2027 bütçe görüşmeleri nasıl başlayacak?

Yılmaz, 21 Ekim’de komiteye 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi ile 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi’nin sunumunu yapacak. Sunumun akabinde kurul üyelerinin hazırlanması için çalışmalara bir hafta ara verilecek.

Komisyon, 27 Ekim Salı günü bütçenin geneli üzerinde görüşecek. Kurum bütçelerine ise 28 Ekim’de TBMM, Kamu Denetçiliği Kurumu ve Sayıştay ile başlanacak. Komite, 230 kamu yönetimini kapsayan teklifin yanı sıra Sayıştay raporlarını da görüşecek.

Bakanlıkların bütçeleri hangi tarihlerde görüşülecek?

Komisyon çalışmaları her gün saat 10.00’da başlayacak. Takvimde 17 bakanlık yer alıyor. Esas tarihler şöyle:

• 28 Ekim: TBMM, Kamu Denetçiliği Kurumu, Sayıştay
• 2 Kasım: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
• 3 Kasım: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye İş Kurumu
• 4 Kasım: Ticaret Bakanlığı
• 5 Kasım: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Merkez Bankası, Türkiye İstatistik Kurumu
• 6 Kasım: Kültür ve Turizm Bakanlığı
• 9 Kasım: Adalet Bakanlığı, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay
• 10 Kasım: Gençlik ve Spor Bakanlığı
• 11 Kasım: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
• 12 Kasım: Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM), üniversiteler
• 16 Kasım: Sağlık Bakanlığı
• 17 Kasım: İçişleri Bakanlığı
• 18 Kasım: Milli Savunma Bakanlığı
• 19 Kasım: Dışişleri Bakanlığı
• 23-26 Kasım: Güç ve Tabii Kaynaklar, Ulaştırma ve Altyapı, Tarım ve Orman, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlıkları
• 27 Kasım: Cumhurbaşkanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve başka kurumlar
• 27 Kasım’da bütçe kanunu teklifinin maddeleri ile kesin hesap teklifinin maddeleri de ele alınacak.

Bütçe teklifi kaç lira açık öngörüyor?

Teklif, 2027 için 27 trilyon 276 milyar lira sarfiyat ve 23 trilyon 408 milyar lira gelir öngörüyor. Aradaki fark olan bütçe açığı 3 trilyon 868 milyar lira. Teklif, ulusal gelirin 111 trilyon liraya ulaşacağını hesaplıyor.

Açığın ulusal gelire oranı yüzde 3,5, sarsıntı harcamaları hariç ise yüzde 2,8 olarak öngörülüyor. Faiz ödemelerine 3 trilyon 975 milyar lira ayrılıyor. Bu fiyat, toplam sarfiyatların yaklaşık yüzde 14,6’sına denk geliyor.

Eğitim, sıhhat ve savunmaya ne kadar ödenek ayrılıyor?

Yükseköğretim dahil eğitime 3 trilyon 747 milyar lira ayrılıyor. Bu meblağın 2 trilyon 459 milyar lirası Milli Eğitim Bakanlığı’na, 872 milyar lirası yükseköğretim kurumlarına gidiyor. Teklifteki datalara nazaran öğretmen sayısı, 2002’deki yaklaşık 510 binden Ekim 2026 prestijiyle 1 milyon 40 bine çıktı.

Merkezi idare bütçesinden sıhhat hizmetlerine 2 trilyon 134 milyar lira ayrılıyor. Sağlık Bakanlığı, yükseköğretim kurumları ve SGK’nın sıhhat harcamaları birlikte 4 trilyon 532 milyar lirayı buluyor. Savunma ve güvenlik harcamaları toplam 3 trilyon 454 milyar lira. Bunun 2 trilyon 206 milyar lirası savunmaya, 1 trilyon 248 milyar lirası iç güvenliğe ayrılıyor.

Hükümetin 2027 büyüme ve enflasyon gayesi ne?

Hükümet, 2026’yı yüzde 3,3 büyümeyle kapatmayı, 2027’de ise yüzde 4,2 büyümeyi öngörüyor. Enflasyonun 2026 sonunda yüzde 28,4’e, 2027 sonunda yüzde 21’e inmesi hedefleniyor. Hükümet ayrıyeten 2027’de istihdamın 657 bin kişi artmasını ve işsizliğin yüzde 8’e inmesini bekliyor.

Teklif, toplumsal yardım ve dayanaklara 1 trilyon 341 milyar lira ayırıyor. Taban fiyat vergi istisnasının 2027’de de süreceği, hükümetin hesabına nazaran bu istisnanın çalışanlara 1 trilyon 460 milyar liralık katkı sağlayacağı belirtiliyor.

Bütçe Genel Kurul’a ne vakit gelecek?

Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki görüşmeler 27 Kasım’da tamamlanacak. Kurul basamağını bitiren teklif, aralık ayında TBMM Genel Kurulu’na gelecek.

2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, 2025 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi ve Sayıştay raporlarının komitedeki müzakereleri bir ay sürecek.

Görüşmeler, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın 21 Ekim Çarşamba günü saat 14.30’da kurula yapacağı sunumla başlayacak. Sunumun akabinde komite üyelerinin hazırlıkları için çalışmalara bir hafta ara verilecek. Bütçenin geneli üzerindeki görüşmeler 27 Ekim Salı günü yapılacak.

Kamu yönetimlerinin bütçe görüşme takvimi

Komisyon, kamu yönetimlerinin bütçelerini her gün saat 10.00’da görüşmeye başlayacak ve günlük programın bitimine kadar çalışacak. Takvimde öne çıkan kurumlar şöyle:

• 28 Ekim Çarşamba: TBMM, Kamu Denetçiliği Kurumu, Sayıştay
• 2 Kasım Pazartesi: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK, TSE, Türk Patent ve Marka Kurumu, Türkiye Uzay Ajansı, bölge kalkınma idareleri
• 3 Kasım Salı: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, SGK, Türkiye İş Kurumu
• 4 Kasım Çarşamba: Ticaret Bakanlığı, Rekabet Kurumu, Helal Akreditasyon Kurumu
• 5 Kasım Perşembe: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelir İdaresi, TÜİK, SPK, BDDK, Kamu İhale Kurumu, Merkez Bankası
• 6 Kasım Cuma: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, TDK, TTK, RTÜK, Devlet Tiyatroları, Devlet Opera ve Balesi
• 9 Kasım Pazartesi: Adalet Bakanlığı, HSK, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Kişisel Verileri Koruma Kurumu
• 10 Kasım Salı: Gençlik ve Spor Bakanlığı, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı
• 11 Kasım Çarşamba: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
• 12 Kasım Perşembe: Ulusal Eğitim Bakanlığı, YÖK, ÖSYM, 128 üniversite
• 16 Kasım Pazartesi: Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Aygıt Kurumu, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı
• 17 Kasım Salı: İçişleri Bakanlığı, Emniyet, Jandarma, Sahil Güvenlik, Göç Yönetimi, AFAD
• 18 Kasım Çarşamba: Milli Savunma Bakanlığı
• 19 Kasım Perşembe: Dışişleri Bakanlığı, AB Başkanlığı, Türk Akreditasyon Kurumu
• 23 Kasım Pazartesi: Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, MTA, EPDK, Nükleer Düzenleme Kurumu
• 24 Kasım Salı: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Karayolları, Sivil Havacılık, BTK
• 25 Kasım Çarşamba: Tarım ve Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, DSİ, TARKİM
• 26 Kasım Perşembe: Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tapu ve Kadastro, Meteoroloji, İklim Değişikliği Başkanlığı
• 27 Kasım Cuma: Cumhurbaşkanlığı, MİT, MGK Genel Sekreterliği, İletişim Başkanlığı, Diyanet, Savunma Sanayii Başkanlığı, Siber Güvenlik Başkanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TMSF

Bütçenin maddeleri 27 Kasım’da görüşülecek

2027 Yılı Bütçe Kanunu Teklifi ile 2025 Yılı Kesin Hesap Kanunu Teklifi’nin maddeleri 27 Kasım Cuma günü ele alınacak. Kuruldaki görüşmelerin tamamlanmasının akabinde bütçe, aralık ayında TBMM Genel Şurası’na gelecek.

ENFLASYON TAHMİNİ YÜZDE 21

Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde “2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Bağlama Töreni”nde konuşan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027 yılında bütçe masrafların 27 trilyon 276 milyar lira, gelirleri 23 trilyon 408 milyar lira olarak öngörüldüğünü açıkladı. Yılmaz’ın verdiği bilgilere nazaran bütçe gelirlerinde en yüksek kalem 5 trilyon 681 milyar lirayla katma kıymet vergisi (KDV) oldu.

