Başvuran – Öğretmen Haber

Öğretmenler için kritik karar: Lisans öncesi uzman öğreticilik mühleti sayılmayacak

OgretmenHaber — Mon, 07 Sep 2026 09:00:16 +0000

Milli Eğitim Bakanlığı denetimindeki özel öğretim kurumlarında yıllarca fiilen öğretmenlik yaptığını belirten bir başvuran, bu mühletlerin “uzman öğretici” unvanıyla geçtiği gerekçesiyle aday öğretmenlik muafiyetinde değerlendirilmediğini öne sürerek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurdu. Kurum, 1 Eylül 2026 tarihli kararıyla başvuruyu reddetti ve Milli Eğitim Bakanlığının uygulamasında hukuka ve adalete karşıtlık bulunmadığını tespit etti.

Özel okulda Uzman öğretici olarak geçirilen mühletler aday öğretmenlik muafiyetinde dikkate alınır mı?

Başvuru belgesine nazaran, başvuran özel öğretim kurumlarında yaklaşık 10 yıl 9 ay 14 gün fiilen öğretmenlik yaptığını, fakat bu hizmetlerinin “uzman öğretici” unvanıyla geçmesi sebebiyle aday öğretmenlik muafiyetinde dikkate alınmadığını belirtti. Başvuran, kelam konusu mühletlerin öğretmenlikte geçen hizmet mühleti olarak kabul edilmesini ve öğretmen adaylığının kaldırılmasını talep etti.

Bakanlık: Hizmet mühleti yalnızca 6 ay 22 gün

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü, Kurum’a gönderdiği yanıtı yazıda başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında kontratlı öğretmen olarak görev yaptığını, Bakanlıkta kadrolu/sözleşmeli öğretmen olarak fiilen geçen ve emekliliğe esas hizmet mühletinin 10.08.2026 tarihi prestijiyle 6 ay 22 gün olduğunu bildirdi.

Bakanlık ayrıyeten, başvuranın özel öğretim kurumlarında “uzman öğretici” unvanıyla geçen hizmet müddetinin adaylığın kaldırılmasında değerlendirilemeyeceğinin Milli Eğitim Akademisi Başkanlığının 05.05.2026 tarihli yazısıyla bildirildiğini aktardı.

Hizmet değerlemede kritik ayrım: Lisans mezuniyet tarihi

Kararın münasebetinde belirleyici öge, başvuranın lisans eğitimini tamamladığı tarih oldu. 21.12.2024 tarihli ve 32759 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Aday Öğretmenlik ve Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Yönetmeliği’nin 12. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi şu kararı içeriyor:

“Özel öğretim kurumlarında yönetici, öğretmen ya da en az lisans seviyesinde mezun olup uzman öğretici unvanlarında geçen hizmet müddetleri . dahil edilir.”

Bakanlık, başvuranın lisans eğitimini 04.03.2020 tarihinde tamamladığını tespit etti. Bu sebeple, anılan tarihten evvel “uzman öğretici” unvanında geçen hizmet müddetlerinin meslek basamakları hesabına dahil edilemeyeceği değerlendirildi – zira yönetmelik, bu mühletlerin sayılabilmesi için ilgilinin hizmeti verirken en az lisans seviyesinde mezun olmasını kural koşuyor.

Adaylık muafiyeti sebep uygulanmadı?

Kurum kararında, aday öğretmen yetiştirme sürecinden muafiyete ait düzenlemenin de ayrıyeten değerlendirildiği belirtildi. Mevzuata nazaran, özel öğretim kurumlarında misyon yapmakta iken öğretmenlik mesleğinde adaylığı kaldırılmış olanlar bu süreçten muaf tutulabiliyor. Fakat başvuranın adaylığının “öğretmen” unvanında değil, “aday uzman öğretici” unvanında kaldırıldığı tespit edildi. Kurum, bu sebeple başvuranın muafiyetten yararlanmak için aranan koşulu taşımadığını kıymetlendirdi.

Kurum’un son değerlendirmesi ve karar

Kamu Denetçisi Şerif Yılmaz’ın incelemesi sonucunda Ret Kararı verilmesi yönündeki teklif Kamu Başdenetçisi’ne sunuldu. Kararda şu tespitlere yer verildi:

“Aday öğretmen yetiştirme sürecinden muafiyet ile uzman öğretmenlik için gerekli hizmet mühletinin hesabında dikkate alınacak kuralların mevzuatta açıkça belirlendiği, başvuranın özel öğretim kurumlarındaki adaylığının öğretmen unvanında değil aday uzman öğretici unvanında kaldırıldığı, mevzuata nazaran lisans mezuniyetinden evvel uzman öğretici unvanıyla geçen hizmet müddetlerinin ise meslek basamakları hesabına dahil edilemeyeceği anlaşıldığından, başvuranın kelam konusu hizmetlerinin adaylık muafiyeti ve uzman öğretmenlik hizmet mühleti kapsamında değerlendirilmemesine ait idari süreçte hukuka ve adalete terslik tespit edilememiştir.”

Kurum, yönetimin güzel idare prensiplerine alışılmamış davrandığına ait de bir konuya rastlanmadığını belirtti. Karar, Mehmet Akarca imzasıyla Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından onaylandı ve başvurana ile Milli Eğitim Bakanlığına bildiri edilmek üzere gönderildi.

Kararda, ilgilinin yönetimin sürecine karşı yargı yoluna başvurma hakkının gizli olduğu, dava açma mühletinden kalan müddetin bildiri tarihinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edeceği de hatırlatıldı.

TİHEK’ten engelli kursiyere imtihan saati ayarlamayan ilçe MEM’e idari para cezası

OgretmenHaber — Tue, 25 Aug 2026 06:12:15 +0000

Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 16.07.2026 tarih 260 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. MÜRACAATIN KONUSU

1. Müracaat, . tanısı bulunan başvuran için direksiyon eğitimi dersi sınavı saatlerinde gerekli önlemlerin alınmadığı gerekçesiyle engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği argümanına ilişkindir.

II. İNCELEME SÜRECİ

2. Başvuran müracaat dilekçesinde özetle

a. . teşhisinin bulunduğunu ve %80 oranında engelli olduğunu,

b. Önemli sıhhat riskleri taşıması nedeniyle direkt güneş ışığına maruz kalmaması gerektiğini, kelam konusu gerekliliğin kendisi hakkında düzenlenen erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporu ve durum bildirir sağlık kurulu raporları ile sabit olduğunu,

c. Bu doğrultuda direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesi gayesiyle Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) ve Milli Eğitim Bakanlığı İletişim Merkezi (MEBİM) kanalları vasıtasıyla yönetime türlü müracaatlarda bulunduğunu,

ç. CİMER aracılığıyla yaptığı . tarihli müracaatına ait olarak Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından verilen karşılığı yazıda 29/5/2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği kararları uyarınca kelam konusu imtihanın 07:00 ile 21:00 saatleri arasında icra edilebileceğinin bildirildiğini,

d. CİMER ve MEBİM kanalları vasıtasıyla yaptığı . tarihli müracaatlarına ait olarak ise Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından verilen cevapta direksiyon eğitimi dersi imtihanının MEB tarafından ülke genelinde belirlenen 09:15 ile 17:25 saatleri arasında, randevu tarzına bağlı olarak icra edildiğinin kendisine bildirildiğini,

e. Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile ayrıyeten telefon aracılığıyla da bağlantıya geçerek sıhhat durumunu ayrıntılı bir biçimde aktardığını, yapılan telefon görüşmesinde yönetim yetkililerince imtihan saatlerinin MEB tarafından belirlendiğinin ve akşam saatlerinde imtihanda görevlendirilecek işçinin bulunamayacağının tabir edildiğini,

f. Sonuç olarak direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine yönelik taleplerinin reddedildiğini,

ileri sürmekte

g. Direksiyon eğitimi dersi imtihanının akşam saatlerinde gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

3. Muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından sunulan yazılı görüşte özetle başvuranın talebi hakkında Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün görüşünün sorulduğu, buna istinaden Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce gönderilen yanıtı yazıda başvuranın imtihana girmesinin sakıncalı olduğunun ve başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma sürecinin yapılabileceğinin bildirildiği tabir edilmiştir.

