ADLİ KONTROL UYGULANDI

Seda Kurt hakkında iddianame düzenlendi. Kurt’un ‘taksirle mevte sebep olma’ kabahatinden 2 yıldan 6 yıla kadar mahpusu istendi. Kurt, Ayvalık 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nde hakim karşısına çıktı. Kurt’a birinci olarak 3 yıl 9 ay mahpus cezası verildi. Kurt’un cezası geleceği üzerindeki tesirleri göz önüne alınarak 3 yıl 1 ay 15 güne indirildi. Kurt’un cezası isimli para cezasına çevrildi. Toplam 1140 gün mahpus cezası günlüğü 100 liradan 114 bin lira olarak hesaplandı.

ACILI EŞ BİR KEZ DAHA YIKILDI

ACILI eş Banu Sevinç kararı duyunca bir sefer daha yıkıldı. Sevinç, “Acımız çok büyük. Eşimin vefatına sebep olan kadın sürücü olaydan sonra ellerini kollarını sallayarak dışarıda gezdi. Tutuklanmadı. En çok 9 yaşında babasız kalan oğlum için üzülüyorum. Adalet vicdanları rahatlatmak içindir. Fakat verilen bu kararla vicdanımız rahatlamadı, tersine vicdanımızı yaraladı” dedi.

Ceyhan TORLAK

Mahkeme hakimi, çocuğa farklı tarihlerde şiddet uyguladığı tespiti eksper raporunda yer alan sanığın cürüm vasfının değişmesine ait Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünce savcılığa yapılan hata duyurusu kapsamında yeni iddianame hazırlandığını bildirdi.

İddianamede sanığın, “eziyet” kabahatinden cezalandırılmasının talep edildiğini açıklayan hakim, dava belgelerinin birleştirildiğini duyurdu.

– “Çocuğu taammüden yaralayacak bir şey yapmadım”

Duruşmada kelam verilen sanık S.P.C, şu beyanda bulundu:

“Eziyet suçlamasıyla karşı karşıya kalmak çok üzücü. Otizmli çocuklarla çalışmak çok daha yakın temas istiyor. Vakit zaman engelli çocuklarda sonların biraz üzerine çıkmam istenmişti. Çocuğu ittirmem ve ağzının salyasını silmem vurma olarak algılandı. Çocuğu taammüden yaralayacak bir şey yapmadım.”

K.Y’nin annesi Sermin Y. ise sanığın cürümden kurtulmaya yönelik tabirler kullandığını öne sürerek, “Her şeye bir kılıf buluyor ancak çocuğumun kulağını çekerken nasıl bir eğitim veriyordu? Bunu anlamıyorum. Türk adaletine güveniyorum. Bundan sonra çocuklarımıza el uzatacak olanların mahkemeden çıkacak kararla çekinmesini umuyorum. diye konuştu.

Baba Bahattin Y. de sanığın cezalandırılmasını talep etti.

– Cumhuriyet savcısından “işkence” suçlamasıyla ağır ceza istemi

Mütalasını açıklayan cumhuriyet savcısı, yeni iddianame ve kelam konusu dava evrakı incelendiğinde, sanığın “sözleşmeli personel” olarak vazife yaptığı kurumda “kamu görevlisi” sıfatının olduğunu belirtti.

Mağdur çocuğa “ısrarlı ve sistematik biçimde insan onuruyla bağdaşmayacak biçimde şiddet uyguladığı” gerekçesiyle sanığın aksiyonlarının “katalog suç” kapsamında kıymetlendirilmesi gerektiği yönünde görüş sunan savcı, mahkemece misyonsuzluk kararı verilip “işkence” suçlamasıyla evrakın ağır ceza mahkemesine gönderilmesini talep etti.

Son kelamı sorulan sanık, “Şaşkınlık içerisindeyim. Çocuklara nasıl yaklaştığımı Allah biliyor. Tahliyemi talep ediyorum.” dedi.

Avukatların beyanlarını da dinleyen mahkeme hakimi, kanıt ve beyanlar doğrultusunda misyonsuzluk kararı vererek, dava belgesinin ağır ceza mahkemesine gönderilmesine ve sanığın tutukluluğunun devamına hükmetti.

– Dava süreci

Büyükşehir Belediyesi Otizm Aile Danışma Merkezi’nde K.Y’ye şiddet uyguladığı öne sürülen S.P.C. tutuklanmıştı. Mersin Cumhuriyet Başsavcılığınca sanık hakkında “beden yahut ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki bireye yönelik taammüden yaralama” kabahatinden 2 yıl 3 aya kadar mahpus cezası talebiyle hazırlanan iddianame, Mersin 25. Asliye Ceza Mahkemesince kabul edilmişti.

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, çocuğa farklı tarihlerde şiddet uyguladığı tespiti eksper raporunda yer alan sanığın isnat edilen kabahat vasfının değişme ihtimali hasebiyle savcılığa hata duyurusunda bulunmuştu.

Görülen duruşmada, sanığa “olası kastla öldürme” hatasından 25 yıl mahpus cezası verildi.

Mahkeme gerekçeli kararında, sanık İsmail Andaç’ın aşırı süratle ve iki sefer kırmızı ışık ihlali yaparak seyrettiğinin belirlendiğini açıkladı.

Sanığın kavşakta kırmızı ışıkta bekleyen maktul Mevlüt Külcü’nün aracına arkadan çarptığının tespit edildiği aktarılan kararda, çarpmanın tesiriyle savrulan maktulün aracının refüjdeki direğe ve ağaca çarparak durduğu, sanığın aracının da 224 metre sürüklenerek elektrik panosuna çarptığı bildirildi.

– Olası kast ve kusur yoğunluğu dikkate alınarak ceza artırıldı

Kararda, sanığın soruşturma ve mahkeme basamağında alınan beyanlarında ‘olay günü şuurunu kaybettiğini’ savunmasına karşın, evraktaki isimli tıp raporlarına nazaran, olay günü uyuşturucu ve uyarıcı madde tesiri altında bulunduğu belirtildi.

Güzergahtaki tüm kamera kayıtlarında yapılan incelemeye nazaran sanığın daima sol şeritten seyrettiği ve İstanbul Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulundan alınan rapora nazaran cezai ehliyetinin tam olduğu vurgulandı.

İlk derece mahkemesi kararında, sanığın azami sürat sonunun 70 kilometre olduğu etraf yolunda, 229 kilometre süratle seyrettiği bildirilerek, şunlar kaydedildi:

“Sanığın sonucun meydana gelmesini öngörmesine karşın, meydana gelmesine kayıtsız kaldığı, frene bile basmadığı, olay mahallinde yapılan incelemede teknik bir arızanın olmadığının tespit edildiği, münasebetiyle olayda mümkün kast kararları kaidelerinin oluştuğu anlaşılmıştır. Sanığın hareketini ‘Ne olursa olsun’ niyetiyle gerçekleştirdiği, sonucun gerçekleşmemesi için rastgele bir gayret göstermediği anlaşıldığından sanığın taammüden öldürme kabahatinden cezalandırılmasında ve sanık hakkında muhtemel kast kararlarının uygulanmasında isabetsizlik görülmediği, fakat 20 yıldan 25 yıla kadar mahpus cezasının, 21 yıl mahpus cezası olarak belirlenmesinde isabet görülmemiştir. Sanığın olay günü uyuşturucu tesiri altında oluşu, kamera kayıtlarına nazaran 2 kere kırmızı ışık ihlali yapmış olması, azami sürat sonu 70 kilometre olan yerde 229 kilometre süratle seyretmesi, aracında teknik bir arıza olmamasına karşın frene basmamış olması, hepsi birlikte değerlendirildiğinde, olaydaki kast ve kusurunun yoğunluğu dikkate alınarak takdiren artırarak 25 yıl mahpus cezası ile cezalandırılmasının adalete uygun olacağı anlaşılmıştır.”

