ndan (MEB) yapılan açıklamaya nazaran, daha evvel yayımlanan kılavuz, bu araştırma raporunda ortaya konan bulgular temel alınarak hazırlandı.

Bu yönüyle “Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu”nun temelini oluşturan araştırma raporu, model doğrultusunda geliştirilen bağlam temelli çoktan seçmeli soruların alandaki uygulamalarından elde edilen bulguları ortaya koyarken, marifet odaklı soru geliştirme süreçlerine de bilimsel destek sunuyor.

Araştırma kapsamında geliştirilen sorular, 12 ilde gerçekleştirilen pilot uygulamada toplam 14 bin 556 öğrenci üzerinde test edildi. Çalışmada temel eğitim seviyesinde 6. sınıf, ortaöğretim seviyesinde ise 10. sınıf öğrencilerinin iştirakiyle farklı ders alanlarında uygulamalar gerçekleştirildi.

Geliştirilen soruların alanda nasıl işlediğini somut bulgularla ortaya koyuyor

Pilot uygulamalardan elde edilen nicel dataların yanı sıra öğrencilerle yürütülen bilişsel görüşmeler aracılığıyla soruların hedeflenen zihinsel süreçleri ne ölçüde harekete geçirdiği de değerlendirildi.

Böylelikle geliştirilen soruların geçerliliğine ait nitel bulgular elde edilerek ölçme araçlarının niteliği bilimsel datalar ışığında incelendi.

Araştırma bulguları doğrultusunda hazırlanan “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu”, marifet temelli soru hazırlama sürecinin temel müracaat kaynağı niteliği taşıyor.

Rapordaki bulgular, kılavuzda yer alan soru yazım unsurlarının oluşturulmasında belirleyici rol üstlenirken, geliştirilen soruların alanda nasıl işlediğini de somut bulgularla ortaya koyuyor.

Maharet odaklı eğitim yaklaşımının güçlendirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor

Öğretmenler, soru yazarları, ders kitabı muharrirleri, ölçme ve kıymetlendirme uzmanları ile program geliştirme uzmanları için hazırlanan araştırma raporu, bağlam seçimi, süreç bileşenlerinin sorulara yansıtılması ve psikometrik tahliller üzere birçok teknik bahiste kurumsal bir çerçeve sunuyor.

Gerçek hayat senaryoları üzerinden öğrencilerin bilgi ve marifetlerini birlikte değerlendirmeyi temel alan raporun, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda ölçme ve kıymetlendirme süreçlerinde ortak bir anlayışın geliştirilmesine ve maharet odaklı eğitim yaklaşımının güçlendirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Rapora, “https://tymm.meb.gov.tr/upload/kilavuz/becerilerin-olculmesine-iliskin-arastirma-raporu.pdf” internet adresinden ulaşılabiliyor.

15 Nisan’da 1 öğretmen ve 9 öğrencinin hayatını kaybettiği Ayser Çalık Ortaokulu’nda gerçekleşen silahlı hücumla ilgili Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturma devam ederken, TBMM Okul Ataklarını Araştırma Kurulu’nun da çalışmaları devam ediyor. Yapılan çalışmalarda saldırgan İsa Aras Mersinli’nin ruhsal sıkıntılarının ilkokuldayken başladığı ortaya çıktı. Bu nedenle öğretmenler tarafından saldırganın ilkokuldayken 3, ortaokuldayken de 29 olmak üzere toplam 32 defa rehberlik servisine gönderildiği ortaya çıktı.

53 KİŞİ DİNLENDİ

Öte yandan saldırıyı tüm ayrıntılarıyla araştırmak ve bunun sonucunda emsal olayların bir daha yaşanmaması ismine Meclis’e problemler ve problemlerin tahlili için tekliflerin yer alacağı ayrıntılı bir rapor sunmak ismine 3 günlüğüne Kahramanmaraş’a gelen TBMM Okul Ataklarını Araştırma Komitesi, çalışmalarını tamamladı. Birinci gün akının meydana geldiği okulda incelemelerde bulunduktan sonra Kahramanmaraş Valiliği’ne geçen AK Parti Tokat Milletvekili Yusuf Beyazıt başkanlığındaki komite, ilgili kurumların amirlerinden brifing aldı. Öteki günler ise atak sırasında vazifede olan ile akından bir mühlet evvel misyondan alınan okul idaresi ve öğretmenleri, Vilayet Emniyet Müdürlüğü’nde vazifeli psikologlar, atakta hayatını kaybedenler ile yaralananların aileleri olmak üzere toplam 53 kişiyi dinledi.

