Öğrencilerden Berçem Keskin, ”Biz bakanımıza mektup göndermiştik. Bizlere karşılık verdiği için sayın bakanımıza çok teşekkür ederiz” dedi.
Salih Keskin isimli öğrenci, ”Bakanım gönderdiğiniz armağanlar için çok teşekkür ederiz” derken, Emirhan Yarar ise, ”Biz bakanımıza mektup göndermiştik. Bize cevap verdiği için bakanımıza çok teşekkür ederiz” formunda konuştu.

Bakan Tekin’den duygusal mektup

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, mektubunda öğrencileri tek tek isimleriyle selamlayarak, şunları kaydetti:
“Sevgili evlatlarım, Berçem, Şirin, Barış, Ebrar, Berat Baran, Emirhan, Medya ve Ecrin, hepinizi sevgiyle selamlıyorum. 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı vesilesiyle gönderdiğiniz hoş mektupları memnuniyetle aldım. Satırlarınızda bayram sevincinizi ve vatanımıza duyduğunuz sevgiyi hissettim. Bayram heyecanınızı benimle paylaşmak istemeniz beni çok memnun etti. Çünkü 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, sizin varlığınızla mana kazanan, sizin coşkunuzla hoşlaşan çok özel bir bayramdır. O gün açılan Meclis, bu milletin kendi bahtına sahip çıkma iradesini temsil eder. Bu bayramın çocuklara armağan edilmesi yarınlarımızın sizlerin aklına, emeğine, ahlakına ve vatan sevgisine emanet edildiğini gösterir. Bu nedenle 23 Nisan’ı her yıl sevinçle kutlamak, geçmişe duyduğumuz hürmetin yanında geleceğe verdiğimiz kelamın de sözüdür. Sizlerin mektuplarında gördüğüm çalışma azmi, güzel niyet ve vatan sevgisi, bu kelamın Şenoba İlkokulu’nda ne kadar hoş karşılık bulduğunu gösteriyor.”
Bakan Tekin, okulun bir öğrenci tarafından “Beni hayallerime yaklaştıran yer” biçiminde tanımlanmasını da çok beğendiğini belirterek, “Bayram kutlamalarınızla birlikte dünyadaki bütün çocuklar için hoş dileklerinizi, nazik davetinizi, öğretmeniniz ve okulunuz için hissettiklerinizi de dikkatle okudum. Bir arkadaşınız okulunuz için ‘Beni hayallerime yaklaştıran yer’ yazmış. Ne hoş söz etmiş. Okul hayallerin birinci defa formlandığı, bilginin ümitle buluştuğu, insanın kendini tanımaya başladığı yerdir. Orada öğrendiğiniz her bilgi, okuduğunuz her kitap, öğretmenlerinizden aldığınız her hoş öğüt sizi olmak istediğiniz beşere biraz daha yaklaştırır” sözlerini kullandı.
Öğrencilerden öğrenme kararını, vatan sevgisini, kitap okuma alışkanlığını ve merhameti elden bırakmamalarını isteyen Bakan Tekin, mektubunu şu sözlerle tamamladı:
“Sizlerden isteğim, sevincinizi, öğrenme isteğinizi ve söz ettiğiniz o vatan sevginizi sürekli canlı tutmanızdır. Hayallerinizin peşinden gidin. Kitaplarla bağınızı güçlendirin, birbirinize karşı merhametli olun, çalışmaktan vazgeçmeyin. Türkçemizi gerçek ve hoş kullanın. Her birinizin ülkemize, milletimize ve insanlığa yararlı evlatlar olarak yetişeceğinize yürekten inanıyorum. 23 Nisan sevinciniz ve öğrenme kararınız daim olsun, hepinize derslerinizde muvaffakiyetler diliyorum.”

“Bizi ve velilerimizi ziyadesiyle keyifli etti”

Uludere İlçe Milli Eğitim Müdürü Mikail Demirtaş, Bakan Tekin’in gösterdiği hassasiyetin kendilerini ve velileri çok mutlu ettiğini belirterek, ”Şenoba İlkokulu 4’üncü sınıf öğrencilerimiz 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı aktiflikleri kapsamında bakanımıza mektup yazdılar. Bakanımız da hassasiyet göstererek öğrencilerimize, okulumuza, öğretmenlerimize mektup gönderdiler. Bakanımızın gönderdiği mektubu çocuklarımıza getirdik. Onların sevincine, mutluluğuna biz de ortak olduk. Bakanımızın Şırnak Uludere Şenoba beldesinin ilkokul öğrencilerine mektup göndermesi, onları düşünerek onların mutluluğuna ortak olarak mektup göndermesi, bizi ve velilerimizi ziyadesiyle memnun etmiştir” halinde konuştu.

Komite’nin, 6 kısım ve 691 sayfadan oluşan raporunun sunuş kısmında değerlendirmelerde bulunan Durgut, çocuk suçluluğunu isimli bir problem olmanın ötesinde kişisel, ailesel, çevresel ve yapısal boyutları olan çok katmanlı bir toplumsal olgu olarak ele aldıklarını belirterek, çocukları suça sürükleyen risk faktörlerinin aileden okula, akran etrafından mahalleye, dijital dünyadan kamu siyasetlerine uzanan geniş bir etkileşim ağı içinde değerlendirildiğini tabir etti.

Durgut, Komite’nin çalışma sürecinin, çok paydaşlı, disiplinler arası ve saha temelli bir yaklaşımla şekillendiğini, 20 kurul toplantısının yanı sıra kurumsal pratikleri ve mevcut işleyişi yerinde tahlil etmek hedefiyle 8 çalışma ziyareti gerçekleştirildiğini aktardı.

Çocuk kapalı infaz kurumu ve çocuk eğitim meskenlerinde bulunan 4 bin 989 çocuktan oluşan kainattan, katmanlı rastgele örnekleme usulüyle seçilen 610 çocukla kesitsel tıpta bir araştırma da gerçekleştirildiğini anlatan Durgut, şunları kaydetti:

“Çocuk hükümlü ve tutukluların suça sürüklenmelerine yol açan ferdî, ailevi ve çevresel/sistemsel risk faktörleri tespit edilmiştir. Yürütülen çalışmalarla elde edilen bulgular kurumlar arası uyum muhtaçlığını, erken müdahale düzeneklerinin değerini, mahallî seviyede geliştirilen yeterli uygulamaların yaygınlaştırılmasını ve hatası önlemede çocuğu merkeze alan bütüncül siyasetlerin gerekliliğini açık biçimde göstermiştir. Kurul çalışmaları, çocuk suçluluğunun çok boyutlu yapısının anlaşılmasına katkı sağlamış, siyaset geliştirme süreçlerinde bütüncül, disiplinler arası ve uygulama temelli yaklaşımların değerini ortaya koymuştur.”

Raporda, Türkiye’de suça sürüklenen çocuklara ait resmi istatistikler ve akademik çalışmalara da yer verildi.

Çocuk suçluluğunun uzun yıllara yayılan yükseliş eğilimi gösterdiği belirtilen raporda, çocuk ve ergenlerin karıştığı isimli olaylara ait araştırmaların genel seyir prestijiyle artış yönünde geliştiği bildirildi.

TÜİK bilgilerine nazaran, isnat edilen hata sebebiyle güvenlik ünitelerine gelen yahut getirilen çocukların karıştığı olay sayısının 2015’te 133 bin 829 iken 2024’te 202 bin 785’e yükseldiği kaydedilen raporda, “Buna nazaran son 10 yıllık devirde çocukların karıştığı olay sayısında yaklaşık yüzde 51,5 oranında artış meydana gelmiştir. Bu artış, çocukların isimli sistemle temasının yaygınlaştığını ortaya koymaktadır.” tabirine yer verildi.

Çocukların karıştığı olaylar içerisinde en yüksek hissesi oluşturan yaralama hatalarına ait olay sayısının 2015’te 45 bin 850 iken 2024’te 81 bin 875’e yükselerek yaklaşık yüzde 78,6 oranında artığına dikkat çekilen raporda, 2024 yılı prestijiyle çocukların karıştığı her üç olaydan birinden fazlasının yaralama hatasıyla irtibatlı hale geldiği, yaralama hatalarındaki bu yükselişin, çocuklar arasındaki şiddet eğiliminin ve çatışma davranışlarının geçmiş yıllara kıyasla daha bariz bir görünüm kazandığını gösterdiği paylaşıldı.

Dataların, çocuk suçluluğunun niteliğinde meydana gelen değişimin en güçlü göstergelerinden birinin şiddet eksenli hatalardaki artış olduğunu ortaya koyduğu aktarılan raporda, “Şiddet eğilimindeki yükselişe eşlik eden bir öteki kıymetli gelişme ise uyuşturucu yahut uyarıcı madde kullanma, satın alma ya da satma hatalarında yaşanan artıştır. Kelam konusu hata cinsine ait olay sayısı 2015’te 7 bin 545 iken 2024’te 16 bin 563’e ulaşmış ve yüzde 119,5 oranında yükselmiştir. 10 yıllık süreçte iki kattan fazla artış gösteren bu tablo, çocukların bağımlılık riskiyle daha erken yaşlarda karşı karşıya kaldığını ve kabahat etraflarıyla temas ihtimalinin güçlendiğini göstermektedir.” görüşüne yer verildi.

Öneriler

Raporda, Komite’nin, çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik siyaset ve uygulamaların çok boyutlu, önleyici, gözetici ve rehabilite edici bir anlayışla ele alınmasına ait hazırlanan tespit ve tekliflere de yer verildi.

Komite’nin, 6 mevzu ve 34 ana başlıkta sunduğu tekliflerden kimileri şöyle:

– Okul öncesi ve ilkokul seviyesinde tüm çocuklar için suça sürüklenmeye karşı ferdî risk faktörlerine yönelik psikososyal tarama programları zarurî hale getirilmeli.

– Kendine ve topluma ziyan verme riski olan davranım meseleleri, antisosyal ve madde bağımlılığı olan çocuklar için -acil durumlarda sonradan hakim kararı almak şartıyla- isteğe bağlı olmayan zarurî yatış ve tedavi imkanı düzenlenmesi için mevzuat düzenlemesi yapılmalı.

– Risk altında bulunan ailelere yönelik ruhsal danışmanlık, toplumsal hizmet yönlendirmesi ve kriz müdahale alanında dayanak sağlayacak erişilebilir ve aktif lokal hizmet modelleri güçlendirilmeli.

– Ekonomik mahrumluk sebebiyle risk altında bulunan ailelere yönelik istihdam takviyeleri ve gelir artırıcı programlar güçlendirilmeli.

– Çocukların kabahat sürece saatlerinin çoğunlukla 15.00-17.00 arasında olması nedeniyle, ebeveyn izlemini artırmak için çalışma hayatı düzenlemeleri yapılarak ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdiği vakti artıracak esnek çalışma modelleri teşvik edilmeli.

– Dezavantajlı ve riskli bölgelerdeki okullar öncelikli olmak üzere, çocuk suçluluğunun önlenmesi için tüm okullarda kendi şartlarına has “Güvenli Okul Planı” geliştirilmeli ve tedbirler güçlendirilmeli.

– Öğrenci sayısına bakılmaksızın, her okula bir rehber öğretmen/okul ruhsal danışman normu sağlanmalı.

– Okul içinde mahrem alanlar hariç, hiçbir kör nokta kalmayacak formda tüm okullarda kamera sistemi kurulmalı. Okul girişlerinde kartlı geçiş sistemine geçilmeli ve öğrenci giriş-çıkış bilgileri e-Okul sistemiyle entegre edilmeli.

– Halihazırda yönetmelikle düzenlenen öğrenci disiplin süreçleri, kanun seviyesinde düzenlenmeli.

– Alternatif bir eğitim modeliyle çocukların okul terkini önleyici bir rolü olan MESEM sistemi güçlendirilmeli.

– Kabahat ögelerinin paylaşımının ve yayılmasının önlenmesi için dijital ortamda, içerik üretimi ve paylaşım süreçlerinin algoritmik sorumluluk bağlamında denetlenmesi ve düzenlenmesi güçlendirilmeli.

– Bağımlılıkla uğraş siyasetlerinde ceza, infaz, rehabilitasyon, isimli yönlendirme ve entegrasyon boyutları yine yapılandırılmalı.

– Klâsik medya ve dijital mecralarda çeteleşme, mafya ve bahis kültürüne dair tema ve yayınların önlenmesi ve denetlenmesi sağlanmalı.

– Çocuk adalet sistemi mevzuatına ait kavramsal çerçeve ve terminoloji gözden geçirilmeli, “suça sürüklenen çocuk” kavramı yerine “adli süreçteki çocuk” tabiri kullanılmalı.

– Cezanın kişiselleştirilmesi unsurunu ve toplumsal adaleti güçlendirmek için yaş kümelerine nazaran değişen oranda ve zarurî uygulanan ceza indirimlerinin, taammüden öldürme ve sonuç nedeniyle ağırlaşmış yaralama cürümleri bakımından 12-15 ve 15-18 yaş aralıklarında, hakimin takdirine bırakılabileceği yönünde yasal değişiklik yapılmalı. Bu kapsamda Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 31’inci maddesinin ikinci fıkrasında 12-15 yaş kümesi çocuklar için yaş küçüklüğüne ait öngörülen mahpus cezalarının ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası gerektiren cürümlerde 15 yıl olan üst hududunun 18 yıla, müebbet mahpus cezası gerektiren hatalarda 9 yıldan 11 yıla kadar olan mahpus cezasının 10 yıldan 12 yıla kadar, vadeli mahpus cezaları için belirlenen 7 yıl olan üst hududunun 9 yıla artırılması gerektiği kıymetlendirilmektedir. Yeniden tıpkı maddenin üçüncü fıkrasında 15-18 yaş kümesi çocuklar için yaş küçüklüğüne ait öngörülen mahpus cezalarının ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası gerektiren cürümlerde 24 yıl olan üst hududunun 27 yıla, müebbet mahpus cezası gerektiren kabahatlerde 12 yıldan 15 yıla kadar olan mahpus cezasının 15 yıldan 18 yıla kadar, periyodik mahpus cezaları için belirlenen 12 yıl olan üst hududunun 15 yıla artırılması gerektiği görüşüne varılmaktadır.

– Mevcut çocuk infaz rejiminin caydırıcılığının düşük seviyede olmasından ve cezasızlık algısı oluşturmasından ötürü, çocuk mahkumların kabahat ayrımı yapılmaksızın direkt çocuk eğitimevine gönderilmesi yerine infaza kapalı ceza infaz kurumunda başlanarak uygun halli olduğunun tespiti halinde çocuk eğitimevine naklini öngörecek yasal düzenleme yapılmalı.

– Ceza infaz kurumundan tahliye olan çocukların tekrar suça sürüklenmesini önlemek için güçlü bir takip ve dayanak sistemi kurulmalı.

– Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Başka Aletler Hakkında Yönetmeliğin 66’ncı maddesinde düzenleme yapılarak, silah ruhsatı alma yaşına misal halde poligonlara giriş bakımından da 21 yaşını doldurma kaidesinin getirilmesinin uygun olacağı kıymetlendirilmektedir.