Gelir vergisinden 5 trilyon 533 milyar lira, özel tüketim vergisinden (ÖTV) ise 3 trilyon 284 milyar lira gelir bekleniyor. Harcamalarda cari transferler 10 trilyon 240 milyar lirayla birinci sırada yer alırken işçi sarfiyatları için 7 trilyon 117 milyar lira, faiz sarfiyatları için 3 trilyon 975 milyar lira ödenek öngörüldü. Ayrıyeten enflasyonun yıl sonunda yüzde 21’e gerilemesi, büyümenin yüzde 4,2’ye yükselmesi, bütçe açığının GSYH’ye oranının ise yüzde 3,5 olması bekleniyor.

SOSYAL KONUTA 250 MİLYAR TL

2027 yılında istihdamda 657 bin artış, işsizlik oranının ise yüzde 8’e gerilemesi beklenirken, bütçede toplumsal konut projeleri, toplumsal yardımlar ve elektrik-doğal gaz sübvansiyonları için ayrılan kaynak da artırıldı. Buna nazaran:

• -Sosyal konut finansmanı için ayrılan kaynak, bir evvelki yıla nazaran yüzde 150 artırılarak 250 milyar liraya çıkarıldı.
• -Kentsel dönüşüm ödenekleri de yüzde 176 artışla 276 milyar liraya yükseltildi.
• -Ödeme gücü bulunmayan vatandaşların sıhhat primi masrafları için 186 milyar lira, 65 yaş üstü yaşlılar ile bakıma gereksinim duyan engelliler ve yakınlarına bağlanan aylıklar için 132 milyar lira ödenek ayrıldı.
• -Engelli vatandaşların meskende bakımına 109 milyar lira, eğitim dayanağına 90 milyar lira, doğum yardımlarına 84 milyar lira kaynak ayrılması planlandı.
• -Ekonomik mahrumluk içindeki çocukların aileleri yanında yetişmesini sağlayan toplumsal ve ekonomik dayanak ödemeleri için 29 milyar lira, koruyucu aile uygulaması için ise yaklaşık 4 milyar lira öngörüldü.
• -Vatandaşların güç faturalarını hafifletmeye yönelik dayanaklar de bütçede kıymetli yer tuttu. Daha ucuz elektrik ve doğalgaz kullanımı için ayrılması planlanan kaynak, yüzde 62 artırılarak 605 milyar liraya çıkarıldı.

İŞVERENE 351 MİLYAR LİRA

YILMAZ: DAYANIKLILIK, REFAH VE DÖNÜŞÜM BÜTÇESİ

Bütçenin toplumsal refah gözetilerek hazırlandığını tabir eden Cevdet Yılmaz “Bütçemiz, ekonomimizin güvenliğini ve direncini pekiştiren, Türkiye’nin üretim gücünü ve rekabet kapasitesini dönüştüren, kazanımlarımızı kalıcı toplumsal refaha taşıyan bir dayanıklılık, refah ve dönüşüm bütçesidir” dedi.

ASLAN PAYI EĞİTİME

Bütçede en büyük hisse eğitime ayrıldı. Ulusal Eğitim Bakanlığına 2 trilyon 459 milyar lira, yükseköğretim kurumlarına 872 milyar lira ödenek planlandı. Yükseköğretim dahil toplam eğitim bütçesi 3 trilyon 747 milyar liraya ulaşırken merkezi idare bütçesinin yüzde 13,7’si eğitime ayrılmış olacak. Sağlık Bakanlığı, yükseköğretim kurumları ve Sosyal Güvenlik Kurumunun harcamaları dahil sıhhat alanına ayrılan toplam kaynak ise 4 trilyon 532 milyar lira olarak hesaplandı.

SAVUNMA VE GÜVENLİĞE 3,4 TRİLYON TL

2027 bütçesinde savunma ve güvenlik harcamaları için toplam 3 trilyon 454 milyar lira ödenek öngörüldü. Bunun 2 trilyon 206 milyar lirası savunma, 1 trilyon 248 milyar lirası iç güvenlik harcamalarına ayrıldı. Milli Savunma Bakanlığı bütçesinde silah, mühimmat, silah sistemleri ve öteki savunma araçlarının alımına ait ödenekler yüzde 229 artırıldı.

Kurumlara ayrılan 27 trilyon 276 milyar 87 milyon 71 bin liralık bütçenin yaklaşık yüzde 23,2’si işçi sarfiyatları için kullanılacak.

Milli Eğitim Bakanlığı ilk sırada

Bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı, personel giderleri için 1 trilyon 794 milyar 497 milyon lira ile bütçeden en fazla payı aldı. Sağlık Bakanlığı personeli için 1 trilyon 113 milyar 830 milyon liraya yakın ödenek aktarılacak. Emniyet Genel Müdürlüğü 523 milyar 662 milyon lirayla üçüncü sırada bulunurken Milli Savunma Bakanlığına 501 milyar 511 milyon lira ayrıldı.

Jandarma Genel Komutanlığı işçi sarfiyatları gelecek yıl yaklaşık 370 milyar 769 milyon lira, Adalet Bakanlığı personel giderleri 312 milyar 696 milyon lira, Diyanet İşleri Başkanlığı işçi sarfiyatları 193 milyar 601 milyon lira olarak belirlendi.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personel giderleri için 107 milyar 980 milyon lira, Tarım ve Orman Bakanlığı personel giderleri için 96 milyar 714 milyon lira, İçişleri Bakanlığı için 93 milyar 376 milyon lira ayrıldı.

Özel bütçeli idareler

Özel bütçeli kurumların çalışanına gelecek yıl 807 milyar 411 milyon lira ödeme öngörülüyor. Buraya dahil olan yükseköğretim kurumları işçisi için 572 milyar 814 milyon lira aktarılacak.

Özel bütçeli kurumlardan işçi ödemesi için en yüksek kaynak 55 milyar 78 milyon lirayla Karayolları Genel Müdürlüğüne verilecek. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne 52,3 milyar lira ayrıldı. Orman Genel Müdürlüğü çalışanı için 43,1 milyar lira transferi yapılacak.

Düzenleyici ve denetleyici kurumların işçisi için 19 milyar 135 milyon lira ödeme öngörüldü. Bu kategoride Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) 4,7 milyar lirayla birinci, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) 3,6 milyar lirayla ikinci sırayı aldı.

Ödeneklerin ekonomik sınıflandırılmasına nazaran, bütçeden işçi sarfiyatları için toplam 6,3 trilyon lira ayrılırken, bu meblağ 2026 için 4,9 trilyon lira olarak belirlenmişti. Buna nazaran işçi masrafları ödeneği yaklaşık yüzde 28,8 arttı.

Sosyal güvenlik devlet primi için ise 2026’da 599,7 milyar lira masraf öngörülürken bu fiyat 2027’de yüzde 33,1 artışla 798 milyar 466 milyon 394 bin lira olarak belirlendi.

2027 bütçesinde kurumlar için öngörülen işçi sarfiyatları (Türk lirası) şöyle:

2027 Yılı Bütçe Mesaisi Başlıyor

TBMM’de ‘2027 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’ ile ‘2025 Yılı Kesin Hesap Kanunu Teklifi’ne ait takvim belirli oldu. Bütçeye ait kanun teklifinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla 16 Ekim Cuma günü TBMM Başkanlığına sunulması bekleniyor.

Komisyon Çalışmaları 21 Ekim’de Cevdet Yılmaz’ın Sunumuyla Başlıyor

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın, 21 Ekim Çarşamba günü Plan ve Bütçe Kurulu’nda yapacağı sunumla bütçe görüşmeleri başlayacak. Sunumun akabinde kurul çalışmalarına 1 hafta ara verilecek.

Aranın akabinde Plan ve Bütçe Komitesi 27 Ekim Salı günü bütçenin geneli üzerine görüşmeler yapmak için toplanacak. Bakanlıklar ile kamu kurumlarının bütçe görüşmelerinin 27 Kasım’da tamamlanması bekleniyor.