3 gün süren çalışmalar sonunda DHA’ya değerlendirme yapan Komisyon Başkanı Yusuf Beyazıt, Meclis’te akademisyenleri ve uzmanları dinledikten sonra Kahramanmaraş’a geldiklerini söyledi. Beyazıt, “Öncelikle ilgili kurum amirlerini dinleyerek olayı öğrenmeye çaba ettik ve dün de bu şehit yavrularımızın ailelerini dinledik. Olağan birebir acıyı onlarla birlikte biz de hissettik. Dün hiç aralıksız siz de esasen burada izlediniz, gördünüz. 13 saate yakın bir çalışma gerçekleştirdik. Okul idarecilerini, yöneticilerini, aile müdürümüzü, ulusal eğitim müdürümüzü, sıhhat müdürümüzü, emniyet müdürümüzü, valimizi, bütün burada mevzuyla ilgili kimler varsa onları da dinlemeye ihtimam gösterdik. Bugün de yaralı olan olaydan bu elim yaralı olan yavrularımızın aileleriyle bir ortaya geldik. Olağan çalışmalarımız hepsi burada Meclis’in tutanaklarında geçti, zapta alındı. Biz bu çalışmaları Ankara’ya döndüğümüz vakit değerlendireceğiz” dedi.

‘BENZER KATLİAMLAR YAPAN ÇOCUKLARIN PAYLAŞIMLARIYLA İLGİLİ OLAYLAR VAR’

Saldırının; savcılık soruşturması ve kurul araştırmasının dışında bakanlıkların müfettişlerinin incelemeleriyle de çok taraflı olarak araştırıldığının altını çizen Beyazıt, şunları söyledi:

“Tabii burada 32 kez bu katil çocukla rehber öğretmenler tarafından tespit edilen ilkokul 2’den beri olaylar var, hadiseler var. Bunun yurt dışı kontaklı olan aşikâr toplumsal mecralarda, dijital mecralarda, kendi bir aşırıcılığa kaçan ve kendisinin yeniden profillerinden dünyada misal katliamları yapan çocukların paylaşımlarıyla ilgili olaylar var. Münasebetiyle bütün olay netlik içerisinde bedellendiriliyor. Olayın isimli boyutu Cumhuriyet savcılığımız tarafından devam ediliyor. Kimler hatalı, kimler bu bahiste ihmali, kastı varsa bunu aslında isimli teşkilatımız, Cumhuriyet Başsavcılığımız bu çalışmalarını en hoş bir halde yürütüyor. Yeniden kurumlarımız yeniden müfettişler tarafından bütün kurumlardaki kontrollerini yapıyor. İçişleri Bakanlığımız, mülkiye başmüfettişleri, Ulusal Eğitim Bakanlığımız tekrar Ulusal Eğitim başmüfettişleri, bütün bakanlıklarımız burada çalışmalarını sürdürüyor. Daha sonra bunun iddianamesi çıktıktan sonra öbür çalışmalarla ilgili, öbür incelemelerle ilgili raporlar hazırlandıktan sonra biz onları da alarak kıymetlendirerek bizim komitemiz bunları nasıl engellenebilir, nasıl ne yapılabilir, Meclis olarak üzerine düşen hadiseyi bunları gerçekleştirmek üzere çalışmaları devam ettiriyor.”

‘HAFTAYA SENDİKA TEMSİLCİLERİNİ DİNLEYECEĞİZ’

Araştırmaların tamamlanmasının akabinde rapor hazırlayacaklarını belirten Beyazıt, “Önce şanlı Meclisimizde biz bu raporu sunacağız. Orada elbette ki bu mevzuyla eksiklikleri neler tespit ediyorsak bunların düzeltilmesi konusunda, biz zati araştırma kuruluyuz soruşturma komitesi değiliz. Bu husustaki tekliflerimizi, değerlendirmelerimizi bulabildiğimiz bütün bu tarafları biz Meclisimize rapor haline sunacağız. Onu da kamuoyu aslında görecek. Önümüzdeki hafta Ankara’da sendikaların temsilcilerini de dinleyeceğiz. Münasebetiyle bu bahisteki uzmanlarla onlarla ilgili görüşmelerimiz, kurumla ilgili şeylerimiz devam ediyor. Birtakım vilayet ziyaretlerimiz içerisinde olacak” dedi.