Adliye, lojman, hakim, savcı ve işçi muhtaçlıklarının yanı sıra vatandaşlardan gelen talep ve beklentilerin kıymetine dikkat çeken Gürlek, suça sürüklenen çocuklara yönelik yargılama ve infaz etabında yeni düzenlemeler yapıldığını aktardı.

Çocuk Hatalarında Yetişkinlerle Birebir Ceza Dönemi

Son devirde yaşanan olumsuz aksiyonların toplumda bir cezasızlık algısı oluşturduğuna değinen Bakan Gürlek, cezaların artırılması istikametinde adımlar atıldığını belirterek şunları kaydetti:

“Özellikle suça sürüklenen çocuklara verilen cezaların artırılmasına ait toplumda bir gereksinim vardı. Verilen cezalar toplumda güya cezasızlık algısı oluşturuyordu. Bilhassa 15-18 yaş aralığındaki çocuklara adam öldürme üzere kimi aksiyonlardan ötürü verilen cezalar bakımından yetişkinlerle birebir oranda ceza verilmesi tarafında bir düzenleme yaptık.”

İnfazdaki “1 Güne 2 Gün” Avantajı Kaldırılıyor

Mevcut infaz düzenlemesindeki bir aksaklığı da gidereceklerini anımsatan Gürlek, “İnfaz düzenlemesine nazaran, 15-18 yaş aralığındaki suça sürüklenen çocukların cezaevinde kaldığı 1 gün 2 gün sayılıyor. Bunu da değiştiriyoruz. Olağanda 1’e 1 infaz düzenlemesi oluyor” tabirini kullandı.

11 Yaşından İtibaren Yakın Takip: 3 Bakanlık Ortak Komite Kurdu

Okullardaki çocukların suça karışmasını önlemek hedefiyle erken ihtar ve müşahede düzeneği kurulduğunu açıklayan Bakan Gürlek, şu bilgileri paylaştı: “11 yaşından itibaren okullarda bilhassa bu formda harekete, suça karışmış çocukların gözlemlenmesi, takip edilmesi, vakitle ailelerinin de ziyaret edilerek bu çocukların son durumlarının artık bir kayıt altına getirilmesi gerekiyor. Bu bahiste Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanı’mız ve Ulusal Eğitim Bakanı’mızla ortak bir komite kurduk.”

Sosyal Medyada Kimlik Doğrulama Yalnızca “Katalog Suçlar” İçin Olacak

Sosyal medya düzenlemesine ait de net bildiriler veren Bakan Gürlek, belirli katalog hatalar bakımından kimlik doğrulama sistemine yönelik kararlar üzerinde çalışıldığını aktardı.

Kamuoyunda yayılan “tüm vatandaşların internette kayıt altına alınacağı” tarafındaki argümanların gerçeği yansıtmadığının altını çizen Gürlek, düzenlemenin genel bir fişleme değil, yalnızca belli cürümlerin soruşturulması kapsamında yargı makamlarının talebiyle kimlik bilgilerinin tespit edilmesini hedeflediğini kaydetti.

İlk olarak yetişkinlere yönelik oyunlarla sahne çalışmalarına başlayan öğretmenler, son iki yıldır bilhassa çocuk oyunlarına tartı verdi. Büyük ilgi gören oyunlarla şimdiye kadar yaklaşık 9 bin öğrenciye ulaşan takım, çocukların dijital dünyanın olumsuz tesirlerinden uzaklaşarak toplumsallaşmasını hedefliyor.

Öğretmenler, sahneledikleri oyunlarda dostluk, paylaşma, cüret, yeterlilik ve dayanışma üzere pahaları ön plana çıkarırken, çocukların aidiyet hissinin gelişmesine de katkı sunuyor.

– “Oyunlarımızda dostluğu, arkadaşlığı, cüreti ve uygunluğu anlatıyoruz”

Munzur İlkokulu’nda sınıf öğretmeni olan topluluğun yönetmeni Cem Özcan, AA muhabirine, geçen yıl çocuk oyunları sahnelemeye başladıklarını söyledi.

Oyunların öğrencilerden ağır ilgi gördüğünü belirten Özcan, “Geçen yıl 6 bin çocuğumuza ulaştık. Bu yıl gayemizi büyüttük. Şu anda 3 bin öğrencimize oyunlarımızı sahneledik, yıl sonuna kadar 10 bin öğrenciye ulaşmayı hedefliyoruz.” dedi.

Çocukların tiyatroya ilgi gösterdiğini anlatan Özcan, şunları kaydetti:

“Dijital çağda çocuklarımız ekranlarla çok fazla vakit geçiriyor. Oyunlarımızda dostluğu, arkadaşlığı, cüreti ve yeterliliği anlatıyoruz. Çocuklarımızın verdiği yansılardan görmek istediğimiz karşılığı aldığımızı hissediyoruz. Haftada 3 gün okul çıkışında bir ortaya gelip prova yapıyoruz. Emelimiz çocuklarımızı eğlendirmek ve onları daha memnun bir dünyaya hazırlamak.”

Özcan, sahneledikleri oyunlara talebin her geçen gün arttığını lisana getirerek, çok sayıda okuldan yeni gösterim talepleri aldıklarını aktardı.

– Sahnelenen oyunlarla klasik pahalar aktarılıyor

Meysun Ana Anaokulu Müdür Yardımcısı Emre Cihanbaş da Öğretmen Tiyatro Topluluğunun 2017 yılında İl Milli Eğitim Müdürlüğü AR-GE ünitesi uyumunda kurulduğunu söyledi.

Kovid-19 salgını sonrası çocuklarda ekran bağımlılığının arttığına dikkati çeken Cihanbaş, tiyatronun bu noktada değerli bir rol üstlendiğini belirtti.

– “Çocuklar tiyatroyla toplumsallaşıyor, paylaşmayı öğreniyor”

Şehit Er Süleyman Aydın Ortaokulu Toplumsal Bilgiler Öğretmeni Seçil Aslan ise tiyatronun çocukların toplumsal gelişimine kıymetli katkılar sunduğunu anlattı.

Çocukların tiyatro sayesinde hem eğlendiğini hem de toplumsal marifetler kazandığını vurgulayan Aslan, “Birlikte ortak bir şeyin kesimi olmak çocuklarda aidiyet hissini geliştiriyor. Oyunlarda verdiğimiz dostluk, sevgi ve cüret üzere kıymetlerin çocukların dünyasında iz bıraktığını düşünüyorum. Çocuklar tiyatroyla toplumsallaşıyor, paylaşmayı öğreniyor ve sanatla bağ kuruyor.” sözlerini kullandı.

Okul sonrası yapılan provaların yorucu lakin keyifli geçtiğini anlatan Aslan, aldıkları olumlu geri dönüşlerin kendilerini motive ettiğini kelamlarına ekledi.

Tarama süreci öncesinde ailelere öğretmenler ve okul yönetimi aracılığıyla bilgilendirme formları gönderiliyor. Velilerin doldurduğu formlar sıhhat çalışanına ulaştırıldıktan sonra eksiklikler denetim edilerek gerekli geri bildirimler yapılıyor.

Test sırasında çocuklara öncelikle uygulamanın nasıl yapılacağı anlatılıyor. Daha sonra öğrenciler sırayla test alanına alınarak kulaklık yardımıyla farklı frekanslardaki düşük şiddetli sesleri duyup duymadıkları ölçülüyor.

Taramalarda ayrıyeten, öğrenciler sınıf ortamında uzmanlarca tek tek göz denetiminden de geçiriliyor.

Yapılan taramalarda gerekli duyulması halinde öğrencilere gerekli yönlendirmeler yapılıyor.

– “İlerleyen vakitte tespit edilirse hem akademik hem de zihinsel gelişiminde geride kalmış olacak”

İstanbul Vilayet Sıhhat Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner, AA muhabirine, İstanbul’da “koruyan, üreten, geliştiren sıhhat modeli” anlayışıyla hareket ettiklerini, bilhassa gözetici sıhhat hizmetlerine büyük değer verdiklerini söyledi.

Sağlıkta Dönüşüm Projesi ile sıhhat hizmetlerinde kıymetli ilerleme sağlandığına dikkati çeken Güner, Sıhhat Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu’nun vazifeye geldiği birinci günden itibaren hami sıhhat hizmetlerine hassasiyet gösterdiğini aktardı.

Doç. Dr. Güner, çocukların sağlık taramalarına ehemmiyet verdiklerini vurgulayarak, “Teşhiste geç kalındığında beden gelişiminden zihinsel gelişime kadar telafisi mümkün olmayan sorunlarla karşı karşıya kalınabileceği için çocuk taramalarına çok dikkat ediyoruz.” dedi.

Aile tabipleriyle yeni doğan periyodundan itibaren sistematik bir tarama programı yürüttüklerini anlatan Güner, okul çağı taramalarının da bu kapsamda sürdürüldüğünü tabir etti.

Güner, okul çağı işitme ve görme taramalarının en değerli uygulamalardan biri olduğuna işaret ederek, “30-40 kişilik sınıfta görme kusuru olan bir çocuğun fark edilmesi kıymetli. Şayet geç kalınırsa o çocuk artta kalır. İşitmeyle ilgili sorunu olan bir çocuk da farkına varılmadan ilerleyen vakitte tespit edilirse hem akademik hem de zihinsel gelişiminde geride kalmış olacak.” sözlerini kullandı.

– “Erken teşhis konulabilecek hastalıkları tespit edip tedavilerine başlamak istiyoruz”

Bu kapsamda ilçe sıhhat müdürlüklerindeki halk sıhhati takımlarının taramaları okullarda gerçekleştirdiğini aktaran Güner, şöyle devam etti:

“(2025-2026 eğitim öğretim yılı) Bu yıl 167 bin çocuğu işitme taramasından geçirdik. Portatif aygıtlarla yapılan testlerde risk tespit edilen çocuklar, İstanbul’daki 24 işitme referans merkezine yönlendiriliyor. Bu yıl birinci 3 ayda kentte 12 bin çocuğumuza göz taraması yapmış durumdayız. 273 çocuğumuzun hiçbir biçimde gözlük tanısı almamış, gözlük takmayan ve görme kusurundan habersiz olduğunu tespit ettik. Tahminen tahtayı göremeyen ve akademik gelişiminde geride kalan bu çocuklarımızın teşhislerini yapmış, tedavilerini planlamış durumdayız. Erken teşhis edilebilecek, erken teşhis konulabilecek hastalıkları tespit edip erkenden tedavilerine başlamak istiyoruz. Zira biliyoruz ki erken teşhis hayat kurtarır.”

Doç. Dr. Güner, ilkokul çağındaki tüm çocukların taranmasını hedeflediklerini kelamlarına ekledi.

Bahçelievler Koza İlkokulu Müdürü Hüseyin Türker de Vilayet Sıhhat Müdürlüğü ve Vilayet Ulusal Eğitim Müdürlüğünün ortak yürüttüğü proje kapsamında öğrencilerin işitme ve görme taramalarından geçirildiğini söyledi.

İşitme ve görme sorunlarının öğrencilerin eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini, bunun erken periyotta tespit edilmesinin çocuğun gelişimi ve öğretim hayatı açısından kıymetli olduğunu belirten Türker, çalışmadan şad kaldıklarını tabir etti.

Çalışmalar kapsamında gereksinimlere yönelik tespitleri göz önünde bulundurduklarını söz eden Göktaş, ailelerin ve bilhassa çalışan annelerin taleplerinden birinin doğum müsaadelerinin uzatılması olduğunu belirtti. Göktaş, “Biz de bu talebe yönelik bir çalışma gerçekleştirdik. Biliyorsunuz anneler için emzirmek, bilhassa birinci 3 ayda anne ve çocuk ortasındaki o güçlü bağı oluşturmak ismine çok değerli. Bu minvalde de yasal düzenlememizle 16 hafta olan doğum izinlerimizi 24 haftaya yükselttik. Ailelerimize, annelerimize bunu müjdeledik geçtiğimiz haftaki düzenlememizde.” dedi.

Türkiye’nin doğum müsaadesi müddetlerinde OECD ülkeleri ortasında birinci 10’da yer aldığını söyleyen Bakan Göktaş, “Avrupa Birliği ülkelerinin de üzerine yerleştik. Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama 21 hafta olan mühlet bizde 24 hafta. Bu, nitekim ailelerimizi destekleyen, aileyi koruyan ve güçlendiren bir adım.” tabirini kullandı.

Göktaş, Türkiye’nin nüfus artış suratındaki düşüşe yönelik Bakanlık tarafından alınan önlemlere ait soruya şu karşılığı verdi:

“Tabii artık biz yaşlanıyoruz. Türkiye yaşlanıyor, dünya yaşlanıyor. Doğurganlık suratının azalması, aslına baktığımız vakit nüfusun yaş oranının artması demektir. 65 yaş üstü vatandaş oranımız yüzde 11,1’e yükseldi. Doğurganlık süratimiz 1,48’dir. Bizim buradaki emelimiz, hem bu önlemlere yönelik güçlü bir düzenek oluşturmaktır. Türkiye’nin en güçlü kalesi aile olduğu için aileyi koruyan ve güçlendiren bir yapı kuruyoruz. Aile bizim inançlı limanımızdır. Biz bu çalışmalara Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Aksiyon Planı’yla başladıktan sonra, geçtiğimiz yılı biliyorsunuz Aile Yılı olarak ilan ettik. Aile yılında evlenmek isteyen gençlere evlilik kredisi uygulamasını başlattık ve bunu 81 vilayetimize yaygınlaştırdık. Sayın Cumhurbaşkanı’mız bunu ilan etti. 200 bin gencimiz şu güne kadar bu evlilik kredisinden faydalandı. Bununla birlikte yeni doğum yapan her anneye bir dayanak sunduk. Birinci bebek için 5 bin liralık tek seferlik bir dayanak; iki ve sonraki çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar, ikinci çocuk için 1500 lira, 3 ve sonraki çocuklar için 5 bin lira olacak biçimde kalıcı bir dayanak sistemi oluşturduk. Natürel biz bunları aile yılında başlattık. Çalışmak isteyen, annelik yahut babalık müsaadesinde olan, yeni çocuk sahibi olmuş memurlara yönelik de yarı vakitli çalışma esnekliği getirdik. O da çocuklar 6 yaşını tamamlayana kadar sürecek. Öteki yandan bütün Türkiye’de kreş seferberliği başlattık. Bu kapsamda da çok ağır çalışmalar yürütüyoruz. Nüfus Siyasetleri Heyeti’yle bir arada önlemlerimize yalnızca kalıcı değil, orta ve uzun vadeli olarak büyük bir projeksiyonla bakıyoruz.”

“Yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor”

Bakan Göktaş, nüfusun kendini yenileme oranının 2,1 olduğunu, Türkiye’de ise bunun 1,48’de bulunduğunu belirterek, süratli ve net bir düşüş olduğunu söyledi.