Kararda, sanığın kişiliği, hatadan sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın sanığın geleceği üzerindeki tesiri ve cürüm sebebiyle pişmanlık duyduğu yönünde görüş oluşmaması sebebiyle hakkında uygun hal kararlarının uygulanmasına yer olmadığı vurgulandı.

– Kaza ve iddianame

İsmail Andaç (42) idaresindeki 42 AIT 900 plakalı araba, 3 Ekim 2025’te Konya’nın Meram ilçesinde Antalya etraf yolundaki kavşakta kırmızı ışıkta bekleyen öğretmen Mevlüt Külcü (40) yönetimindeki 42 BT 341 plakalı araca arkadan çarpmıştı. Külcü’nün hayatını kaybettiği kazada yaralanan Andaç, Konya Şehir Hastanesi’ndeki tedavisinin akabinde tutuklanmıştı. Sanık hakkında “olası kastla öldürme” hatasından 25 yıla kadar mahpus istemiyle dava açılmıştı.

Konya 3. Ağır Ceza Mahkemesinin kabul ettiği iddianamede, şu tabirlere yer verilmişti:

“Olası kast değerlendirmesi ışığında, sanığın kaza öncesinde iki kez kırmızı ışık ihlali yaptığı ve aracı mahal koşullarının hayli üzerinde bir süratle kullandığı sırada şahit Y.F.E. ile telefon görüşmesi yaptığı görülüyor. Kaza anında ise kamera imgelerine nazaran sanık, 229 kilometre süratle frene basmadan, veya rastgele bir önleyici önlem almadan, kent içi trafikte kırmızı ışıkta diğer araçların bekleme yapacağını öngörmesine karşın kırmızı ışıkta bekleyen araca arkadan çarparak maktulün vefatına sebep oldu. Sanığın üzerine atılı cürmü mümkün kastla işlediği tüm soruşturma belgesi kapsamında anlaşılmaktadır.”

Davanın 7 Nisan’daki karar duruşmasında sanığa “olası kastla öldürme” cürmünden 21 yıl mahpus cezası verilmişti.

Hesabıyla ilgili şikayet bulunduğunun kendisine bildirilmesi üzerine bankaya giden Fırat, Eskişehir’de yaşayan bir şahsın dolandırıldığı teziyle şikayetçi olduğunu öğrendi. Hesabını kapattıran Fırat, polis merkezine giderek kendisini arayan bireyler hakkında cürüm duyurusunda bulundu. Lakin şikayet üzerine Fırat hakkında ‘banka yahut kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık’ suçlamasıyla Eskişehir 3. Ağır Ceza Mahkemesinde dava açıldı.

“Okula giderken beni aldılar”

Yargılama sırasında dolandırıcı değil, mağdur olduğunu savunan Fırat, olayın akabinde polise şikayette bulunduğunu ve bankayla görüştüğünü anlattı. Fırat, mahkemenin yazısı üzerine emniyetin, kendisini kuşkulu sıfatıyla beyanının alındığını fakat müşteki sıfatıyla sözünün bulunmadığını bildirdiğini söyledi. Bankanın da Özgür Fırat’la telefon görüşmesi yapıldığına ait kayıt olmadığını belirtmesi üzerine Fırat’a 3 yıl 4 ay mahpus cezası verildi.
Kararın kesinleştiğinden haberi olmadığını söyleyen Fırat, Mayıs 2019’da okula giderken polis çevirmesinde gözaltına alınarak cezaevine götürüldü. İlk olarak yanlış cezaevine götürüldüğünü ve üç gün hücrede kaldığını belirten Fırat, daha sonra Antalya’daki cezaevinde devlet memurları koğuşuna alındığını söyledi. Fırat, “Mahkemeye çıkarılmadım, avukat tayin edilmedi ve karar katılaştı. Okula giderken beni aldılar, cezaevine götürdüler. İlk üç gün ailem ve arkadaşlarım benden haber alamadı. Ben devlet memuruydum. Beni mahkemeye çıkarmaları, bana avukat tayin etmeleri gerekirdi” dedi.
2019 yılında Ramazan ayının birinci günü cezaevine girdiğini, Haziran 2020’nin sonlarında tahliye edildiğini belirten Fırat, “Hayatında birinci kere cezaevine giriyorsun, daha evvel karakol yüzü görmemişsin. Yaşadığım psikolojiyi anlatmak çok güç. Bunu yalnızca ben değil, ailem de yaşadı” halinde konuştu.

Başka davada hata duyurusu evrakı ortaya çıktı

Cezaevinden çıktıktan sonra hakkında Kocaeli 3. Ağır Ceza Mahkemesinde diğer bir davanın açıldığını söyleyen Fırat, bu mahkemenin de Antalya Emniyet Müdürlüğünden bilgi istediğini belirtti. İlk davada bulunmadığı bildirilen cürüm duyurusu dokümanının bu defa mahkemeye gönderildiğini aktaran Fırat, bankanın kendisini dokuz kere aradığına ait kayıtların da ortaya çıktığını söz ederek, Kocaeli’deki davada beraat ettiğini söyledi.
Avukatıyla birlikte birinci davadaki mutlaklaşmış karar için kanun faydasına bozma müracaatında bulunduklarını anlatan Fırat, “Bu sefer emniyet cürüm duyurusu dokümanını gönderdi. Bankanın da beni dokuz sefer aradığı ortaya çıktı. Kocaeli’de beraat ettim. Akabinde avukatımla kanun faydasına bozmaya başvurduk. Yargıtay bu yıl kararı bozdu. Haziran ayında Eskişehir 3. Ağır Ceza Mahkemesinde yine yargılandım ve beraat ettim” tabirlerini kullandı.

Öğretmenliğe dönmek için başvurdu

Eylül ayında Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğüne misyona iade dilekçesi verdiğini de kelamlarına ekleyen Fırat, evrakının bakanlıkta olduğunu söyledi. Yaşadıkları sebebiyle banka ve emniyetle ilgili maddi ve manevi tazminat davası açmak için avukatının çalışma yürüttüğünü de anlattı.
Bu süreçte boşandığını söyleyen Fırat, cezaevinden çıktıktan sonra geçimini taksicilikle sağladığını belirtti. Fırat, “Çocuğumun nafakasını ödemek, aileme bakmak zorundaydım. Çabucak bir taksi durağında çalışmaya başladım. Altı yedi yıldır taksicilik yapıyorum ancak benim mesleğim öğretmenlik. Dokuz yılda üç muvaffakiyet dokümanı aldım. Tekrar okuluma dönmek istiyorum” dedi.
On üç yaşındaki oğlunu yaz aylarında ve ara tatillerde görebildiğini söyleyen Fırat, oğlunun da kendisini tekrar öğretmen olarak görmek istediğini lisana getirdi. Fırat, “O vakit altı yaşındaydı, şimdi on üç yaşında. Birlikte daha fazla vakit geçirmek istiyor. İnşallah bu yıl vazifeme döneceğim. En güç şey, insanın alnına çalınan leke. Benim bu türlü bir şeyle ne işim olur? Benim üzere kimsenin bir daha mağdur olmasını istemiyorum” diye konuştu.