‘AİLENİN KAYITSIZ KALMASINDAN GERÇEKLEŞTİRMİŞ’

Ailelerden Bayram Nabi Şişik’in babası İsmail Şişik ise komiteye kendilerini dinlediği için teşekkür etti. Komiteden bir daha bu türlü olayların yaşanmaması ismine hem olayın hem de saldırıyı gerçekleştiren İsa Aras Mersinli ile ailesinin tüm taraflarıyla araştırılmasını talep ettiklerini belirten Şişik, “Ayrıca çocuklarımızın ders saatinde okulda ders işlerken öğretmenleri başındayken sınıfta şehit edilmesi, bunun şehitlik sayılması talebi ilettik. Bilhassa benim taleplerimden bir tanesi sınırsız silahlanma kanunun yasaklanmasını istedik. Bu cani çocuk 32 kez rehberlik hocası tarafından ailesine bildirildiği halede, RAM’a (Rehberlik ve Araştırma Merkezi) gönderilmesi gerektiği, tedavi edilmesi gerektiği vurgulandığı halde ailenin buna kayıtsız kalması, gereğini yapmamasından mütevellit bu olayı gerçekleştirmiş. Defaatle kendisine ziyan vermiş bu çocuk. Kendi elini kalemle oymuş ve çantayla boğazını sıkmaya çalışmış 5’inci sınıftayken. İlkokuldan beri sorunlu bir çocuk” diye konuştu.

50 YILLIK MÜZİK VERİSİ ANALİZ EDİLDİ

Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi’nde öğretmen Nur Kabave Kutlu öncülüğünde yürütülen çalışmada, 1975-2025 yılları arasında seçilen 200 şarkının sözleri incelendi. Python tabanlı analizde toplam 12 bin 397 fiil değerlendirmeye alındı.

ŞİMDİKİ ZAMAN KULLANIMI ARTTI

Araştırma sonuçları, dikkat çekici bir değişimi ortaya koydu. 1975-2000 döneminde yüzde 4,49 olan şimdiki zaman kullanımı, 2000-2025 döneminde yüzde 9,64’e yükseldi. Buna karşılık geniş zaman kullanımı ise aynı süreçte düşüş gösterdi.

“TOPLUM AN’A YÖNELİYOR”

Araştırmacılar, dildeki bu değişimin toplumsal eğilimlerle bağlantılı olabileceğine dikkat çekti. Elde edilen verilerin, bireylerin daha çok “anı yaşayan” bir bakış açısına yöneldiğine işaret ettiği değerlendirildi.

DİSİPLİNLERARASI ÇALIŞMA

Projede mühendislik ve sosyal bilimlerin bir araya getirildiğini belirten öğretmen Nur Kabave Kutlu, şarkı sözlerinin sadece içerik değil, dil yapısı açısından da incelenmesi gerektiğini vurguladı. Kodlama sürecini öğrenci Emir Demirer yürütürken, verilerin yorumlanmasına Esma Nur Ergin ve Defne Dursun katkı sundu.

BİLİMSEL PLATFORMDA SUNULACAK

Çalışma, 8 Mayıs 2026’da düzenlenecek VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi’nde sözlü bildiri olarak sunulacak. Kongre değerlendirmesinde araştırma, özgünlüğü ve bilimsel derinliğiyle öne çıkan çalışmalar arasında gösterildi.

Liseli öğrencilerin hazırladığı bu çalışma, müzik, dil ve toplum ilişkisini veri temelli bir yaklaşımla ele alarak farklı bir bakış açısı sunuyor.

MEB’den yapılan açıklamaya nazaran, OECD’nin raporunda, PISA kapsamında iştirakçi ülkelerin 20 yıllık performanslarına bakıldığında, Türkiye’nin matematik alanında muvaffakiyetini istikrarlı biçimde artıran 2 ülkeden biri, fen bilimleri alanında ise 4 ülkeden biri olması, memleketler arası seviyede dikkati çekmeye devam ediyor.

Bu doğrultuda, Japon eğitim heyeti Türkiye’nin yükselen muvaffakiyetini ve ölçme-değerlendirme alanındaki uygulamalarını yerinde incelemek, eğitimde eşitsizliklerin azaltılması ile bilgi ve irtibat teknolojilerinin eğitimde kullanımı ve muhtemel işbirliği imkanlarını değerlendirmek amacıyla Bakanlığı ziyaret etti.