Bütçe takvimine ait program şu halde;

28 Ekim Çarşamba: TBMM

2 Kasım Pazartesi: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

3 Kasım Salı: Ticaret Bakanlığı

4 Kasım Çarşamba: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

5 Kasım Perşembe: Hazine ve Maliye Bakanlığı

6 Kasım Cuma: Kültür ve Turizm Bakanlığı

9 Kasım Pazartesi: Adalet Bakanlığı

10 Kasım Salı: Gençlik ve Spor Bakanlığı

11 Kasım Çarşamba: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

12 Kasım Perşembe: Milli Eğitim Bakanlığı

16 Kasım Pazartesi: Sıhhat Bakanlığı

17 Kasım Salı: İçişleri Bakanlığı

18 Kasım Çarşamba: Ulusal Savunma Bakanlığı

19 Kasım Perşembe: Dışişleri Bakanlığı

23 Kasım Pazartesi: Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı

24 Kasım Salı: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı

25 Kasım Çarşamba: Tarım ve Orman Bakanlığı

26 Kasım Perşembe: Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

27 Kasım Cuma: Cumhurbaşkanlığı ile Bütçe Kesin Hesap Kanunu Teklifi maddeleri.

Görüşmelerin Plan ve Bütçe Komitesi’nde tamamlanmasının akabinde teklif Genel Kurul’a gelecek ve ara verilmeksizin görüşmeler tamamlanacak.

Kurulda, bütçe görüşmeleri en uzun ve en kısa süren kurumlar bu yıl da değişmedi. Milletvekilleri en fazla mesaiyi 13 saat 56 dakikayla bu yıl da Etraf Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının bütçesi üzerinde yaptı. Plan ve Bütçe Kurulunda, 2026 yılı bütçesi en kısa müddette kabul edilen kurum ise TBMM oldu. TBMM’nin 2026 yılı bütçesi komitede 9 saat 50 dakikada kabul edildi.

TBMM Genel Konseyinde ise 2026 yılı bütçesinin görüşmeleri kapsamında 154 saat mesai yapıldı. Görüşmelerde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, kabine üyeleri ve 457’si milletvekili olmak üzere toplam 1208 kelam hakkı talebi karşılandı.

Genel Konsey, bütçe görüşmeleri sırasında en uzun mesaisini Aile ve Toplumsal Hizmetler ile Ulusal Eğitim bakanlıklarının 2026 yılı bütçeleri üzerinde gerçekleştirdi, milletvekilleri kelam konusu Bakanlıkların bütçe görüşmeleri sırasında 13 saat 30 dakika çalıştı.

Genel Heyetin en kısa süren bütçe mesaisi ise 9 saat 48 dakikayla 2024 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi’nin hususları üzerinde yapıldı.

– Ofsayt kalksın önerisi

Bütçe görüşmeleri sırasında, Meclis kürsüsü vakit zaman renkli imgelere de tanıklık etti. Birtakım milletvekilleri Meclis kürsüsüne bebek arabası, şemsiye, pamuk, domates, soğan, mandalina, kantar, fötr şapka, kasket, yapay çiçek üzere objelerle çıkarken kimi milletvekilleri ise kürsüden değerli tekliflerde bulundu.

Gençlik ve Spor Bakanlığının bütçesi üzerinde kelam alan CHP Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül, kürsüden ofsaytın kaldırılması davetinde bulundu. Sarıgül, “Futbol heyecandır, güçtür, muazzam bir mutluluktur. Bakıyorsunuz, doksan dakika oynanıyor, gol atılıyor, bir oyuncunun ayağı yarım metre içeride diye emek hırsızlığı yapılıyor ve o gol sayılmıyor. Bakın, ofsaytın kalkması konusunda öncülük yapın, ofsayt kalksın, süratli futbol gelsin, daha çok gol olsun ve heyecan kesinlikle artsın.” tabirini kullandı.

TBMM Genel Konseyinde, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığının 2026 yılı bütçelerinin görüşmeleri üzerinde kelam alan CHP Adana Milletvekili Orhan Sümer, kürsüye muharrir kasayla çıktı, Ticaret Bakanlığının bütçesini eleştirdi.

Gençlik ve Spor Bakanlığının bütçesinin görüşmeleri sırasında DEM Parti Mardin Milletvekili Beritan Güneş Altın, kürsüye Bakan Osman Aşkın Bak’ın da yer aldığı bir karikatürle çıktı. AK Parti Küme Başkanvekili Leyla Şahin Usta, karikatürde yer alan renkleri işaret ederek, “Burada LGBT’nin reklamını yaparak bir konuşmaya da müsaade edemeyiz.” diye konuştu. Güneş’in akabinde kürsüye çıkan DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo’nun da karikatürü göstermesi üzerine Genel Kurul’da AK Parti ve DEM Parti milletvekilleri ortasında tartışma yaşandı.

– “Şapkayı takarken merhum Demirel’e benzediniz”

Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının bütçesi üzerinde kelam alan CHP Tekirdağ Milletvekili İlhami Özcan Aygun, kürsüye yanında getirdiği şemsiye ile çıktı. Türkiye’de şemsiyenin artık tarihi yapıta dönüşeceğini tabir eden Aygun, kuraklığa dikkati çekti.

Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 yılı bütçesi üzerinde kelam alan CHP Adana Milletvekili Ayhan Barut, kürsüye, taktığı kasket ve yanında getirdiği pamuk, domates, soğan ve mandalina ile çıktı. “Buraya manav açmaya gelmedik” diyen Barut, çiftçinin 2025 yılında ne ektiyse ziyan ettiğini belirterek, tarım siyasetini eleştirdi.

Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığının bütçesi üzerinde kelam alan CHP Ankara Milletvekili Semra Dinçer, kürsüye üzerinde “Yeni doğan bebeğin aylık maliyeti 15 bin lira. Yüreğin var mı doğurmaya?” asılı bir afişin yer aldığı bebek otomobiliyle geldi. Dinçer, “Bugün Türkiye’deki doğum oranını tartışırken önümüze yalnızca bir bebek otomobilini değil, bu ülkedeki bayanların ve ailelerin omuzlarına yüklenen ağır bir yükü getiriyorum.” kelamlarını sarf etti.

Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin unsurları üzerinde kelam alan, CHP Kocaeli Milletvekili Harun Özgür Yıldızlı, kürsüye fötr şapka ile çıkarak, bütçeye ait tenkitlerde bulundu. Yıldızlı’nın konuşmasını tamamlamasının akabinde Meclis Başkanvekili Pervin Buldan, “Şapkayı takarken merhum Demirel’e benzediniz.” tabirini kullandı.

Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin hususları üzerinde söz alan DEM Parti Ağrı Milletvekili Sırrı Sakık, kürsüye yapay çiçekle çıktı. Genel Şura Salonu’ndaki çiçekleri gösteren ve 28 yıldır değiştirilmediğini argüman eden Sakık, “Hiçbir sıkıntıya tahlil bulamayan bu Meclis, devasa sıkıntıları nasıl çözecek?” dedi.

– Mikrofonlar devrildi

2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin unsurları üzerinde kelam alan CHP Eskişehir Milletvekili Jale Parıltı Süllü, kürsüye elindeki kantarla çıktı. Bütçeye yönelik tenkitlerde bulunan Süllü, “Bütün memlekette istikrar bozulmuş, kantarın topuzu kaçmış durumda.” diye konuştu.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, milletvekillerinin sorularını yanıtlarken Süllü’ye yönelik, “Biz kantarla değil dijital hassas terazilerle yolumuza devam ediyoruz. Bu hassasiyetle de devam edeceğiz.” tabirini kullandı.

2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin tümü üzerindeki görüşmeler sırasında, TBMM Sanayi, Ticaret, Güç, Natürel Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkanı, AK Parti Bursa Milletvekili Mustafa Varank kürsüye hibrit roket motorunda kullanılan yakıt ve bir koli bandıyla çıktı. Ateşlemedeki itki sisteminde kullanılan yakıt malzemesini göstererek, “Bu yakıtı uzayda alçak yörüngede ateşlerseniz bin kilometrenin ötesine çıkarabilir. İşte bizim yüksek teknoloji anlayışımızın bir ürünü” kelamlarını sarf eden Varank daha sonra koli bandını işaret ederek, “İşte bu CHP’nin teknolojideki rekabetçilik anlayışının bir eseri.” görüşünü paylaştı.

2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin tümü üzerindeki görüşmeler sırasında AK Parti ve CHP milletvekilleri ortasında başlayan tartışma arbedeye dönüştü. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş birleşime orta verdi. Orta sırasında da AK Parti ve CHP milletvekilleri ortasındaki arbede devam etti. Arbede sırasında Genel Konsey Salonu’ndaki saksı ve mikrofonlar devrildi.