Bunda salgın ve zelzelenin tesirinin olduğunu kaydeden Bakan Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

“Dijitalleşmenin hayatımızda bu mevzuda sahiden kıymetli bir hissesi oldu; çünkü dijitalleşme ile bir arada yalnızlaşıyoruz ve bireyselleşiyoruz. Bu kapsamda da beşerler sosyalleşmediği için aile pahalarını ön plana çıkaran içerikler aslında gittikçe azalıyor. Fakat mevcut durumlarla bir arada biz bu mevzuda kıymetli çalışmalar yürütüyoruz. Hedefimiz öncelikle bu düşüşü durdurmaktır. Münasebetiyle bu çocuk teşvikleriyle bir arada bütüncül bir yaklaşımı ele almak zorundayız. Şu anda Türkiye’de hanelerin yüzde 57’sinde çocuk bulunmuyor; bu çok büyük bir sayıdır. Bu biçimde gidersek TÜİK’e nazaran önümüzdeki 5 yıl içinde ilkokuldaki çocuk oranımız 900 bin azalacak. O yüzden biz bu önlemleri çok süratli ve öncü bir formda alıyoruz. Öteki yandan bildiğiniz üzere Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız TOKİ aracılığıyla çok değerli bir çalışma yürüterek toplumsal konut projesi başlattı ve bu projede çocuk sahibi ailelere öncelik tanındı. Aslında biz bu çalışmaları bütüncül bir perspektifle ele alıyoruz ve önümüzdeki süreçte de sürdüreceğiz. Biz Avrupa’ya nazaran genç ve dinamik bir nüfus yapısına sahibiz. Evet yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor, fakat bu fırsat penceresini kapatmamak ismine pek çok çalışmaları, önlemleri alıyoruz, almaya da devam edeceğiz.”

2024 yılında dijital bağımlılıkla ilgili çalıştay düzenlediklerini anımsatan Bakan Göktaş, anne, baba, çocuk ve uzmanları dinlediklerini, çocukları dijital dünyadan muhafazaya yönelik de bir çalıştay düzenlediklerini söyledi.

Çocukların, bilhassa oyun oynarken daha karanlık, daha güçlü, elinde silah bulunduran karakterleri tercih ettiklerini ve vakit zaman kendilerini gerçek dünyada da onunla bağdaştırdığını söylediklerini kaydeden Bakan Göktaş, bunun çok kıymetli ve çok çarpıcı olduğuna dikkati çekti.

Ekran müddetinin süratle arttığına işaret eden Bakan Göktaş; çocukların sosyal medyaya giriş yaşının 6’ya kadar düştüğünü belirtti.

“Amacımız denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamak”

Bakan Göktaş, dünyada da misal düzenlemelerin gündemde olduğunu vurgulayarak, “Avrupa Birliği şu anda değerli düzenlemeler hayata geçirdi. Avustralya birinci ülke, Fransa, İspanya… Biz Avustralya’nın raporunu aldık. Bu raporda eksik olan taraflarını gördük. Hasebiyle biz kendi ülkemize has bir model gerçekleştirdik. 15 yaş altı toplumsal medya düzenlemesiyle toplumsal ağ sağlayıcılara yaş doğrulama sistemi getiriyoruz. 1 milyondan fazla kullanıcı varsa bilhassa bir temsilci bulundurulmasını istiyoruz. Uygunsuz içeriklerin 1 saat içerisinde kaldırılmasını istiyoruz, aldatıcı reklamların kaldırılmasını istiyoruz, ebeveyn denetim araçlarının da güçlendirilmesini istiyoruz.” diye konuştu.

Oyunlarla ilgili birinci kez bir düzenlemeyi hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, şunları kaydetti:

“Bu kapsamda oyun platformunun tarifini da eklediğimiz 5651 sayılı kanunumuzla birlikte, 100 binden fazla kullanıcısı olan oyunların da Türkiye temsilcisi bulundurmasını istiyoruz. Yaptırımlarımız mevcuttur. Bir yönetmelik çıkacaktır. 6 ay içerisinde bu yönetmelik düzenlemeye geçtiğinde, inşallah tüm Türkiye’de toplumsal medya düzenlememiz fiilen hayata geçmiş olacak. Bu düzenleme için 6 aylık bir mühlet gerekiyor, yani bir yönetmelik çıkması gerekiyor. Yönetmelik çalışmalarında BTK ve Siber Güvenlik dairesinin yanı sıra uzmanlar ve öteki paydaşlar da yer alacak. Biz de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak kendi görüşlerimizi vereceğiz; çünkü çocuklarımızı korumak aslında bir zorunluluktur. Yalnızca bizim için değil, aileleri de bu sürecin bir modülü haline getirmemiz lazım. Hedefimiz denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamaktır. Yani biz burada çocuklarımızın daha inançlı bir dijital ortamda var olmasını ve orada güçlendirilmesini istiyoruz lakin bir bağımlılık oluşacaksa bunun da önüne geçmek istiyoruz. Biz bir norm oluşturuyoruz.”

“Bütün ülkeler benzeri bir süreçten geçiyor”

“Bütün ülkeler misal bir süreçten geçiyor. Yani bu dorukta bilhassa öne çıkan hususlardan bir tanesi bir ülkenin tek başına bununla gayret etmesinin de mümkün olmadığının farkındayız, çünkü teknoloji süratle gelişiyor. Bu bildiride şunu söylüyoruz teknoloji firmalarına da, oyun yaptığınız andan itibaren yahut bir içerik sağladığınız andan itibaren bilhassa çocuklara yönelik ziyanlı içerikleri önleyici bir halde icra etsinler. Bir de yaş doğrulama sistemini hayata geçiriyoruz. Aslında çok kapsamlı bir siyaset ve inançlı. Türkiye bu bahiste öncü ülkelerden bir tanesi. Gayemiz çocukları korumak, daha inançlı bir dijital ortam sağlamak, aileleri de bu süreçte yalnız bırakmamak.”

Sosyal medya düzenlemesiyle öncelikle bir yaş doğrulama sistemini hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, bunu, Siber Güvenlik Dairesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile birlikte Siber Güvenlik Başkanlığının oluşturacağını söyledi.

e-Devlet şifresi üzerinden bir yaş doğrulama sistemini hayata geçireceklerini lisana getiren Göktaş, 15 yaş üzeri için ayrıştırılmış içerik oluşturma zaruriliği getirdiklerini hatırlattı.

Böylece, çocukların gelişimine yönelik olumsuz içeriklere karşı bir kalkan oluşturmuş olacaklarını söz eden Göktaş, “Oyunlarla ilgili evvel bir ikazımız olacak. BTK evvel uyaracak, ardından 1-10 milyon lira ortası idari para cezası uygulanacak. Yerine getirilmezse, yüzde 50 bant daralması, tekrar yerine getirilmezse, mahkeme kararıyla yüzde 90 bant daralmasına kadar gidebilecek.” diye konuştu.

Türkiye’de 100 bin kullanıcısı olan oyun platformlarının temsilci bulundurmasını istediklerini aktaran Göktaş, şunları kaydetti:

“Amacımız burada yasaklamak değil, denetlemek, bir muhatap bulmak ve kendi hassasiyetlerimizi onlara bildirebilmek. Çünkü oyunlarda çocuklar vakit zaman kendinden yaşça çok büyük beşerlerle etkileşimlerde olabiliyorlar. Biz aslında tehlikenin farkında değiliz. Evvelce tehlike sokaktaydı, dışarılardaydı. Kapıyı kapattığımız anda hepimiz inançlı alanlarda olduğumuzu düşünüyorduk. Ama şu anda tehlike yanı başımızda ve direkt ceplerimizde taşıdığımız aygıtlarda. Çocuklarımız orada kimlerle irtibat halinde, kimlerle oyun oynuyor, bunları hiçbir biçimde bilmiyoruz. Çocukların yüzde 10’u yabancı biriyle en az bir sefer irtibatta olduğunu söz ediyor.”

“Amacımız daha inançlı dijital ortam sağlamak”

Oyunların toplumsal ağ sağlayıcılığına yönelik de yaptırımların olduğunu vurgulayan Göktaş, “Fakat orada da cezalar lira bazlı değil. Global cirosunun yüzde 3’ü kadar bir cezai yaptırım öngörüyoruz. Maksadımız burada çok net. Çocuklarımıza daha inançlı dijital ortam sağlamaktır. Devletin bilhassa belirlediği kurallar çerçevesinde bir adım atılmasını sağlamak.” tabirini kullandı.

Velilerin, çocuklarını toplumsal medyadan korumak için taleplerinin olduğunu kaydeden Göktaş, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Gittiğim her vilayette vatandaşlarımızla bir ortaya geliyorum. Bilhassa Maraş’ta geçtiğimiz haftalarda elim bir olay yaşadık. Cenaze merasimlerinde acılı aileler bizden şahsen bunu talep etti. Yani o acısının içinde dedi ki ‘lütfen artık çocuklarımızı bu dijital yapılara karşı koruyun’. Bu kapsamda da zati Meclis’te halihazırda sunduğumuz bir yasal düzenlememiz vardı. Bir farkındalık oluştu. Bir buçuk yıldır bir çalışma gerçekleştirdik. 20 Kasım’da Çocuk Hakları Günü’nde çocuk komitelerimiz var. Onların da çocukları dijital dünyadan korumak ismine belirli talepleri oldu. Memleketler arası tepemizde çocukları direkt bu sürecin paydaşı yaptık. Çocuklarımıza daha inançlı ve uygun içerikler sunan bir dijital ortam sunmak istiyoruz. Dijital çağda yaşıyoruz. Teknolojiyi hayatımızdan çıkarmıyoruz. O dijital ortamı sunmak hepimizin ortak sorumluluğu. Biz devlet olarak sorumluluğumuzu alıyoruz.”

Dünya genelinde Meta’ya yönelik davalar açıldığını, bu yüzden gelecekte muhtemel problemlerin olmaması için çocukları korumak için harekete geçtiklerini aktaran Göktaş, “Dijital ayak izi dediğimiz tehlikenin farkındayız. İleriki periyotlarda davalar açılabilir. Biz de bu davaların önüne geçmek için elimizden gelen çabası gösteriyoruz.” dedi.

“Çocuklar Güvende” uygulaması

“Çocuklar Güvende” uygulamasını hayata geçirdiklerini anımsatan Göktaş, şunları lisana getirdi:

Ebeveyn denetim araçlarını ve dijital okur müellifliğini genişleteceklerini vurgulayan Göktaş, “Burada hem öğretmenlere hem ebeveynlere hem de bakım verenlere yönelik dijital okur müellifliği güçlendiren adımlar atmamız lazım. Gayemiz burada bir global seferberlik ilan etmek. Ülke olarak da bir seferberlik ilan etmek. Gayemiz bütün ailelerde de bu mevzuda bir farkındalık oluşturmak, onları sürecin kesimi haline getirmiş olmaktır.” tabirini kullandı.

“Çocukları şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım”

Güvenli bir oyun platformu sağlamak yahut derecelendirilmiş oyunlar sunmanın çok değerli olduğunun altını çizen Göktaş, “Amacımız çocuklara inançlı içerikler sunabilmek. Bu kapsamda da platformlara, bilhassa oyun yapıcılara, teknoloji üreten firmalara da bir davette bulmak istiyorum. Gelin, pak içerikli teknoloji üretelim, çocukları zorbalıktan, şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım.” kelamlarını sarf etti.

Bakan Göktaş, görevlerinin, çocukların inançla büyüyeceği, yarınlara inançla bakabileceği imkanı sağlamak olduğunu belirtti.

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki okul taarruzları sonrası Bakanlığın alacağı tedbirlere değinen Göktaş, şunları paylaştı:

“Son elim hadise, çocuklarımızı her türlü şiddetten muhafazaya yönelik her vakit daha fazla teyakkuzda olmamız gerektiğini gösteriyor. Çünkü bu faciayı gerçekleştiren çocuk, baktığımız vakit klasik bir kabahat profili değil. Âlâ eğitimli bir ailede eğitim almış, anne, babanın konutunda büyümüş, okul devamsızlığı olmayan bir çocuk. Ancak rehber öğretmen de aileyle bir bağlantı kurmuş. Çocuklarına yönelik aşikâr önlemlerin alınmasıyla ilgili ikazlarda bulunmasına karşın aile bu mevzuya duyarsız kalmış. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta karşılaştığımız olaylarla ilgili uzun vakittir çalıştığımız bir toplumsal risk haritamız var. Emelimiz, her haneye içerik bazlı uygun önlemlerle bilhassa risk altında olan çocuklarımızı korumak ve o kapsamda tedbirler almak.”

“Sosyal risk haritamızı hayata geçirdik”

Kahramanmaraş’ta psikososyal takviye bağlamında da 6 aylık bir aksiyon planı oluşturduklarını anımsatan Göktaş, “İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sıhhat Bakanlığı ile birlikte önlem kapsamını artıracak pek çok değerli adım atıyoruz. Bu çeşit hadiselerin erken önlenebilmesi için toplumsal risk haritamızı hayata geçirdik. Bir de 14 bin 834 meslek elemanımıza direkt toplumsal risk haritaları ve ‘Çocuklar Güvende’ sistemini güçlendirecek halde çevrim içi eğitim verdik.” dedi.

Milli Eğitim Bakanlığının birebir vakitte dijital bağımlılığa karşı bir çizgi kurduğunu hatırlatan Göktaş, şöyle devam etti:

“Türkiye Maarif Modeli nitekim çok değerli bir eğitim modeli. Empati hislerini da yaygınlaştırmaya yönelik bir eğitim müfredatının uygulayacağı söylendi. Çünkü burada dijital okuryazarlığın yaygınlaştırılmasının ne kadar değerli olduğunu biliyoruz. Ebeveynler ve öğretmenler de bu kapsamda tedbir almalı. Erken müdahale sistemimizi güçlendirerek misal olayların vuku bulmaması için bir çalışma gerçekleştirdik. Hem fiziki tedbir hem de hadise bazlı, yapay zeka dayanaklı bir tedbir modelini hayata geçiriyoruz. Hedefimiz burada hadise oluşmadan önüne geçebilmek. Ne okulu tek başına bir meseleyle baş başa bırakmak ne aileyi bir sıkıntıyla baş başa bırakmaktır.”

“Toplumu en fazla etkileyen şeylerden bir tanesi ekran. Yani medya, televizyonlar, diziler, gündüz nesli programları. Bu programlarda şiddeti, gayrimeşru bağları olağanlaştıran içerikler olduğunu gözlemliyoruz. Dizilerde de yeniden tıpkı halde parçalanmış aileler ve tekrar şiddetin son derece özendirici biçimde işlendiğini gözlemliyoruz. RTÜK ile bu mevzuda bir çalışma yapmayı, medyamız üzerine tavsiye ya da yaptırıma varacak derecede kurallar, kanunlar getirmeyi düşünüyor musunuz?” sorusu üzerine Göktaş, içeriklerin aile yapısını direkt etkilediğini belirtti.

Reyting uğruna hiçbir çocuğu ve ailelerini asla kurban etmeyeceklerini vurgulayan Göktaş, bugüne kadar içeriklerle ilgili pek çok çalışma gerçekleştirdiklerinin altını çizdi.