Japonya’nın Ankara Büyükelçiliği Eğitim Bölümü Başkanı Elçi-Müsteşar Hiroaki Motomura başkanlığındaki heyette, Japonya Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığına bağlı Ulusal Eğitim Siyaseti Araştırma Enstitüsü uzmanları Adachi Maiko, Mochino Tetsuya ve araştırmacı Naoko Otsuka yer aldı.

Ölçme, Kıymetlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü (ÖDSGM) İzleme Araştırmaları Daire Başkanı İsmail Çuhadar’ın heyete eşlik ettiği görüşmede, Türkiye’nin PISA araştırmalarında sergilediği performans artışı, başarılı süreç idaresi ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamındaki şimdiki yaklaşımlar ele alındı.

Toplantıda, ÖDSGM uzmanları tarafından çeşitli sunumlar gerçekleştirildi. İştirakçilerin mevzuya ait görüş ve teklifleri de alındı. Sunumlarda, Türkiye’nin milletlerarası izleme araştırmalarında yakaladığı ivmenin dayandığı stratejik ıslahatlara ait bilgi verildi.

Sunumlarda ayrıyeten ulusal öğrenci izleme araştırmaları, ölçme ve kıymetlendirme sistemindeki dijitalleşme adımları ve eğitim kalitesini artırmaya yönelik kapsamlı çalışmalar Japon heyete aktarıldı.

Heyet, bilgi ve irtibat teknolojilerinin eğitimde kullanımını gözlemledi

Görüşme sırasında Japon Ulusal Eğitim Siyaseti Araştırma Enstitüsü uzmanları, Türkiye’nin bilhassa matematik ve fen bilimleri alanlarında PISA araştırmalarında sergilediği istikrarlı başarıyı yakından takip ettiklerini tabir etti.

Heyet üyeleri, Türkiye’nin bu alandaki başarılı uygulamalarından ve tecrübelerinden faydalanmayı hedeflediklerini lisana getirdi.

Ardından Keçiören Şehit Mustafa Ünal Ortaokulunu ziyaret eden heyet, bilgi ve bağlantı teknolojilerinin eğitimde kullanımını yerinde gözlemledi. Ayrıyeten sınıf içi uygulamalar ile yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı.

Ziyaretin, Türkiye ile Japonya ortasında eğitim alanında bilgi ve tecrübe paylaşımının güçlendirilmesine katkı sağlayacak kıymetli bir adım olduğu belirtildi.

Aydın, bayanların doğumu neden ertelediği ve anneliği neden tercih edemediği sorularına cevap aramak maksadıyla bu araştırmayı hayata geçirdiklerini belirterek, “Bugün burada yalnızca bir araştırmanın sonuçlarını paylaşmıyoruz; birebir vakitte ülkemizin geleceğini direkt ilgilendiren yapısal bir meseleye dikkat çekiyoruz” dedi.

Sessiz Demografik Dönüşüm: Nüfus Yaşlanıyor, Doğurganlık Düşüyor

Türkiye’nin uzun müddettir derin bir demografik dönüşümden geçtiğine dikkat çeken Aydın, nüfusun yaşlandığını, doğurganlık oranlarının süratle düştüğünü ve genç nüfusun azaldığını söz etti. Bu tablonun sırf demografik bir bilgi olarak değil, direkt çalışma hayatıyla alakalı bir sonuç olarak ele alınması gerektiğini söyledi.

“Çalışma hayatı, insan hayatının devamı için zarurî; aile ise insanlığın devamı için vazgeçilmezdir. Bu ikisini birbirinden koparmak gerçek değildir” diyen Aydın, bilhassa eğitim ve sıhhat alanlarında bayan çalışan oranının yüzde 60’ların üzerine çıktığını, lakin birebir bayanların çalışma hayatında kalabilmek için anneliği ertelemek ya da büsbütün vazgeçmek zorunda bırakıldığını vurguladı.

“Kariyer mi Aile mi?” İkilemi Kabul Edilemez

Kadınların meslek yapma ile aile kurma ortasında ikileme zorlanmasının kabul edilemez olduğunu belirten Aydın, bunun bir tercih değil, birçok vakit sistemin dayattığı bir mecburilik haline geldiğini söyledi. Konut işleri, çocuk bakımı ve bakım sorumluluklarının büyük ölçüde bayanların omuzlarında olduğunu hatırlatan Aydın, bu nedenle bayan kamu görevlilerine yönelik siyasetlerin birebir vakitte toplumsal adaleti tesis eden bir tarafı bulunduğunu tabir etti.