4. Başvuran, müracaat dilekçesinde yer alan tezlerine ek olarak yazılı görüşünde özetle

a. Direksiyon eğitimi dersi imtihanına yönelik makul düzenleme talebinin muhatap tarafından karşılanmadığını,

b. İmtihana katılmasının sıhhati açısından sakıncalı olduğuna ait rastgele bir tıbbi değerlendirmenin kendisi hakkında düzenlenen şoför adayları ve şoförler için sıhhat raporunda yer almadığını,

c. Engellilik durum bildirir raporunun geçerlilik müddetinin devam etmesine karşın kayıt dondurma süreçleri için kendisinden yeni bir rapor talep edildiğini,

ç. Türlü tarihlerde CİMER, Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kurumlara müracaatlarda bulunduğunu, bu müracaatların bir kısmında direksiyon eğitimi dersi imtihanına yönelik gerekli düzenlemelerin yapılmasını talep ettiğini, müracaatlarının bir kısmının ise kayıt dondurma sürecine ait olduğunu,

d. CİMER aracılığıyla yaptığı son müracaatında makul düzenlemeye ait talebinin kabul edilmemesine yönelik münasebetin açıklanmasını talep ettiğini, lakin kelam konusu münasebetin açıklanmadığını ve sırf kayıt dondurma sürecine ait bilgi verildiğini, ehliyet sürecinin uzadığını,

belirtmiştir.

IV. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

25. Bu kapsamda CİMER ve MEBİM kanalları vasıtasıyla yapılan . tarihli müracaatlar yoluyla başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan sıhhat durumu hakkında muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün bilgilendirildiği ve direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesinin talep edildiği görülmektedir. Başka taraftan başvuran tarafından sunulan . tarihli erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporu, 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin durum bildirir sağlık kurulu raporları . Hastanesi Başhekimliği tarafından gönderilen doktor görüşü birlikte incelendiğinde ultraviyole ışınına maruz kalınan gün içi saatlerinde başvuranın direksiyon eğitimi dersi imtihanına girmesinin uygun olmadığı bedellendirilmektedir.

26. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği kapsamında direksiyon eğitimi dersi imtihanlarının 07:00 ile 21:00 saatleri arasında yapılacağı, Özel MTSK Modülüne de direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerinin 08:30-20:25 olarak işlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün . tarihli yazısında da direksiyon eğitimi dersi imtihanlarının gerçekleştirildiği gün içinde son kursiyer olarak başvuranın imtihanının yapılmasının mümkün olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine ait olarak başvuranın ise Mart ve Nisan 2026 aylarında CİMER aracılığıyla talepte bulunduğu görülmekte olup, kelam konusu aylarda Ankara ili Elmadağ ilçesinde geçerli güneş batımı saatlerinin 18:38 ve 19:41 arasında değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda Mart ve Nisan 2026 aylarında güneş batımından sonra başvuranın direksiyon eğitimi dersi imtihanının gerçekleştirilmesinin önünde rastgele bir pürüzün bulunmadığı kıymetlendirilmektedir.

27. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün . tarihli yazısında talepleri halinde engelli kursiyerlerin şoför olur raporundaki mahzur durumuna uygun tertibatları bulunan ve kendileri tarafından temin edilecek araçlarla eğitim ve imtihanlara katılma haklarının bulunduğu, “kış mevsiminde imtihana alınması uygundur” formundaki bir rapor ile ilgili kişinin ilçe ulusal eğitim müdürlüğüne başvurması halinde imtihan haklarının dondurularak kış aylarında (Kasım-Aralık) imtihana alınmasının mümkün olduğu ile ilgili konular belirtilmiştir. Muhatap tarafından sunulan yazılı görüşte ise başvuranın imtihana girmesinin sakıncalı olduğunun ve başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma sürecinin yapılabileceğinin Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce bildirildiği söz edilmiştir. Bununla birlikte Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ilişkin görüşün Kurumumuza ibraz edilmediği, başvuran hakkında “sürücü olur” raporunun verildiği, bu kapsamda somut olayda başvuranın imtihana girmesinde ne üzere bir sakınca bulunduğunun muhatap tarafından ortaya konulmadığı, Mart ve Nisan 2026 aylarında güneş batımından sonra direksiyon eğitimi dersi imtihanının gerçekleştirilmesinin önünde rastgele bir mahzurun bulunmaması karşısında başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma sürecinin gerçekleştirilmesinin yahut şoför olur raporundaki mahzur durumuna uygun tertibatları bulunan ve kendisi temin edilecek araçla imtihana katılmasının beklenmesinin başvurana orantısız bir külfet yükleyebileceği bedellendirilmektedir.

28. Sonuç olarak başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan sıhhat durumu hakkında muhatabın gereği üzere bilgilendirildiği ve direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesinin talep edildiği, direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin başvuranın engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine ait önlemlerin alınmasının gerekli olduğu ve bu önlemlerin alınmasında rastgele bir mahzurun de bulunmadığı, bununla birlikte muhatap tarafından Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde öngörülen imtihan saatlerine uygun hareket edilmediği, engellilik durumu sebebiyle başvuranın farklı muameleye maruz bırakıldığı ve direksiyon eğitim dersi imtihanına giriş hakkından faydalanamadığı, mezkür Yönetmelik’te öngörülen direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerine terslik teşkil eden kelam konusu farklı muamelenin haklı, objektif ve makul bir münasebetinin de bulunmadığı görüşüne varılmıştır. Bu kapsamda müracaat dilekçesinde yer alan argümanlarla ilgili olarak muhatap tarafından engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

29. İhlalin tesir ve sonucunun tartısı ile muhatabın ekonomik durumu ve tüzel pozisyonu göz önünde bulundurularak ihlal konusu hareketle ilgili muhataba 20.000,00 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

V. KARAR

-A. Müracaatta AYRIMCILIK YASAĞININ İHLAL EDİLDİĞİNE,

-B. Muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü hakkında 20.000,00 TL (Yirmi Bin TL) İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

-C. Kararın taraflara bildirimine ve KAMUOYUNA DUYURULMASINA,

-Ç. Karara karşı bildirim tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemesine başvurulabileceğine,

-16/7/2026 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuksal münasebetler ve mevzuat yönünden mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 16.07.2026 tarih 260 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR

TİHEK açıkladı, görme engelli öğretmene belleticilik misyonu verilebilir mi?