2024’te dizi yapımcılarıyla bir ortaya geldiklerini anımsatan Göktaş, “Onlara şunu söyledik, uygunsuz içerikleri, şiddeti özendiren, Türk aile yapısına uygun olmayan içerikleri lütfen ekrandan uzak tutun. Şayet muvaffakiyet hikayesi arıyorsanız, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak gerçekten bizde çok fazla muvaffakiyet hikayeleri var, gerçek hikayeler bunlar. Sizlere bu bahiste da dayanak olabiliriz. Bunun bir sansür gayesi taşımadığını, aileleri güçlendiren bir bakış açısıyla ailece izleyebileceğimiz, aile dostu içeriklerin çoğaltılması gerektiğini bilhassa defaatle vurguladık.” diye konuştu.

Bu durumun topluma, medya yapımcılarına ve teknoloji firmalarına değerli sorumluluklar düştüğünü bir kere daha ortaya koyduğunu aktaran Göktaş, topluma sorumluluk ve umut veren içerikler üretmek zorunda olduklarını söyledi.

“Çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında yanlarındayız”

Bakan Göktaş, yapımcılar ve dijital platform temsilcileriyle de bir ortaya geldiklerini hatırlattı. Çocukların pek birçoklarının dijital dünyada vakit geçirdiğini tabir eden Göktaş, şunları kaydetti:

“Gençler, televizyon ve klâsik medyayı çok az izler. Bir dizi dahi olduğunda sonrasında onu platformlardan izlemeyi tercih eder. Lakin bizim gayemiz burada o içeriklere maruz kaldıklarında, bu içeriklere direkt kendilerinin müdahale etmesini sağlamak. Medyayı gerçek ellerde büyük bir güzellik aracına da dönüştürebiliriz. Her şey toz pembe olmak zorunda değil ancak şiddeti özendirmeyen, Türk aile yapısına uygun olmayan, aslında bize uygun olmayan, bizim kıymetlerimize çok zıt olan içeriklerin de aslında olmaması gerektiğini defaatle söyledik.

İçeriklerle ilgili 7/24 izleme sistemimiz var. 3 bin 40 içeriğe direkt müdahale ettik ve bunun için biz aslında mahkemeye başvuruyoruz. Yani bakanlığın üzerinde ‘ben içeriği kaldırıyorum’ diye bir sistem yok. Direkt mahkemeye başvuruyoruz, içeriğe müdahale ediyoruz. Tarama sistemi bu ve çok ağır bir halde izliyoruz. Başka yandan biz emsal süreçlerin olmaması için de ve farkındalığın artırılması için Dijital Anafor Ekran Bağımlılığı Tepesi’ni RTÜK ile bir arada 12 Haziran’da İstanbul’da düzenleyeceğiz.”

Zirve kapsamında aile dostu üretimlerin ödüllendirileceğini aktaran Göktaş, böylece bu stil üretimleri ödüllendirerek başka imalcileri da bu bahiste teşvik edeceklerini belirtti.

Göktaş, ailelere şu davette bulundu:

“Çocuklarımızla ilgili olumsuz bir durumla karşı karşıya kaldıklarında çaresiz kalmasınlar, çaresiz değiller. Bizim online olarak ‘psikodestek.aile.gov.tr’ isimli bir platformumuz var. Oradan bizim direkt uzmanlarımızla, uzman psikologla 45 dakikalık bir online görüşme fiyatsız gerçekleştirebilirler. 432 Toplumsal Hizmet Merkezimizde fiyatsız aile danışmanlığı var. Ergenliğe yönelik özel eğitim almış gençlerimiz var. Dijital bağımlılığa yönelik Yeşilay ile çok yakın çalışmalarımız var. Hasebiyle aileler bir ıstırapla karşı karşıya kaldıklarında, çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında biz buradayız ve yanlarındayız.”

“14 toplumsal risk haritamızı bitirdik”

Çocuğun suça sürüklenmesi, bayana yönelik şiddet, engelli bakım, muhtaçlık üzere farklı toplumsal olguları 648 göstergeyle bir ortaya getirerek, mahalle ve hane bazlı bir puan oluşturduklarının altını çizen Göktaş, hedeflerinin risk ortaya çıkmadan makul önlemleri almak ve hami ve önleyici faaliyetlerin hayata geçirilmesi olduğunu söyledi.

Yetişkinlerde yüksek risk görülmesi durumunda Aile Rehberi Sistemi üzerinden takip ettiklerine dikkati çeken Göktaş, “Burada Aile Rehberi Sistemi’ni Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı ve aslında pek çok bakanlıkla birlikte yürüteceğiz. Emelimiz bir hadiseyi sonuna kadar takip etmek. Çocuklar içinse Çocuklar İnançta Modülü üzerinden takip etmek. Çünkü çocuklar için farklı bir sistem ve yaklaşım gerekiyor.” dedi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile 81 vilayet valisine Toplumsal Risk Haritası’na ait talimatlar verdiklerini, bu kapsamda bütün Türkiye’yi taradıklarını aktaran Göktaş, şöyle devam etti:

“Şu güne kadar 14 toplumsal risk haritamızı bitirmiş olduk. Bağımlılığa yönelik de toplumsal risk haritamız tamamlandı. Tüm bakanlıklarımızla ortak çalışıyoruz. Toplumsal Risk Haritası üzerindeki saha çalışmalarında ilgili kurumlarla hadise bazlı yürüteceğiz. Örneğin Batman’da bu çalışmayı pilot olarak gerçekleştirdik. Batman’da 200 haneyi tamamladık. Orada bağımlılık üzerinde yapmıştık ve bütün üniteler seferber oldu. 40 kişiyi İŞKUR üzerinden istihdam ettik, 79 gencimizi AMATEM’e yönlendirdik, aileleri bu sürecin bir kesimi haline getirdik. Ailelere bu mevzuda farkındalık oluşturan içerikler sunduk ve aslında yalnızca hadiseye yönelik çalışmıyoruz. Bütün haneyi taradığımız ve bütün haneyi güçlendirdiğimiz bir model bu. Sahiden yeni bir model. Çok dinamik bir halde işliyor. Zira bilgileri biz farklı bakanlıklarla bir arada işliyoruz orada. Büsbütün bilinmeyen, hadise özelinde ve ferdi çalışmayı çok titiz bir halde yürüttüğümüz bir model. Hedefimiz burada hadiseyi tespit ettikten sonra takip etmeyi ve aileyi güçlendirmeyi hedeflemek. Ailelerimiz nitekim bu sürecin çok değerli bir modülü. Aile bizim en kıymetli kalemiz. Biz boşuna ‘Aile Yılı’ demiyoruz. Aile bizim en güçlü sığınağımız. Aslında bir kriz anında hepimizin birinci aradığı kişi annemiz, kardeşimiz yahut babamız oluyor. Biz de aileyi korumak ve güçlendirmek ismine bu çalışmaları yürütüyoruz. Maksadımız ailelerimizi bu cins olaylar olmadan evvel yanlarında bulunmak, gözetici önleyici faaliyetlerimizi hayata geçirmek ve bu süreçlerde de erken müdahale sistemimizi güçlendirmek.”

“Sadece gelir takviyesi sunmakla kalmayacağız”

Bakan Göktaş, “Kamuoyunda ‘vatandaşlık maaşı’ olarak bilinen bir Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Sistemi kelam konusu. Bu yıl da pilot uygulamanın başlatılacağı duyurulmuştu. Sanki takvim belirlendi mi?” sorusu üzerine, Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Modeli’nin 12. Kalkınma Planı amaçları doğrultusunda yeni jenerasyon bir toplumsal yardım sistemi olduğunu bildirdi.

“Amacımız burada vatandaşlarımıza bilhassa toplumsal yardım alan vatandaşlarımıza yahut aşikâr hanelerimize, aileleri bir eşik gelir düzeyine getirene kadar bir dayanak sunabilmek. Sahiden çok çağdaş, ailenin içerisinde bulunan bütün göstergeleri göz önüne alarak 17 yaş altındaki çocuk sayısını, anne-babanın durumunu varsa bir engellilik durumunu, yaşlılık durumu bunları da ele alarak aileyi güçlendiren ve takviye olan çok değerli bir çalışma. Yalnızca gelir dayanağı sunmakla kalmayacağız. Gayemiz burada da istihdam odaklı bir çalışma gerçekleştirmek. İstihdamı da güçlendirecek adımları bu kapsamda atıyoruz. Pilot çalışmalarımıza bu sene başladık ve inşallah 2027’de tüm Türkiye’ye yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. Mevzuat çalışmalarımız şu anda devam ediyor. Yakın vakitte da inşallah bunu tamamlayıp kamuoyuyla paylaşacağız.”

Darülaceze, tüm Türkiye’de hizmet verebilecek

Bakan Göktaş, “Yaşlı bakım, huzur meskenleri ve tekrar yaşlılara bakım noktasında yeni dayanak fikirleri var mı?” sorusu üzerine, Türkiye’de 65 yaş üstü vatandaş oranının yüzde 11,1 olduğunu anımsattı.

Yaşlı nüfusa yönelik kıymetli çalışmalar yürüttüklerini vurgulayan Göktaş, yaşlı dostu kentler inşa etme çalışmalarının devam ettiğini söyledi.

Hem Türkiye’nin en büyük yaşlı bakım merkezi olan hem de Avrupa’dan ödül alan Darülaceze Toplumsal Ömür Kenti’ni hayata geçirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Dünyanın eşi gibisi az görülen bir yaşlı bakım merkezini hayata geçirmiş olduk. Türkiye’nin birinci Alzheimer ve Demans Merkezi’ni de orada kurduk ve biz bu çalışmayla bir arada, yani Meclis’ten geçen düzenlememizle Darülacezemizi tüm Türkiye’ye yaygınlaştırıyoruz.” dedi.

Darülacezenin çok kıymetli bir vakıf olduğunun altını çizen Göktaş, “Düzenlememizle bir arada bütün Türkiye’de hizmet verebilecek. Gündüzlü Yaşlı Bakım Modeli’mizi güçlendireceğiz. ‘Evde Bakım Yardımı’ 114 bin yaşlımıza direkt konutunda takviye oluyoruz. Yaşlı Takviye Programı’mız var, bunu lokal idarelerle birlikte yürütüyoruz. Başka yandan Vefa Programı’mızla 132 bin vatandaşımıza direkt konutlarında aşevi dayanağı ve bakım takviyesi veriyoruz. Bu kapsamda bunu 81 vilayetimizde aslında yaygınlaştırdık ve uzun vakittir yürüttüğümüz çalışmalar.” diye konuştu.

2. Yaşlılık Şurası’nı gerçekleştirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Amacımız Şura’dan çıkan kararları ve raporları önümüzdeki Nüfus Siyasetleri Heyeti’nde kıymetlendirmek ve yaşlılara yönelik politikalarımızı, bakım modellerimizi çeşitlendirerek tüm Türkiye’de yaygınlaştırmak. Ayrıyeten 12. Kalkınma Planı’mızda da bakım sigortasının sistemi çalışmalarımız vardı, bunu da sürdürüyoruz. Bu sistemle meskende yahut merkezlerde bakım, hemşirelik ve ekipman takviyeleriyle inançlı ve sürdürülebilir bir erişim sağlamayı hedefliyoruz.” dedi.

Göktaş, konuşmasını şu iletiyle bitirdi:

“Amacımız aileyi koruyan, güçlendiren, çocuklarımıza, göz bebeğimiz olan çocuklarımıza daha inançlı bir gelecek sağlamak. Bu kapsamda da nitekim herkesin üzerine sorumluluk düşüyor. Teknoloji firmalarımıza da bilhassa şu davette bulunmak istiyorum, lütfen bir eser üretirken kendi çocuklarına izletebilecekleri bir içerik üreteceklerse bunu üretsinler. Kendi çocuklarına uygun olan bir içerik varsa onu üretsinler. Oyun yapıcılara, toplumsal medya içerik üreticilerine benzeri davette bulunmak istiyorum. Yoksa uygun platformlarda kendileri yayınlasınlar. Lakin burada maksadımız çocuklarımızı her türlü tehlikelerden korumak. Bunu yaparken de bir seferberlikle yapmamız lazım, gönülle yapmamız lazım ve herkesi bu sorumluluğa açık bir halde davette bulunmak istiyorum.”

Çalışmalar kapsamında gereksinimlere yönelik tespitleri göz önünde bulundurduklarını söz eden Göktaş, ailelerin ve bilhassa çalışan annelerin taleplerinden birinin doğum müsaadelerinin uzatılması olduğunu belirtti. Göktaş, “Biz de bu talebe yönelik bir çalışma gerçekleştirdik. Biliyorsunuz anneler için emzirmek, bilhassa birinci 3 ayda anne ve çocuk ortasındaki o güçlü bağı oluşturmak ismine çok değerli. Bu minvalde de yasal düzenlememizle 16 hafta olan doğum izinlerimizi 24 haftaya yükselttik. Ailelerimize, annelerimize bunu müjdeledik geçtiğimiz haftaki düzenlememizde.” dedi.

Türkiye’nin doğum müsaadesi müddetlerinde OECD ülkeleri ortasında birinci 10’da yer aldığını söyleyen Bakan Göktaş, “Avrupa Birliği ülkelerinin de üzerine yerleştik. Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama 21 hafta olan müddet bizde 24 hafta. Bu, sahiden ailelerimizi destekleyen, aileyi koruyan ve güçlendiren bir adım.” sözünü kullandı.

Göktaş, Türkiye’nin nüfus artış suratındaki düşüşe yönelik Bakanlık tarafından alınan önlemlere ait soruya şu cevabı verdi:

“Tabii artık biz yaşlanıyoruz. Türkiye yaşlanıyor, dünya yaşlanıyor. Doğurganlık suratının azalması, aslına baktığımız vakit nüfusun yaş oranının artması demektir. 65 yaş üstü vatandaş oranımız yüzde 11,1’e yükseldi. Doğurganlık süratimiz 1,48’dir. Bizim buradaki emelimiz, hem bu önlemlere yönelik güçlü bir sistem oluşturmaktır. Türkiye’nin en güçlü kalesi aile olduğu için aileyi koruyan ve güçlendiren bir yapı kuruyoruz. Aile bizim inançlı limanımızdır. Biz bu çalışmalara Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Hareket Planı’yla başladıktan sonra, geçtiğimiz yılı biliyorsunuz Aile Yılı olarak ilan ettik. Aile yılında evlenmek isteyen gençlere evlilik kredisi uygulamasını başlattık ve bunu 81 vilayetimize yaygınlaştırdık. Sayın Cumhurbaşkanı’mız bunu ilan etti. 200 bin gencimiz şu güne kadar bu evlilik kredisinden faydalandı. Bununla bir arada yeni doğum yapan her anneye bir dayanak sunduk. Birinci bebek için 5 bin liralık tek seferlik bir dayanak; iki ve sonraki çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar, ikinci çocuk için 1500 lira, 3 ve sonraki çocuklar için 5 bin lira olacak biçimde kalıcı bir dayanak sistemi oluşturduk. Doğal biz bunları aile yılında başlattık. Çalışmak isteyen, annelik yahut babalık müsaadesinde olan, yeni çocuk sahibi olmuş memurlara yönelik de yarı vakitli çalışma esnekliği getirdik. O da çocuklar 6 yaşını tamamlayana kadar sürecek. Öteki yandan bütün Türkiye’de kreş seferberliği başlattık. Bu kapsamda da çok ağır çalışmalar yürütüyoruz. Nüfus Siyasetleri Şurası’yla bir arada önlemlerimize yalnızca kalıcı değil, orta ve uzun vadeli olarak büyük bir projeksiyonla bakıyoruz.”

“Yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor”

Bakan Göktaş, nüfusun kendini yenileme oranının 2,1 olduğunu, Türkiye’de ise bunun 1,48’de bulunduğunu belirterek, süratli ve net bir düşüş olduğunu söyledi.

Bunda salgın ve zelzelenin tesirinin olduğunu kaydeden Bakan Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

“Dijitalleşmenin hayatımızda bu mevzuda hakikaten kıymetli bir hissesi oldu; çünkü dijitalleşme ile bir arada yalnızlaşıyoruz ve bireyselleşiyoruz. Bu kapsamda da beşerler sosyalleşmediği için aile bedellerini ön plana çıkaran içerikler aslında gittikçe azalıyor. Lakin mevcut durumlarla bir arada biz bu hususta kıymetli çalışmalar yürütüyoruz. Gayemiz öncelikle bu düşüşü durdurmaktır. Hasebiyle bu çocuk teşvikleriyle bir arada bütüncül bir yaklaşımı ele almak zorundayız. Şu anda Türkiye’de hanelerin yüzde 57’sinde çocuk bulunmuyor; bu çok büyük bir sayıdır. Bu formda gidersek TÜİK’e nazaran önümüzdeki 5 yıl içinde ilkokuldaki çocuk oranımız 900 bin azalacak. O yüzden biz bu önlemleri çok süratli ve öncü bir formda alıyoruz. Öteki yandan bildiğiniz üzere Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız TOKİ aracılığıyla çok kıymetli bir çalışma yürüterek toplumsal konut projesi başlattı ve bu projede çocuk sahibi ailelere öncelik tanındı. Aslında biz bu çalışmaları bütüncül bir perspektifle ele alıyoruz ve önümüzdeki süreçte de sürdüreceğiz. Biz Avrupa’ya nazaran genç ve dinamik bir nüfus yapısına sahibiz. Evet yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor, lakin bu fırsat penceresini kapatmamak ismine pek çok çalışmaları, önlemleri alıyoruz, almaya da devam edeceğiz.”

2024 yılında dijital bağımlılıkla ilgili çalıştay düzenlediklerini anımsatan Bakan Göktaş, anne, baba, çocuk ve uzmanları dinlediklerini, çocukları dijital dünyadan müdafaaya yönelik de bir çalıştay düzenlediklerini söyledi.

Çocukların, bilhassa oyun oynarken daha karanlık, daha güçlü, elinde silah bulunduran karakterleri tercih ettiklerini ve vakit zaman kendilerini gerçek dünyada da onunla bağdaştırdığını söylediklerini kaydeden Bakan Göktaş, bunun çok değerli ve çok çarpıcı olduğuna dikkati çekti.

Ekran müddetinin süratle arttığına işaret eden Bakan Göktaş; çocukların sosyal medyaya giriş yaşının 6’ya kadar düştüğünü belirtti.

“Amacımız denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamak”

Bakan Göktaş, dünyada da emsal düzenlemelerin gündemde olduğunu vurgulayarak, “Avrupa Birliği şu anda değerli düzenlemeler hayata geçirdi. Avustralya birinci ülke, Fransa, İspanya… Biz Avustralya’nın raporunu aldık. Bu raporda eksik olan taraflarını gördük. Münasebetiyle biz kendi ülkemize has bir model gerçekleştirdik. 15 yaş altı toplumsal medya düzenlemesiyle toplumsal ağ sağlayıcılara yaş doğrulama sistemi getiriyoruz. 1 milyondan fazla kullanıcı varsa bilhassa bir temsilci bulundurulmasını istiyoruz. Uygunsuz içeriklerin 1 saat içerisinde kaldırılmasını istiyoruz, aldatıcı reklamların kaldırılmasını istiyoruz, ebeveyn denetim araçlarının da güçlendirilmesini istiyoruz.” diye konuştu.

Oyunlarla ilgili birinci kez bir düzenlemeyi hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, şunları kaydetti:

“Bu kapsamda oyun platformunun tarifini da eklediğimiz 5651 sayılı kanunumuzla birlikte, 100 binden fazla kullanıcısı olan oyunların da Türkiye temsilcisi bulundurmasını istiyoruz. Yaptırımlarımız mevcuttur. Bir yönetmelik çıkacaktır. 6 ay içerisinde bu yönetmelik düzenlemeye geçtiğinde, inşallah tüm Türkiye’de toplumsal medya düzenlememiz fiilen hayata geçmiş olacak. Bu düzenleme için 6 aylık bir müddet gerekiyor, yani bir yönetmelik çıkması gerekiyor. Yönetmelik çalışmalarında BTK ve Siber Güvenlik dairesinin yanı sıra uzmanlar ve öteki paydaşlar da yer alacak. Biz de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak kendi görüşlerimizi vereceğiz; çünkü çocuklarımızı korumak aslında bir zorunluluktur. Yalnızca bizim için değil, aileleri de bu sürecin bir kesimi haline getirmemiz lazım. Maksadımız denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamaktır. Yani biz burada çocuklarımızın daha inançlı bir dijital ortamda var olmasını ve orada güçlendirilmesini istiyoruz lakin bir bağımlılık oluşacaksa bunun da önüne geçmek istiyoruz. Biz bir norm oluşturuyoruz.”

“Bütün ülkeler benzeri bir süreçten geçiyor”

“Bütün ülkeler emsal bir süreçten geçiyor. Yani bu tepede bilhassa öne çıkan mevzulardan bir tanesi bir ülkenin tek başına bununla çaba etmesinin de mümkün olmadığının farkındayız, çünkü teknoloji süratle gelişiyor. Bu bildiride şunu söylüyoruz teknoloji firmalarına da, oyun yaptığınız andan itibaren yahut bir içerik sağladığınız andan itibaren bilhassa çocuklara yönelik ziyanlı içerikleri önleyici bir halde icra etsinler. Bir de yaş doğrulama sistemini hayata geçiriyoruz. Aslında çok kapsamlı bir siyaset ve inançlı. Türkiye bu hususta öncü ülkelerden bir tanesi. Maksadımız çocukları korumak, daha inançlı bir dijital ortam sağlamak, aileleri de bu süreçte yalnız bırakmamak.”

Sosyal medya düzenlemesiyle öncelikle bir yaş doğrulama sistemini hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, bunu, Siber Güvenlik Dairesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile bir arada Siber Güvenlik Başkanlığının oluşturacağını söyledi.

e-Devlet şifresi üzerinden bir yaş doğrulama sistemini hayata geçireceklerini lisana getiren Göktaş, 15 yaş üzeri için ayrıştırılmış içerik oluşturma zaruriliği getirdiklerini hatırlattı.

Böylece, çocukların gelişimine yönelik olumsuz içeriklere karşı bir kalkan oluşturmuş olacaklarını tabir eden Göktaş, “Oyunlarla ilgili evvel bir ikazımız olacak. BTK evvel uyaracak, ardından 1-10 milyon lira ortası idari para cezası uygulanacak. Yerine getirilmezse, yüzde 50 bant daralması, tekrar yerine getirilmezse, mahkeme kararıyla yüzde 90 bant daralmasına kadar gidebilecek.” diye konuştu.

Türkiye’de 100 bin kullanıcısı olan oyun platformlarının temsilci bulundurmasını istediklerini aktaran Göktaş, şunları kaydetti:

“Amacımız burada yasaklamak değil, denetlemek, bir muhatap bulmak ve kendi hassasiyetlerimizi onlara bildirebilmek. Çünkü oyunlarda çocuklar vakit zaman kendinden yaşça çok büyük beşerlerle etkileşimlerde olabiliyorlar. Biz aslında tehlikenin farkında değiliz. Evvelden tehlike sokaktaydı, dışarılardaydı. Kapıyı kapattığımız anda hepimiz inançlı alanlarda olduğumuzu düşünüyorduk. Lakin şu anda tehlike yanı başımızda ve direkt ceplerimizde taşıdığımız aygıtlarda. Çocuklarımız orada kimlerle bağlantı halinde, kimlerle oyun oynuyor, bunları hiçbir halde bilmiyoruz. Çocukların yüzde 10’u yabancı biriyle en az bir defa irtibatta olduğunu tabir ediyor.”

“Amacımız daha inançlı dijital ortam sağlamak”

Oyunların toplumsal ağ sağlayıcılığına yönelik de yaptırımların olduğunu vurgulayan Göktaş, “Fakat orada da cezalar lira bazlı değil. Global cirosunun yüzde 3’ü kadar bir cezai yaptırım öngörüyoruz. Maksadımız burada çok net. Çocuklarımıza daha inançlı dijital ortam sağlamaktır. Devletin bilhassa belirlediği kurallar çerçevesinde bir adım atılmasını sağlamak.” tabirini kullandı.

Velilerin, çocuklarını toplumsal medyadan korumak için taleplerinin olduğunu kaydeden Göktaş, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Gittiğim her vilayette vatandaşlarımızla bir ortaya geliyorum. Bilhassa Maraş’ta geçtiğimiz haftalarda elim bir olay yaşadık. Cenaze merasimlerinde acılı aileler bizden şahsen bunu talep etti. Yani o acısının içinde dedi ki ‘lütfen artık çocuklarımızı bu dijital yapılara karşı koruyun’. Bu kapsamda da zati Meclis’te halihazırda sunduğumuz bir yasal düzenlememiz vardı. Bir farkındalık oluştu. Bir buçuk yıldır bir çalışma gerçekleştirdik. 20 Kasım’da Çocuk Hakları Günü’nde çocuk komitelerimiz var. Onların da çocukları dijital dünyadan korumak ismine muhakkak talepleri oldu. Milletlerarası tepemizde çocukları direkt bu sürecin paydaşı yaptık. Çocuklarımıza daha inançlı ve uygun içerikler sunan bir dijital ortam sunmak istiyoruz. Dijital çağda yaşıyoruz. Teknolojiyi hayatımızdan çıkarmıyoruz. O dijital ortamı sunmak hepimizin ortak sorumluluğu. Biz devlet olarak sorumluluğumuzu alıyoruz.”

Dünya genelinde Meta’ya yönelik davalar açıldığını, bu yüzden gelecekte mümkün problemlerin olmaması için çocukları korumak için harekete geçtiklerini aktaran Göktaş, “Dijital ayak izi dediğimiz tehlikenin farkındayız. İleriki periyotlarda davalar açılabilir. Biz de bu davaların önüne geçmek için elimizden gelen çabası gösteriyoruz.” dedi.

“Çocuklar Güvende” uygulaması

“Çocuklar Güvende” uygulamasını hayata geçirdiklerini anımsatan Göktaş, şunları lisana getirdi:

Ebeveyn denetim araçlarını ve dijital okur müellifliğini genişleteceklerini vurgulayan Göktaş, “Burada hem öğretmenlere hem ebeveynlere hem de bakım verenlere yönelik dijital okur müellifliği güçlendiren adımlar atmamız lazım. Emelimiz burada bir global seferberlik ilan etmek. Ülke olarak da bir seferberlik ilan etmek. Maksadımız bütün ailelerde de bu mevzuda bir farkındalık oluşturmak, onları sürecin modülü haline getirmiş olmaktır.” sözünü kullandı.

“Çocukları şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım”

Güvenli bir oyun platformu sağlamak yahut derecelendirilmiş oyunlar sunmanın çok değerli olduğunun altını çizen Göktaş, “Amacımız çocuklara inançlı içerikler sunabilmek. Bu kapsamda da platformlara, bilhassa oyun yapıcılara, teknoloji üreten firmalara da bir davette bulmak istiyorum. Gelin, pak içerikli teknoloji üretelim, çocukları zorbalıktan, şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım.” kelamlarını sarf etti.

Bakan Göktaş, görevlerinin, çocukların itimatla büyüyeceği, yarınlara itimatla bakabileceği imkanı sağlamak olduğunu belirtti.

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki okul akınları sonrası Bakanlığın alacağı tedbirlere değinen Göktaş, şunları paylaştı:

“Son elim hadise, çocuklarımızı her türlü şiddetten muhafazaya yönelik her vakit daha fazla teyakkuzda olmamız gerektiğini gösteriyor. Çünkü bu faciayı gerçekleştiren çocuk, baktığımız vakit klasik bir kabahat profili değil. Yeterli eğitimli bir ailede eğitim almış, anne, babanın konutunda büyümüş, okul devamsızlığı olmayan bir çocuk. Ancak rehber öğretmen de aileyle bir irtibat kurmuş. Çocuklarına yönelik muhakkak önlemlerin alınmasıyla ilgili ikazlarda bulunmasına karşın aile bu mevzuya duyarsız kalmış. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta karşılaştığımız olaylarla ilgili uzun vakittir çalıştığımız bir toplumsal risk haritamız var. Maksadımız, her haneye içerik bazlı uygun önlemlerle bilhassa risk altında olan çocuklarımızı korumak ve o kapsamda tedbirler almak.”

“Sosyal risk haritamızı hayata geçirdik”

Kahramanmaraş’ta psikososyal takviye bağlamında da 6 aylık bir hareket planı oluşturduklarını anımsatan Göktaş, “İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sıhhat Bakanlığı ile birlikte önlem kapsamını artıracak pek çok değerli adım atıyoruz. Bu çeşit hadiselerin erken önlenebilmesi için toplumsal risk haritamızı hayata geçirdik. Bir de 14 bin 834 meslek elemanımıza direkt toplumsal risk haritaları ve ‘Çocuklar Güvende’ sistemini güçlendirecek formda çevrim içi eğitim verdik.” dedi.

Milli Eğitim Bakanlığının tıpkı vakitte dijital bağımlılığa karşı bir sınır kurduğunu hatırlatan Göktaş, şöyle devam etti:

“Türkiye Maarif Modeli nitekim çok değerli bir eğitim modeli. Empati hislerini da yaygınlaştırmaya yönelik bir eğitim müfredatının uygulayacağı söylendi. Çünkü burada dijital okuryazarlığın yaygınlaştırılmasının ne kadar değerli olduğunu biliyoruz. Ebeveynler ve öğretmenler de bu kapsamda tedbir almalı. Erken müdahale sistemimizi güçlendirerek benzeri hadiselerin vuku bulmaması için bir çalışma gerçekleştirdik. Hem fiziki tedbir hem de olay bazlı, yapay zeka takviyeli bir tedbir modelini hayata geçiriyoruz. Maksadımız burada hadise oluşmadan önüne geçebilmek. Ne okulu tek başına bir sıkıntıyla baş başa bırakmak ne aileyi bir sıkıntıyla baş başa bırakmaktır.”