Cumhurbaşkanı ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı tarafından da nüfusun yaşlanmasına yönelik tehdidin lisana getirildiğini anımsatan Aydın, 2025 yılının “Aile Yılı” ilan edilmesinin değerli bir adım olduğunu, lakin bu kapsamda doğum oranlarını artıracak düzenlemelerin kararlılıkla sürdürülmesi gerektiğini kaydetti.

81 Vilayette 15 Bin 44 Bayan Çalışanın İştirakiyle Yapıldı

Araştırmanın kapsamına ait bilgi veren Aydın, çalışmanın Türkiye’nin 81 vilayetinde; öğretmen, akademisyen, idari personel ve yöneticilerden oluşan 15 bin 44 bayan eğitim çalışanının iştirakiyle gerçekleştirildiğini söyledi. Bu geniş iştirakin, yaşanan problemlerin kişisel değil yapısal olduğunu net biçimde ortaya koyduğunu belirtti.

Doğum Müsaadesi Yetersiz: Yüzde 97 Ortak Memnuniyetsizlik

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından birinin doğum müsaadesi mühletlerine ait olduğunu vurgulayan Aydın, iştirakçilerin yüzde 97’sinin mevcut doğum müsaadesi mühletini yetersiz bulduğunu açıkladı. Bu oranın, alandaki bayanlar ortasında neredeyse tam bir mutabakata işaret ettiğini belirten Aydın, bayanların açıkça şu bildirisi verdiğini söz etti:

Talep Net: Toplam 60 Haftalık Doğum İzni

Araştırmaya katılan bayanların yüzde 93’ü doğum sonrası müsaade müddetinin artırılmasını, yüzde 90’ı ise doğum müsaadesinin doğumdan evvel 8, doğumdan sonra 52 hafta olmak üzere toplam 60 haftaya çıkarılmasını talep etti. Aydın, bunun bir ayrıcalık isteği değil, bayanların hem anne hem de çalışan olarak var olabilme talebi olduğunu vurguladı.

Mevcut müsaade müddetlerinin, annenin fizikî uygunlaşması, bebeğin gelişimi ve ruhsal ahenk süreci için yetersiz kaldığını tabir eden Aydın, bayanların doğumdan kısa müddet sonra işe dönmek zorunda kaldığını, bebeğin bakım sorumluluğunu ve vicdani yükü birden fazla vakit tek başına taşıdığını söyledi.

Babalık Müsaadesi de Artırılmalı

Analık müsaadesinin uzatılmasının yanı sıra babalık müsaadesinin de artırılması gerektiğine dikkat çeken Aydın, bakım sorumluluğunun paylaşılmasının hem aile bütünlüğü hem de bayanların çalışma hayatında kalıcılığı açısından kritik olduğunu belirtti.

İşe Dönüş Süreci En Zayıf Halka

Araştırmanın sırf müsaade müddetlerini değil, doğum sonrası işe dönüş süreçlerini de ele aldığını belirten Aydın, iştirakçilerin yüzde 70’inden fazlasının doğum müsaadesi sonrası kâfi dayanak görmediğini söz ettiğini söyledi. Bayanların doğumdan sonra tıpkı iş yükü ve birebir beklentilerle karşılaştığını vurgulayan Aydın, bunun bayanların çalışma hayatında kalıcılığını direkt etkileyen yapısal bir sorun olduğunu kaydetti.

Esnek ve Garantili Çalışma Talebi Güçlü

Araştırmanın esnek çalışma modellerine ait datalarının de dikkat alımlı olduğunu söz eden Aydın, iştirakçilerin yüzde 92’sinin yarı vakitli çalışmanın kapsamının genişletilmesini, yüzde 96’sının ise bu süreçte özlük ve toplumsal haklarının korunmasını istediğini açıkladı.

“Annelik Bir Bedel Değil, Toplumsal Bir Değerdir”

Kadınların doğumu ertelemesinin temel nedenlerinden birinin anneliğin hala çalışma hayatında bir “bedel” olarak görülmesi olduğunu vurgulayan Aydın, “Oysa annelik bir bedel değil, toplumsal bir bedeldir. Bu bedeli korumak sadece bayanların değil, devletin ve toplumun ortak sorumluluğudur” dedi.