‘OKUMAK İSTEDİM’

Çevresine yararlı olmak için cezaevinde kendini geliştirdiğini söz eden Lavas, “Cezaevine birinci girdiğim 2010 yılında üstümde çok karamsarlık vardı. Çok ceza almıştık, 30 yıl ceza aldık. Almış olduğumuz cezadan sonra insan psikolojisi bir anda çöküşe uğruyor. O süreçte hayatıma dokunmuş olan bir arkadaşımın vesilesiyle namaza, ibadete yöneldim. İbadetime başladıktan sonra lise terktim, liseyi okuma kararı aldım. Bu cezaevinde ölmeyeceğim, karamsarlığa kapılmayacağım, aileme sevdiklerime döneceğim, kavuşacağım diye. Donanımlı bir halde geri dönebilmek için okul okumaya başladım. Liseyi bitirdim, liseyi bitirdikten sonra baktım okuyabiliyorum, üniversite sınavlarına hazırlandım, kazandım. Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi lisans mezunu oldum. Bunları yaparken 24 yaşında mühendis bir oğlum var, ona örnek olmak, motive etmek için başlamıştım. Bu süreçte bir okul daha bitirmek istedim, okumak istedim. Sınavlara hazırlanıp, İstanbul Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlığı Bölümü okumaya başlayıp bitirdim. Onda da ön lisans mezunuyum. Gene İstanbul Üniversitesi E-Ticaret ve Pazarlama Bölümü’nü okuyup bitirdim, çok şükür. Açık cezaevine ayrıldıktan sonra bu 16 yıllık süreçte bu sefer örgün öğretim olarak Bülent Ecevit Üniversitesi’ne imtihana girip, kayıt yaptırdım. Hala orada öğrenci olarak okumaktayım. İnşallah o üniversiteyi de bitireceğiz” dedi.

‘CEZAEVİNİ VERİMLİ GEÇİRMEK İSTEDİM’

Cezaevinde kaldığı süreçte tecvitli Kur’an okumadan filografiye kadar birçok alanda kurs aldığını anlatan Lavas, “Cezaevinde kaldığım müddette Diyanet İşleri’nin Ufka Yolculuk imtihanında Zonguldak birincisi oldum. Daha sonra Bartın Kapalı Cezaevi’nde siyer 4’üncüsü oldum. Cezaevinde aylık dergilerimiz çıkar, bu mecmualardan de imtihan yapılır. Bu imtihana nazaran de uygun hal ve ödüllendirme yapılırdı. Bu imtihanlarda 4 yıl kadar bulunduğum cezaevlerinde bir imtihan hariç daima birinci oldum. Tecvidli Kur’an okuma, bunu da cezaevinde öğrendim. Cezaevinde bütün kurslara katıldım. Filografi uzmanı, eğitim ustası olduk. El sanatlarının envai çeşidini öğrendik. Emlak kursları, kalorifer ateşleme kursları üzere bayağı evraklara de sahibim. Cezaevini verimli geçirmek istedim, 16 yıl sonra geri geldim. Bu muvaffakiyet beni o kadar memnun etti ki, dışarı çıktığımda, cezaevinde bulunduğum mühlet zarfında insanların hayatına dokunuşum da oldu. Cezaevine arkadaşlarımız geldiğinde, hepsi üzüntülü ve duygusal olarak çöküş durumunda oluyorlar. Onları motive etmek için birinci geldiklerinde sohbetlerimde söylediğim şu oluyordu; ‘Okul okudun mu, ne mezunusun?’ Kimisi lise terk oluyordu, cezaevinde bir halde kaydını yaptırması ‘Ben de okul okuyorum’ üzere teşvik etmeye çalıştım. Namaza başlatmak, kendim 15 yıldır sigara kullanmıyorum, sigarayı bırakmak üzere sohbetler ettik. 16 yılımı onurlu bir biçimde geçirdiğimi düşünüyorum. Cezaevinde bulunduğum müddet zarfında hayatıma dokunan çok müdürlerimiz oldu. Onlar hakikaten, bizlerle irtibatlarında, yaklaşımlarıyla bizi hayata bağladılar. Hayatıma en büyük dokunuşu olan da öğretmenim Korkmaz Çiftçi’dir. Bana her vakit ‘Barış, sen buraların insanı değilsin. Senin okuman lazımmış’ kederi. Okuduğum okulları daima 3.50 üstü not ortalaması ile onur öğrencisi olarak bitirdim. Şimdi özgürüm. Bundan sonraki hayatımda da şu anki okulumu da bitirdikten sonra etrafıma yararlı, hayatımı idame etmek istiyorum. İstihdam sağlamak, etrafımdaki gençlere güzel örnek olmak istiyorum” diye konuştu.

‘MANEVİYAT ÇOK ÖNEMLİ’

Cezaevlerinin sağladığı kütüphane, eğitmen ve öğretmen gibi imkanlardan faydalanabilmenin kendisine büyük katkılar sağladığını belirten Lavas, “İnsan 10 metrekare yerde de özgürdür kâfi ki ülküleri olsun. ‘Ben cezaevine girdim, burada öleceğim biteceğim’ diye yakınmaktansa şunu düşünmeli; ‘Ben burayı nasıl verimli bir hale getirebilirim.’ Dışarı çıkma dileği, sevdiklerine kavuşma dileği zira ben müsaadeye bile çıktığımda yüzlerce insan karşılardı. Bu sevgi beni ayakta tuttu. Benim bu insanlara layık olmam gerekiyordu. Oradan düzgün bir halde çıkmam gerekiyordu. Babamı onurlandırmak, evladımı onurlandırmak, çocuğuma hoş bir örnek olmak için bu formda motive ettim kendimi daima. Cezaevinde bulunduğum müddet zarfında bizi ayakta tutan aslında en başta ibadetlerimiz, maneviyat oldu. Zira ruhsal olarak çökük bir durumdasın, maneviyat çok önemli” dedi.

HBO Max’a müstehcenlik cezası

RTÜK, HBO Max adlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan ‘Bang My Box: The Robin Byrd Story’ isimli belgesel sinemadaki yayın ihlallerini yapılan toplantıda ele aldı. Belgesel sinemanın cinsellik ile pornografiyi açıkça sergilediği ve eş cinsel münasebetleri yasallaştırdığını tespit eden Üst Kurul, HBO Max’a 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan ‘Toplumun ulusal ve manevi bedellerine, genel ahlaka ve ailenin korunması unsuruna alışılmamış olamaz.’ kararını ve (n) bendinde yer alan ‘Müstehcen olamaz.’ kararını ihlal etmekten katalogdan çıkarma ve yüzde 3 idari para cezası uyguladı.

Prime Video’ya da müstehcenlikten yaptırım geldi

RTÜK, Prime Video logolu isteğe bağlı yayın hizmeti sunan kuruluşta yayınlanan ‘Spartacus: House of Ashur’ isimli dizideki ihlaller sebebiyle ceza verdi. Kelam konusu üretimde, tarihi bir kurgu ve aksiyon-macera şemsiyesi altında sunulmasına karşın içerdiği ağır çekim kan sıçraması, uzuv kopması, şiddetin bir ‘haz sahnesi’ olarak ayrıntılandırılması; bayan ve erkek vücudunun daima teşhiri, aşırı müstehcenlik ile insan tabiatına ve kozmik ahlak normlarına ters cinsel münasebet sahnelerinin yoğun bir biçimde gösterildiği kaydedildi. Bu münasebetlerle Prime Video’ya 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un ‘Yayın hizmeti ilkeleri’ başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (n) bendindeki ‘Müstehcen olamaz.’ ile (ş) bendindeki ‘Şiddeti özendirici yahut kanıksatıcı olamaz.’ kararlarına karşıtlıktan katalogdan çıkarma ve yüzde 5 idari para cezası uygulandı.