Genel Kurulda milletvekilleri, bütçe kanunu teklifinin 7. hususu üzerinde görüşlerini lisana getirdi.

Yeni Yol Partisi İstanbul Milletvekili Elif Esen, yoksulluğun derinleştiğini öne sürerek devlet okullarındaki öğrenciler için bir öğün fiyatsız yemek verilmesini istedi.

Çocuklarının beslenme hakkının garanti altına alınması gerektiğini lisana getiren Esen, “Biz de aileler de artık bu mevzuyu talep etmekten yorulduk. Çocuklar için çok kritik olan bu problemde size bir tahlille geldik. Sorun, çocukları doyurmanın kıymetli olması değil, çocukları şirketler üzerinden doyurmanın değerli olmasıdır. Bizim önerdiğimiz modelde lokma şirkete değil, çocuğun boğazına giriyor. Aracı ve şirket karı yok. Üreticiden, kooperatiften direkt alım olmalı.” tabirlerini kullandı.

Önerdikleri model sayesinde birebir besin bedeline sahip öğünün maliyetinin 65 liradan 35 liraya düştüğünü anlatan Esen, “Sonuç olarak 15 milyon çocuk için yıllık yemek maliyeti 177 milyar liradan 97 milyar liraya düşüyor. Yani kaynağın istikametini değiştirerek maliyet düşürülebilir.” dedi.

İYİ Parti Mersin Milletvekili Burhanettin Kocamaz, Mersin’in en büyük kentlerden biri olmasına karşın kimi alanlarda kâfi yatırımı alamadığını öne sürdü.

Mersin’in, Antalya üzere turizmden büyük bir hisse alabilmesi için çalışma yapılması gerektiğini anlatan Kocamaz, “Mersin’in Antalya üzere turizmden hak ettiği hissesi alabilmesi için ilan edilen 8 kültür, turizm, muhafaza ve geliştirme bölgesinin bir an evvel hayata geçirilmesi gerekiyor.” diye konuştu.

– “Türkiye’nin kurtuluşu üretimdedir”

MHP Kütahya Milletvekili Ahmet Erbaş, Türkiye iktisadının, salgın sonrası yaşanan global krizlere, bölgesel savaşlara, bozulan tedarik zincirlerine, güç piyasalarındaki dalgalanmalara ve artan gümrük vergilerine karşın istikrarlı bir biçimde büyüme devam ettiğini vurguladı.

Ticari hayatın önündeki en önemli tehditlerden birinin, yabancı dijital satış platformları olduğunu kaydeden Erbaş, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Temu ve gibisi platformlar Türkiye pazarına gerçekçi olmayan fiyatlarla girmekte ve eserlerini sübvanse ederek tüketiciyi bağımlı hale getirmektedir. Bu, sürdürülebilir ve adil bir ticaret anlayışı değildir. 2024 yılı sonunda yabancı platformların Türkiye’deki hacmi 43 milyar liraya ulaşmış, ikame edilen yerli üretim kaybıyla birlikte iktisada tesiri 280 milyar lirayı bulmuştur. Bu sayı cari açığımızın yüzde 14’üne denk gelmektedir. Bu fiyat siyasetiyle ‘Türk üreticisi pahalı’, ‘yabancı ucuz’ algısı oluşturulmaktadır. Türkiye’nin kurtuluşu üretimdedir.”

DEM Parti Batman Milletvekili Zeynep Oduncu Kutevi, 2026 yılı bütçesinden bayanlar, emekliler, fakir ve gençlerin talepleri için hisse ayrılmadığını öne sürdü. Kutevi, partisinin 2026 yılı bütçe kanunu teklifine “ret” oyu vereceğini söyledi.

CHP Ordu Milletvekili Seyit Torun, AK Parti iktidarlarının 23 yıldır ülkenin temel problemlerini çözemediğini, ülkeye yeni sıkıntılar kazandırdığını ileri sürdü.

“Eğitimde fırsat eşitliğinin bitirildiğini, devlet okullarının fakirlerinin okuduğu okullar haline getirildiğini, öğretmen atamalarının yapılmadığını iddia eden Torun, mülakatın da kaldırılmadığını söyledi. Torun, “Ekonomide türlü maceralara girdiniz, ‘Nas’ diyerek başlattığınız bu süreçte tefeciye düşmüş üzere hazineyi faiz etraflarına mahkum ettiniz. Faizle, kur korumalıyla, ’19 Mart sivil darbesiyle’ kaybettik ve bütün bu maliyeti de maalesef vatandaşlarımıza ödettiniz.” kelamlarını sarf etti.

Torun, CHP’nin iktidara gelmesi halinde “yeni bir Türkiye inşa edeceklerini ve sıkıntıları çözeceklerini” öne sürdü.

– “Terörsüz bir Türkiye’nin bölgedeki ve dünyadaki aktifliği ve gücü artacaktır”

Milletin huzuru ve güvenliği ile ülkenin kalkınmasının her vakit temel öncelikleri olduğunun altını çizen Yazmacı, şunları kaydetti:

“Ülkemiz kararlı bir halde Terörsüz Türkiye maksadına yürüyor. Yıllarca terörün gölgesinde kalan, istikrarsızlıkla anılan Güneydoğu kentlerimiz, devletimizin kararlı duruşu ve milletimizin ferasetiyle huzur ve itimat iklimine kavuşuyor. Global barış ve adaletin teminatı Sayın Cumhurbaşkanı’mızın ifadesiyle gençlere bırakacağımız en büyük miras olarak Terörsüz Türkiye’yi sabırla, cüretle, içtenlikle inşa ediyoruz. Terörsüz Türkiye, refahını artırmış, vatandaşlarının hayat standardını yükseltmiş bir Türkiye demektir. Terörsüz bir Türkiye’nin bölgedeki ve dünyadaki aktifliği ve gücü artacaktır.”

Artık annelerin gözyaşı dökmediği, kaynakların teröre değil refaha harcandığı bir Türkiye inşa edeceklerini söz eden Yazmacı, “Bundan sonra Gabar’da petrol çıkaran, kendi savaş uçağını yapan, İHA ve SİHA’sı ile destan yazan bir Türkiye var.” dedi.

Şahsı ismine kelam alan Bağımsız İstanbul Milletvekili İsa Mesih Şahin, Türkiye’nin hem kendi vatandaşları hem de komşu ve kardeş coğrafyalar için güçlü olması gerektiğini vurguladı.

Türkiye iktisadının büyüdüğüne işaret eden Şahin, “Ancak asıl kıymetli olan bu büyümenin tabana yayılmasıdır. Enflasyon düşüyor, bu olumlu bir gelişme lakin kıymetli olan bu düşüsün çarşıda, pazarda, mutfakta daha fazla hissedilebilmesidir. Değerli olan adil büyümedir. Bütçe vatandaş için bir umut evrakı olmalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Şahsı ismine kelam alan HÜDA PAR Batman Milletvekili Serkan Ramanlı, 2026 yılı bütçesinde faiz ödemeleri için 2 trilyon 741 milyar lira ayrıldığını belirterek “Ne kadar uğraşırsak uğraşalım, direksiyonda kim olursa olsun, uyguladığımız sistem maalesef adalet üretmiyor, kaygıya derman olmuyor ve kaynaklarımızı heba ediyor.” dedi.

– Bakan Tunç: “Yargıya müdahale etmemiz kelam konusu olamaz”

Konuşmaların akabinde Genel Şurada soru cevap bölümüne geçildi.

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş hakkında “ihlal” kararı vermesinin akabinde şimdi tahliye edilmemesine ait soruya, “AİHM kararı, ilgili mahkeme tarafından değerlendirilecektir. İlgililer de bu mevzuda müracaatlarını yapmışlardır. Burada bizim yargıya müdahale etmemiz, Bakanlığın sürece müdahil olması kelam konusu olamaz.” cevabını verdi.

“Kürtlere karşı ırkçılık ve nefret telaffuzlarının arttığı” savını anımsatan Tunç, Türk Ceza Kanunu’nda nefret cürmüne ait karar olduğunu belirterek Kanun ihlaline yönelik fiillere karşı yargı makamlarına gerekli müracaatların yapılmasını istedi.