Sahadan Güçlü Bir Uyarı

Sıdıka Aydın, araştırmanın siyaset yapıcılara açık bir davet niteliği taşıdığını belirterek, analık haklarının nüfus siyasetlerinden istihdam stratejilerine kadar pek çok alanı direkt etkileyen stratejik bir siyaset başlığı olduğunu tabir etti.

“Türkiye’de Eğitim Alanında Çalışan Bayan Kamu Vazifelilerinin Analık Haklarına Yönelik Beklentileri Saha Araştırması”nın

‘Kadınlar çalışmak istemiyor değil; mevcut sistem anneliği çalışmanın bedeline dönüştürüyor’

“Araştırmanın en dikkat cazibeli sonucu zarurî eğitim mühletinin 12 yıl olmasının uzun bulunmasıdır”

Türkiye’nin 81 vilayetinden 36 bini aşkın iştirakçiyle yürütülen 4+4+4 mecburî eğitim sistemine yönelik saha araştırması başlığıyla yayınladıkları çalışmanın 2012 yılından bu yana uygulanan zarurî eğitim sisteminin mevcut durumunu kıymetlendiren en kapsamlı çalışma olduğunu belirten Ali Yalçın, “Bu saha araştırmamızda iştirakçilerden 17 bin 762 öğretmen, 7 bin 34 yönetici, 5 bin 415 lise öğrencisi son sınıf öğrencisi ve 5 bin 907 kişi ise bunların velilerinden oluşuyor. Araştırmanın en dikkat alımlı sonucu mecburî eğitim müddetinin 12 yıl olmasının uzun bulunduğu. Öğretmenlerin yüzde 93,8’i yöneticilerin yüzde 97,1’i, öğrencilerin yüzde 78,5 ve velilerin de yüzde 78,8’i bu süreyi uzun buluyor. Mühletin toplum ve çalışma hayatının beklentilerle uyumlu olmadığını düşünenlerin oranı öğretmenlerin yüzde 75,2’i, yöneticilerin yüzde 82,8’i, velilerin ise yüzde 58,9’u oluşturuyor. Öğretmenleri yüzde 70’i yöneticilerin de yüzde 78,9’u bu kanaati paylaşıyor. İştirakçilerin birçok öğrencilerin meslek seçiminde gereğince yönlendirilmediğini, öğretmenler yüzde 66,6 bu kanaatte. Yöneticilerin yüzde 71’i bu kanaatte, meslek seçimini gereğince yönlendirmediğini, sistemin toplumsal duyusal gelişimi sınırladığını vurguluyorlar. Öğretmenlerin yüzde 83,6’sı öğrencilerin yüzde 75,9’u son yılın gerekli olmadığı görüşünü paylaşıyor” biçiminde konuştu.

“En çok önerilen model ise 3+1 yani 3 yıl zarurî, 1 yıl isteğe bağlı eğitim”

Araştırma sonucu zarurî eğitim müddetinin toplumun beklentileri ve hayatın gerçekleriyle uyumlu hale getirilmesi gerektiğini vurgulayan Yalçın, “Katılımcıların yaklaşık yüzde 90’ı lise son sınıfın üniversite hazırlık ve meslek planlama yılına dönüştürülmesi gerektiğini savunuyor. Araştırma esnek ve modüler orta öğretim modellerine güçlü bir dayanak sunuyor. En çok önerilen model ise 3+1 yani 3 yıl zarurî 1 yıl isteğe bağlı eğitim ve 2+2, 2 yıl mecburî 2 yıl isteğe bağlı halinde 2 seçenek bu araştırmada öne çıkıyor. Eğitim Bir-Sen olarak bu bulguların sistemin müddet, içerik ve yapı bakımında tekrar düzenlenmesi ve bir yol haritası oluşturulması konusunda kıymetli ipuçları sunduğunu düşünüyoruz. Sonuç olarak araştırmamızda elde ettiğimiz bulgular doğrultusunda mecburî eğitim müddeti toplumun beklentileri ve hayatın gerçekleriyle uyumlu hale getirilmelidir” açıklamalarında bulundu.