Netflix’e toplumun ulusal ve manevi kıymetlerine alışılmamış olmaktan ceza

Üst Kurul, Netflix unvanlı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan ‘Heartstopper: Sonsuza Dek’ isimli sinemadaki yayın ihlallerini de ele aldı. Yetişkinlik seviyesi ’18+, cinsellik, argo’ esirgeyici sembolleri ve ‘Bu sinema, T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Muzır Neşriyat Kurulunca küçükler için uygun olmadığı karara bağlanan Kalp Çarpıntısı kitabından uyarlanmıştır’ uyarısı ile katalog içerisinde yayınlanan sinemanın konusu prestijiyle, maksat kitlesinin gençler olduğu ve eş cinsel birlikteliğe yönelik sahnelerin kullanılan müzikler ve efektlerle görsel olarak estetik ve sempatik biçimde sunulduğu, eş cinsel hayat şeklinin genç yaş kümesine özendirici bir biçimde yansıtıldığı tespit edildi. Bu açıdan ilgili sinemada LGBTQ+ ilgilerinin olumlanmasının ve normalize edilmesinin Türk aile yapısına, manevi kıymetlerimize ve genel ahlak anlayışına alışılmamış olduğu vurgulandı. Üst Kurul, kelam konusu sinema sebebiyle Netflix’e 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan; ‘Toplumun ulusal ve manevi kıymetlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması prensibine ters olamaz.’ kararını ihlal etmekten katalogdan çıkarma ve yüzde 3 idari para cezası verildiğini duyurdu.

Disney+’ya da çocuk istismarı nedeniyle müeyyide verildi

Üst Kurul, Disney+ isimli isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı tarafından yayımlanan ‘A Teacher’ isimli dizideki yayın ihlallerine de yaptırım uyguladı. RTÜK, bir öğretmen ile reşit olmayan öğrencisi arasında yaşanan bağlantıyı bahis alan dizinin, yetişkin öğretmenin öğrencisine yönelik istismar niteliğindeki davranışlarının muhakkak sahnelerde romantikleştirilmiş ve erotikleştirilmiş bir ilgi biçiminde sunulduğunu, böylelikle çocuk istismarının niteliğinin belirsizleştirildiğini ve olağanlaştırılma riskinin ortaya çıktığını vurguladı. Bu münasebetlerle Disney+’a 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan ‘Çocuklara, güçsüzlere ve engellilere karşı istismar içeremez ve şiddeti teşvik edemez.’ kararını ihlal etmekten katalogdan çıkarma ve yüzde 5 idari para yaptırımının uygulandığı belirtildi.

Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle, fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş olup da 15 yaşını doldurmamış olanların işlediği fiilin tüzel mana ve sonuçlarını algılayamaması yahut davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gereğince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu olmayacak fakat bu şahıslar hakkında çocuklara özgü güvenlik önlemlerine hükmolunacak. İşlediği fiilin hukuksal mana ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı halinde, bu şahıslar hakkında kabahat ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 13 yıldan 18 yıla, müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 10 yıldan 12 yıla kadar mahpus cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların yarısı indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek mahpus cezası 9 yıldan fazla olamayacak.

Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan bireyler hakkında hata, ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 19 yıldan 27 yıla, müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 15 yıldan 18 yıla kadar mahpus cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların üçte biri indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek mahpus cezası 15 yıldan fazla olamayacak.

Türk Ceza Kanunu’na eklenen yeni kararla, somut olayda kasta dayalı kusurun yükü, güdülen hedef ve saik, hatanın işleniş formu ve daha evvelden kasıtlı bir hatadan ötürü mahpus cezasına mahkum edilmiş olma konularından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak taammüden öldürme ve sonucu nedeniyle ağırlaşmış yaralama hatalarını işleyen 15-18 yaş kümesindeki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmayabilmesi, 12-15 yaş kümesindeki çocuklara ise bir üst kümenin ceza rejiminin uygulanabilmesi konusunda hakime takdir yetkisi tanınıyor.

Kanun’un, “Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular” kararında yapılan değişiklikle, tekerrür kararlarının uygulanmasındaki yaş istisnası 18’den 15’e düşürülüyor. Buna nazaran, kabahati işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış olan şahısların işlediği hatalar münasebetiyle tekerrür kararları uygulanmayacak.

Teklifle, Kanun’un “Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali” kararında yer alan hataların cezaları artırılarak aile kurumunun ve bilhassa çocukların korunması amaçlanıyor. Buna nazaran, aile hukukundan doğan bakım, eğitim yahut takviye olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi için şikayet üzerine öngörülen “1 yıla kadar” mahpus cezası, “3 aydan 2 yıla kadar” halinde düzenleniyor. Gebe olduğunu bildiği eşini yahut daima birlikte yaşadığı ve kendisinden hamile kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir bayanı çaresiz durumda terk eden kimseye verilmesi öngörülen 3 aydan bir yıla kadar mahpus cezasının sonu 6 aydan 2 yıla kadar yükseltilecek. Bu fiiller sebebiyle çocuğun taammüden öldürme ve sonucu nedeniyle ağırlaşmış yaralama hatasını işlemesi halinde şikayet aranmaksızın, faile karar uyarınca verilecek ceza yarısından 2 katına kadar artırılacak.

Velayet hakları kaldırılmış olsa da itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu yahut uyarıcı maddelerin kullanılması ya da onur kırıcı tutum ve hareketlerin sonucu maddi ve manevi itina noksanlığı sebebiyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sıhhatini ağır biçimde tehlikeye sokan ana yahut babaya öngörülen mahpus cezasının hududu ise “3 aydan bir yıla kadar” yerine 1 yıldan 3 yıla kadar olacak.

İnfaz kurumunda geçirdiği 1 gün 2 gün olarak dikkate alınacak

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, mahkeme tarafından iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde soruşturma evresine ait bütün dokümanlar incelendikten sonra, eksik yahut yanılgılı noktalar belirtilmek suretiyle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında toplumsal inceleme yaptırılmaksızın düzenlenen iddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilecek.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle, çocuk mahkumların mahpus cezalarının direkt çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması ve düzgün halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitimevlerine ayrılması karar altına alınıyor.

Düzenlemeyle çocuk kapalı ceza infaz kurumunda 12-18 yaş grubu çocukların barındırılmasında kabahat tiplerinin de dikkate alınması sağlanıyor. Buna göre, 12-18 yaş grubu çocuklar, kabahat çeşitleri, cinsiyetleri ve fiziki gelişim durumları göz önüne alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının farklı başka kısımlarında barındırılacak.

Çocuk mahkumların çocuk kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılmalarına psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, toplumsal çalışmacı, ruhsal danışman, rehberlik uzmanı ve öğretmen gibi en az bir uzman vazifelinin de iştirakiyle idare ve gözlem kurulu tarafından en geç 3 ayda bir yapılan kıymetlendirme sonucunda karar verilecek. Çocuk eğitimevine ayırmaya ait olarak tavır ve davranışları olumsuz bedellendirilen çocuk mahkumların tekrar değerlendirilmeye tabi tutulma müddetleri 6 ayı geçemeyecek.

Terör cürümleri, örgüt kurmak, yönetmek yahut örgüte üye olmak kabahatleri ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen hatalar hariç olmak üzere, kasıtlı hatalardan toplam 3 yıl yahut daha az mahpus cezası ile taksirli kabahatlerden toplam 5 yıl yahut daha az müddetle mahpus cezasına mahkum olan çocuk mahkumlar hakkında verilen cezalar direkt çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek.