“Toplumu en fazla etkileyen şeylerden bir tanesi ekran. Yani medya, televizyonlar, diziler, gündüz nesli programları. Bu programlarda şiddeti, gayrimeşru bağlantıları olağanlaştıran içerikler olduğunu gözlemliyoruz. Dizilerde de tekrar tıpkı biçimde parçalanmış aileler ve tekrar şiddetin son derece özendirici biçimde işlendiğini gözlemliyoruz. RTÜK ile bu hususta bir çalışma yapmayı, medyamız üzerine tavsiye ya da yaptırıma varacak derecede kurallar, kanunlar getirmeyi düşünüyor musunuz?” sorusu üzerine Göktaş, içeriklerin aile yapısını direkt etkilediğini belirtti.

Reyting uğruna hiçbir çocuğu ve ailelerini asla kurban etmeyeceklerini vurgulayan Göktaş, bugüne kadar içeriklerle ilgili pek çok çalışma gerçekleştirdiklerinin altını çizdi.

2024’te dizi yapımcılarıyla bir ortaya geldiklerini anımsatan Göktaş, “Onlara şunu söyledik, uygunsuz içerikleri, şiddeti özendiren, Türk aile yapısına uygun olmayan içerikleri lütfen ekrandan uzak tutun. Şayet muvaffakiyet hikayesi arıyorsanız, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak gerçekten bizde çok fazla muvaffakiyet hikayeleri var, gerçek hikayeler bunlar. Sizlere bu mevzuda da dayanak olabiliriz. Bunun bir sansür gayesi taşımadığını, aileleri güçlendiren bir bakış açısıyla ailece izleyebileceğimiz, aile dostu içeriklerin çoğaltılması gerektiğini bilhassa defaatle vurguladık.” diye konuştu.

Bu durumun topluma, medya yapımcılarına ve teknoloji firmalarına değerli sorumluluklar düştüğünü bir kere daha ortaya koyduğunu aktaran Göktaş, topluma sorumluluk ve umut veren içerikler üretmek zorunda olduklarını söyledi.

“Çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında yanlarındayız”

Bakan Göktaş, yapımcılar ve dijital platform temsilcileriyle de bir ortaya geldiklerini hatırlattı. Çocukların pek birçoklarının dijital dünyada vakit geçirdiğini tabir eden Göktaş, şunları kaydetti:

“Gençler, televizyon ve klâsik medyayı çok az izler. Bir dizi dahi olduğunda sonrasında onu platformlardan izlemeyi tercih eder. Lakin bizim hedefimiz burada o içeriklere maruz kaldıklarında, bu içeriklere direkt kendilerinin müdahale etmesini sağlamak. Medyayı yanlışsız ellerde büyük bir düzgünlük aracına da dönüştürebiliriz. Her şey toz pembe olmak zorunda değil lakin şiddeti özendirmeyen, Türk aile yapısına uygun olmayan, aslında bize uygun olmayan, bizim kıymetlerimize çok aykırı olan içeriklerin de aslında olmaması gerektiğini defaatle söyledik.

İçeriklerle ilgili 7/24 izleme sistemimiz var. 3 bin 40 içeriğe direkt müdahale ettik ve bunun için biz aslında mahkemeye başvuruyoruz. Yani bakanlığın üzerinde ‘ben içeriği kaldırıyorum’ diye bir sistem yok. Direkt mahkemeye başvuruyoruz, içeriğe müdahale ediyoruz. Tarama sistemi bu ve çok ağır bir halde izliyoruz. Öteki yandan biz benzeri süreçlerin olmaması için de ve farkındalığın artırılması için Dijital Anafor Ekran Bağımlılığı Tepesi’ni RTÜK ile birlikte 12 Haziran’da İstanbul’da düzenleyeceğiz.”

Zirve kapsamında aile dostu üretimlerin ödüllendirileceğini aktaran Göktaş, böylece bu üslup üretimleri ödüllendirerek öteki imalcileri da bu hususta teşvik edeceklerini belirtti.

Göktaş, ailelere şu davette bulundu:

“Çocuklarımızla ilgili olumsuz bir durumla karşı karşıya kaldıklarında çaresiz kalmasınlar, çaresiz değiller. Bizim online olarak ‘psikodestek.aile.gov.tr’ isimli bir platformumuz var. Oradan bizim direkt uzmanlarımızla, uzman psikologla 45 dakikalık bir online görüşme fiyatsız gerçekleştirebilirler. 432 Toplumsal Hizmet Merkezimizde fiyatsız aile danışmanlığı var. Ergenliğe yönelik özel eğitim almış gençlerimiz var. Dijital bağımlılığa yönelik Yeşilay ile çok yakın çalışmalarımız var. Hasebiyle aileler bir sorunla karşı karşıya kaldıklarında, çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında biz buradayız ve yanlarındayız.”

“14 toplumsal risk haritamızı bitirdik”

Çocuğun suça sürüklenmesi, bayana yönelik şiddet, engelli bakım, muhtaçlık üzere farklı toplumsal olguları 648 göstergeyle bir ortaya getirerek, mahalle ve hane bazlı bir puan oluşturduklarının altını çizen Göktaş, maksatlarının risk ortaya çıkmadan belli önlemleri almak ve esirgeyici ve önleyici faaliyetlerin hayata geçirilmesi olduğunu söyledi.

Yetişkinlerde yüksek risk görülmesi durumunda Aile Rehberi Sistemi üzerinden takip ettiklerine dikkati çeken Göktaş, “Burada Aile Rehberi Sistemi’ni Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı ve aslında pek çok bakanlıkla bir arada yürüteceğiz. Maksadımız bir hadiseyi sonuna kadar takip etmek. Çocuklar içinse Çocuklar İnançta Modülü üzerinden takip etmek. Çünkü çocuklar için farklı bir sistem ve yaklaşım gerekiyor.” dedi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile 81 vilayet valisine Toplumsal Risk Haritası’na ait talimatlar verdiklerini, bu kapsamda bütün Türkiye’yi taradıklarını aktaran Göktaş, şöyle devam etti:

“Şu güne kadar 14 toplumsal risk haritamızı bitirmiş olduk. Bağımlılığa yönelik de toplumsal risk haritamız tamamlandı. Tüm bakanlıklarımızla ortak çalışıyoruz. Toplumsal Risk Haritası üzerindeki saha çalışmalarında ilgili kurumlarla hadise bazlı yürüteceğiz. Örneğin Batman’da bu çalışmayı pilot olarak gerçekleştirdik. Batman’da 200 haneyi tamamladık. Orada bağımlılık üzerinde yapmıştık ve bütün üniteler seferber oldu. 40 kişiyi İŞKUR üzerinden istihdam ettik, 79 gencimizi AMATEM’e yönlendirdik, aileleri bu sürecin bir modülü haline getirdik. Ailelere bu bahiste farkındalık oluşturan içerikler sunduk ve aslında yalnızca olaya yönelik çalışmıyoruz. Bütün haneyi taradığımız ve bütün haneyi güçlendirdiğimiz bir model bu. Sahiden yeni bir model. Çok dinamik bir biçimde işliyor. Zira dataları biz farklı bakanlıklarla birlikte işliyoruz orada. Büsbütün bilinmeyen, hadise özelinde ve ferdî çalışmayı çok titiz bir halde yürüttüğümüz bir model. Hedefimiz burada hadiseyi tespit ettikten sonra takip etmeyi ve aileyi güçlendirmeyi hedeflemek. Ailelerimiz hakikaten bu sürecin çok değerli bir kesimi. Aile bizim en değerli kalemiz. Biz boşuna ‘Aile Yılı’ demiyoruz. Aile bizim en güçlü sığınağımız. Aslında bir kriz anında hepimizin birinci aradığı kişi annemiz, kardeşimiz yahut babamız oluyor. Biz de aileyi korumak ve güçlendirmek ismine bu çalışmaları yürütüyoruz. Gayemiz ailelerimizi bu tıp olaylar olmadan evvel yanlarında bulunmak, esirgeyici önleyici faaliyetlerimizi hayata geçirmek ve bu süreçlerde de erken müdahale sistemimizi güçlendirmek.”

“Sadece gelir dayanağı sunmakla kalmayacağız”

Bakan Göktaş, “Kamuoyunda ‘vatandaşlık maaşı’ olarak bilinen bir Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Sistemi kelam konusu. Bu yıl da pilot uygulamanın başlatılacağı duyurulmuştu. Sanki takvim belirlendi mi?” sorusu üzerine, Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Modeli’nin 12. Kalkınma Planı maksatları doğrultusunda yeni kuşak bir toplumsal yardım sistemi olduğunu bildirdi.

“Amacımız burada vatandaşlarımıza bilhassa toplumsal yardım alan vatandaşlarımıza yahut belirli hanelerimize, aileleri bir eşik gelir düzeyine getirene kadar bir dayanak sunabilmek. Nitekim çok çağdaş, ailenin içerisinde bulunan bütün göstergeleri göz önüne alarak 17 yaş altındaki çocuk sayısını, anne-babanın durumunu varsa bir engellilik durumunu, yaşlılık durumu bunları da ele alarak aileyi güçlendiren ve dayanak olan çok değerli bir çalışma. Yalnızca gelir dayanağı sunmakla kalmayacağız. Maksadımız burada da istihdam odaklı bir çalışma gerçekleştirmek. İstihdamı da güçlendirecek adımları bu kapsamda atıyoruz. Pilot çalışmalarımıza bu sene başladık ve inşallah 2027’de tüm Türkiye’ye yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. Mevzuat çalışmalarımız şu anda devam ediyor. Yakın vakitte da inşallah bunu tamamlayıp kamuoyuyla paylaşacağız.”

Darülaceze, tüm Türkiye’de hizmet verebilecek

Bakan Göktaş, “Yaşlı bakım, huzur meskenleri ve yeniden yaşlılara bakım noktasında yeni dayanak fikirleri var mı?” sorusu üzerine, Türkiye’de 65 yaş üstü vatandaş oranının yüzde 11,1 olduğunu anımsattı.

Yaşlı nüfusa yönelik kıymetli çalışmalar yürüttüklerini vurgulayan Göktaş, yaşlı dostu kentler inşa etme çalışmalarının devam ettiğini söyledi.

Hem Türkiye’nin en büyük yaşlı bakım merkezi olan hem de Avrupa’dan ödül alan Darülaceze Toplumsal Hayat Kenti’ni hayata geçirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Dünyanın eşi gibisi az görülen bir yaşlı bakım merkezini hayata geçirmiş olduk. Türkiye’nin birinci Alzheimer ve Demans Merkezi’ni de orada kurduk ve biz bu çalışmayla birlikte, yani Meclis’ten geçen düzenlememizle Darülacezemizi tüm Türkiye’ye yaygınlaştırıyoruz.” dedi.

Darülacezenin çok değerli bir vakıf olduğunun altını çizen Göktaş, “Düzenlememizle birlikte bütün Türkiye’de hizmet verebilecek. Gündüzlü Yaşlı Bakım Modeli’mizi güçlendireceğiz. ‘Evde Bakım Yardımı’ 114 bin yaşlımıza direkt meskeninde dayanak oluyoruz. Yaşlı Takviye Programı’mız var, bunu lokal idarelerle birlikte yürütüyoruz. Başka yandan Vefa Programı’mızla 132 bin vatandaşımıza direkt konutlarında aşevi dayanağı ve bakım takviyesi veriyoruz. Bu kapsamda bunu 81 vilayetimizde aslında yaygınlaştırdık ve uzun vakittir yürüttüğümüz çalışmalar.” diye konuştu.

2. Yaşlılık Şurası’nı gerçekleştirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Amacımız Şura’dan çıkan kararları ve raporları önümüzdeki Nüfus Siyasetleri Konseyi’nde pahalandırmak ve yaşlılara yönelik politikalarımızı, bakım modellerimizi çeşitlendirerek tüm Türkiye’de yaygınlaştırmak. Ayrıyeten 12. Kalkınma Planı’mızda da bakım sigortasının sistemi çalışmalarımız vardı, bunu da sürdürüyoruz. Bu sistemle konutta yahut merkezlerde bakım, hemşirelik ve ekipman dayanaklarıyla inançlı ve sürdürülebilir bir erişim sağlamayı hedefliyoruz.” dedi.

Göktaş, konuşmasını şu bildiriyle bitirdi:

“Amacımız aileyi koruyan, güçlendiren, çocuklarımıza, göz bebeğimiz olan çocuklarımıza daha inançlı bir gelecek sağlamak. Bu kapsamda da nitekim herkesin üzerine sorumluluk düşüyor. Teknoloji firmalarımıza da bilhassa şu davette bulunmak istiyorum, lütfen bir eser üretirken kendi çocuklarına izletebilecekleri bir içerik üreteceklerse bunu üretsinler. Kendi çocuklarına uygun olan bir içerik varsa onu üretsinler. Oyun yapıcılara, toplumsal medya içerik üreticilerine misal davette bulunmak istiyorum. Yoksa uygun platformlarda kendileri yayınlasınlar. Ancak burada emelimiz çocuklarımızı her türlü tehlikelerden korumak. Bunu yaparken de bir seferberlikle yapmamız lazım, gönülle yapmamız lazım ve herkesi bu sorumluluğa açık bir formda davette bulunmak istiyorum.”

Psikologlar; bu davranışların temelinde, velinin çocuğunu bir kartvizit olarak görmesi, yapılan her türlü eleştiriyi kendi anne-babalığına yapılmış olarak algılaması, narsist olduğu için yanılgıyı daima dış etkenlerde aramasının yattığını söylüyor ve ekliyorlar, “Bu ebeveynlerin yetiştirdiği çocuklar toplum için tehlike haline geliyor”

Sabah’tan Pınar Yıldız Yüksel bugünkü yazısında “veli zorbalığı’nı yazdı.

Yüksel’in “Veli Zorbalığı Sınıfa Kadar Girdi” başlıklı yazısı şu formda;

Kahramanmaraş’ta yaşanan ve bir öğrencinin silahlarla okuduğu okulu basıp arkadaşları ve öğretmenini öldürmesi hepimizi derinden üzdü ve etkiledi. Lakin aile ve toplum olarak da kendimizi sorgulamamız gereken noktalar olduğunu gözler önüne serdi. Pek çok tartışma konusu var olağan ki, fakat biz bugün veli zorbalığı üzerinde duracağız.

Durum bu türlü olunca bilhassa toplumsal medyada da pek çok öğretmen ve okul yöneticileri, velilerin kendilerine yaptığı zorbalıkları anlatmaya başladı. İçlerinde, “Bir öğrencinin arkadaşının tabletini şiddetle gasp ettiğini ve bunu veliye söylediklerini, velinin ise “Siz benim çocuğuma hırsız mı diyorsunuz, eksik olan sizin eğitiminizdir” diyerek üzerine yürüdüğünü anlatanlar da var, Zorbalık yapan öğrencinin velisinin “Benim çocuğum çok zeki, bu yüzden arkadaşları onun potansiyeline ulaşamıyor” diyerek çocuğunun tüm yanlış davranışlarının üzerini örtmeye çalışan da!