“Daha kısa ancak nitelikli eğitim modeli erken mesleksel yönlendirmeye imkan tanıyacaktır”

TBMM tutanaklarını da taradıklarını söz eden Ali Yalçın, “Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanaklarına baktığımızda çeşitli tarihlerde taradığımız yazılı soru önergelerinde şu başlıkların yer aldığı gözüküyor. Müddetin uzatılmasının yapısal problemleri artırması, mühletin uzatılmasının eğitimi nitelikli hale getirmemesi, uzun müddetin öğrenciler için yük oluşturması, mühletin artışının erken okul terklerine yol açması, mühletin esnek ve yine yapılandırılması gerektiği, kısa ve odaklanmış modellerin geliştirilmesi gerektiği üzere bu manada meclis tutanaklarında pek çok sefer görüşler tabir ediliyor. Mecburî eğitim mühleti, toplumsal yarar ve toplumun değişim beklentileri, süratle gelişen teknoloji, yapay zeka ve bu husustaki süratli gelişmeler, bilgi temelli eğitimden marifet temelli eğitime dönüşen eğitim sistemleri üzere çeşitli nedenlerle zarurî eğitim sisteminin dönüştürülmesi bir beklenti olarak önümüzde durmaktadır. Daha kısa lakin nitelikli ve kişisel farklılıklara hassas bir eğitim modeli hem erken mesleksel yönlendirmeye imkan tanıyacak hem de eğitim sisteminin daha kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasını sağlayacaktır” diye konuştu.

“OECD ülkeleriyle uyumlu biçimde mecburî eğitim müddeti 11 yıla çekilir”

Ali Yalçın, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in zorunlu eğitim müddetine ait bakanlık ön çalışmasını Cumhurbaşkanlığı Kabinesi’ne sunacaklarını tabir ettiğini hatırlatarak, “Milli Eğitim Bakanlığı başta olmak üzere bu manada saha araştırmamız tüm kamu kurumlarına ulaştırılmış ve bu mevzuda saha beklentileri kamuoyuna yansıtılmıştır” dedi.

Lisans eğitim mühletine ait YÖK Lideri Prof. Dr. Erol Özvar’ın hususa ait görüşlerini aktaran Yalçın, bu çalışmaları yakından takip ettiklerini söyledi.

Öğrenciler, öğretmenler ve velilerin farklı gereksinimlere cevap verebilecek alternatif modellerin tıpkı sistem içerisinde yer almasını talep ettiğini söyleyen Ali Yalçın, raporda ortaya çıkan modelin öngördüğü katkıları şu formda söz etti:

“Birincisi sistemin verimliliğini artırmaya vesile olabilir. Mecburî eğitimin 12 yıldan 11 yıla esnetilmesi kaynakların daha faal ve gayeye yönelik kullanımını mümkün kılabilir. Okul çeşitleri ortasında esnek geçişlerin olması kapasite fazlası yerine muhtaçlık temelli planlama yapılmasına imkan sağlar. 2’ncisi kişisel yönelimi güçlendirir. Öğrenciler 11’inci sınıfın sonunda akademik, mesleksel ya da alternatif yönelimlere nazaran kendileri için yol haritası çizebilirler. 3’üncü olarak istihdam ve maharet ahengini arttırabilir. Bu da isteğe bağlı son yıl direkt iş gücüne geçişi hedefleyen öğrenciler için sektörel modüller, kısa sertifika programları ve mesleksel yeterlilik dokümanlarıyla desteklenir. 4’üncü olarak akademik kaliteye bunun tesiri olabilir. Üniversiteye hazırlık sürecinde yer alan öğrenciler için yapılandırılmış, odaklı ve destekleyici akademik içerikler sunulur. Zorunluluktan çıkarılan 12’nci sınıf bu kümenin gereksinimlerine nazaran daha özgür halde tasarlanabilir. 5’incisi milletlerarası ahenk artar. OECD ülkeleriyle uyumlu biçimde mecburî eğitim müddeti 11 yıla çekilir. Ayrıyeten modüler ve şahsileştirilmiş öğrenme yapıları UNESCO’nun geleceğin eğitimi vizyonu ve ‘OECD’nin öğrenme pusulası 2030’ unsurlarıyla de örtüşmüş olacaktır. Biz bu tartışmalar ışığında, saha araştırması bilgileri ışığında hususun toplumsal taraflarla tartışılması Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın bu mevzuda 21’inci Ulusal Eğitim Şurası’nı düzenleyerek bunu tartışmaya açmasını son derece kıymetli buluyoruz.”