Direkt çocuk eğitimevine alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan çocuk mahkumlardan firar edenler yahut diğer bir fiilden ötürü haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla, kapalı ceza infaz kurumuna iade yahut odaya kapatma disiplin cezası alıp, bu cezası katılaşmış olanlar yahut asayiş ve nizamın sağlanması emeliyle disiplin cezası katılaşmış olsa bile hareketi kurum tertibi ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilecek.

Çocuk mahkumların, kabahat ve ceza tiplerine nazaran, çocuk eğitimevlerine ayrılıp ayrılmamalarına, çocuk eğitimevlerinde geçirecekleri mühletlere, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, direkt çocuk eğitimevlerine alınmalarına, direkt çocuk eğitimevlerine alınanların çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve öbür konulara ait metot ve asıllar yönetmelikte gösterilecek.

Kanun’da yapılan düzenlemeyle, Türk Ceza Kanunu’nun taammüden öldürme cürümleri, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen kabahatler, uyuşturucu yahut uyarıcı madde imal ve ticareti kabahati ve hata işlemek maksadıyla örgüt kurma kabahati hariç olmak üzere, şartlı salıverilme müddetinin hesaplanmasında mahkumun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün 2 gün olarak dikkate alınacak.

Teklifle, Kabahatler Kanunu’na yeni madde ihdas ediliyor. Kanuna “Amaç dışı bıçak taşıma” başlığıyla eklenen maddeyle, her ne isim altında olursa olsun, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her çeşit bıçak ile öteki kesici, delici yahut bereleyici aletlerin, Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanuna nazaran ruhsatlandırılan yerler ile ilgili yönetmeliğe nazaran ruhsatlandırılan iş yerleri dışında satışı ve sergilenmesi, 18 yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması yahut taşınması yasaklanacak.

Bu yasaklara uymayanlara 5 bin lira, kabahate bahis bıçak yahut aletlerin sayı yahut nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası verilecek.

Ayrıyeten bu kabahatin işlendiğini öğrenen işletici yahut sorumlunun yetkili makamlara bildirim yapmaması halinde 5 bin lira idari para cezası verilecek. Kabahatin konusunu oluşturan yahut işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilecek.

Kabahat münasebetiyle idari para cezasına ve el koymaya kolluk vazifelileri, mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülki amir tarafından karar verilecek.

Kabahati işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında çocuğun üstün faydası gözetilerek Çocuk Koruma Kanunu kararları uyarınca kollayıcı, destekleyici ve yönlendirme önlemlerine karar verilmesi maksadıyla mülki amir tarafından çocuk yargıcından önlem talebinde bulunulacak. Bu madde kararı internet satışları ve uzaklıklı satışlar için de uygulanacak.

Bir sanat yahut mesleğin icrası ve eğitim için gerekli bıçak, şiş ve benzerlerinin icra yerinde ve icra eden şahıslarca kullanılması, bulundurulması ve taşınması bu madde kararlarına tabi olmayacak.

Düzenlemeyle, Çocuk Koruma Kanunu’na yeni madde ekleniyor. Buna nazaran, ceza sorumluluğu olmayan isimli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik önlemi niteliğinde “yönlendirme tedbirleri” ihdas ediliyor.

Yönlendirme önlemleri, ceza sorumluluğu olmayan isimli süreçteki çocuklar bakımından, çocuklara özgü güvenlik önlemi olarak tanımlanıyor.

Yönlendirme önlemleri, “sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri”, “dijital risklerden korunma tedbiri”, “kitap ve kütüphane tedbiri”, “çevreye hürmet ve etraf paklığı tedbiri” ve “tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri” başlıklarında sıralanıyor.

“Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri”yle spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile mahallî idareler tarafından yerine getirilmek üzere çocukların 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimine katkı sağlayacak vazife almalarına hükmedilecek.

“Dijital risklerden korunma tedbiri”yle kullandığı telefon aygıtı, telefon çizgisi yahut her türlü bilgisayar, tablet ve gibisi dijital aygıtın bildirilerek aygıtın önlem kararından sonraki hareketlerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından 3 aydan az 2 yıldan fazla olmamak üzere çeşitli takip yazılımlarıyla ilgili kurum kontrolüne açmaya, riskli olarak tarifli kimi mecralar, uygulamalar ve dijital platformlara erişimin engellenmesine karar verilecek.

“Kitap ve kütüphane tedbiri”, kütüphane ve okuma salonu üzere yerlerde Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler ile mahallî idareler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimine katkı sağlayacak vazife almayı yahut bu kuruluşların yetkililerince belirlenen yapıtların okunmasını kapsayacak.

“Çevreye hürmet ve etraf paklığı tedbiri”yle Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, üniversiteler ile lokal idareler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar park, bahçe, kıyı üzere belirlenecek bir bölgede etraf paklığı yapmaya, belirlenecek bitkilerin bakımı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme faaliyetlerine katılmaya hükmedilecek.

“Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri”yle Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Yeşilay tarafından yerine getirilmek üzere çocukların sıhhatleri için tehlike oluşturan bağımlılıklarının tedavi ve rehabilitasyonu için belirlenecek programları tamamlamaya karar verilecek.

Bu önlemlerin yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek direnç yahut zorluklara karşı kolluktan yardım istenebilecek.

Ayrıyeten önlemlerin yerine getirilmesinde kurumların uyumu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, il ve ilçelerde kurumların uyumu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak.

Bu maddenin uygulanmasına ait yordam ve asıllar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek. Eklenen madde ile çocuklara yönelik yine topluma kazandırıcı müdahale araçlarının güçlendirilmesi ve yine cürüm sürece riskinin azaltılması amaçlanıyor.

Acil korunma kararı alınması maksadıyla 24 saat içinde rapor düzenlenebilecek

Çocuk Koruma Kanunu’na yeni fıkralar ekleniyor.

Buna nazaran, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol, uyuşturucu yahut uyarıcı madde bağımlılığı, davranışsal bağımlılık ya da ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık sebebiyle kendisi yahut diğerleri açısından önemli tehlike oluşturduğu bedellendirilen ve rastgele bir suretle Sağlık Bakanlığına yahut üniversitelere bağlı yataklı sıhhat kurumlarına gelen yahut getirilen çocuk hakkında, tedaviye gereksinim bulunduğunun ilgili uzman tabip tarafından tespit edilmesi halinde, acil korunma kararı alınması emeliyle 24 saat içinde rapor düzenlenecek.

Sağlık kurumu, uzman tabip raporunun düzenlendiği tarihten itibaren en geç 24 saat içinde çocuk yargıcına başvuracak. Müracaattan itibaren en geç 48 saat içinde ilgili dal uzman doktorunun yer aldığı 3 uzman doktordan oluşan resmi sağlık kurulu tarafından düzenlenen rapor mahkemeye sunulacak. Hakim, başvuru ve sağlık kurulu raporunu kıymetlendirerek talep hakkında en geç 48 saat içinde karar verecek.

Çocuğun sıhhat kuruluşuna gelmesi yahut getirilmesinden hakim kararının sıhhat kuruluşuna bildirimine kadar geçen müddette, çocuğa gerekli görülen tıbbi müdahale ve tedavi uygulanacak. Bu süreçte gereksinim duyulması halinde kolluktan yardım istenebilecek. Kolluk, bu kapsamda yapılan talepleri, kanunla kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde yerine getirecek.