OgretmenHaber — Thu, 26 Feb 2026 11:36:06 +0000

Görme engelliler ortaokulunda Türkçe öğretmeni olan görme engelli başvuranın, Okul Yönetimince kendisine görme manisi olmayan öteki öğretmenlerden farklı muamelede bulunulması nedeniyle engellilik temelinde ayrımcılığa ve işyerinde yıldırmaya uğradığı, % 100 görme engelli raporunun bulunduğu, hem öğrencilerin hem de kendisinin görme engelli olmasından ötürü çocukların ve öğretmenin pansiyonda kaldığı müddet içerisinde telafisi mümkün olmayan sonuçların doğma ihtimali ile fevkalâde durumlarda müdahalenin mümkün olmaması nedeniyle 20/4/2016-11/4/2023 tarihleri ortasında başvurana rastgele bir belleticilik vazifesinin verilmediği, gerçekten Adana 3. Yönetim Mahkemesinin 2016/. Temel ve 2016/. Karar nolu kararı ile 11/11/2019 tarihli ve . sayılı Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü İnceleme Raporu’nda öğretmene belleticilik misyonu verilmesinin uygun olmayacağının ve belletici öğretmen görevini yerine getiremeyeceğinin belirtildiği, ilgili karar ve rapor ile Ulusal Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Toplumsal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliğinin 40’ıncı hususu doğrultusunda başvurana belleticilik vazifesinin verilmesi talebi hakkında Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 8.2.2024 tarih ve 2024/109 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. MÜRACAATIN KONUSU

1. Müracaat, görme engelliler ortaokulunda Türkçe öğretmeni olan görme engelli başvuranın, Okul Yönetimince kendisine görme pürüzü olmayan öteki öğretmenlerden farklı muamelede bulunulması nedeniyle engellilik temelinde ayrımcılığa ve işyerinde yıldırmaya uğradığı savlarına ilişkindir.

a. Oğuz Kağan Köksal Görme Engelliler Ortaokulunun görme engellilere yönelik eğitim öğretim faaliyeti yürüten, öğrencilerinin tamamı görme engelli olan bir bölge okulu olduğu ve öğrencilerin Okuldaki pansiyondan faydalanmakta oldukları,

b. Öğretmen Z. E.’nin % 100 görme engelli raporunun bulunduğu, hem öğrencilerin hem de öğretmen Z. E.’nin görme engelli olmasından ötürü çocukların ve öğretmenin pansiyonda kaldığı mühlet içerisinde telafisi mümkün olmayan sonuçların doğma ihtimali ile inanılmaz durumlarda müdahalenin mümkün olmaması nedeniyle 20/4/2016-11/4/2023 tarihleri ortasında başvurana rastgele bir belleticilik misyonunun verilmediği, gerçekten Adana 3. Yönetim Mahkemesinin 2016/. Temel ve 2016/. Karar nolu kararı ile 11/11/2019 tarihli ve . sayılı Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü İnceleme Raporu’nda öğretmene belleticilik misyonu verilmesinin uygun olmayacağının ve belletici öğretmen görevini yerine getiremeyeceğinin belirtildiği, ilgili karar ve rapor ile Ulusal Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Toplumsal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliğinin 40’ıncı hususu doğrultusunda başvurana belleticilik misyonunun verilmediği,

4. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünden alınan yazılı görüşte özetle:

b. İlgili Yönetmelik’in 39 ve 40’ıncı hususlarında belirtilen misyon ve sorumlulukları ismi geçen öğretmenin de görme engelli olması nedeniyle yerine getiremeyeceği, Adana 3. Yönetim Mahkemesinin 2016/. Temel ve 2016/. Karar nolu kararı ile 11/11/2019 tarihli ve . sayılı Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü İnceleme Raporu’nda Z. E.’ye belleticilik misyonu verilmesinin uygun olmayacağı karara bağlandığından ilgili öğretmene belletici öğretmenlik vazifesi verilmediği,

c. Oğuz Kağan Köksal Görme Engelliler Ortaokulunun görme engelli öğrencilerle eğitim öğretim faaliyeti yürüttüğü, öğrencilerin Okulda bulunan pansiyondan faydalandıkları, Okulda gece bekçisi bulunmadığı ve çocukların tamamının görme engelli olduğu göz önüne alındığında görevlendirilecek belletici öğretmenlerin Ulusal Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Toplumsal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliği’nin 39 ve 40’ıncı unsurlarında belirtilen vazifeleri eksiksiz yerine getirmesinin mecburilik taşıdığı, harikulâde durumlarda (deprem, yangın vb.) telafisi mümkün olmayan sonuçların önüne geçmek için öğretmene belletici öğretmenlik misyonu verilmediği,

7. Başvuran vekili tarafından sunulan ek yazılı beyanda özetle:

d. Başvurana belletici öğretmenlik vazifesi verilmeyerek ayrımcılık uygulamasının sürdürüldüğü, yeni eğitim öğretim yılı için 2023 yılı Eylül ayında Öğretmenler Şurasında hazırlanan taslak nöbet excel çizelgesinde başvuranın ismi yer alırken resmi görevlendirme listesinde başvurana yer verilmediği, Okul Müdürünün münasebet olarak Okulda hırsızlık hadisesinin gerçekleşmiş olması ve başvuranın görme engelli olmasını gösterdiği, halbuki ki 2013 yılında gerçekleşen hırsızlık hadisesinin yaşandığı gece nöbetçi belletici öğretmen olan Fen Bilgisi Öğretmeni İ. K. ve Sınıf Öğretmeni Z. Y.’nin görme engelli olmadığı, bu olayın başvuranın belletici öğretmen onayının iptal edilmesinden birkaç hafta sonra gerçekleştiği, belletici öğretmenlerin vazifesinin gece bekçiliği ve müdafaa misyonu olmadığı, 10 yıl evvel güvenlik zaafiyetinden kaynaklanan bir olayın görme engelli başvurana karşı yapılan ayrımcılığın mazereti olarak gösterilmesinin kabul edilemeyeceği, başvuranın vazife yaptığı Okulda her gün görme manisi olmayan 2 öğretmenin belletici öğretmen olarak görevlendirilmesinin haksız bir uygulama olduğu,

f. Müracaat dilekçesi ve eklerinde sunulan evraklar ile şahit beyanı birlikte değerlendirildiğinde başvurana yönelik ayrımcılık ve ötekileştirme yapıldığı belirtilmiştir.

