Açıklamada, 12-18 yaş kümesindeki gençlerin davranışsal dijital bağımlılık, tütün kullanımı ve başka bağımlılık tipleri açısından risk durumlarının kıymetlendirilmesi maksadıyla bir program hazırlığında olunduğu tabir edildi. Kelam konusu çalışmanın, Bağımlılık Bilim Heyeti’ndeki akademisyenlerle birlikte, milletlerarası bilimsel standartlara uygun ve Türkiye’nin gereksinimlerine yanıt verecek biçimde tasarlandığı kaydedildi.

“Biyolojik test değil, bilimsel anket uygulanacak”

Çalışmanın içeriğine ait ayrıntıların paylaşıldığı açıklamada, şu sözlere yer verildi;

Söz konusu çalışma, rastgele bir biyolojik test uygulamasını değil; bağlantı lisanı ihtimamla hazırlanmış, bilimsel geçerliliği olan anket ve soru formları aracılığıyla risk durumlarının erken periyotta tespit edilmesini amaçlayan hami bir halk sıhhati yaklaşımını içermektedir. Programın, Milli Eğitim Bakanlığı iş birliğiyle ve ilgili tüm etik ve bilimsel prensipler gözetilerek hayata geçirilmesi hedeflenmektedir.

Bu yaklaşım, gençlerimizin gelişim sürecinde ailelerin rolünü merkeze alan bir anlayışla tasarlanmaktadır. Süreçte ailelerin bilgilendirilmesi ve farkındalıklarının artırılması temel öncelikler ortasında yer almakta; çocuklarımızın karşı karşıya kalabileceği riskler konusunda hem gençlerimizin hem de ailelerimizin şuur seviyesinin güçlendirilmesi amaçlanmaktadır.

Tarama çalışmaları sonucunda risk altında olabileceği bedellendirilen gençlerimiz, muhtaçlık duymaları halinde psikolog ve psikiyatri uzmanlarımızın bulunduğu danışmanlık hizmetlerine yönlendirilecektir. Bu süreçte aileler de bilgilendirilerek takviye düzeneğinin bir kesimi olacak; böylelikle bilhassa dijital bağımlılık başta olmak üzere bağımlılık risklerinin, birçok vakit aileler tarafından dahi fark edilmeden ilerleyebildiği erken devirlerde bilimsel dayanak sistemleri devreye alınabilecektir.

HEDEF 12-18 YAŞ

Meclis Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Kurulu’nda soruları cevaplayan Bakan Memişoğlu, özellikle ergenlik devri olarak tanımlanan 12-18 yaş kümesinin amaç alındığını belirterek, tütün, unsur ve davranışsal bağımlılıkların erken periyotta tespit edilmesinin amaçlandığını belirtti.

PANDEMİ ARTIRDI

Covid-19 salgını sonrasında gençler ortasında davranışsal ıstırapların arttığına dikkat çeken Bakan Memişoğlu, “Sorun özellikle 12-18 yaş kümesinde daha büyük risk oluşturmaya başladı. Okullarda ve liselerde uygulanacak tarama programlarıyla gençlerimize vaktinde ulaşmayı hedefliyoruz” tabirlerini kullandı.

CEZAEVLERİNDE TEDAVİ DÖNEMİ

Bağımlılıkla gayret kapsamında cezaevlerine yönelik yeni bir uygulamayı da devreye aldıklarını kaydeden Bakan Memişoğlu, Sağlık ve Adalet bakanlıkları iş birliğinde yürütülen pilot program kapsamında, bağımlılık nedeniyle karar giymiş şahıslara ceza müddetlerinin son bir yılına yaklaşırken tedavi verilmeye başlandığını paylaştı. Pilot uygulamanın şu anda Bakırköy Cezaevi ve Elazığ Cezaevi’nde sürdürüldüğünü belirten Memişoğlu, cezaevlerinde oluşturulan bağımlılık merkezleri aracılığıyla mahkumların tedavi sürecine alındığını kaydetti.