Bakan Tunç, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) mucibince görevlendirilecek avukatların fiyat tarifesinde artışa gidilmesine yönelik değerlendirmeye ait şöyle konuştu:

“Biz de katılıyoruz. CMK mucibince misyon alan avukatlarımızın hakkına uygun, emeklerinin karşılığını almaları gerekir. Ekseriyetle genç avukatlarımızın CMK mucibince müdafi olarak görevlendirildiklerini görüyoruz. Bu mevzuda ocak ayında fiyat tarifesi yenilenecek. Beraat vekalet fiyatı ve katılan vekalet fiyatı ile ilgili, onlar lehine değerli bir taban fiyat tarifesinde düzenleme yapmıştık. Yargıda birtakım farklı uygulamalar olmuştu fakat bu da şu anda Ceza Genel Kurulu kararıyla yeknesak bir duruma kavuşmuş oldu. CMK ödeme sistemindeki sorun ve UYAP’tan kaynaklanan bir sorun şu anda kelam konusu değil, münferit olabilir. Bu noktadaki hususu da araştıracağız.”

Tunç, 11. Yargı Paketi’ndeki infaz düzenlemesinde zelzele cürümlerinin kapsam dışı bırakıldığına ait soruya, “Taksirle yaralamaya sebebiyet vermenin cezası 11. Yargı Paketi’nde artırılan kabahatlerden tanesi.” yanıtını verdi.

Konuşmaların akabinde yapılan oylamada, 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin 7. unsuru kabul edildi.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yeni haftada da gündem ağır olacak.

Bu hafta TBMM ve 12 bakanlığın bütçesi Genel Konsey gündeminde

Meclis Genel Kurulu yarın 2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu teklifi görüşmeleri için toplanacak. Görüşmeler hafta sonu dahil 14 gün boyunca kesintisiz devam edecek.

Bütçenin geneli üzerine görüşmeler, yürütmenin sunuş konuşmasıyla başlayacak. Siyasi parti kümeleri 60’ar dakika kelam alacak.

Genel Konseyde salı günü, Türkiye Büyük Millet Meclisi ile Adalet ve Dışişleri bakanlıklarının bütçeleri ele alınacak. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı bütçeleri çarşamba günü gündemde olacak. Görüşmeler, perşembe günü Milli Savunma Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı; cuma günü de Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçeleriyle devam edecek. Hafta sonu Sıhhat, Güç ve Alışılmış Kaynaklar, Aile ve Toplumsal Hizmetler ile Ulusal Eğitim bakanlıklarının bütçeleri görüşülecek.

Tarihi kurulda rapor takvimi işliyor

Öte yandan, Ulusal Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Kurulunda raporlama mesaisi sürecek. AK Parti 50, MHP 116, CHP ise 17 sayfalık raporunu tamamladı.

Komisyon üyesi siyasi partilerin tamamının bu hafta içinde raporlarını Meclis Başkanlığı’na teslim etmesi bekleniyor.

Komite’de, milletvekilleri en uzun mesaiyi 13 saat 56 dakikayla Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının bütçesi üzerinde yaptı. Plan ve Bütçe Komitesi’nde, 2026 yılı bütçesi en kısa müddette kabul edilen kurum ise TBMM oldu. TBMM’nin 2026 yılı bütçesi komitede 9 saat 50 dakikada kabul edildi.

Plan ve Bütçe Komitesi’ndeki bütçe görüşmeleri sırasında milletvekilleri ortasında vakit zaman tansiyon yükselirken, görüşmelere damga vuran kimi olaylar da gerçekleşti.

Farklı diyaloglar

Muhalefet milletvekilleri görüşmeler sırasında Komite’ye yanlarında getirdikleri piknik tüpü, traktör maketi, buğday, beyaz toros maketi, para, pul, karne üzere malzemelerle bakanlık bütçelerine yönelik tenkitlerde bulundu. Kelam konusu gereçler üzerinden kimi bakanlarla milletvekilleri ortasında farklı diyaloglar da yaşandı.

Güç ve Olağan Kaynaklar Bakanlığının 2026 yılı bütçe görüşmeleri sırasında, CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Bakan Alparslan Bayraktar ile selamlaştığı sırada, yanında getirdiği piknik tüpünü gösterdi. Akay, “Halkın mutfağında bu tüp maalesef boş.” dedi. Bunun üzerine Bakan Bayraktar, “Çünkü doğal gaz kullanıyorlar, gerek yok” karşılığını verdi.

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba ise Ulusal Eğitim Bakanlığının bütçe görüşmeleri sırasında, Bakan Yusuf Tekin ile tokalaştıktan sonra “Notlarınız, karneniz hazır.” diyerek hazırladıkları karneyi gösterdi. Bunun üzerine Bakan Tekin, “Bu karneden ötürü sana sıfır veriyorum. Söylediğin şeylerin yüzde 99’u palavra, yanlış” diye konuştu.

“1990’lı yılların sembolü, siz o vakit iktidardaydınız”

Adalet Bakanlığının bütçesinin görüşmeleri öncesinde CHP Malatya Milletvekili Ağbaba, partisinin tutuklu belediye liderlerinin fotoğraflarından oluşan dövizin yer aldığı kafesi Adalet Bakanı Yılmaz Tunç’a gösterdi. Bunun üzerine Tunç, “Adalet var, ayrıcalık yok.” tabirini kullandı.

CHP milletvekillerinin beyaz renkli toros model arabanın maketini göstermesine karşılık ise Tunç, “1990’lı yılların sembolü, siz o vakit iktidardaydınız” karşılığını verdi.

CHP Kadın Kolları Genel Başkanı ve Osmaniye Milletvekili Asu Kaya ise sunumuna başladığı sırada Bakan Tunç’un yanına gelerek elindeki siyah zarfları bıraktı.

Bayana yönelik şiddetle ilgili kendisine mektuplar geldiğini belirten Kaya, “Kadına yönelik şiddet politiktir” diye konuştu. Bunun üzerine sunumuna orta veren Tunç, “Kadına şiddet kırmızı çizgimiz. Bayana şiddette cezaları artıran biziz. Siz bayana şiddetle ilgili ne yaptınız? Onu söyleyin. Gösteri yapmayın, gösteri yapıyorsunuz. Bayanlar üzerinden siyaset yaptırmayız. Bu türlü bir saygısızlık olabilir mi?” diye konuştu. Yaşanan tartışma üzerine Komisyon Başkanı AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş görüşmelere orta verdi.

Meclis, Kamu Denetçiliği Kurumu ve Sayıştay Başkanlığının 2026 yılı bütçelerinin görüşmeleri sırasında söz alan İyi Parti Genel Lider Yardımcısı ve Samsun Milletvekili Erhan Usta, “Terörsüz Türkiye” gayesine yönelik kurulan Ulusal Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komitesi’nin çalışmalarını eleştirdi, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş aleyhinde çeşitli sözler kullandı.

Yansısının akabinde Kurtulmuş’un salondan ayrılması üzerine Komisyon Başkanı Muş görüşmelere ara verdi. Ortanın akabinde Kurtulmuş, tekrar Komite’ye gelirken, görüşmeler kaldığı yerden devam etti.

“Geçen seneye nazaran saçınız biraz daha beyazlamış”

Dışişleri Bakanlığının bütçe görüşmeleri sırasında, DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akca Cupolo, konuşmasına Bakan Hakan Fidan’ın saçlarıyla başladı. Cupolo, Fidan’a “Geçen seneye nazaran Melanin kaybınız artmış, saçınız biraz daha beyazlamış. Türkiye’nin dış işleri, Suriye’nin iç işleri, Amerika’nın orta işleri derken bu ağır mesai sizi hakikaten yaşlandırmış” diye konuştu.

Kelam konusu sözler Komite’deki milletvekillerini gülümsetirken, Cupolo konuşmasını “Önümüzdeki sene sizi daha az yaşlı görmek dileğiyle” diyerek tamamladı.

Fenerbahçe-Galatasaray ortasındaki derbi heyecanı Kurul görüşmelerine de yansıdı. Dün yapılan Cumhurbaşkanlığı ve bağlı kuruluşların 2026 yılı bütçelerinin görüşmeleri sırasında kelam alan CHP Rize Milletvekili Tahsin Ocaklı, birçok milletvekilinin Komite’de olmadığını belirterek, “Bugün Galatasaray- Fenerbahçe maçı olduğu için herhalde birçok milletvekilimiz de yok. O yüzden de birinci kere tahminen de erken bitireceğiz” diye konuştu.

Öte yandan tekrar birebir toplantı sırasında CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Komite üyesi olmayan milletvekillerine tanınan 5 dakikalık müddette tarım siyasetine ait tenkitlerde bulundu. Mühletinin sona ermesi üzerine Gürer’in “Arkadaş bu beş dakikanız bende mi hızlı geçiyor?” sözleri, salondaki milletvekillerini gülümsetti.