IV. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

23. AİHM’in yerleşik içtihatlarına nazaran ayrımcılığın manası, objektif ve makul bir haklılık olmaksızın farklı formda muamele etmektir (AİHM, D.H. ve Diğerleri/Çek Cumhuriyeti [BD], B. No: 57325/00, 13/11/2007, para. 175). Misal yahut görece benzeri durumda olan bireyler ortasında yapılan farklı muamele, objektif ve makul bir münasebete dayanmıyorsa, öbür bir tabirle, yasal bir hedef taşımıyorsa yahut kullanılan araçlarla varılmak istenen emel ortasında makul bir orantılılık ilgisi bulunmuyorsa ayrımcılık oluşturur (AİHM, Larkos/Kıbrıs [BD], B. No: 29515/95, para. 29). Kontratçı Devletler, misal durumların bulunup bulunmadığını ve misal durumlar varsa bunlar ortasında farklı muamelenin hangi ölçüde haklı görülebileceği konusunu değerlendirirken bir takdir alanından yararlanırlar (AİHM, Van Raalte/Hollanda, B. No: 20060/92, 21/2/1997, para. 39). Şahıslara uygulanan muameledeki farklılık, yasal bir hedef gütmüyorsa yahut kullanılan yollar ile gerçekleştirilmesi amaçlanan maksat ortasında makul bir orantılılık münasebeti mevcut değilse, objektif ve makul bir haklılığa sahip olmayacaktır. Bu doğrultuda, engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edilip edilmediğinin tespiti hedefiyle birinci olarak belletici öğretmenlik vazifesine ait yasal mevzuatın incelenmesi ve 6701 sayılı Kanun çerçevesinde farklı bir muamelenin mevcut olup olmadığının tespit edilerek birebir yahut misal durumdaki bireyler ortasında belletici öğretmenlik ve nöbet görevlendirmesi yapılırken farklılık gözetilip gözetilmediği, farklı bir muamelenin tespit edilmesi halinde, bu muamelenin objektif ve makul bir münasebete ve yasal bir hedefe dayanıp dayanmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

27. Başvuranın 12/9/2019 tarihli dilekçesi ile belletici öğretmenlik vazifesi almak için Okul Müdürlüğüne başvurduğu fakat talebinin reddedildiği, Adana Valiliğinin 10/10/2019 tarihli ve . sayılı Olur’u ile Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 8/10/2019 tarihli ve . sayılı yazısı uyarınca inceleme başlatıldığı, inceleme sonucunda 11/11/2019 tarihli ve . sayılı İnceleme Raporu’nun hazırlandığı anlaşılmıştır. Kelam konusu Rapor’da, öğretmen Z. E.’nin ve öğrencilerin görme engelli olması dikkate alındığında, öğrencilerin güvenliği açısından Ulusal Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Toplumsal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliği’nin 40’ıncı unsurunda belirtilen vazifeleri, ismi geçen öğretmenin tam olarak yerine getiremeyeceği, Okulda meydana gelebilecek yangın, zelzele vb. acil durumlarda gerekli önlemlerin alınmasında kâfi olamayacağının değerlendirildiği, Okul Müdürlüğünün engelliliğe dayalı ayrımcılık yapması üzere bir durumun kelam konusu olmadığı, aksine güvenlik tasalarından ötürü öğretmenin belletici öğretmenlik misyonu talebinin uygun bulunmadığı, bu uygulamada yasa ve yönetmeliklere alışılmamış bir durumun kelam konusu olmadığı belirtilmiştir. Başvuranın belletici öğretmenlik vazifesi için 15/9/2020 ve 7/9/2022 tarihli dilekçeleri ile Okul Müdürlüğüne tekrar başvurduğu, Okul Müdürlüğünün başvuranın birinci dilekçesini 15/9/2020 tarihli ve . sayılı yazı ile, ikinci dilekçesini de 12/9/2022 tarihli ve . sayılı yazı ile reddettiği, kelam konusu yazılarda ilgili Yönetmelik’in 40’ıncı hususundaki misyonları başvuranın tam olarak yerine getiremeyeceği ve Okulda meydana gelebilecek yangın, sarsıntı üzere acil bir durumda gerekli önlemlerin alınmasında kâfi olamayacağı belirtilerek 11/11/2019 tarihli İnceleme Raporu da dikkate alınarak başvuranın talebinin kabul edilmediği tespit edilmiştir.

28. Mevzuya ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünce sunulan yazılı görüşten Okulda gece bekçisinin bulunmadığı, Okulda toplam 4 görme engelli öğretmenin olduğu, başvuran dışındaki öbür 3 görme engelli öğretmene talepleri de dikkate alınarak nöbet ve belletici nöbetçi öğretmenlik vazifesi verilmediği anlaşılmıştır.

29. 11/11/2019 tarihli İnceleme Raporunun Sonuç, Kanaat ve Teklif kısmında Okul Müdürü E. Ş. K.’nin “Öğretmenimiz görme engelli olduğu için Okula yakın bir yerde oturmakta ve meskenine gidiş gelişlerinde Okul işçisi yardımcı olmakta, kat nöbetlerinde bile öğrencilerin güvenliği açısından sıkıntılar yaşamaktayız.” halinde beyanda bulunduğu görülmüştür. Buna ek olarak başvuranın 11/3/2022 tarihli ve %90 oranında görme engelli olduğuna dair Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu’nun Bağımlılık Değerlendirmesi kısmında kısmi bağımlı olduğu belirtilmiştir. 20/2/2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü hususunun (ğ) bendine nazaran “Kısmi bağımlı engelli birey: Doku, organ ve/veya işlev kaybı ve/veya psikiyatri teşhisine bağlı olarak muhakeme yeteneği kıymetlendirilmesi gereken işlevsel bağımsızlık ölçeklerine nazaran günlük ömür aktivitelerini yardım alarak gerçekleştirebileceğine karar verilen bireyi” tabir eder. Bu kapsamda başvuranın Engelli Sağlık Kurulu Raporu’nda günlük ömür aktivitelerini yardım alarak gerçekleştirebileceğinin değerlendirildiği, kat ve bahçe nöbetlerinin gün içinde Okulda öbür öğretmenler ve işçi varken tutulduğu lakin nöbetçi belletici öğretmenin başka çalışanın pansiyonda bulunmadığı bir vakit dilimi olan gece vakti vazife yaptığı, Okulda gece bekçisi bulunmadığı, belletici ve nöbetçi belletici öğretmenlik vazifesinin pansiyonda kalan öğrencilerin ders saatleri dışında eğitimleri ile ilgilenmek ve gerektiğinde derslerine yardımcı olmak, gece bekçilerini yahut güvenlik görevlilerini denetim etmek, etüt ortalarında öğrencileri nezaret altında bulundurmak, pansiyon yoklamalarını yapmak ve elektronik ortamda pansiyonla ilgili günlük bilgi girişini gerçekleştirmek, pansiyona gelen ziyaretçiler ile ilgili işleri yürütmek, disiplin olayları ile ilgili iş ve süreçleri yürütmek, hastalanan öğrencilerin durumuyla ilgili iş ve süreçleri yürütmek, öğrencilerin ilaçlarının dağıtımı ile ilgili iş ve süreçleri yürütmek, Okul idaresince verilen öbür misyon ve sorumlulukları yerine getirmek vazifelerini içerdiği, Okulda 2013 yılında gece vakti hırsızlık hadisesinin yaşandığı, 11/11/2019 tarihli Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğü İnceleme Raporu’nda da başvurana belletici öğretmenlik misyonu verilmemesinin uygun olacağı değerlendirmesinin yapıldığı, neticeten başvurana belletici ve nöbetçi belletici öğretmenlik misyonu verilmemesinin ilgili mevzuata, İnceleme Raporuna, başvuranın Engelli Sağlık Kurulu Raporuna uygun olduğu, belletici ve nöbetçi belleticilik misyonu verilmemesinde öğrencilerin güvenliğine ait gereksinimlerin göz önüne alındığı, bu sebeple objektif ve makul bir münasebete ve yasal bir emele dayandığı değerlendirilmiştir.

48. Üstte açıklanan nedenlerle, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nun 9’uncu hususunun birinci fıkrasının (g) bendi ve Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına Ait Metot ve Temeller Hakkında Yönetmelik’in 69’uncu hususunun birinci fıkrası kapsamında müracaat konusu olayda işyerinde yıldırma kapsamında ve engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edilmediği kanaatine varılmıştır.