Biz de bu hafta okullarda velilerin okul idaresi ve öğretmenlere uyguladığı zorbalıklar ve anne-babaların çocuklarının yanlış davranışlarını, çok müdafaacı refleksle nasıl öğretmeye çalıştığının üzerinde durduk. CİMER ve çeşitli platformlar aracılığıyla kamuoyuna yansıyan şikayetler ve psikologlardan aldığımız olay örnekleri hususun derinliğini, yaygınlığını ve sahiden çözmemiz gereken bir sorun olduğunu gözler önüne serdi.
Uzmanların tespitine nazaran, “Yeni veli profili hem çocuk hem de toplum için sakıncalı bir duruma dönüştü. Veliler çocukları bir kartvizit olarak görmeye başladı. Çocuklarına dair yapılan her türlü eleştiriyi kendi anne-babalıklarına yapılmış olarak görüp çabucak savunmaya geçiyorlar. En eksiksiz çocuğun kendilerinde olduğuna inançları sonsuz. Çocuklarının yanlış davranışları “Çok zeki, sistem ona dar geliyor, arkadaşları kıskanıyordur…” üzere kılıflarla örtmeye çalışıyorlar. Üstelik birçok anne-baba bunu yaptığının farkında da değil. Bu tavırla büyüttükleri çocuklar toplum için bir tehlikeye haline geliyor.”

AYHAN ALTAŞ / Klinik Psikolog

OTORİTE KAYBOLDU EBEVEYNLİK YOK OLDU

“Eti senin kemiği benim” anlayışı, çocuğun otoriteye teslim edildiği; hudutların, hislerin ve kişiselliğin çok önemsenmediği bir periyodun ebeveynlik modeliydi.
Bu yaklaşımda çocuk birçok vakit “itaat eden” bir birey olarak görülürdü.
Bugünkü ebeveynlik ise bunun tam aksine kaydı. Yani bir uçtan öbür uca gittik.
Çocuğun hislerini önemseyen, onu dinleyen, travmatize etmemeye çalışan, hudut koyarken suçluluk hisseden bir anlayış yaygınlaştı.
Lakin burada öbür bir risk ortaya çıktı: sonların kaybolması.
Bir tarafta çok hudut varken öteki tarafta sonlar belirsizleşti.
Eski modelin sorunu şuydu. Çocuk endişeyle büyüyordu.
Hisler bastırılıyordu.
Otorite sorgulanamaz hale geliyordu.
“Söz dinleyen çocuk” uğruna kişisellik ziyan görebiliyordu.
Yeni modelin sorunu ise bazen şu olabiliyor. Çocuğa fazla açıklama yapıp ebeveyn rolünü kaybetmek. Üzülmesin diye biz çok çektik onlar rahat olsun diye hudut koyamamak. Çocuğu merkeze koyarken aile nizamını bozmak. Ebeveynin rehber değil, arkadaş rolüne kayması.
Sağlıklı orta yol aslında “otoriter” değil fakat “otoritesi olan” ebeveynliktir.
Bu ne demek? Çocuğun hissini anlamak ancak davranış sonunu korumak.
“Seni anlıyorum” diyebilmek lakin gerektiğinde “hayır” diyebilmek. Ceza yerine sonuç öğretmek. Korkutarak değil, itimat vererek disiplin sağlamak. Çocuğun birey olmasına müsaade verirken ebeveyn liderliğini kaybetmemek.

TOZ KONDURAMIYOR

Çocuğa toz konduramayan ebeveynlik, birden fazla vakit sevginin değil, inkarın ve telaşın bir sonucu oluyor. Birçok veli çocuğunun zorlayıcı davranışlarını, öfke sorunlarını, empati eksikliğini, hudut ihlallerini ya da toplumsal ahenk problemlerini kabul etmekte zorlanıyor. Zira bunu kabul etmek, bilinçdışı seviyede “Ben nerede kusur yaptım?” sorusuyla yüzleşmek manasına gelebiliyor.
Öğretmen ya da rehberlik servisi bir sorun işaret ettiğinde kimi ebeveynler bunu bir yardım çağrısı” üzere değil, çocuğa yöneltilmiş bir suçlama üzere algılıyor.
Bilhassa okul ortamında ailelerde şunları görüyoruz. Öğretmenin müşahedesini reddetmek. Çocuğun anlattığını tek gerçek kabul etmek. Disiplin meselesini ‘öğretmen taktı’ diye açıklamak. Sorumluluğu dışarıya yüklemek. Çocuğun davranışının sonuçlarını değersizleştirmek.
Bu noktada riskli olan şey şu, Çocuk davranışının sonuçlarıyla yüzleşmeyi öğrenemiyor. Bir çocuk yanılgı yaptığında bunu konuşmak yerine daima savunuluyorsa, vakitle şu niyet gelişebilir.
Ben yanlış yapmıyorum, beşerler beni anlamıyor.
Sağlıklı kişilik gelişiminde çocuk şunları öğrenmelidir.
Davranışlarının diğerleri üzerinde tesiri vardır. Yanılgı yapmak mümkündür.
Yanlış davranış düzeltilebilir.
Hudutlar vardır. Tenkit her vakit atak değildir.
Ebeveyn çocuğun kusurlarını büsbütün reddettiğinde, çocuk öz farkındalık geliştirmekte zorlanıyor.

EVLADIM YAPMAZ DEMEYİN

Toplumda vakit zaman yaşanan ağır olaylarda örneğin Kahramanmaraş merkezli gündeme gelen birtakım olaylarda yalnızca bireyi değil, bireyin yetiştiği çevreyi ve davranışlarının yıllarca nasıl tolere edildiğini de düşünmek gerekir.
Zira birçok önemli davranış sorunu bir anda ortaya çıkmaz. Çoklukla küçük sinyaller yıllarca görülmez, küçümsenir ya da savunulur. Bu olaylarda da esasen bahsettiğim husus çok sık lisana getirildi. Çocuk zati irili ufaklı sinyaller vermiş ancak bir formda tedbir alınamamış.
Burada değerli bir soru var. “Çocuk dayanak almalı mı?” kadar “Ebeveyn de takviye almalı mı?”
Zira bazen sorun çocuğun davranışından çok, ebeveynin o davranışı yorumlama biçiminde olabilir. Kimi ebeveynler şunları fark etmiyor. Çocuğu korumakla, davranışı legalleştirmek ortasındaki fark vardır. Suçluluk hissiyle hudut koyamama, kendi çocukluk periyodundaki ebeveyn biçiminin artık yeniliğini yitirdiğini ve benim çocuğum yapmaz şekli yaklaşımların verdiği ziyanı…

SİSTEM ÇOCUĞUMA DAR GELİYOR

Psikolog Ayhan Altaş: Psikolojik görüşmelerde karşısına çıkan muhafazacı veli tavrını iki tipik hadise üzerinden anlattı:

Vaka 1

Ortaokul çağında bir çocuk, okulda sık sık arkadaşlarıyla arbede ettiği için yönlendirilmişti. Öğretmenler dürtü denetimi ve öfke sorunu olduğunu söylüyordu. Anne ise görüşmede daima şunu vurguluyordu. Çok duygusal bir çocuk, çabucak kırılıyor. O yüzden reaksiyon veriyor.
Birinci bakışta empatik bir açıklama üzere görünüyordu. Lakin ayrıntılara girildiğinde çocuk:
Tenkide tahammül edemiyordu.
Kaybetmeye çok reaksiyon veriyordu. Arkadaşlarının sonlarını ihlal ediyordu. Öfkelendiğinde fizikî temas kurabiliyordu.
Anne bunu “duygusallık” üzerinden açıklıyordu lakin aslında çocukta his düzenleme sorunu vardı.
Kritik nokta şuydu. Anne çocuğun zorlanan istikametini kabul ettiğinde, kendi ebeveynliğiyle ilgili suçluluk hissediyordu. Bu yüzden sorun davranış, karakter özelliği üzere yorumlanıyordu.
Görüşmeler sonucunda anne şunu fark etti. Ben onu savunduğumu düşünüyordum ancak aslında davranışının sonuçlarını görmesini engelliyormuşum.

Vaka 2

Lise çağında bir genç, okul kurallarına uymama ve öğretmenlerle daima çatışma nedeniyle gelmişti.
Baba görüşmede çocuğunu daima şu formda tanımlıyordu:
Yaşıtlarından çok ileri.
Sistem ona dar geliyor. Bu yorumun içinde gerçek hissesi olabilir; kimi çocuklar hakikaten bilişsel olarak daha süratli olabilir. Lakin süreçte görüldü ki.
Genç otorite kabul etmekte zorlanıyordu. Tenkide karşı çok savunmacıydı. Başarısızlık yaşadığında çevreyi suçluyordu.
Sorumluluk almak yerine açıklama üretiyordu.
Baba her davranışı “yüksek zeka” filtresinden yorumladığı için, davranışın gelişimsel tarafını göremiyordu. Çocuk nitekim akademik manada düzgündü ancak davranış sorunları akademik âlâ oluştan değil ailevi problemlerin çocukta oluşturduğu travmaların sonucuydu.
Çocuk vakitle şu inancı geliştirmişti. Ben sorunlu değilim, beşerler beni anlamıyor.
Bu inanç kısa vadede özgüven üzere görünse de uzun vadede toplumsal ilgilerde önemli çatışma yaratabiliyor. Bu tip hadiselerde temel sıkıntı çoklukla çocuk değil, ebeveynin davranışı nasıl anlamlandırdığı oluyor.
Zira çocuklar birden fazla vakit şu iki şey ortasında şekillenir.
Davranışlarının sonuçlarıyla yüzleşebilmek. Şartsız kabul görmek. Sağlıklı gelişim, bu ikisinin istikrarıyla oluşur.
Ebeveyn yalnızca esirgeyici olduğunda çocuk gerçeklikle temasını kaybedebilir. Yalnızca eleştirel olduğunda ise çocuk değersizlik geliştirebilir. İstikrar şudur. Çocuğumu seviyorum ancak davranışını da objektif görebiliyorum.

SINIF BASTI ÖĞRETMENLERİ TEHDİT ETTİ

Milli Eğitim bakanlığının incelediği ve temelsiz çıktığı tespit edilen, çeşitli medya platformları aracılığıyla kamuoyuna yansıyan şikayetlere ait örnekler:

Anasınıfı öğretmeni, bir velinin “öğrenciyi parka çıkarmadığı” savıyla CİMER’e şikayet edildi. Kamera kayıtlarında öğrencinin parkta bulunduğu tespit edildi.

Bir öğretmen, kimliği belirsiz kişi yahut şahıslar tarafından temelsiz savlarla şikayet edildi. Şikayette, derslerde sırf metin yazdırdığı, öğrencilere sert davrandığı ve müfredatı yetiştiremediği öne sürüldü. Yapılan araştırmalarda, kelam konusu argümanların gerçeği yansıtmadığı tabir edildi.

Velilerin mesai saatleri dışında öğretmen ile iletişime geçtiği tespit edildi.
Öğretmen, kişisel numara dışında kullanılabilecek alternatif irtibat yollarına ait bilgi talep etti.

Bir veli, çocuğunun sınıf içinde öbür bir öğrenci tarafından rahatsız edildiğini belirterek şikayette bulundu. İlgili öğrencinin davranışlarının sınıf tertibini bozduğu ve öbür öğrencileri de olumsuz etkilediği tabir edildi. Kelam konusu öğrencinin velisinin de sınıfa girerek öğrencileri rahatsız ettiği ve tehditkar davranışlar sergilediği öne sürüldü. Veli, disiplin sürecinin başlatılması, güvenlik önlemlerinin artırılması ve yetkisiz bireylerin okula girişinin engellenmesini talep etti.

11. sınıf öğrencilerinin WhatsApp kümesinde öğretmenlere hakaret ve iftira içerikli iletiler paylaşıldı. Bu durum yönetime bildirildi. Süreçte, hakaret içerikli bildiri atan öğrencilerden birinin velisi öğretmene şiddet teşebbüsünde bulundu. Polis gruplarınca okuldan uzaklaştırılan şahıs hala okula gelerek çocuğunun ceza almamasını talep etmekte.

Bir veli, sınıf öğretmeni hakkında öğrencilere olumsuz davrandığı ve ders saatinde toplantı yaptığı teziyle şikayette bulundu. Toplantının yönetim bilgisi dahilinde ve uygun vakitte yapıldığı katılan velilerin yazılı beyanlarıyla ortaya çıktı.

Bir veli, 12 Mart 2026’da okulda olmadığı halde rehber öğretmenle görüşme yaptığı savıyla şikayette bulundu.
Yapılan incelemelerde o tarihte görüşme yapılmadığı ortaya çıktı.

Okulda sergilediği bir davranış sonucunda bir öğrenci okul değiştirme cezası aldı. Öğrencinin velisi okula gelerek müdür yardımcısı ile irtibata geçti, sert ve hakaret içerikli konuştu. Ayrıyeten, toplu bir alanda açıkça tehditler savurdu.

Çocuğunun 10 Kasım Atatürk’ü Anma programında misyon almak istemesine karşın programa katılmasını istemeyen veli, okula gelerek koridorda hakaret edip tehditte bulundu.

Ders sırasında bir veli sınıfa müsaadesiz girerek öğretmene yüksek sesle müdahalede bulundu. Velinin, öğretmeni öğrenciler önünde sorguladığı ve ihtarlara karşın sınıfta kalmaya devam ettiği; olay sırasında öğretmenin tehdit edildiği ve ders tertibinin bozulduğu öğrenildi.

Bir öğrencinin velisi telefonla öğretmeni arayarak hakaret ve tehdit içerikli tabirlerde bulundu. Velinin, görüşme sırasında ağır argo ve tehditkar telaffuzlarda bulunduğu belirtildi. Birebir velinin daha evvel de benzeri davranışlar sergilediği tabir edildi.

Öğrencisine uyguladığı disiplin süreci sonrası öğretmen veli tarafından telefonla tehdit edildi. Velinin, öğretmeni tehdit eden sözler kullandığı ve okula gelerek müdahalede bulunacağını söylediği ayrıyeten tehdit içerikli arama ve iletilerin da bulunduğu belirtildi.

Bir anaokulu öğretmeni, okulda bir veli tarafından müdür odasında tehdit edildi. Velinin tehditkar tabirler kullandığı ve masaya vurarak kelamlı müdahalede bulunduğu belirtildi. Velinin eşinin odaya girerek fizikî atak teşebbüsünde bulunduğu söz edildi. Olay sırasında öbür bir öğretmene yönelik tehditkar tabirler kullanıldığı aktarıldı.