Hakim, çocuğun üstün faydasını gözeterek çocuğun bulunduğu yerin bilinmeyen tutulmasına ve gerekli görmesi halinde şahsî alakanın kurulmasına yahut sonlandırılmasına karar verebilecek. Hakim, sağlık kurulu raporunu dikkate alarak acil korunma kararının kaldırılmasına, devamına yahut çocuğun durumuna uygun öbür bir hami ve destekleyici önleme karar verecek.

Düzenlemeyle, Çocuk Koruma Kanunu’nda yer alan “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” olarak değiştirilecek. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari önlemlerin alınması maksadıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı il yahut ilçe müdürlüklerine bildirilecek.

Kanuna eklenen fıkralarla, isimli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda kararın açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde yönlendirme önlemlerinden uygun görülen biri yahut birkaçı da kontrollü özgürlük önlemi olarak uygulanacak. Bu fıkra uyarınca hükmedilecek yükümlülükler, düzenlemede sayılan kurumlar tarafından yerine getirilecek.

Kabahatin işlenmesi sebebiyle mağdurun yahut kamunun uğradığı zararın az olması halinde isimli süreçteki çocuklar hakkında kararın açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için zararın giderilmesi kaidesi aranmayabilecek.

Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında toplumsal inceleme yaptırılması mecburî olacak. Cumhuriyet savcısı, mahkeme yahut çocuk hakimi tarafından 15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında toplumsal inceleme yaptırılmaması halinde, münasebeti iddianamede yahut kararda gösterilecek.

Hami ve destekleyici önlemlerin ilgili kurum yahut kuruluş tarafından yerine getirilmesi sırasında gerekmesi halinde kolluktan yardım istenebilecek.

Esirgeyici ve destekleyici önlemlerin yerine getirilmesinde kurumların uyumu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca, il ve ilçelerde kurumların uyumu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak. Bu emelle il ve ilçelerde sekretarya hizmetleri aile ve toplumsal hizmetler il müdürlükleri tarafından yürütülecek.

Hakim yahut mahkeme tarafından verilen gözetici ve destekleyici önlem kararları, yerine getirilmek üzere ilgili kurum yahut kuruluşa gönderilecek.

Çocuk hakkında verilen hami ve destekleyici önlem kararlarının gereklerine muhalif hareket eden ana, baba, vasi yahut bakım ve nezaretinden sorumlu kimse, fiil cürüm teşkil etse dahi ihlal edilen önlemin niteliğine ve karşıtlığın tartısına nazaran çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar “tazyik hapsi” ile cezalandırılacak.

Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilecek. Tazyik hapsine ait kararlar, katılaşmasını müteakip cumhuriyet başsavcılığı tarafından yerine getirilecek. Bu kararlar çocuk hakimi tarafından ilgili kuruma bildirilecek.

Teklifle, Sosyal Hizmetler Kanunu’nda değişikliğe gidiliyor. Buna nazaran, Kanun’da tanımlar başlığında yer alan “Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi”ni açıklamakta kullanılan “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” olarak değiştiriliyor.

Yine Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklerde de kanunların farklı maddelerinde geçen “suça sürüklenen” ibareleri “adli süreçteki” olarak değiştirilecek.

“Teklif, ilerleyen günlerde TBMM Genel Kurulu’nun takdirine sunulacaktır”

Teklifin kabul edilmesinin akabinde açıklamalarda bulunan Komisyon Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, teklifte kıymetli düzenlemelerin bulunduğunu belirtti.

Görüşmeler sırasında çocuğun üstün faydasının temel alındığını vurgulayan Yüksel, kanun teklifinin çocuk adalet sistemine değerli katkılar sunacağını söz etti.

Yüksel, “Çocuklarımızı her türlü ihmal, istismar ve riskten korumak, onları geleceğe hazırlamak sadece hukuk sisteminin değil, herkesin ortak sorumluluğudur. Teklif, ilerleyen günlerde TBMM Genel Kurulu’nun takdirine sunulacaktır.” dedi.

FETÖ’nün hain darbe teşebbüsünün üzerinden 10 yıl geçti. Adalet Bakanlığı, yaptığı yazılı açıklamada bu mühlet zarfında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile ilgili yürütülen soruşturmalarda 720 bin 580 şahsa isimli süreç yapıldığını, bu şahıslardan 127 bin 102’si hakkında mahkumiyet kararı verildiğini belirtti. Ayrıyeten bakanlık, 124 bin 861 kişi hakkında ise beraat kararı verildiğini kaydetti.

“FETÖ/PDY ile ilgili yürütülen soruşturmalarda 720 bin 580 bireye isimli süreç yapıldı”

Açıklamada, darbe teşebbüsünün üzerinden 10 yıl geçmesine karşın yargılanmaların hala devam ettiği belirtilerek, “FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile ilgili yürütülen soruşturmalarda 720 bin 580 şahsa isimli süreç yapılmıştır. Soruşturma ve yargılamalarda 83 bin 836 kişi hakkında dava ve soruşturmalar derdesttir. Bu bireylerden 54 bin 27’si hakkında soruşturma; 29 bin 809’u hakkında ise yargılamalar birinci derece mahkemeleri nezdinde devam etmektedir. Soruşturma ve yargılamalarda 636 bin 744 kişi hakkında karar verilmiştir: 127 bin 102 kişi hakkında mahkumiyet, 124 bin 861 kişi hakkında beraat, 11 bin 107 kişi hakkında kararın açıklanmasının geri bırakılması, 373 bin 642 kişi hakkında ise kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, 32 kişi hakkında ise başka karar cinslerinden verilmiştir” denildi.

“Şüpheli ve sanıklardan 193 bin 82’si hakkında isimli denetim kararı verilmiştir”

“Şüpheli ve sanıklardan 193 bin 82’si hakkında isimli denetim kararı, 33 bin 837’si hakkında ise yakalama kararı verilmiştir” denilen açıklamada, “119 bin 407 sanık hakkında verilen kararlar katılaşmış olup bu kararlardan; 34 bin 408’i mahkumiyet, 84 bin 999’u beraat kararlarından oluşturmaktadır. Uygulanan Tedbir Durumları 482’si tutuklu, 368’i hükümözlü, 9 bin 634’ü hükümlü olmak üzere toplam 10 bin 484 kişi ceza infaz kurumlarında bulunmaktadır. Ceza İnfaz Kurumlarındaki 10 bin 884 kişinin bin 242’sini bayan, 9 bin 242’sini erkekler oluşturmaktadır. Bu şahısların meslek dağılımlarına bakıldığında; 20’si Danıştay ve Yargıtay Üyesi, 153’ü Hakim ve Savcı, 57’si Avukat, 21’i CTE Personeli (İ.K.M ve Kurum Müdürü), 106’sı Tuğgeneral ve üst rütbeliler, 3 bin 27’si albay ve alt rütbeliler, 17’si Kaymakam/Vali Yardımcısı, 366’sı Emniyet Müdürü ve Emniyet Amiri, bin 406’sı öğretmen, 671’i Polis, 83’ü Doktor, 70’si er/erbaş, 310’u askeri öğrenci, 4 bin 177’sinin başka meslek kümelerinde oldukları belirtilmiştir” sözleri kullanıldı.