V. KARAR

A. Müracaatta AYRIMCILIK YASAĞI İHLALİ YAPILMADIĞINA,

B. Kararın taraflara bildirisine ve KAMUOYUNA DUYURULMASINA,

C. Karara karşı bildirim tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Ankara Yönetim Mahkemesine başvurulabileceğine,

8/2/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE, karar verildi.

Editörün Yorumu;

Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 8.2.2024 tarih ve 2024/109 sayılı kararında görme engelli öğretmenimizin belleticilik misyonu talebinde farklı bir muamelenin mevcut olup olmadığının tespit edilerek birebir yahut emsal durumdaki bireyler ortasında belletici öğretmenlik ve nöbet görevlendirmesi yapılırken farklılık gözetilip gözetilmediği, farklı bir muamelenin tespit edilmesi halinde, bu muamelenin objektif ve makul bir münasebete ve yasal bir maksada dayanıp dayanmadığının tespit edilmesi gerektiğinden hareketle başvuran görme engelli öğretmene belletici ve nöbetçi belleticilik misyonu verilmemesinde öğrencilerin güvenliğine ait gereksinimlerin göz önüne alındığı, bu sebeple objektif ve makul bir münasebete ve yasal bir hedefe dayandığını kıymetlendirerek talebi ret etmiştir.

Bu bilgiler haricinde tüzel münasebetler ve mevzuat istikametinden mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 8.2.2024 tarih ve 2024/109 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Benzer bir olayda ise Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 27.11.2025 tarih ve 2025/776 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer vermiştir.

I. MÜRACAATIN KONUSU

1. Müracaat, görme engelli başvurana misyon yaptığı okulda manisi sebebiyle belletici öğretmenlik vazifesi verilmemesi nedeniyle ayrımcılık yasağının ihlal edildiği tezine ilişkindir.

II. İNCELEME SÜRECİ

2. Başvuran, müracaat dilekçesinde ve eklerinde özetle:

a. Ankara Mitat Enç Görme Engelliler Ortaokulunda öğretmen olduğunu,

b. Görme engelli olmayan öğretmenlere belleticilik vazifesi verildiği halde okul müdürü A.A. tarafından görme engelli öğretmenlere yalnızca görme engelli olmaları nedeniyle belleticilik misyonu verilmediğini argüman etmekte

c. Belleticilik misyonunun görme engelli öğretmenlere de verilmesini talep etmektedir.

3. Muhatap Yenimahalle İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü sunmuş olduğu yazılı görüşte

a. Nöbetçi öğretmen ve belleticilerinin görevlerinin Ulusal Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Yatılılık Bursluluk Toplumsal Yardımlar ve Pansiyon Yönetmeliği’nin 39’uncu ve 40’ıncı hususlarında düzenlendiğini,

b. Türkiye genelinde görme engelli öğrencilerin eğitim gördüğü pansiyon okullarda görme engelli öğretmenlere belleticilik misyonu verilmediğini, Mitat Enç Ortaokulunda da tıpkı uygulamanın devam ettiğini,

c. Bu uygulamanın münasebetinin Okulda yatılı kalan öğrencilerin görme engelli olması, bilhassa öğrencilerin can güvenliğinin kelam konusu olduğu yangın, zelzele üzere durumlarda görme engelli belleticilerin kâfi seviyede takviye sağlayamayacaklarının düşünülmesi olduğunu,

ç. Ayrıyeten birebir mevzu ile ilgili Adana 3. Yönetim Mahkemesinin ve 11/11/2019 tarihli Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü inceleme raporunda görme engelli öğretmene belleticilik vazifesinin verilmesinin uygun olmayacağının ve belletici öğretmenlik vazifesinin görme engelli öğretmenler tarafından yerine getirilemeyeceği kararına varıldığını,

d. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 2023/750 müracaat numaralı ve 2024/109 karar sayılı kararında da ayrımcılık yasağı ihlali yapılmadığına karar verildiğini, belirtmiştir.

4. Başvuran, muhatabın yazılı görüşüne cevaben sunduğu yazılı görüşünde özetle:

a. Muhatabın münasebetinde sunduğu, Yatılılık Bursluluk Toplumsal Yardımlar ve Pansiyon Yönetmeliği’nin 39’uncu ve 40’ıncı hususlarında sayılan vazifelerin, engelli öğretmenler tarafından yapılamayacağına ait bir fıkra bulunmadığını, münasebetiyle müdürün somut ve eğitsel rastgele bir temele dayanmadan büsbütün ferdî kanaatiyle karar verdiğini,

b. Sunulan belletici öğretmen listesinin, kendisinin engelli olan öğretmenlere belleticilik misyonu verilmediği istikametindeki savını doğruladığını,

c. Muhatabın görüş yazısında engelli belletici olmayan okulların listesini verdiğini lakin Türkiye’nin en büyük ve pansiyonu sayıca en kalabalık görme engelli okulu olan . Görme Engelliler Okulunda, açıldığı 1997 yılından bu yana engelli öğretmenlerin belleticilik yaptığını,

ç. Ankara Mitat Enç Ortaokulu dahil bütün görme engelli okullarında görme engelli öğretmenlerin belleticiliğe misal biçimde kat nöbeti tuttuğunu, hasebiyle değerli sorumluluklar içeren ve tek başına tutulan kat nöbeti verilirken, 4 kişinin birlikte tuttuğu pansiyon nöbeti verilmemesinin bir çelişki arz ettiğini,

d. Belleticilik vazifesinin 2 bayan 2 erkek öğretmen olarak 4 kişiyle gerçekleştirildiğini, şimdiye kadar bu nöbetçilerden birçok vakit en fazla 1’inin bazen de 1 bayan 1 erkek olmak üzere 2’sinin engelli olabildiğini, münasebetiyle aslında var olabilecek risklerin minimize edildiğini,

e. Mitat Enç Ortaokulunun Türkiye’deki ilk görme engelli okulu olduğunu ve 1951’den bu yana görme engelli öğretmenlerin belleticilik yaptığını, onların nöbetlerinde bugüne kadar küçük de olsa rastgele bir olay vaki olmadığını,

f. Akşam etütlerinde görme engelli öğrencilerin ödevlerini yaparken Braille yani kabartma yazı kullandıklarını, kendileri de birebir yazıyı kullanan görme engelli öğretmenlerin görenlere nispetle öğrencilere bu bağlamda daha fazla dayanak olabildiklerini,

g. İlgili TİHEK kararında ise başvuranın belleticilik yapamamasının ihlal yok halinde karara bağlanmasının nedeninin başvuranın şahsi karmaşık durumu ve yetersizliklerinden kaynaklandığını çünkü bu öğretmenin çalıştığı okulun müdürü tarafından sunulan belgede müracaatçı öğretmenin, kendi başına okula gidip gelemediğini, meskeni okula çok yakın olmasına karşın daima diğerlerinin yardımıyla gelip gittiğini, hatta okul işçisinin bu bireye daima yardımcı olduğunu belirttiğini, halbuki kendi okul müdürünün bu türlü bir müşahededen bahsetmediğini gerçekten okuldaki görme engelli öğretmenlerin kendi kendine yetebilen bireyler olduklarını, özellikle bu taraflarıyla de belleticilik misyonu esnasında görme engelli öğrencilere örnek teşkil ettiğini,

ğ. Okul müdürünün yazılı görüşünde lisana getirdiği öğrencilerin can güvenliği konusunun yalnızca görme engelli öğretmenlere belleticilik misyonu verilmeyerek sağlanamayacağını, bu hususla ilgili bütün fiziki önlemler alındıktan sonra daha evvelki devirlerde olduğu üzere engelliler de dahil bütün öğretmenlerin pansiyonda dikkat edilmesi gereken konulara ait eğitimler alabileceklerini, bu eğitimlerin her eğitim öğretim yılı başında yinelenebileceğini, burada tahlilin bütün yararlarını göz arkası edilerek görme engelli öğretmenlere belleticilik verilmemesi olmadığını, aksine pansiyonda erkek öğrencilerin ve belletici öğretmenin kaldığı odaların yan yana olduğunu tahminen gören öğretmenlerin fark edemeyeceği sarsıntı ve duman kokularını görmeyen öğretmenlerin daha çabuk algılayarak okulu da uygun bildikleri için daha süratli bir tahliye sağlayabileceklerini, tabir etmiştir.