2026 yılı bütçesinin, AK Parti hükümetlerinin hazırladığı 24’üncü, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin 8’inci, Türkiye Yüzyılı maksatları doğrultusundaki 3’üncü bütçe olduğunu belirten Yılmaz, Türkiye’nin ekonomik ve toplumsal kazanımlarının temelinde, son 23 yıldır sağladıkları güçlü siyasi istikrar ve itimadın yer aldığını söyledi.

Vatandaş ve hizmet odaklı yaklaşımla hazırlanan 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’nin “istikrar ve refah” bütçesi olduğunu vurgulayan Yılmaz, şöyle konuştu:

“Bütçemiz, yatırımı, istihdamı, üretimi ve ihracatı destekleyerek; kalıcı istikrarı, kapsayıcı kalkınmayı ve refahı toplumun tüm kesitlerine yaymayı hedeflemektedir. Hazırlanan bütçe teklifinde, toplumun hiçbir kesiti dışlanmadan; her bir vatandaşımızın büyümenin sağlayacağı imkanlardan adil biçimde yararlanması temel alınmıştır. Kalkınma Planı ve Orta Vadeli Programımız ışığında, fiziki altyapının güçlendirilmesi, beşeri sermayenin geliştirilmesi ve üretken kapasitenin artırılması, bu yılki bütçe teklifimizin ana eksenini oluşturmaktadır. Bu anlayışla, bayanı, erkeği, çocuğu, genci ve yaşlısı, emekçisi, memuru, çiftçisi, esnafı, sanayicisi, çalışanı ve emeklisiyle milletimizin tüm fertlerinin gereksinimlerinin hakkaniyetli bir halde gözetilmesi, bu bütçede de en temel düsturumuzdur.”

“Yapıları afetlere dirençli hale getirme tavrımız bütçemize yansıtılmıştır”

“Asrın Felaketi sonrasında Sayın Cumhurbaşkanı’mızın liderliğinde ortaya koyduğumuz inşa ve ihya faaliyetlerinin tamamlanmasına ve tüm yapılarımızı afetlere dirençli hale getirmeye yönelik kararlı tavrımız, 2026 yılı bütçe teklifimize de yansıtılmıştır” diyen Yılmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Yeşil ve dijital iktisada geçiş sürecinde teknolojik dönüşümün hızlandırılması, besin ve güçte arz güvenliğinin artırılması, yeni bir toplumsal konut atılımı başlatılması istikametindeki siyaset adımlarımız bu çerçevede bütçe planlamasında yerini almıştır. Yüksek katma pahalı üretim, AR-GE ve yenilikçiliğin desteklenmesi bu bütçede somut program ve kaynaklarla karşılık bulmaktadır. Yapay zeka ve dijital teknolojilerin insan odaklı, etik ve inançlı biçimde kullanımı, verimlilik kadar toplumsal faydayı da önceleyen bir kalkınma vizyonunun kesimi olarak görülmektedir. Öteki taraftan, global seviyede istikrar, adalet ve insani dayanışmayı güçlendirmeye yönelik politikalarımız, Türkiye’yi barışa ve global adalete katkı sunan muteber bir aktör pozisyonuna taşımaktadır.”

“Milletimizin huzur ve refahını yükseltecek siyasetleri kararlılıkla sürdüreceğiz”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, dış siyasette, ulusal çıkarları gözeten, vizyoner bir anlayışla Türkiye’nin global aktifliğini daha da güçlendireceklerini belirterek, “Caydırıcı bir güç olarak savunma ve güvenlik alanında ülkemizin kapasitesini yükseltmeye devam edeceğiz. 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi’mizi, bugüne dek ülkemize sağladığımız kazanımları daha da artırmak üzere şanlı Meclisimizin huzuruna getirmiş bulunuyoruz. Türkiye’nin istikrarını pekiştirecek, kalkınma vizyonunu güçlendirecek ve milletimizin huzur ve refahını kalıcı biçimde yükseltecek siyasetleri kararlılıkla sürdüreceğiz.” diye konuştu.

Küresel iktisatta esaslı bir dönüşüm yaşandığına, risk ve belirsizliklerin arttığına dikkati çeken Yılmaz, şunları kaydetti:

“Riskler kadar fırsatların da bulunduğu bu belirsizlik ortamında öngörülebilir ve istikrarlı siyasetler izleyen ülkeler, global dalgalanmalara karşı daha dirençli bir görünüm sergilemekte, fırsatlardan azami halde yararlanmak açısından daha avantajlı bir pozisyonda görünmektedir. Böylesi bir konjonktürde bütçeler, inanç ve istikrarı güçlendiren, dış şoklara karşı dayanıklılığı artıran ve hedeflenen istikametten sapmadan ilerlemeyi sağlayan kıymetli bir araç olmaktadır. Ekonomik görünümün bu derece değişken olduğu bir periyotta mali planlama yapmak, her zamankinden daha dikkatli ve stratejik bir yaklaşım gerektirmektedir.”

Yılmaz, dünya iktisadında Kovid-19 salgın sonrası gözlenen toparlanmanın kısmi ve kırılgan kaldığını, çoklu şoklara dayanıklılık kazanılsa da tarihi ortalamalara kıyasla zayıf bir görünümün ortaya çıktığını lisana getirerek, genel prestijiyle dirençli lakin zayıf seyreden büyüme oranları ve süregelen jeopolitik tansiyonlar üzere aksiliklere siyaset belirsizliklerinin eklendiği bir konjonktürün gölgesinde 2025 yılı dünya ekonomik büyümesinin ise yüzde 3,2 olarak varsayım edildiğini söyledi.

Tedarik zincirlerindeki kısmi toparlanma ve azalan arz taraflı kısıtların son yıllarda büyümeyi desteklerken, para siyasetinde beklenenden yavaş ve temkinli olağanlaşma adımları ve zayıf yatırım iştahının, iktisadi faaliyet üzerinde baskı oluşturduğuna dikkati çeken Yılmaz, “Küresel enflasyonda ise gerileme kaydedilse de hizmet fiyatlarındaki katılık ve fiyat artışlarındaki geriye endeksleme nedeniyle global enflasyon oranı hala istenilen düzeylerin üzerinde seyretmektedir. Öteki taraftan, global ticarette korumacılık eğilimleri ve ABD’nin tarife artışlarıyla başlayan süreçte, siyaset meçhullüğü tarihi doruklara ulaşmış, ticaret rotalarını değiştirecek ve arz güvenliği tasalarını gündeme taşıyacak yeni bir dönüşümü tetiklemiştir.” değerlendirmesinde bulundu.

“Türkiye, iki devletli tahlil yolunda faal rol üstlenmeye devam edecek”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı’nda barışın tesis edilememesinin, Orta Doğu’da 2023 yılı sonlarında tırmanan tansiyonların, 2025 yılı ortasında İran ve İsrail ortasındaki On İki Gün Savaşı üzere jeopolitik hadiselerin güç ve besin arz güvenliği üzerinde önemli baskı oluşturduğuna işaret ederek, şöyle devam etti:

“Bu vesileyle 21’inci yüzyılda kabul edilmesi mümkün olmayan Gazze’deki soykırım ve katliamların son bulmasına yönelik atılan adımların, milletlerarası toplumun vicdanı ismine son derece değerli bir gelişme olduğunu vurgulamak isterim. TBMM, insanlık onurunu zedeleyen ve milletlerarası hukukun açıkça ihlalini teşkil eden bu vahim insanlık hatasını en güçlü biçimde kınamıştır. Bu süreçte Gazze halkı tüm zorluklara karşın onurunu ve iradesini korumuş, vatanını terk etmemiştir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın kararlı liderliği ve ağır diplomatik teşebbüsleri sonucunda, son derece hassas bir müzakere süreci muvaffakiyetle yürütülmüş ve ateşkesin tesis edilmesi sağlanmıştır. Bu ateşkesin sürdürülmesinin ve akabinde kalıcı barışın, bölgesel ve global istikrara kıymetli katkılar sunacağına inanıyoruz. Türkiye, bundan sonraki süreçte de Gazze’ye insani yardımların kesintisiz ulaştırılması, Gazze’nin Filistin halkının beklentilerine uygun yine imarı ve kalıcı barış için iki devletli tahlil yolunda etkin rol üstlenmeye devam edecektir.”