“1 buçuk milyonun üzerinde vatandaşımız devlet eliyle korunmuştur”

10 yıl boyunca savcılıklara intikal eden 1 milyon 999 bin 434 ihbar belgesinden 1 milyon 561 bin 489’unda “Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığı Kararı” verildiği belirtilen açıklamada şunlar kaydedildi:

“289 Fiili Darbe Davasının tamamı birinci derece mahkemeleri nezdinde karara bağlanmış olup bu davalarda verilen kararlara bakıldığında, bin 634 kişi hakkında ağırlaştırılmış müebbet, bin 366 kişi hakkında müebbet, bin 891 kişi hakkında periyodik mahpus cezası olmak üzere toplamda 4 bin 891 kişi hakkında mahkumiyet; 2 bin 870 kişi hakkında ise beraat kararı, 964 kişi hakkında ise ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmiştir. 4 bin 891 sanık hakkında verilen mahkumiyet kararlarında sanıkların meslek dağılımına bakıldığında; 85 general, bin 116 subay, 266 astsubay, 56 uzman çavuş, 6 polis memuru, 12 er, 61 askeri öğrenci ve 32 sivil kişi olmak üzere toplamda bin 634 bireye ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası verilmiştir. 24 general, 536 subay, 181 astsubay, 170 uzman çavuş, 9 polis memuru, 92 er, 352 askeri öğrenci ve 2 sivil olmak üzere toplamda bin 366 şahsa müebbet mahpus cezası verilmiştir. 26 general, 776 subay, 323 astsubay, 427 uzman çavuş, 156 polis memuru, 45 er, 106 askeri öğrenci, 31 sivil kişi ve 1 mülki amir olmak üzere toplamda bin 891 bireye müddetli mahpus cezası verilmiştir. Karar verilen 289 Fiili Darbe davasından 273’ü temyiz incelemesi için Yargıtay’a gönderilmiş, 241’i Yargıtay tarafından onanmış, 16’sı bozulmuş, 16’sının Yargıtay’da incelenmesi devam etmektedir. Davaların 2’si istinaf incelemesinde olduğu, başkalar 14 dava ilk derece mahkemesi nezdinde verilen çeşitli kararlar ile katılaşmıştır. Lekelenmeme Hakkı kapsamında; 25 Ağustos 2017 tarihinde kanunlarımızda çok kıymetli bir ıslahat yapılarak ‘Lekelenmeme Hakkı’ yasal bir garanti haline getirilmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunumuza eklenen bu gözetici düzenek sayesinde; ferdî husumetlerle, soyut ya da ihbar sistemini berbata kullanmayı amaçlayan art niyetli argümanların önüne set çekilmiştir. Dürüst vatandaşlarımızın haksız yere ‘şüpheli’ sıfatı alması ve toplum nezdinde haksız yere yıpratılmasının önüne geçilmiş olup yasal düzenlemenin yürürlüğe girdiği günden bu yana 30 Haziran 2026 tarihi itibariyle Savcılıklarımıza intikal eden 1 milyon 999 bin 434 ihbar belgesinden, yapılan son derece titiz ön incelemeler sonucunda 1 milyon 561 bin 489’unda ‘Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığı Kararı’ (SYOK) verilmiştir. Yani, 1 buçuk milyonun üzerinde vatandaşımız, temelsiz ithamlarla isimli sisteme dahil edilmeden, adliyelerde kuşkulu olarak kaydedilmeden ve isimlerine en küçük bir leke sürülmeden devlet eliyle korunmuştur.”

Komite’nin, 6 kısım ve 691 sayfadan oluşan raporunun sunuş kısmında değerlendirmelerde bulunan Durgut, çocuk suçluluğunu isimli bir problem olmanın ötesinde kişisel, ailesel, çevresel ve yapısal boyutları olan çok katmanlı bir toplumsal olgu olarak ele aldıklarını belirterek, çocukları suça sürükleyen risk faktörlerinin aileden okula, akran etrafından mahalleye, dijital dünyadan kamu siyasetlerine uzanan geniş bir etkileşim ağı içinde değerlendirildiğini tabir etti.

Durgut, Komite’nin çalışma sürecinin, çok paydaşlı, disiplinler arası ve saha temelli bir yaklaşımla şekillendiğini, 20 kurul toplantısının yanı sıra kurumsal pratikleri ve mevcut işleyişi yerinde tahlil etmek hedefiyle 8 çalışma ziyareti gerçekleştirildiğini aktardı.

Çocuk kapalı infaz kurumu ve çocuk eğitim meskenlerinde bulunan 4 bin 989 çocuktan oluşan kainattan, katmanlı rastgele örnekleme usulüyle seçilen 610 çocukla kesitsel tıpta bir araştırma da gerçekleştirildiğini anlatan Durgut, şunları kaydetti:

“Çocuk hükümlü ve tutukluların suça sürüklenmelerine yol açan ferdî, ailevi ve çevresel/sistemsel risk faktörleri tespit edilmiştir. Yürütülen çalışmalarla elde edilen bulgular kurumlar arası uyum muhtaçlığını, erken müdahale düzeneklerinin değerini, mahallî seviyede geliştirilen yeterli uygulamaların yaygınlaştırılmasını ve hatası önlemede çocuğu merkeze alan bütüncül siyasetlerin gerekliliğini açık biçimde göstermiştir. Kurul çalışmaları, çocuk suçluluğunun çok boyutlu yapısının anlaşılmasına katkı sağlamış, siyaset geliştirme süreçlerinde bütüncül, disiplinler arası ve uygulama temelli yaklaşımların değerini ortaya koymuştur.”

Raporda, Türkiye’de suça sürüklenen çocuklara ait resmi istatistikler ve akademik çalışmalara da yer verildi.

Çocuk suçluluğunun uzun yıllara yayılan yükseliş eğilimi gösterdiği belirtilen raporda, çocuk ve ergenlerin karıştığı isimli olaylara ait araştırmaların genel seyir prestijiyle artış yönünde geliştiği bildirildi.

TÜİK bilgilerine nazaran, isnat edilen hata sebebiyle güvenlik ünitelerine gelen yahut getirilen çocukların karıştığı olay sayısının 2015’te 133 bin 829 iken 2024’te 202 bin 785’e yükseldiği kaydedilen raporda, “Buna nazaran son 10 yıllık devirde çocukların karıştığı olay sayısında yaklaşık yüzde 51,5 oranında artış meydana gelmiştir. Bu artış, çocukların isimli sistemle temasının yaygınlaştığını ortaya koymaktadır.” tabirine yer verildi.

Çocukların karıştığı olaylar içerisinde en yüksek hissesi oluşturan yaralama hatalarına ait olay sayısının 2015’te 45 bin 850 iken 2024’te 81 bin 875’e yükselerek yaklaşık yüzde 78,6 oranında artığına dikkat çekilen raporda, 2024 yılı prestijiyle çocukların karıştığı her üç olaydan birinden fazlasının yaralama hatasıyla irtibatlı hale geldiği, yaralama hatalarındaki bu yükselişin, çocuklar arasındaki şiddet eğiliminin ve çatışma davranışlarının geçmiş yıllara kıyasla daha bariz bir görünüm kazandığını gösterdiği paylaşıldı.

Dataların, çocuk suçluluğunun niteliğinde meydana gelen değişimin en güçlü göstergelerinden birinin şiddet eksenli hatalardaki artış olduğunu ortaya koyduğu aktarılan raporda, “Şiddet eğilimindeki yükselişe eşlik eden bir öteki kıymetli gelişme ise uyuşturucu yahut uyarıcı madde kullanma, satın alma ya da satma hatalarında yaşanan artıştır. Kelam konusu hata cinsine ait olay sayısı 2015’te 7 bin 545 iken 2024’te 16 bin 563’e ulaşmış ve yüzde 119,5 oranında yükselmiştir. 10 yıllık süreçte iki kattan fazla artış gösteren bu tablo, çocukların bağımlılık riskiyle daha erken yaşlarda karşı karşıya kaldığını ve kabahat etraflarıyla temas ihtimalinin güçlendiğini göstermektedir.” görüşüne yer verildi.