5. Müracaatın sağlıklı bir biçimde sonuçlandırılabilmesi hedefiyle muhataptan ek bilgi doküman talebinde bulunularak 2025-2026 Eğitim Öğretim Yılı itibariyle ilgili uygulamanın devam edip etmediği sorulmuştur. Muhatap sunduğu ek bilgi evrak yazılarında, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğüne hitaben gönderdiği 10/1/2025 tarihli ve . sayılı yazısı yeterince Belleticilik Vazifesi Görüş Talebi bahisli yazısına istinaden başvuran dahil olmak üzere tüm görme engelli öğretmenlere belleticilik misyonu verilmeye başlandığı belirtilmiş ve Belletici Nöbet Onayı, Belletici Öğretmen Listesi ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 10/1/2025 tarihli ve . sayılı yazısı ekte Kurumumuza gönderilmiştir.

IV. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

25. Müracaat konusu olayda başvuran, Ankara Mitat Enç Görme Engelliler Ortaokulunda öğretmen olduğunu, görev yaptığı okulda görme engelli olmayan öğretmenlere belleticilik misyonu verildiği halde görme engelli öğretmenlere sadece pürüzleri sebebiyle belleticilik vazifesi vermediğini argüman etmiştir. 6701 sayılı Kanun uyarınca bir gerçek yahut hükmî kişinin, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden karşılaştırılabilir durumdakilere kıyasla eşit halde yararlanmasını Kanunda sayılan ayrımcılık temellerine dayanılarak engelleyen yahut zorlaştıran her türlü farklı muamele direkt ayrımcılığı tabir etmekte olup bu bağlamda başvuranın tezi kendisine görme mahzuru sebebiyle direkt ayrımcılık yapıldığı tarafındadır. Muhatap ise Türkiye genelinde görme engelli öğrencilerin eğitim gördüğü pansiyon okullarda görme engelli öğretmenlere belleticilik misyonu verilmediğini, Mitat Enç Ortaokulunda da tıpkı uygulamanın devam ettiğini, bu uygulamanın münasebetinin Okulda yatılı kalan öğrencilerin görme engelli olup, bilhassa öğrencilerin can güvenliğinin kelam konusu olduğu yangın, sarsıntı üzere durumlarda görme engelli belleticilerin kâfi seviyede takviye sağlayamayacaklarının düşünülmesi olduğunu tabir etmiştir.

26. 2024-2025 Eğitim Öğretim Yılının tamamlanmasının akabinde 2025-2026 Eğitim Öğretim Yılına ait mevcut durumun araştırılması ve uygulamanın sürdürülüp sürdürülmediğinin anlaşılması hedefiyle muhataptan alınan ek bilgi doküman yazısında ise Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 1/1/2025 tarihli ve . sayılı yazısı yeterince görme engelli öğretmenlere de belleticilik misyonu verildiği belirtilmiş, ekli listeden başvuranın da vazife verilen öğretmenlerden biri olduğu anlaşılmıştır. Mitat Enç Görme Engelliler Ortaokulunun Yenimahalle İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne hitaben gönderdiği 27/8/2025 tarihli ve . sayılı yazıda Yenimahalle İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün . sayı ve 22/8/2025 tarihli yazısında yer alan görme engelli öğretmenlere belleticilik misyonu verilip verilmediği konusu hakkında Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 10/1/2025 tarihli ve . sayılı “Belleticilik Vazifesi Görüş Talebi” bahisli yazısına istinaden görme engelli öğretmenlere belleticilik vazifesi verilmeye başlandığı tabir edilmiştir. Yeniden muhatap Okulun Yenimahalle Kaymakamlığına hitaben gönderdiği “Belletici Nöbet Onayı” başlıklı, 22/9/2025 tarihli ve . sayılı yazıda ise “Okulumuz pansiyonunda 2025-2026 eğitim öğretim yılında belletici öğretmen olarak görev yapacak ilçemizde takımlı olarak vazife yapan ve ekte ismi soyadı yazılı öğretmenlerin belletici olarak 22/09/2025 tarihinden itibaren görevlendirilmesi müdürlüğümüzce uygun olup Makamlarınızca da uygun görülmesi halinde Olurlarınıza arz ederim.” tabirlerine yer verilmiştir. İlgili yazıya ekli liste incelendiğinde Mitat Enç Görme Engelliler Ortaokulunda toplam 46 öğretmenin belletici öğretmen olarak görev yapmak istediği, bunlardan başvuran dahil 15 adedinin görme engelli olduğu, talepte bulunan öğretmenlerin tamamına nöbetçi belleticilik onayının verildiği anlaşılmıştır.

27. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunun Uygulanması Hakkında Yönetmelik’in “Uzlaşma kararı” başlıklı 71’inci unsuru “(1) Müracaat konusu talebin hakkında müracaat yapılan ilgili tarafça yerine getirildiğinin Kuruma bildirilmesi halinde yahut müracaatın 52’nci hususa nazaran tahlile kavuşturulduğunun anlaşılması halinde uzlaşma kararı verilir.” kararını haizdir. Somut olayda müracaat konusu talebin başvurana belleticilik misyonu verilmek suretiyle muhatap tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından 6701 sayılı Kanun’un 18’inci unsuru ile mezkür Yönetmelik’in 52’nci ve 71’inci unsurları uyarınca müracaatın uzlaşmayla sonuçlandığı kanaatine varılmıştır.

V. KARAR

A. Müracaatta UZLAŞMA KARARI VERİLMESİNE,

B. Kararın taraflara bildirimine ve KAMUOYUNA DUYURULMASINA,

C. Karara karşı bildirim tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Ankara Yönetim Mahkemesine başvurulabileceğine,

27/11/2025 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Editörün Yorumu;

Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 8.2.2024 tarih ve 2024/109 sayılı kararında görme engelli öğretmenimizin belleticilik vazifesi talebinde farklı bir muamelenin mevcut olup olmadığının tespit edilerek birebir yahut misal durumdaki bireyler ortasında belletici öğretmenlik ve nöbet görevlendirmesi yapılırken farklılık gözetilip gözetilmediği, farklı bir muamelenin tespit edilmesi halinde, bu muamelenin objektif ve makul bir münasebete ve legal bir gayeye dayanıp dayanmadığının tespit edilmesi gerektiğinden hareketle başvuran görme engelli öğretmene belletici ve nöbetçi belleticilik vazifesi verilmemesinde öğrencilerin güvenliğine ait gereksinimlerin göz önüne alındığı, bu sebeple objektif ve makul bir münasebete ve legal bir gayeye dayandığını değerlendirse de Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 1/1/2025 tarihli ve . sayılı yazısı mucibince görme engelli öğretmenlere de belleticilik misyonu verildiğinin belirtilmesi üzerine uzlaşma kararı vermiştir.