2026 yılına girilirken global iktisadi faaliyetin hizmet dalının dayanağıyla ölçülü seyrini sürdürdüğünü tabir eden Yılmaz, lakin yüksek faiz oranları, zayıf yatırım iştahı ve ticaret siyasetlerindeki belirsizliklerin, büyüme suratını sınırladığını kaydetti. Bu yıl yüzde 3,2 olarak gerçekleşmesi beklenen global ekonomik büyümenin, 2026 yılında yüzde 3,1’e gerileyeceğinin varsayım edildiğini aktaran Yılmaz, “Bu görünüm, salgın sonrası periyotta global büyümenin ölçülü fakat istikrarlı bir patikada ilerlediğine dair söylemi yinelemektedir.” biçiminde konuştu.

IMF varsayımlarına nazaran, global enflasyonun bu yıl yüzde 4,2’ye, 2026 yılında ise yüzde 3,7’ye gerileyeceğini aktaran Yılmaz, “Küresel enflasyonda son yıllarda elde edinilen kazanımlara karşın mevcut belirsizlikler ve kırılganlıklar nedeniyle global enflasyonun gündemdeki yerini önümüzdeki yıllarda da muhafazası beklenmektedir.” dedi.

“Türkiye iktisadı istikrarlı büyümesini koruyarak olumlu halde ayrışmıştır”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, global ölçekte Kovid-19 salgınıyla başlayan, akabinde jeopolitik tansiyonlar, güç ve besin krizleri ile tedarik zinciri problemleriyle derinleşen çok istikametli sınamalara karşın, Türkiye iktisadının istikrarlı büyümesini koruyarak, global iktisattan olumlu biçimde ayrıştığını vurguladı.

Dünya iktisadının 2020-2024 periyodunda birikimli olarak yüzde 15,1 büyüme kaydederken, Türkiye iktisadının tıpkı devirde birikimli olarak yüzde 30,3 büyüdüğünü aktaran Yılmaz, “Yıllık ortalama büyüme açısından bakıldığında ise global büyüme yüzde 2,9 oranında gerçekleşirken Türkiye’nin büyüme performansı yüzde 5,4 ile dünya ortalamasını neredeyse ikiye katladığını görüyoruz. Bu durum ülkemizin güçlü kalkınma kapasitesini ve sürdürülebilir büyüme vizyonunu açık bir biçimde ortaya koymuştur.” diye konuştu.

Türkiye’nin global rekabet gücünü artırma istikametindeki kararlılığını sürdürdüğüne ve bunun somut bir göstergesi olarak ulusal gelirin artmaya devam ettiğine dikkati çeken Yılmaz, “Cumhuriyet’imizin 100’üncü yılı prestijiyle birinci sefer 1 trilyon dolar eşiğini aşan ekonomik büyüklüğümüz, 2024 yılı prestijiyle 1,3 trilyon doların üzerine çıkmıştır. Şimdiki kestirimlere nazaran, 2025 yılında Türkiye iktisadının dünya ekonomileri sıralamasında geçen seneye nazaran bir basamak yükselerek 16’ncı büyük iktisat olması beklenmektedir. Satın Alma Gücü Paritesi cinsinden GSYH büyüklüğüne nazaran ise ülkemizin dünyanın en büyük 11’inci, Avrupa’nın en büyük 4’üncü iktisadı pozisyonunda yer alması öngörülmektedir.” tabirlerini kullandı.

“2025 yıl genelinde büyümenin yüzde 3,3 olarak gerçekleşmesi öngörülmektedir”

Yılmaz, global ölçekte enflasyonla uğraşta uygulanan sıkı siyasetlerin dış talebi zayıflatan tesirinin 2025’te artan belirsizliklerle birlikte sürdüğünü, bu konjonktürde 2025’in birinci yarısında Türkiye iktisadında dezenflasyon süreciyle uyumlu ve istikrarlı bir görünümle büyümenin yüzde 3,6 olarak gerçekleştiğini kaydetti.

Büyümenin bileşenlerine bakıldığında 2025 yılının Ocak-Haziran periyodunda sanayi kesimi bir evvelki yılın birebir devrine kıyasla ivme kazanarak yüzde 2,1 artışla büyümeye olumlu katkı sunarken, hizmetler dalının yüzde 4,3 oranında yıllık artışla büyümenin ana sürükleyicisi olmaya devam ettiğini söz eden Yılmaz, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Tarım kesiminin büyümeye katkısının yıl içinde yaşanan zirai don ve kuraklık üzere şiddetli iklim şartlarının tesiriyle hudutlu kalması beklenmektedir. Bu görünüm doğrultusunda 2025 yıl genelinde büyümenin OVP ile uyumlu, istikrarlı bir kompozisyonla yüzde 3,3 olarak gerçekleşmesi öngörülmektedir. Böylece ülkemizin kesintisiz büyüme süreci 16’ncı yılına taşınmış olacaktır. 2026 yılında ise global belirsizliklere karşın, iktisatta güçlü siyaset eş güdümüyle sağlanan öngörülebilirlik ve enflasyonda kalıcı düşüşle, yatırım ve verimlilik artışlarının desteklenmesi, üretim ve talep tarafıyla istikrarlı görünümün korunarak yüzde 3,8 oranında büyüme kaydedilmesi hedeflenmektedir.”

Türkiye iktisadında son devirde gözlenen büyüme performansının kişi başına düşen ulusal gelire de yansıdığına işaret eden Yılmaz, şunları söyledi:

“2024 yılı prestijiyle 15 bin 325 dolar olarak gerçekleşen kişi başına düşen ulusal gelirin, 2025 yılında 17 bin 748 dolara, 2026 yılında ise 18 bin 621 dolar düzeyine çıkması beklenmektedir. Orta Vadeli Program devri sonunda ise 21 bin dolara yaklaşması hedeflenmektedir. Bu hesaplamalarda süreksiz müdafaa altındaki Suriyeli nüfusun da dikkate alındığını belirtmek isterim. Böylece 2025 yılını tamamlarken, Türkiye Yüzyılı’na yaraşır biçimde 3 tarihi eşiği tıpkı anda aşmayı öngörüyoruz; ulusal gelirimiz birinci sefer 1,5 trilyon doların üzerine çıkarken kişi başına gelirin birinci kez 17 bin dolar eşiğini aşması ve ülkemizin, tarihinde birinci defa, yüksek gelirli ülkeler kümesine girmesi beklenmektedir.”

“Esas amacımız uzun vadede sürdürülebilir büyüme”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye ekonomisindeki büyüme performansının gelişmiş ülkelere yakınsama sürecini de hızlandırdığını bildirerek, şunları kaydetti:

“Kişi başına ulusal gelirinin AB ülkeleri ortalamasına yakınsama oranı, 2002 yılında yüzde 38,3 iken, 2024 yılında bu oran yüzde 70 olarak gerçekleşmiş olup 2025 ve 2026 yıllarında sırasıyla yüzde 71,8 ve yüzde 73’e ulaşması beklenmektedir. Büyümenin niteliğinin verimlilik temelli bir yapıya evrilmesi temel amaçlarımızdandır. Bu çerçevede 2025 yılı bilgileri, verimlilik artışının kıymetli ölçüde güçlendiğini göstermektedir. Bilhassa işletmelerin üretim süreçlerindeki dönüşümlerinin katkısıyla üretkenlik göstergelerinde artış gözlenmektedir. 2025 yılının birinci yarısı prestijiyle toplam faktör verimliliğindeki artış, ekonomik büyümeye kıymetli oranda takviyede bulunmuştur. Bu devirde gerçekleşen yüzde 3,6 oranındaki büyümenin yarısından fazlası toplam faktör verimliliği artışından kaynaklanmıştır. Temel gayemiz, uzun vadede sürdürülebilir büyüme ve rekabet gücünün göstergesi olarak, toplam faktör verimliliğinin daima ve kalıcı olarak artış göstermesidir. Bu çerçevede, teknoloji ve yenilikçilik odaklı üretim yapısının güçlendirilmesi, beşeri sermayenin niteliğinin yükseltilmesi ve kurumsal kapasitenin geliştirilmesi, öncelikli ıslahat alanlarımız olarak öne çıkmaktadır.”