Yetkililer, hem okullarda planlanan tarama programlarının hem de cezaevlerinde başlatılan tedavi uygulamasının temel hedefinin bağımlılığın erken tespiti, tedavisi ve bireylerin topluma sağlıklı formda kazandırılması olduğunu belirtti.

Bu kapsamda, Türkiye, İtalya ve Fransa’da yaklaşık 1000 öğrenci, 400 öğretmen ve 400 veliye yönelik saha çalışması yapıldı.

Bunun sonucunda, ergenlerin yüzde 91’inin teknolojiyi ebeveyn kontrolü olmadan kullandığı, 10 yaşından evvel akıllı telefon kullanmaya başlayanların 13 yaşından sonra başlayanlara nazaran bağımlılık noktasında iki kat daha risk taşıdığı tespit edildi.

İTÜ İşletme Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Adnan Veysel Ertemel, bu çalışmanın temellerinin yaklaşık 10 yıl evvel yayımladığı “Dijital Çağda İllüzyonel Pazarlama” kitabına dayandığını söyledi.

Dijital platformların sanıldığı üzere nötr olmadığını belirten Ertemel, kanca tekniği üzere usullerle kullanıcıların ekran başında kalma mühletinin şuurlu artırıldığını kaydetti.

Saha araştırmalarında kıymetli bulgular elde ettiklerine dikkati çeken Ertemel, “Ergenlerde teknolojiyi kullanma yaşı ne kadar erken başlarsa sorunlu telefon kullanımı da o kadar artıyor. Örneğin 10 yaşından evvel akıllı telefon kullanmaya başlayanlar, 13 yaşından sonra başlayanlara nazaran bağımlılık noktasında iki kat daha fazla risk taşıyor. Çalışmada ergenlerin yüzde 91’inin teknolojiyi ebeveyn kontrolü olmadan kullandığı belirlendi. Yüzde 82’sinde sorunlu telefon kullanımı gözlemlenirken bu kullanımın bağımlılık seviyesine ulaşma oranı ise yüzde 20-21 civarında.” diye konuştu.

Doç. Dr. Ertemel, araştırmada cinsiyete nazaran farklı dijital bağımlılık tiplerinin ön plana çıktığını, kız öğrencilerde toplumsal medya, erkek öğrencilerde dijital oyunun daha sorunlu olduğunu, ayrıyeten “Gelişmeleri Kaçırma Korkusu (GKK)” olarak bilinen FOMO’nun kızlarda daha yaygın görüldüğünü vurguladı.

Fransa’da birtakım yasal düzenlemelere karşın dijital bağımlılık probleminin emsal seviyede seyrettiğini, bu durumun, düzenlemelerin tek başına kâfi olmadığını gösterdiğini lisana getiren Ertemel, dijital bağımlılığın öğrencilerin akademik başarısı üzerinde de olumsuz tesirlere neden olduğunu, akıllı telefon bağımlılığının ergenlerin ders muvaffakiyetlerini direkt etkilediğini bildirdi.

“Telefon kullanıcılarının yarısı 30 dakikada bir telefonunu denetim ediyor”

Doç. Dr. Ertemel, 2021 yılında 6-15 yaş kümesinde dijital teknoloji kullanım oranının yüzde 82 iken 2024’te bunun yüzde 92’ye çıktığını kaydeden Ertemel, “Ayrıca telefon kullanıcılarının neredeyse yarısı 30 dakikada bir telefonunu denetim ediyor. 15-17 yaş kümesi lise öğrencilerine odaklanılarak hazırlanan çalışmaya nazaran, gençlerin yüzde 81,4’ü sorunlu akıllı telefon kullanımı belirtileri gösteriyor. Ayrıyeten yüzde 20’lik dilimi ise yüksek bağımlılık olarak nitelendirilebilecek risk kümesinde yer alıyor.” değerlendirmesini yaptı.

Projenin 1 yıllık mühleti kaldığını, pilot eğitimlerle başlayacak uygulamaların geri bildirimlere nazaran geliştirileceğini anlatan Ertemel, projenin tüm çıktıları ve eğitim malzemelerinin TECHWELL’in internet sitesinden daha fazla şahsa ulaştırılacağını kelamlarına ekledi.