Sonuç;

Hukuken görme engelli öğretmene belletici ve nöbetçi belleticilik misyonu verilmemesinde öğrencilerin güvenliğine ait gereksinimlerin göz önüne alındığı, bu sebeple objektif ve makul bir münasebete ve legal bir gayeye dayandığını kıymetlendirerek talebi ret edilmiş olmasına karşılık Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 1/1/2025 tarihli ve . sayılı yazısı mucibince görme engelli öğretmenlere de belleticilik misyonu verilmektedir.

Bu bilgiler haricinde tüzel münasebetler ve mevzuat tarafından mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 27.11.2025 tarih ve 2025/776 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR

KDK açıkladı, okul yöneticisine yüksek lisans ve doktoraya bağlı olarak artırımlı ek ders fiyatı ödenir mi?

OgretmenHaber — Thu, 12 Dec 2024 11:24:05 +0000

Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 29/11/2024 tarih ve 2024/13222-S.24.19907 kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

“11. Kurumumuza yapılan müracaatta başvuran özetle; Ulusal Eğitim Bakanlığı’na bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında vazife yapan öğretmenlerden yüksek lisans yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders fiyatlarının %7 artırımlı ödenmesini düzenleyen 7. Periyot Toplu Mukavele kapsamında yüksek lisans mezunu olup fiili olarak derse girme imkanı bulunmayan işçiye, yargı kararlarında görüldüğü üzere fiili derse girme koşulu aranmadan artırımlı ek ders ödenmesini, yüksek lisans mezunu Okul Müdürü olarak kendisine ders niteliğinde idare vazifesi karşılığında ödenen ek ders fiyatının %7 artırımlı olarak ödenmesini talep etmektedir.

12. Müracaata bahis uyuşmazlıkta; Müdür olarak misyon yapan başvuranın yüksek lisans mezunu olmakla birlikte ek ders fiyatının %7 artırımlı olarak ödenmesi talebinin, Hazine ve Maliye Bakanlığının hususla ilgili görüş yazısına istinaden reddedildiği, Hazine ve Maliye Bakanlığının anılan yazıda özetle Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine Ait Kararın 10’uncu unsuruna nazaran ödenen “Ders niteliğinde idare görevi” karşılığı üzere fiilen ders ve ek derslere girilmeksizin ödenmekte olan ek ders fiyatlarının artırımlı olarak ödenmesine imkan bulunmadığının kaydedildiği, kelam konusu yazıda her ne kadar başvuranın fiilen derse girmemesi münasebet olarak gösterilmekte ise de Okul Müdürü olarak görev yapan başvuranın işin tabiatı gereği fiilen ders misyonunun olmayacağının açık olduğu, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Fiyatlarına Ait Karara nazaran her cinsteki Anadolu Lisesinde Müdürlerin haftada 25 saatinin ek ders niteliğinde idare misyonu sayılacağı ve fiilen vazife yapma karşılığında ek ders fiyatı ödeneceği düzenlenmekle birlikte bahse ait çok sayıda yargı kararında ilgili mevzuat ve üstte anılan Karar kapsamında fiilen derse girme imkanı bulunmayan başvuran durumundaki bireyler istikametinden fiilen derse girme koşulunun aranamayacağına, Okul Müdürlüğü misyonunun fiilen yapılmasının kâfi kabul edileceğine, kendisini geliştirme ve mesleksel hayatına katkı sağlama emeliyle yüksek lisans yapmış olan Okul Müdürlerine ek ders fiyatlarının %7 artırımlı olarak ödenmesi gerektiğine hükmedildiği görülmektedir.

13. Hususla ilgili yargı kararlarında benzeri uyuşmazlıklarda;

13.1. Kayseri 2. Yönetim Mahkemesi’nin 28/02/2024 tarihli E: 2023/1974, K: 2024/459 sayılı kararında özetle; davalı yönetim tarafından yüksek lisans yapan davacının ek ders fiyatının artırımlı olarak ödenmemesinin sebebinin, davacının fiilen derse girmemesi olarak gösterildiğinin anlaşıldığı, lakin, okul müdürü olarak görev yapan davacının işin tabiatı gereği fiilen ders misyonunun olmayacağı, ek ders fiyatı ödenirken de, okul müdürleri için “Her tıptaki anadolu liseleri, fen liseleri, toplumsal bilimler liseleri, spor liseleri, kız ve erkek teknik öğretim, ticaret ve turizm okul ve kurumları, özel eğitim okul ve kurumları ile okul öncesi eğitim kurumları müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 25 saatinin ek ders niteliğinde idare vazifesi sayılacağı ve fiilen misyon yapma karşılığında ek ders fiyatı ödeneceği” düzenlemesine mevzuat kararlarında yer verildiği, bu durumda, yaptığı işin gereği ders misyonu olmayan, bir diğer deyişle fiilen derse girme imkanı bulunmayan davacı istikametinden; fiilen derse girme üzere bir koşulun aranamayacağı, okul müdürlüğü misyonunun fiilen yapılmasının kâfi olacağı, münasebetiyle lisans sonrası kendilerini geliştirmeleri, mesleksel hayatlarına katkı sağlayabilmeleri ismine yüksek lisans/doktora yapmış olan okul müdürlerine de ayrım gözetilmeksizin artırımlı ek ders fiyatı ödemesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla, aksi istikamette tesis edilen dava konusu süreçte hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, hukuka tersliği yargı kararı ile saptanan süreçler nedeniyle ilgililerin mahrum kaldığı mali hakların tazmini Anayasa’nın 125. unsuru uyarınca mecburî olduğundan, davacının eksik ödenen ek ders fiyatlarının 09.11.2023 tarihli müracaat tarihinden geriye yanlışsız 60 güne tekabül eden tarihten itibaren ki kısmının müracaat tarihi olan 09.11.2023 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği, gerçekten misal bir uyuşmazlıkta Ankara Bölge Yönetim Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi’nin 05.07.2023 tarih ve E:2023/152, K:2023/1736 sayılı kararının da tıpkı tarafta olduğu, dava konusu sürecin iptaline, süreç nedeniyle davacının yoksun kaldığı nakdî haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin kabulüne oybirliğiyle karar verildiği,

13.2. Ankara Bölge Yönetim Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi’nin 05.07.2023 tarihli ve E:2023/152, K:2023/1736 sayılı kararında özetle; ek ders fiyatının artırımlı ödenmesi talebine ait ret sürecinin iptali ile süreç nedeniyle davacının yoksun kaldığı nakdî haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin kabulüne, davacının eksik ödenen ek ders fiyatlarının müracaat tarihinden geriye hakikat 60 güne tekabül eden tarihten itibaren ki kısmının müracaat tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verdiği,