PROF. DR. NİLGÜN CANEL / Marmara Üniversitesi Rehberlik ve Ruhsal Danışmalık Ana Bilim Kolu Öğretim Üyesi

‘EN EKSİKSİZ ÇOCUĞU BEN YETİŞTİRİRİM’ HIRSI

Önceki jenerasyonun ebeveynliğini, biraz daha otoriter ve duygusal olarak daha uzak bir ebeveynlik olarak tanımlayabiliriz. Aslında bu çok daha kolay bir ebeveynlik rolüydü zira çocukların duygusal gereksinimleri konusunda çok fazla tasası olmayan ve meseleleri otorite ile halletme eğiliminde bir ebeveynliklikti. Günümüz ebeveynliği ise çok daha karmaşık rollerle işliyor. Çok gözetici ve bağımlı bir ebeveynlik yapısı görüyoruz. Daha da berbatı, iki büyük ulusal imtihan ve rekabetçi toplumsal yapı sebebiyle, ebeveynliğin proje odaklı çocuk yetiştirmeye evrildiğini görüyoruz. Ülkemizde ve dünyada değişen toplumsal yapı, ekonomik krizler, doğal afet ve savaş tehditleri, göçler, hatta yakın vakitte geçirilen salgın hastalık tehditleri alışılmış ki aile üzerinde de bozucu tesirler yarattı. Bu da ebeveyn, çocuk, okul üçgeni üzerinde yeni dinamiklerin doğmasına sebep oldu. Günümüzde çocuk başarılması gereken bir proje üzere algılanıyor. Ebeveyn kendi benliğinin bir modülü olarak gördüğü çocuğunun muvaffakiyetini kendi başarısı olarak kabul etme eğiliminde. Hasebiyle muvaffakiyet odaklı bir ebeveynlik ortaya çıkıyor ve başarısızlık kabul edilemeyen hatta çocuk üzerinde önemli baskılara yol açan bir tehdide dönüşüyor. Çocuğun gerçek potansiyeli, eğilimleri, yetenekleri büsbütün görmezden geliniyor ve ebeveynin hayalleri çocuğun gerçekliğinin önüne geçiyor.
Bu bağlamda son yıllarda çok hırslı bir ebeveynlik var. Ebeveyn gerçekte çocuğunun kim olduğu, neye muhtaçlığı olduğu üzere gerçekliklerden kopmaya başlıyor ve okulun rekabetçi ortamı içerisinde en harika çocuğu yaratmaya odaklanıyor. Çocuğun her boş anını akademik, sanatsal yahut sportif aktivitelerle doldurma eğilimi, kusursuz bir çocuk yetiştirmeye çalışma hırsı, çocuğun gerçek potansiyelinin, gerçekte kim olduğunum ve neye muhtaçlığı olduğunun da görmezden gelinmesine sebep oluyor. Artık ebeveynler çocuklarının kim olduğu gerçeği ile değil çocuklarıyla ilgili bir hayalle irtibat kuruyorlar.
Bu da alışılmış ki okulla kurdukları alaka üzerinde de olumsuz bir tesir yaratıyor. Ebeveyn okulla kurduğu münasebette denetleyici bir rolü olduğunu düşünmeye başladı ve bilhassa özel okullara ödenen yüksek fiyatlar ebeveynin kendisini de hesap sorma yetkisine sahip bir ‘müşteri’ üzere algılamasına evrildi. Meğer okul tüm bu tariflerin dışında var olması gereken bir kurum. Ebeveyn adeta eğitimli uzmanlardan oluşan okul üzere bir kurumun her adımını sorgulaması gerektiğini düşünen bir ‘denetçi’ üzere davranıyor.
Veli sözü Arapça kökenli bir söz. Dost, yardımcı, hami üzere manaları var. Aslında veli olmanın manası okul, öğretmen ve çocuk arasında bir köprü kurabilmek, çocuğun okul başarısı konusunda yardımcı bir rol üstlenebilmek iken, günümüzde güya öğretmenle müzakere eden bir avukat rolüne evrilmiş durumda.
Velinin okuldan talebi yalnızca çocuğun akademik başarısı da değil. Anne babalar okulun çocuklarını öbür çocuklara kıyasla daha fazla önceleyen bir yer olması gerektiğini düşünüyorlar. Birebir vakitte okul çocuklarının duygusal dünyasını da daima onaylamalı ve önceliklendirmeli. Doğal ki okul çocukların duygusal dünyası üzerinde çok tesirli ve olağan ki kollayıcı ve geliştirici bir yapıda olması gerekir. Lakin günümüz hırslı ebeveynliği, okulun çocukların bir ortada ve eşit halde istikrarlı bir toplumsal birlikteliğin ön hazırlığı olduğu bilgisini görmezden gelen bir ebeveynlik. Yalnızca kendi çocuklarının merkezde olması gerektiğini düşünen bir yapıya bürünmüş durumda. Üstelik bunun tam aykırısını düşünen ve bu yapılanmanın tehlikeli olduğunu fark eden ebeveynler bu yapının içinde kendilerine bir yer bulamıyor ve hatta öbür ebeveynlerin akınlarının odağı oluyorlar. Ben velilerin kurduğu watsapp kümelerinin da gitgide linç kültürüne dönüşen yapılarıyla bu manada çok tehlikeli olduğunu düşünüyorum.

‘ARKADAŞ EBEVEYNLİK’ TEHLİKELİ BİR TAKINTIDIR

Çocuğu merkeze oturtmuş olan ve hudut oluşturma konusunda problemli günümüz ebeveynliği, çocukları üzerinde kendi kuramadığı otoritenin hesabını okuldan soruyor.
Bu sonu oluşturamamış olmasının en değerli sebeplerinden bir başkası de ‘arkadaş ebeveyn’ takıntısı. Yani aslında çağdaş ebeveynliğin en bariz değişimlerinden bir tanesi hiyerarşinin reddediliyor olması. Bir anne baba çocuğuyla dostça bir ebeveynlik tarzı geliştirebilir lakin çocuğunun arkadaşı olamaz. Hatta aile psikolojisine nazaran çocuğunun arkadaşı olan ebeveyn bir çeşit istismarcı ebeveyndir. Zira bu arkadaşlık çocuğun değil, aslında kendisinin gereksinimi. Bir çocuğun kendi yaşıtlarıyla arkadaş olmaya gereksinimi var. Anne babanın arkadaşlıkla diretmesi, ebeveyn rolünün reddi manasına gelir. Ayrıyeten yapılan araştırmalar, kendi eşiyle kâfi partner alakasını oluşturmamış olan ebeveynin çocuklarını arkadaş olarak görme yani bilinmeyen bir partnere dönüştürme eğilimleri olduğunu gösteriyor. Araştırmalara nazaran bir öbür sonuçta, ebeveyn ile arkadaşlık kuran çocukların gerçek hayattaki arkadaş sayılarının daha az olduğunun ortaya çıkmış olması. Bu durum vakit zaman çocuğun yaşına uygun olmayan kararlara ortak edilmesine sebep olabiliyor. Çocuk bu karar verme düzeneğiyle yaşının üstünde sorumluluk almış oluyor.
Birçoklarına toz konduramayan, yanlış davranışlarını öteki münasebetlerle örten anne-babaları literatürde “Narsistik Uzantı” kavramıyla açıklıyoruz. Bu durum ebeveyn, çocuğu kendisinden farklı bir birey olarak değil, kendi muvaffakiyetinin yahut başarısızlığının bir yansıması olarak görür. Bu durumda çocuğun bir “zayıflığı” olması, ebeveynin kendi yetersizliğiyle yüzleşmesi manasına geldiği için inkar üzere savunma düzenekleri devreye girer. Bu yüzden çocuktaki sıkıntıları görmezden gelebilir, çocuğa yapılan bir eleştiriyi kendisine bir taarruz olarak algılayabilir. Böylelikle bir süre sonra okulun, hatta okul ruhsal danışmanı üzere uzmanların ikazlarını görmezden gelerek, kendini gerçeğe büsbütün kapatabilir. Meğer inkar süreci uzadıkça, bu durumlar çocuğun akademik ve toplumsal hayatında kalıcı hasarlar bırakacaktır. Günümüzde bu baskı o denli noktalara evrilmiş durumda ki artık etik bir meseleye dönüşmüş halde. Çocuğun zayıf taraflarını örtmek için okula ve öğretmene uygulanan uygunsuz talepler, baskılar, hatta hak edilmeyen not baskıları, çocuğun yanılgılarının örtbas edilmesini isteme, görmezden gelme üzere eğilimler çocuğa “sonuca ulaşmak için kuralların esnetilebileceği” iletisini verir. Bu türlü bir bilişsel yapıyla büyümüş çocukların kuracağı toplumu düşünebiliyor musunuz?

ÇOCUK BİR KARTVİZE DÖNÜŞTÜ

Çocuğun üstün olduğuna inanma eğilimi tek boyutlu bir sebepten de kaynaklanmıyor. Çocuğun davranış problemlerini üstün zekaya affetmek birebir vakitte çağdaş toplumun “üstünlük” arayışının da bir yansıması. Günümüzde çocuk ebeveynin toplumsal etrafına karşı muvaffakiyetini kanıtlayan bir kartvizite dönüşmüş durumda. “Çocuğum çok zeki” demek, dolaylı yoldan “Benim genetiğim üstün ve yetiştirme biçimim çok başarılı” demek oluyor. Bu durum ebeveyni, çocuğun gerçek gereksinimlerine karşı körleştirir. Veli, karşısındaki kanlı canlı çocuğu değil, kendi zihnindeki idealize edilmiş “üstün zekalı çocuk” imajını sevmeye başlar. Bunu söylerken bile inanın dehşete kapılıyorum. Bir anne babanın farkında olmadan çocuğunu reddedişidir bu.
Okul idarelerinin, pedagojik doğrulardan ödün vermeden, veliyle profesyonel bir hudut çizmesinin hem çocuğu hem öğretmeni hem ruhsal danışmanı hem de öbür çocukları koruyabilmek için koşul olduğunu düşünüyorum.

“Ortaya koyduğumuz ıslahat evrakları hukuk devletini güçlendirme maksadı taşımaktadır”

Adalet Bakanlığının ıslahat evrakları ve aksiyon planlarına değinen Bakan Gürlek, “Ortaya koyduğumuz ıslahat dokümanları ve aksiyon planları hukuk devletini güçlendirme gayesi taşımaktadır. Bizler daima olarak yeni aksiyon planları ve yeni ıslahat evraklarıyla birlikte maddelerimizi, mevcut kazanımlarımızı bunun üzerine inşa etmekteyiz. Bu kapsamda Bakanlık olarak bilhassa milletvekillerimize kanunların üretim sürecindeki çalışmalarda da arkadaşlarımız teknik dayanak sağlamaktadır. Adalet Bakanlığı Mevzuat Genel Müdürlüğü olarak bu mevzuda milletvekillerimize teknik takviye sağlıyoruz” sözlerini kullandı.

Toplumun adalet sistemine itimadının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara işaret eden Adalet Bakanı Gürlek, “Yapmış olduğumuz kanunlarla birlikte toplumun adalet sistemine duyduğu inancın pekiştirilmesi, hukuksal güvenliğin ve türel öngörülebilirliğin arttırılması, yargılamanın hızlandırılması, bilhassa alternatif tahlil yollarının daha aktif kullanımına yönelik birçok kıymetli kazanım elde edildi” formunda konuştu.

“Kadınlarımızın yaşadığı meseleleri şimdiki olarak takip ediyoruz”

Kadına karşı şiddetle gayret ve 12. Yargı Paketi’ne ait değerlendirmelerde bulunan Bakan Gürlek, “Özellikle kadına karşı şiddet konusunda faal uğraş prosedürleri son vakitlerde çıkan kanunlarla belirlendi. Mağdur bayanlarımızın yaşadığı bir kısım meseleleri yeni olarak takip ediyoruz. Bunlara ait de tekrardan 12. Yargı Paketimizde bilhassa düzenleme yapmayı, milletvekillerimizin huzuruna getirmeyi planlıyoruz” dedi.

“Çocukları şiddete sevk eden olayları araştıracak biçimde bir çalışma yapmayı hedefliyoruz”

Suça sürüklenen çocuklara ait çalışmalara da değinen Bakan Gürlek, “Suça sürüklenen çocuk kavramı var. Bu bahiste da maalesef artık çocuk kavramı değişti. Yani çocuklarımızı şiddete iten etkenlerin araştırılması gerekiyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte bir platform kurduk. Biz, hem Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı hem de Milli Eğitim Bakanlığımızla birlikte bilhassa çocukları eğitim ya da aile yapısından itibaren şiddete sevk eden olayları araştıracak halde bir çalışma yapmayı hedefliyoruz” sözlerini kullandı.

“Suça sürüklenen çocukların cezalarının tamamını çekmesi konusunda bir fikrimiz var”

Çocukların karıştığı hatalar ve toplumdaki cezasızlık algısının kırılması için adımlar atacaklarını söz eden Bakan Gürlek, “Suça sürüklenen çocukların cezalarının tamamını çekmesi konusunda bir fikrimiz var. Bu mevzuda da zati Meclisimizde de bir kurul kuruldu. Bunların hepsinin daima birlikte masaya yatırılması lazım. Bu hususta biz bilhassa toplumda çocukların karıştığı hatalar ve toplumdaki cezasızlık algısının kırılması için adımlar atacağız. Gayemiz uygulamada karşılığı olan ve somut güzelleşme üreten düzenlemeleri ortaya koymak” dedi.

“İzmir, Ankara ve İstanbul’da bir irtibat ofisi kuracağız”

Hakimler ve Savcılar Kurulu nezdinde başlatılan çalışmalara değinen Bakan Gürlek, HSK bünyesinde Yargı Aktifliği ve Verimliliği Ofisi olduğunu belirterek, “İzmir, Ankara ve İstanbul’da da bir izdüşümü yani bir irtibat ofisi kuracağız. Pilot olarak bu vilayetlerimizi belirledik. Öncelikli olarak gaye müddet aşılmış mı aşılmamış mı ona bakacağız. Amaç müddet aşılmış ve evrak kararı çıkmıyorsa bunun sebeplerini araştırmaya başlayacağız. Yapay zeka da kullanacağız. Bilhassa en çok şikayet edilen mevzular, bölgesel olarak hangi bahislerden vatandaşın şad olmadığı ortaya çıkacak. Şayet yargıçtan kaynaklanan, mahkemenin çok ağır olduğundan kaynaklanan bir sebepse HSK bunu anlık olarak görecek. Oraya müdahale edecek. Ya yeni bir mahkeme açacak ya da yeni bir hakim destek edecek. Davanın uzaması yargıçtan kaynaklanmışsa bu mevzuda HSK’nın terfi, atama ya da yer değiştirme cezalarını daha tesirli uygulayacağız. Bunun toplumuzda karşılık bulacak ve yarar sağlayacaktır. Burada rastgele bir kanun değişikliğine gerek yok” diye konuştu.

‘YÖNETMELİKLERİ SONUNA KADAR UYGULADIK’

Zorunlu eğitim çağındaki hiçbir öğrencinin eğitim hakkından yoksun bırakılmasına müsaade verilmeyeceğini söyleyen Gemlik Kaymakamı Osman Aslan Canbaba, bahse ait yaptığı açıklamada, “Gemlik’te çeşitli sebeplerle daima devamsız olan, okula hiç gitmeyen zarurî eğitim çağındaki öğrencilerin okula devamının sağlanması için ilgili kanun ve yönetmelikleri sonuna kadar uyguladık. Öncelikle gerekli tüm önlem ve tedbirler alındı. Sonrasında ise yapılan ikazlara karşın çocukların eğitim hayatına devam etmediğinin tespiti üzerine 6 çocuk, ailelerinden alınarak devlet müdafaasına verildi” dedi.

Bursa’daki Sevgi Meskenlerine yerleştirilen öğrencilerden 4’ünün gerekli kaidelerin sağlanmasıyla ailelerine teslim edildiği, 2 çocuğun ise eğitim hayatlarına devam etmeleri için süreksiz mühletle devlet muhafazasında kalmaya devam edeceği öğrenildi.