Öneriler

Raporda, Komite’nin, çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik siyaset ve uygulamaların çok boyutlu, önleyici, gözetici ve rehabilite edici bir anlayışla ele alınmasına ait hazırlanan tespit ve tekliflere de yer verildi.

Komite’nin, 6 mevzu ve 34 ana başlıkta sunduğu tekliflerden kimileri şöyle:

– Okul öncesi ve ilkokul seviyesinde tüm çocuklar için suça sürüklenmeye karşı ferdî risk faktörlerine yönelik psikososyal tarama programları zarurî hale getirilmeli.

– Kendine ve topluma ziyan verme riski olan davranım meseleleri, antisosyal ve madde bağımlılığı olan çocuklar için -acil durumlarda sonradan hakim kararı almak şartıyla- isteğe bağlı olmayan zarurî yatış ve tedavi imkanı düzenlenmesi için mevzuat düzenlemesi yapılmalı.

– Risk altında bulunan ailelere yönelik ruhsal danışmanlık, toplumsal hizmet yönlendirmesi ve kriz müdahale alanında dayanak sağlayacak erişilebilir ve aktif lokal hizmet modelleri güçlendirilmeli.

– Ekonomik mahrumluk sebebiyle risk altında bulunan ailelere yönelik istihdam takviyeleri ve gelir artırıcı programlar güçlendirilmeli.

– Çocukların kabahat sürece saatlerinin çoğunlukla 15.00-17.00 arasında olması nedeniyle, ebeveyn izlemini artırmak için çalışma hayatı düzenlemeleri yapılarak ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdiği vakti artıracak esnek çalışma modelleri teşvik edilmeli.

– Dezavantajlı ve riskli bölgelerdeki okullar öncelikli olmak üzere, çocuk suçluluğunun önlenmesi için tüm okullarda kendi şartlarına has “Güvenli Okul Planı” geliştirilmeli ve tedbirler güçlendirilmeli.

– Öğrenci sayısına bakılmaksızın, her okula bir rehber öğretmen/okul ruhsal danışman normu sağlanmalı.

– Okul içinde mahrem alanlar hariç, hiçbir kör nokta kalmayacak formda tüm okullarda kamera sistemi kurulmalı. Okul girişlerinde kartlı geçiş sistemine geçilmeli ve öğrenci giriş-çıkış bilgileri e-Okul sistemiyle entegre edilmeli.

– Halihazırda yönetmelikle düzenlenen öğrenci disiplin süreçleri, kanun seviyesinde düzenlenmeli.

– Alternatif bir eğitim modeliyle çocukların okul terkini önleyici bir rolü olan MESEM sistemi güçlendirilmeli.

– Kabahat ögelerinin paylaşımının ve yayılmasının önlenmesi için dijital ortamda, içerik üretimi ve paylaşım süreçlerinin algoritmik sorumluluk bağlamında denetlenmesi ve düzenlenmesi güçlendirilmeli.

– Bağımlılıkla uğraş siyasetlerinde ceza, infaz, rehabilitasyon, isimli yönlendirme ve entegrasyon boyutları yine yapılandırılmalı.

– Klâsik medya ve dijital mecralarda çeteleşme, mafya ve bahis kültürüne dair tema ve yayınların önlenmesi ve denetlenmesi sağlanmalı.

– Çocuk adalet sistemi mevzuatına ait kavramsal çerçeve ve terminoloji gözden geçirilmeli, “suça sürüklenen çocuk” kavramı yerine “adli süreçteki çocuk” tabiri kullanılmalı.

– Cezanın kişiselleştirilmesi unsurunu ve toplumsal adaleti güçlendirmek için yaş kümelerine nazaran değişen oranda ve zarurî uygulanan ceza indirimlerinin, taammüden öldürme ve sonuç nedeniyle ağırlaşmış yaralama cürümleri bakımından 12-15 ve 15-18 yaş aralıklarında, hakimin takdirine bırakılabileceği yönünde yasal değişiklik yapılmalı. Bu kapsamda Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 31’inci maddesinin ikinci fıkrasında 12-15 yaş kümesi çocuklar için yaş küçüklüğüne ait öngörülen mahpus cezalarının ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası gerektiren cürümlerde 15 yıl olan üst hududunun 18 yıla, müebbet mahpus cezası gerektiren hatalarda 9 yıldan 11 yıla kadar olan mahpus cezasının 10 yıldan 12 yıla kadar, vadeli mahpus cezaları için belirlenen 7 yıl olan üst hududunun 9 yıla artırılması gerektiği kıymetlendirilmektedir. Yeniden tıpkı maddenin üçüncü fıkrasında 15-18 yaş kümesi çocuklar için yaş küçüklüğüne ait öngörülen mahpus cezalarının ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası gerektiren cürümlerde 24 yıl olan üst hududunun 27 yıla, müebbet mahpus cezası gerektiren kabahatlerde 12 yıldan 15 yıla kadar olan mahpus cezasının 15 yıldan 18 yıla kadar, periyodik mahpus cezaları için belirlenen 12 yıl olan üst hududunun 15 yıla artırılması gerektiği görüşüne varılmaktadır.

– Mevcut çocuk infaz rejiminin caydırıcılığının düşük seviyede olmasından ve cezasızlık algısı oluşturmasından ötürü, çocuk mahkumların kabahat ayrımı yapılmaksızın direkt çocuk eğitimevine gönderilmesi yerine infaza kapalı ceza infaz kurumunda başlanarak uygun halli olduğunun tespiti halinde çocuk eğitimevine naklini öngörecek yasal düzenleme yapılmalı.

– Ceza infaz kurumundan tahliye olan çocukların tekrar suça sürüklenmesini önlemek için güçlü bir takip ve dayanak sistemi kurulmalı.

– Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Başka Aletler Hakkında Yönetmeliğin 66’ncı maddesinde düzenleme yapılarak, silah ruhsatı alma yaşına misal halde poligonlara giriş bakımından da 21 yaşını doldurma kaidesinin getirilmesinin uygun olacağı kıymetlendirilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller:” başlıklı 125’inci unsurunda, “Madde 125 – E – Devlet memurluğundan çıkarma : Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır. g) Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak,” kararı,

“Adaylık devresi içinde misyona son verme:” başlıklı 56’ıncı unsurunda, “Madde 56 – (Değişik: 23/1/2026 – 7573/1 md.) Adaylık müddeti içinde; temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin rastgele birinde başarısız olanlar, birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası almış olanlar ile aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. İlişikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Kamu İşçi Bilgi Sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir. Bu unsur kararlarına nazaran ilişikleri kesilenler (sağlık nedenleri hariç) üç yıl müddet ile Devlet memurluğuna alınmazlar.” kararı bulunmaktadır.

Bu bilgiler ışığında Ulusal Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 11.05.2022 tarih ve 49413786 sayılı görüş yazısında; “Devlet İşçi Başkanlığının (Mülga) 02.06.2016 tarihli ve 31292642-109.01-E.3352 sayılı yazısı dikkate alındığında; yapılan soruşturma sonucunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/E unsurunda belirtilen fiillerden birini işlediği tespit edilen aday memurların hakkında da, “Devlet memurluğundan çıkarma” cezası ile cezalandırılmaları teklifi getirilebileceği konusunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.” açıklamalarına yer verilmiştir.

İşte o görüş yazısı;

Ahmet KANDEMİR