Yılmaz, 2024 yılında istihdamın yıllık 988 bin kişi ve istihdam oranının ise 1,2 puan yükseldiğini anımsatarak, bu devirde tüm bölümlerde istihdam artışı yaşandığına işaret etti. Bu yılın birinci yarısında istihdam görece yatay seyrederken, Temmuz ve Ağustos aylarında ölçülü bir ivme kaydettiğini lisana getiren Yılmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“İşsizlik oranı son 28 aydır tek haneli düzeylerinde seyretmektedir. 2025 yılında Orta Vadeli Program’da öngörüldüğü üzere, işsizlik oranının 2024 yılına kıyasla 0,2 puan azalarak yüzde 8,5 düzeyinde gerçekleşmesi beklenmektedir. Program periyodunda uygulanacak siyasetler ve öngörülen büyüme performansı doğrultusunda, işgücü piyasasına daha fazla bireyin iştirakini sağlamayı ve toplumsal refahı artırmayı hedefliyoruz. Bu çerçevede, 2026 yılında işsizlik oranının yüzde 8,4’e gerilmesi ve önümüzdeki üç yılda toplam 2,5 milyon ek istihdamla işsizlik oranının 2028 yılına kadar kademeli olarak yüzde 7,8’e düşerek birinci kere yüzde 8’in altına inmesi öngörülmektedir.”

Belirsizliklerin arttığı bir periyotta olunmasına karşın Türkiye’nin, 2024 Haziran ayından itibaren başlattığı dezenflasyon sürecini kararlı bir biçimde sürdürdüğünü söz eden Yılmaz, bu doğrultuda, 2025’te Türk lirasında gözlenen görece istikrarlı seyrin, bilhassa temel mal fiyatlarındaki gelişmeler aracılığıyla enflasyon görünümünü olumlu tarafta etkilediğini söyledi.

Başta kira kalemi olmak üzere hizmet enflasyonunda süregelen ataletin, manşet enflasyon üzerindeki baskıların devam etmesine yol açtığını, besin fiyatlarında olumsuz iklim şartlarına bağlı arz istikametli gelişmelerin bu güzelleşmeyi kısmen sonlandırdığını lisana getiren Yılmaz, “Dezenflasyon sürecinin kararlı biçimde sürdürülmesiyle enflasyondaki ataletin kalıcı olarak kırılması ve Orta Vadeli Program periyodu sonunda, enflasyon oranının tek haneli düzeylere indirilerek fiyat istikrarının tesis edilmesi, en kıymetli önceliğimiz olmaya devam edecektir. Bu çerçevede toplam talep şartlarının enflasyondaki düşüşe verdiği katkının sürdürülmesi sağlanacak ve bu süreç, toplumsal konut başta olmak üzere konut arzı ile besin arzının artırılması üzere arz istikametli siyasetlerle güçlendirilecektir.” diye konuştu.

Yılmaz, “Enflasyonla çabamız, kalıcı refahın artırılması ve gelir dağılımında adaletin güçlendirilmesi istikametinde kararlı irademizin de tabiridir. Bu süreçte hayat pahalılığının olumsuz tesirlerini hafifletmeye yönelik toplumsal politikalarımızı sürdürürken, üretim ve istihdam odaklı yapısal dönüşüm adımlarımıza sürat vereceğiz. Türkiye iktisadını daha dirençli, daha verimli ve daha kapsayıcı bir yapıya dönüştürme kararlılığımızı her şartta sürdüreceğiz.” dedi.

Salgın sonrası devirde, global ticarette yaşanan dalgalanmaların akabinde kısmi bir toparlanma eğilimi gözlendiğinin altını çizen Yılmaz, 2025 Eylül ayı prestijiyle yıllıklandırılmış ihracatın 269,7 milyar dolar düzeyinde gerçekleştiğini, ithalatın ise Orta Vadeli Program (OVP) iddialarına nazaran 367 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmesinin beklendiğini kaydetti.

Yılmaz, 17 Ekim 2025 prestijiyle memleketler arası brüt rezervlerin, geçen yılın tıpkı periyoduna nazaran 39,1 milyar dolarlık artışla 198,4 milyar dolar düzeyine çıkarak tarihinin en yüksek seviyesine ulaştığına dikkati çekti.

“Bütçeyi faiz bütçesi olmaktan çıkararak hizmet bütçesi haline getirdik”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, 2024 yılında bütçe masraflarının 10 trilyon 781 milyar lira, bütçe gelirlerinin 8 trilyon 673 milyar lira olduğunu, bütçe açığının 2 trilyon 108 milyar lira, faiz dışı açığın 837 milyar lira olarak gerçekleştiğini aktardı.

Geçen yıl bütçe açığının GSYH’ye oranının yüzde 4,7 olduğunu, sarsıntı harcamaları hariç tutulduğunda bütçe açığının GSYH’ye oranının yüzde 3 olarak gerçekleştiğini belirten Yılmaz, 2025 yılı sonu bütçe açığının ulusal gelire oranını yüzde 3,6 olarak öngördüklerini bildirdi.

Yılmaz, “2025 yılında vergi gelirlerinin 10 trilyon 734 milyar lira, vergi dışı gelirlerin ise 1 trilyon 732 milyar lira olacağını öngörüyoruz.” sözünü kullandı.

2026 yılı Merkezi İdare Bütçesi’nde bütçe masraflarının 18 trilyon 929 milyar lira, bütçe gelirlerinin ise 16 trilyon 216 milyar lira olacağını öngördüklerini lisana getiren Yılmaz, bütçe açığının gayri safi yurtiçi hasılaya oranının ise yüzde 3,5 olarak gerçekleşmesinin beklendiğini, zelzele nedeniyle bütçe açıklarında yaşanan arızi artış sonrasında, bütçe açığını yeniden AK Parti hükümetleri periyodundaki ortalama düzeye yaklaştırdıklarını anlattı.

Mali disiplinin her vakit temel öncelikleri olduğunu söz eden Yılmaz, “Bütçeyi faiz bütçesi olmaktan çıkararak hizmet bütçesi haline getirdik. 2002 yılında ulusal gelire oranla yüzde 14,3 olan faiz masraflarını epeyce düşük düzeylere indirdik. Hakikaten, 2026 yılı bütçesinde, faiz masraflarının yüzde 3,5 düzeyinde olmasını öngörmekteyiz. Bununla birlikte 2026 yılı bütçemizin 29 milyar lira faiz dışı fazla vermesini öngörüyoruz.” diye konuştu.

“2026 yılı bütçesini de toplumun tüm bölümlerini gözeten ve koruyan bir yaklaşımla hazırladık”

Yılmaz, 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş merkezli sarsıntılar sonrasında bölgenin yine imarı ve zelzelenin tesirlerinin ortadan kaldırılmasına yönelik harcamalar nedeniyle bütçe açığının GSYH’ye oranının yüzde 5,1 olarak gerçekleştiğini, zelzele harcamaları hariç tutulduğunda ise bu oranın yüzde 1,6 düzeyinde olduğunu söyledi.

2026 yılı bütçesinde afet risklerinin azaltılması, zelzelelerin yol açtığı hasarların hızla giderilmesi ve zelzele bölgesinde yaşayan vatandaşların muhtaçlıkları ve zelzeleye güçlü kentlerin inşası için 53 milyar lira kaynak ayırdıklarını bildiren Yılmaz, sarsıntı hariç bütçe açığının GSYH’ye oranının yüzde 2,7 düzeyinde gerçekleşeceğini öngördüklerini belirtti.

Yılmaz, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Her yıl olduğu üzere, 2026 yılı bütçesini de toplumun tüm kesitlerini gözeten ve koruyan bir yaklaşımla hazırladık. 2002 yılından beri eğitimi en öncelikli sorunumuz olarak gördük ve eğitim bütçemizi 2026 yılında 2 trilyon 896 milyar liraya yükselttik. Böylelikle merkezi idare bütçesinden 2002’de sadece yüzde 9,4 düzeyinde hisse alan eğitime 2026 yılında yüzde 15,3 oranı ile en büyük hissesi ayırdık. Bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi için 2026 yılında 1 trilyon 944 milyar lira kaynak ayırdık. 2002-2003 eğitim öğretim yılında Ulusal Eğitim Bakanlığında öğretmen sayısı 515 bin 253 iken 2024-2025 eğitim öğretim yılı prestijiyle öğretmen sayımızı 1 milyon 61 bin 510’a ulaştırdık.”

Çocukların kaliteli eğitime erişimini sağlamak için muhtaçlık duyulan iyileştirmelere öncelik verdiklerini lisana getiren Yılmaz, bu kapsamda yeni dersliklerin üretimi, okulların sarsıntıya karşı güçlendirilmesi, bilişim altyapılarının uygunlaştırılması ve internet erişiminin sağlanması üzere çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.

Yılmaz, araştırma altyapısı yatırımlarının sürat kesmeden devam ettiğini, araştırma üniversitelerini özel programlarla desteklediklerini kaydetti.