13.4. Samsun Bölge Yönetim Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi’nin 12.01.2023 tarihli E:2022/1489, K: 2023/50 sayılı kararında özetle; rehber öğretmen olarak görev yapan davacı tarafından, yüksek lisans mezunu olduğundan bahisle 25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Devir Toplu Kontrat kararlarına nazaran ek ders fiyatının artırımlı hesaplanarak tarafına ödenmesi istemiyle yapılan müracaatın reddine ait Altınordu Kaymakamlığı İlçe Ulusal Eğitim Müdürlüğü’nün 13/04/2022 tarih ve 47742649 sayılı sürecinin iptali ile süreç nedeniyle mahrum kalınan mali haklarının yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle açıldığı, İstinaf müracaatına husus Ordu Yönetim Mahkemesi’nin 17/11/2022 gün ve E:2022/411, K:2022/1596 sayılı kararının temeli hakkında davalı yönetim tarafından istinaf dilekçesinde ileri sürülen savlar, kararın anılan kısmının kaldırılmasına neden olacak mahiyette görülmediğinden, kararın anılan kısmına karşı davalı yönetim tarafından yapılan istinaf müracaatının reddi gerektiği, Ordu Yönetim Mahkemesi’nin 17/11/2022 gün ve E:2022/411, K:2022/1596 sayılı kararına karşı yapılan istinaf müracaatının, kararın hüküm fıkrasında yer alan “Davacıya eksik ödenen ek ders fiyatlarının davalı yönetim tarafından hesaplanarak müracaat tarihi olan 14/02/2022 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine” ibaresinin çıkarılması ve bu ibarenin yerine “Tazmin isteminin kabulüyle, mahrum kaldığı mali hakların 15.02.2022 tarihinden itibaren hesaplanarak yönetime müracaat tarihi olan 29.03.2022 tarihinden evvel tahakkuk edenlerin müracaat tarihinden, daha sonra tahakkuk edenlerin ise her hak ediş (ödenmesi gereken aylardan) tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar dönemsel olarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine” ibaresi eklenmek suretiyle istinaf müracaatının düzeltilerek reddine oybirliğiyle kesin olarak karar verildiği görülmektedir.

14. Bahisle ilgili Ombudsman’ın fiilen derse girme imkanı bulunmayan Rehber Öğretmenlerin artırımlı ek ödeme talepli müracaatlarına ait farklı Yönetim Mahkemeleri ve Bölge Yönetim Mahkemelerinin kararlarına yer verilen emsal kararları incelendiğinde; 14.1. 2023/6720 sayılı Tavsiye Kararı’nda özetle;

“(.) 16. Rehber öğretmenlere ek ders ödemesi yapılmasına yönelik düzenlemenin maksadının fiilen derse girmesi mümkün olmayan rehber öğretmelerin mağduriyet yaşamamaları ve tıpkı seviye farklı branşta öğretmeler ile eşitliğin sağlanması olduğu, işin tabiatı gereği derse girmelerinin mümkün olmadığı başka idare vazifesi olarak ek ders fiyatı alan (müdür yardımcısı v.s.) öğretmenlerden farklı olarak talepleri ve tercihleri ile idare vazife yapmadıkları bu nedenle muadilleri ile eşitliklerinin sağlanması gerektiği izahtan varestedir. Bu halde rehber öğretmenlere ders niteliğinde idare vazifesi ismi ile ek ders ödemesi yapılarak fiilen derse girmiş kabul edilmektedir. (.)

17. Bunun dışında iş tarifi gereği fiilen derse girmeleri mümkün olmayan rehber öğretmenlerin ek ders ödemelerinde fiilen derse girme şartının aranmaması gerektiği üzere, rehberlik misyonunun fiilen yapılmasının kâfi görülmesi gerekmektedir. Rehber öğretmenlere de ek ders fiyatları ayrım yapılmaksızın meslek hayatlarına katkı sağlaması maksadıyla yapılmış lisansüstü eğitimlerinden kaynaklı toplu mukavele kararı gereği gerekli artırımların yapılması gerekmektedir. Bu bahse ait olarak Ordu 1. Yönetim Mahkemesi’nin 17.11.2022 tarih ve 2022/1596 sayılı kararında da ek ders ödemesinin artırımlı ödenmesine hükmettiği görülmüş olup ilgili kararın Samsun Bölge Yönetim Mahkemesince onandığı anlaşılmıştır. Tekrar Diyarbakır 1. Yönetim Mahkemesinin 24.01.2021 tarih 2021/74 sayılı kararında da ödemenin artırımlı yapılması tarafında karar verildiği anlaşılmıştır.

18. Kurumumuzca yapılan kıymetlendirme sonucunda başvuranın talebinin Yönetim tarafından reddedilmesi sürecinin hukuka ve hakkaniyete alışılmamış olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.”

14.2. 2021/14016 sayılı Tavsiye Kararı’nda ise özetle; (.)

16. Ayrıyeten başvuranla emsal durumda olan yüksek lisans mezunu diğer bir rehber öğretmen tarafından ek ders fiyatlarının %5 artırımlı olarak ödenmesi ve yoksun kaldığı ekonomik kayıplarının tazmini talebi ile açılmış olan bir davada Diyarbakır 1. Yönetim Mahkemesince 21/01/2021 tarihinde verilen 2020/882 E. ve 2021/74 K. sayılı kararda, dava konusu süreçte hukuka ve mevzuat kararlarına uyarlık bulunmadığı münasebeti ile yönetimin dava konusu sürecinin iptaline ve davacının eksik ödenen ek ders fiyatının (mahrum kaldığı ekonomik kayıpların) davalı yönetim tarafından hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verildiği tespit edilmiştir.

17. Kurumumuzca yapılan kıymetlendirme sonucunda (.) rehber öğretmen olarak görev yapan başvuranın kendisini geliştirmek, mesleksel hayatına katkı sağlayabilmek bakımından devam ettiği (.) Rehberlik ve Ruhsal Danışmanlık Yüksek Lisans Programındaki eğitimini tamamlayarak 06/07/2021 tarihinde mezun olduğu için yüksek lisans mezunu öbür öğretmenlere tanınan haklardan faydalandırılması gerektiği, başvuranın yaptığı işin tabiatı gereği ders misyonunun olmadığından başvuranın bu durumunun dikkate alınmayarak fiilen derse girme kaidesi aranması ve ek ders fiyatının artırımlı olarak ödenmemesi sürecinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.”

15. Başvuranın tezleri, yönetimin mevzuya ait açıklamaları, ilgili mevzuat, Ombudsman’ın 2021/14016 ve 2023/6720 sayılı Tavsiye Kararları, emsal yargı kararları ile evrak kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yüksek lisans mezunu olan ve Okul Müdürü olarak görev yapan başvuranın, Toplu Kontrat kararı yeterince %7 artırımlı ek ders fiyatı ödenmesi talebinin, idarece fiilen derse girme kaidesi aranması nedeniyle ödenmemesi sürecinde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı, ders niteliğinde idare misyonu karşılığında ödenen ek ders fiyatının başvurana %7 artırımlı ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Açıklanan münasebetlerle MÜRACAATIN KABULÜNE,

Okul Müdürü olarak görev yapan ve yüksek lisans yapmış olan başvurana, ders niteliğinde idare misyonu karşılığında ödenen ek ders fiyatının %7 artırımlı olarak ödenmesi konusunda ULUSAL EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci hususunun üçüncü fıkrası uyarınca, yönetim tarafından bu karar üzerine tesis edilecek sürecin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zarurî olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve ULUSAL EĞİTİM BAKANLIĞINA bildirimine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 29/11/2024 tarih ve 2024/13222-S.24.19907 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR