Açılış konuşmasını yapan Yelkenci, kongrenin iyi olmasını dileyerek, emeği geçenlere teşekkür etti.

Dil ve fikir alakasının, üzerinde yüzyıllardır konuşulan ve ideoloji üretilen bir bahis olduğunu tabir eden Yelkenci, milletlerin bu alakayı çözdüğünde birçok sorunu çözebildiğini lisana getirdi.

Tarihte Türk milletinin bulunduğu coğrafya çeşitliliği ve siyasi politik pragmatist yaklaşımlar nedeniyle vakit zaman lisanda savrulmaların olduğunu aktaran Yelkenci, bu coğrafyada lisanı muhafaza emeliyle çok kıymetli önlemlerin hayata geçirildiğini söyledi.

Bu manada Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin kimi imkanlar sunduğunun altını çizen Yelkenci, bu sorunun çocukluk devrinden başlayarak halledilebileceğini vurguladı.

Model kapsamındaki yeni müfredatla bir arada Türkçeyi öğretim programlarının merkezine yerleştirdiklerini kaydeden Yelkenci, “Yani Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları lisan referansları üzerinden şekillenmiş oldu. Bu noktada biz Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde lisanı, bir araç olmanın ötesinde derinliği ve manası belirleyen bir hassasiyetle ele aldık.” dedi.

– “Amacımız müfredatı bütüncül ve maharet temelli bir yapıya kavuşturmaktı”

Yelkenci, Türkiye ve dünyada gözlenen okuma, manaya ve analitik düşünme muhtaçlığının, Türkçe temelli okuryazarlığın güçlendirilmesini mecburî kıldığını belirtti.

Bu kapsamda Türkçe ile Türk Lisanı ve Edebiyatı derslerinde 70 barajının bulunduğunu anımsatan Yelkenci, bu dersleri okuma, yazma, dinleme ve konuşma marifetleri üzerinden şekillendirerek yürütmeye başladıklarını söyledi.

Türkçeye yönelik hayata geçirilen ve devam eden kimi projeleri anlatan Yelkenci, Türkçe ile Türk Lisanı ve Edebiyatı müfredatlarını yenilediklerini belirterek, şunları kaydetti:

“Burada emelimiz müfredatı bütüncül ve maharet temelli bir yapıya kavuşturmaktı. Öğrencilerin bilgi edinme, metinleri manaya, yorumlama, eleştirme ve üretme hünerlerini geliştirmeyi, klasik ve çağdaş metinlerin istikrarlı biçimde kullanılmasını, lisan ile kültür ortasındaki alakanın güçlendirilmesine katkı sağlamayı hedefledik. Bu yaklaşımla lisan öğretimini içerik transferinden çıkararak mana kurma ve düşünme süreçlerinin merkezine yerleştirmiş olduk. Böylelikle Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ndeki bu hassasiyetlerimizle bir arada öğrencilerimize vaktinde lisanımızı bütün derinlikleriyle ve mana dünyasıyla öğreterek, onların yarınlara güçlü şahsiyetlere sahip, hayal gücü geniş, bilgi, teknoloji ve sanat noktasında üreten, ulusal ve manevi bedellerine sahip, bu bedelleri edinmiş, yaşayan, uzman ve faziletli beşerler olarak yetişmesini hedefledik.”

– “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kıymetli bir misyon üstleniyor”

TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Selçuk Öztürk de eğitimi, Türkiye’nin kalkınmasının ve iktisadın büyümesinin en temel ögelerinden biri olarak gördüklerini vurguladı.

Dilin sadece bir irtibat aracı değil, fikrin taşıyıcısı, kültürün aktarıcısı ve medeniyetin en güçlü ögelerinden olduğunu aktaran Öztürk, niyetin ise bireyin dünyayı anlamlandırma, yorumlama ve dönüştürme kapasitesini şekillendirdiğini söyledi.

Öztürk, “Bu nedenle lisan ve niyet ortasındaki münasebet, eğitim sistemlerinin merkezinde yer alan stratejik bir husustur.Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli de tam bu noktada değerli bir vazife üstleniyor. Öğrencilerimizin sırf bilgiye ulaşan değil, bilgiyi manalandıran, yorumlayan, sorgulayan ve üretebilen bireyler olarak yetişmelerini hedefleyen kıymetli bir vizyon ortaya koymaktadır.” diye konuştu.

Kongrede, MEB Ortaöğretim Genel Müdürü Cengiz Mete ve TOBB Türkiye Eğitim Meclisi Başkanı Metin Özer de bir konuşma yaptı.

Öte yandan, daha evvel kongreye iştirak edeceği duyurulan Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, etkinliğe katılmadı.

Türk Lisanı Ailesi Günü İçin Hazırlıklar Başladı

Yürütülen ağır çalışmaların tam merkezinde Türk lisanı ve esaslı kültürel miras başlığı yer alıyor. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından 15 Aralık’ın “Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü” ilan edilmesinin akabinde, MEB bu özel günde milletlerarası görünürlüğü artıracak faaliyetler için stratejik hazırlıklarına sürat verdi. Türk lisanının özgün yapısının korunması, gelecek nesillere sağlıklı bir biçimde aktarılması ve global ölçekte tanıtılması gayesiyle okul içi etkinlikler, öğretmen eğitimleri ve uluslararası iş birliği programlarının hayata geçirilmesi planlanıyor.

Ders Kitaplarının Yanına “Türk Dünyası Rehberi”

Bu stratejik adımlar kapsamında en çok dikkat çeken projelerden biri de öğrenciler için özel olarak tasarlanan “Türk dünyası tipi rehberi” oldu. Bakanlığın uzman takımları tarafından mevcut öğretim programlarıyla tam uyumlu biçimde hazırlanan bu rehberin, yeni eğitim öğretim yılında ders kitaplarıyla eş vakitli olarak öğrencilerin masalarında yer alması planlanıyor.

Köklerimizin İzinde Kültürel Miras Yolculuğu

Kültürel zenginliğin ve tarihi pahaların öğrencilere direkt, deneyimsel prosedürlerle aktarılması hedefiyle yürütülen “Köklerimizin İzinde Kültürel Miras Yolculuğu” projesi de yeni periyotta genişletilecek çalışmalar ortasında yer alıyor. Proje kapsamında kurulacak kültürel miras atölyeleriyle öğrencilerin teorik bilgileri pratiğe dökmesi ve kendi tarihlerini yaşayarak öğrenmeleri hedefleniyor.

Merve Sefa Akıntürk

50 YILLIK MÜZİK VERİSİ ANALİZ EDİLDİ

Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi’nde öğretmen Nur Kabave Kutlu öncülüğünde yürütülen çalışmada, 1975-2025 yılları arasında seçilen 200 şarkının sözleri incelendi. Python tabanlı analizde toplam 12 bin 397 fiil değerlendirmeye alındı.

ŞİMDİKİ ZAMAN KULLANIMI ARTTI

Araştırma sonuçları, dikkat çekici bir değişimi ortaya koydu. 1975-2000 döneminde yüzde 4,49 olan şimdiki zaman kullanımı, 2000-2025 döneminde yüzde 9,64’e yükseldi. Buna karşılık geniş zaman kullanımı ise aynı süreçte düşüş gösterdi.

“TOPLUM AN’A YÖNELİYOR”

Araştırmacılar, dildeki bu değişimin toplumsal eğilimlerle bağlantılı olabileceğine dikkat çekti. Elde edilen verilerin, bireylerin daha çok “anı yaşayan” bir bakış açısına yöneldiğine işaret ettiği değerlendirildi.

DİSİPLİNLERARASI ÇALIŞMA

Projede mühendislik ve sosyal bilimlerin bir araya getirildiğini belirten öğretmen Nur Kabave Kutlu, şarkı sözlerinin sadece içerik değil, dil yapısı açısından da incelenmesi gerektiğini vurguladı. Kodlama sürecini öğrenci Emir Demirer yürütürken, verilerin yorumlanmasına Esma Nur Ergin ve Defne Dursun katkı sundu.

BİLİMSEL PLATFORMDA SUNULACAK

Çalışma, 8 Mayıs 2026’da düzenlenecek VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi’nde sözlü bildiri olarak sunulacak. Kongre değerlendirmesinde araştırma, özgünlüğü ve bilimsel derinliğiyle öne çıkan çalışmalar arasında gösterildi.

Liseli öğrencilerin hazırladığı bu çalışma, müzik, dil ve toplum ilişkisini veri temelli bir yaklaşımla ele alarak farklı bir bakış açısı sunuyor.

Bu kapsamda birinci kere yabancı uyrukluların lisan yeterliklerini memleketler arası geçerliliğe sahip bir sistemle ölçmek emeliyle “Türkçe Lisan Yeterlikleri e-Sınavı” geliştirildi.

“Türkçe Lisan Yeterlikleri e-Sınavı”, 16 yaş ve üzeri adayların A1’den C1 seviyesine kadar okuma, dinleme, konuşma ve yazma olmak üzere dört temel lisan marifetini ölçmeyi amaçlıyor.

– İmtihanın müracaatları 16 Mart’ta başlayacak

Elektronik ortamda uygulanacak imtihan, Lisanlar İçin Avrupa Ortak Müracaat Metni (CEFR) ile uyumlu olarak hazırlandı.

Bilgisayar tabanlı olarak gerçekleştirilecek imtihana ait müracaat ve uygulama süreçleri, Bakanlık tarafından ilan edilen Türkçe Lisan Yeterlikleri e-Sınavı Müracaat Kılavuzu’na nazaran yürütülecek.

Adaylar müracaatlarının birinci kademesini “https://turkcedil.meb.gov.tr” adresinden çevrim içi olarak yapabilecek. Müracaatları 16 Mart’ta başlayıp 10 Nisan’a kadar devam edecek imtihan, 25 Nisan’da yapılacak.

Ayrıca imtihanın ölçme ve kıymetlendirme kalitesi, Avrupa Lisan İmtihanları Uygulayıcıları Derneğince (ALTE) verilen Q-Mark evrakıyla milletlerarası seviyede de onaylandı. Böylelikle imtihanın teknik altyapısı, geçerliliği ve güvenirliğiyle birlikte milletlerarası standartlarda uygun olduğu tescillendi.

– İmtihan iki kısımdan oluşacak

Dört temel lisan marifetini ölçmeyi amaçlayan imtihan, iki kısım biçiminde düzenlenecek. Toplam 180 dakika sürecek imtihanda birinci kısmın akabinde 10 dakika orta verilecek.

Sınavın birinci kısmında okuma ve konuşma testleri, ikinci kısmında ise dinleme ve yazma testleri yer alacak. Okuma ve dinleme testleri çoktan seçmeli, konuşma ve yazma testleri ise açık uçlu sorulardan oluşacak.

– İmtihan, İngilizce lisan yeterliklerini ölçen milletlerarası imtihanların Türkçe karşılığı niteliğinde

TÜRKÇEDİL, memleketler arası İngilizce lisan yeterliklerini ölçen imtihanların Türkçe için geliştirilen karşılığı olarak yer alırken, Türkçenin milletlerarası alanda sertifikalandırılması ve yaygınlaştırılması açısından kıymet taşıyor.

Sınavın, yurt dışında faaliyet gösteren Türkiye Maarif Vakfı ve Ulusal Eğitim Vakfına bağlı okullarda eğitim gören öğrenciler açısından da Türkçe yeterliğinin belgelendirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Onursal başkanlığını Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yapacağı kongreye alanında uzman konuşmacılar, akademisyenler, öğretmenler katılacak. Kongre’ye gönderilen bildiriler, bilim ve kıymetlendirme şuraları tarafından iki kademeli inceleme sürecine tabi tutulacak, kıymetlendirme sonucunda başarılı görülen bildiriler kongrede sunumu yapılmak üzere davet edilecek.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin öngördüğü niyet dünyasını ve lisanın niyetin şekillenmesindeki rolünü farklı sunum formatlarıyla ortaya koymayı amaçlayan kongrenin ana teması “Dil, Niyet ve Değer” olarak belirlendi.

Bu çerçevede “Duygulardan Manalara: Sosyal-Duygusal Öğrenme Maharetlerinin Bütüncül Gelişim Sürecindeki Rolü, Öğretim Programlarını Zenginleştiren ve Çeşitlendiren Okuryazarlık Hünerlerinden Sistem Fikrine, Erdem-Değer-Eylem (EDE) Çerçevesi: Ahlaki Pusula Olarak Ulusal ve Manevi Kıymetlerimiz, Disiplinler Ortası, Disiplinler Ötesi ve Disiplinler Üstü Bağlamda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Harezmi Eğitim Modeli, Sanat ve Düşünme: Estetik Tecrübe ve Niyet Süreçlerinin Geliştirilmesi, Lisan ve Düşünmenin Köklerinde Öğretmen Rolü, Bilim Dili Olarak Türkçe: Türkçe Alan Marifetleri, Fikirden Üretime: Mesleksel ve Teknik Eğitimde Marifet, Tasarım ve Uygulama Odaklı Yaklaşımlar, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde Öğrenme İspatları: Marifet Odaklı Ölçme ve Kıymetlendirme Yaklaşımları” başlıkları alt temalar olarak ele alınacak.

Kongre kapsamında düzenlenecek panel sunumları; lisan, düşünme ve bedel temelli dönüşümün farklı boyutlarını derinlemesine inceleyecek. Kongrede ayrıyeten canlı sınıf ve öğrenme tiyatrosu uygulamaları da iştirakçilere sunulacak. Canlı sınıflar, düşünme eğitiminde öğretim etkinliklerinin ve sınıfın kendine has öğrenme ortamının canlandırılacağı bir format olurken öğrenme tiyatroları, öğrenme ve öğretmenin bağlam derinliklerini çözümleyecek.

Başvurular 30 Mart-19 Nisan tarihleri arasında

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’yle Lisan ve Kanıda Derinleşme Kongresi’ne müracaatlar, 30 Mart 2026-19 Nisan 2026 tarihleri ortasında yapılacak. Kongreye Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı yurt içi ve yurt dışı kurumlarda misyon yapan öğretmen ve yöneticilerle, ulusal ve memleketler arası üniversitelerde vazife yapan akademisyenler müracaat yapabilecek.

Kongreye dair ayrıntılı bilgilere ulaşmak için .

Onursal başkanlığını Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yapacağı kongreye, alanında uzman konuşmacılar, akademisyenler ve öğretmenler katılacak.

Kongreye gönderilen bildiriler, bilim ve kıymetlendirme konseyleri tarafından iki kademeli inceleme sürecine tabi tutulacak, kıymetlendirme sonucunda başarılı görülen bildiriler kongrede sunumu yapılmak üzere davet edilecek.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin öngördüğü niyet dünyasını ve lisanın fikrin şekillenmesindeki rolünü farklı sunum formatlarıyla ortaya koymayı amaçlayan kongrenin ana teması, “Dil, Fikir ve Değer” olarak belirlendi.

Kongrede ele alınacak başlıklar, şu formda:

“Duygulardan Manalara: Sosyal-Duygusal Öğrenme Marifetlerinin Bütüncül Gelişim Sürecindeki Rolü, Öğretim Programlarını Zenginleştiren ve Çeşitlendiren Okuryazarlık Maharetlerinden Sistem Kanısına, Erdem-Değer-Eylem (EDE) Çerçevesi: Ahlaki Pusula Olarak Ulusal ve Manevi Kıymetlerimiz, Disiplinler Ortası, Disiplinler Ötesi ve Disiplinler Üstü Bağlamda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Harezmi Eğitim Modeli, Sanat ve Düşünme: Estetik Tecrübe ve Niyet Süreçlerinin Geliştirilmesi, Lisan ve Düşünmenin Köklerinde Öğretmen Rolü, Bilim Dili Olarak Türkçe: Türkçe Alan Marifetleri, Kanıdan Üretime: Mesleksel ve Teknik Eğitimde Maharet, Tasarım ve Uygulama Odaklı Yaklaşımlar, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde Öğrenme İspatları: Marifet Odaklı Ölçme ve Kıymetlendirme Yaklaşımları.”

Kongre kapsamında düzenlenecek panel sunumları, lisan, düşünme ve paha temelli dönüşümün farklı boyutlarını inceleyecek. Kongrede ayrıyeten, canlı sınıf ve öğrenme tiyatrosu uygulamaları da iştirakçilere sunulacak.

Canlı sınıflar, düşünme eğitiminde öğretim etkinliklerinin ve sınıfın kendine has öğrenme ortamının canlandırılacağı bir format oluşturacak, öğrenme tiyatrolarıyla da öğrenme ve öğretmenin bağlamı çözümlenecek.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’yle Lisan ve Niyette Derinleşme Kongresi’ne müracaatlar, 30 Mart-19 Nisan’da yapılacak.

Kongreye, MEB’e bağlı yurt içi ve yurt dışı kurumlarda vazife yapan öğretmen ve yöneticiler ile ulusal ve milletlerarası üniversitelerde vazife yapan akademisyenler müracaat yapabilecek.

Kongreye ait ayrıntılı bilgiye, “egitimkongre.meb.gov.tr” adresinden erişilebiliyor.

Bölük, toplantının başında yaptığı konuşmada, dünyanın dört bir yanındaki 7 milyonu aşkın Türk vatandaşının Türkiye’nin global vizyonunun en güçlü insan kaynağı ve istekli elçileri olduğunu belirterek, onların ana vatanla bağlarını muhafazanın ulusal hizmet ve vazife olduğunu söyledi.

Toplantının ana eksenini eğitim siyasetlerinin oluşturduğunu lisana getiren Bölük, yurt dışında yaşayan Türklerin asimilasyonuna karşı en güçlü kalkanın eğitim ve ana lisan olduğunu belirtti.

Milli Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürü Faruk Berat Akçeşme, 13 ülke, 65 kurum, 702 öğretmen ve 13 bin öğrenciyle eğitim faaliyetlerine devam ettiklerini belirtti.

“1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun” kapsamında yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ile kamu kurum ve kuruluşlarının yetişmiş insan kaynağı muhtaçlığını karşılamak emeliyle mecburi hizmet karşılığında lisansüstü seviyede tahsil görmek için yurt dışına burslu öğrenci gönderilen programa ait Akçeşme, şunları kaydetti:

“Şu an 43 ülkede 2 bin 500’ün üzerinde bursiyerimiz var. Bu yıl da nasip olursa 800 civarında öğrencimiz bu programa dahil olacaklar, imtihan süreçleri devam ediyor. Dünden bugüne birtakım 1416’larımızı paylaşalım. Yüzlercesi, binlercesi var ancak herkesin tanıdığı, ön plana çıkan isimlere yer verdik: Adnan Kahveci, Ahmet Taner Kışlalı, Fuat Oktay, Bakanımız Mehmet Bey, Suat Hayri Ürgüplü, Cemal Reşit Rey, Necip Fazıl Kısakürek, Nurettin Topçu, Sabahattin Ali, Suut Kemal Ehil.”

Akçeşme, “Türkiye’deki TEKNOFEST heyecanını hem çeşitli ülkelerdeki soydaşlarımızla hem de ‘gönül coğrafyası’ diye isimlendirdiğimiz coğrafyadaki öğrencilerle paylaşmak büyütmekle alakalı bir çabamız olacak.” dedi.

“8 ülkede 45 bin 925 öğrenciye Türkçe ve Türk kültürü dersi veriliyor”

Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten, yurt dışında verilen Türkçe ve Türk kültürü dersleriyle ilgili Komite’yi bilgilendirdi.

Ökten, 8 ülkede, 766 öğretmenle 45 bin 925 öğrenciye Türkçe ve Türk kültürü derslerinin verildiğini aktararak, “Bakanlığımız Avrupa’da okutulan Çağdaş Lisanlar Merkezine üyelik başvurusunu yapacaktır. Böylece Türkçenin Avrupa’da akreditasyonu kelam konusu olacaktır.” dedi.

Almanya’nın makul bölgelerinde Türkçenin köken lisan olarak kabul edilmediğini söyleyen Ökten, “Köken lisan olarak kabul edilmesi demek, Avrupa Lisanları Ortak Çerçeve Programı ile (CEFR) uyumlu bir halde ölçme değerlendirilmesinin yapılabilir ve okuldaki karnelere işlenebilir olması demek. İnşallah hem Bakanlık olarak hem de desteğinizle Avrupa’da bilhassa karne notu olarak Türkçenin kabul edilebilirliğini artırmamız kıymetli.” sözlerini kullandı.

Ökten, bir lisan öğrenme uygulaması olan Duolingo’nun yerli ve ulusal platformunun yapıldığını belirterek, “DİLİM’ diye, şu anda İngilizce olarak sunumda, herkes erişebilir. İkinci lisan de Türkçe olacak inşallah. Dört lisan hüneri üzerinden DİLİM Türkçe de kullanıcılarla, öğrencilerimizle, talep edenlerle buluşacak.” dedi.

Bakanlık temsilcileri daha sonra milletvekillerinin sorularını yanıtladı.

Ersoy, burada yaptığı konuşmada, “Dünya Lisanlarında Türkçe” sözlüğünün sırf bir referans yapıtı değil, sözlerin izlerini sürerek tarih boyunca kurulan temasların ve ortak yaşanmışlıkların kültürel hafızasını yansıtan kapsamlı bir çalışma olduğunu söz etti.

Medeniyetleri ayakta tutan en kıymetli ögenin lisan olduğunu vurgulayan Ersoy, “Türkçe, tarih boyunca geniş bir coğrafyada varlık göstermiş, ticaret yollarında, ilim meclislerinde, kent meydanlarında, mutfaklarda ve zanaat atölyelerinde dolaşmış bir lisandır.” değerlendirmesini yaptı.

“Atina sokaklarında ‘bakali’ sesini duyarsınız”

Ersoy, Türkçenin farklı lisanlarda bıraktığı izleri de işaret ederek, “Bugün Kosova’da kahvenizi fincanla değil de ‘fincani’ ile içersiniz. Saraybosna’da alışverişin kalbi hala ‘çarşı’da atar. Üsküp’te bir dükkanın tabelasında ‘dukan’ sözüyle karşılaşırsınız. Atina sokaklarında ‘bakali’ sesini duyarsınız, Bükreş’te ‘ciorba’ diye söylem edilen çorba tabiri elbette tanıdık gelir. Sofya’da ise ‘yoğurt’ sözü artık o lisanın doğal bir kesimi olmuştur.” bilgisini paylaştı.

Çalışmanın ortaya koyduğu dataların birtakım lisanlarda iki bini aşan, kimilerinde ise 1500’ün üzerinde Türkçe kökenli sözün kullanımda olduğunu gösterdiğine dikkati çeken Ersoy, Dünya Lisanlarında Türkçe sözlüğünün, farklı lisanlarda yaşayan Türkçe kökenli kelam varlığını sistematik biçimde kayda geçiren ilmi bir envanter niteliği taşıdığını söyledi.

Ersoy, sözlükte sözlerin yaşayan bir öge olarak ele alınmış olmasına vurgu yaparak, “Bu yapıtta gündelik hayatta kullanılan, konuşma ve yazı lisanında karşılığı bulunan sözler temel alınmıştır. Böylece ortaya, geçmişe ilişkin bir listeden fazla bugünün canlı lisan gerçekliğini yansıtan bir tablo çıkmıştır. Bu yaklaşım, çalışmaya hem bilimsel güvenilirlik hem de çağdaş bir perspektif kazandırmıştır.” diye konuştu.

“Türkçe kültürel temas zemini”

Yunus Emre Enstitüsü’nün, Türkçeyi sadece bir lisan öğretimi aracı değil, kültürel temas tabanı olarak ele aldığını belirten Ersoy, Türkçe öğrenen bireylerin birebir vakitte bir düşünme biçimi ve tarih algısıyla da temas kurduğunu söz etti.

Ersoy, kültürel diplomasinin ülkelerin en değerli yumuşak güç ögelerinden biri olduğunu lisana getirerek, ortak sözlerin, kavramların ve anıların milletlerarası ilgilerde görünmeyen ancak tesirli bir bağ oluşturduğunu ve sözlüğün o bağın bilimsel temsiline katkı sunduğunu söyledi.

Türkçenin tarihi derinliğini ve coğrafik genişliğini datalarla ortaya koyan bu çalışmanın, akademik dünyaya yeni araştırma alanları açmasını temenni eden Ersoy, emeği geçen bilim beşerlerine ve kurum mensuplarına teşekkür etti.

Ana lisan ve kültürel hafıza vurgusu

Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy ise 21 Şubat Memleketler arası Ana Lisanı Günü’ne değinerek ana lisanının insanın dünyayı anlamlandırdığı birinci yer olduğunu söyledi.

Lisanın kültürün jenerasyondan nesile aktarılmasındaki temel rolüne dikkati çeken Aliy, “Dünya Lisanlarında Türkçe” çalışmasının Türkçenin hafızasını dünyanın dört bir tarafında görünür kılacağını, geçmişle gelecek ortasında köprü kuracağını tabir etti.

Aliy, projeye katkı sunan akademisyenlere ve araştırmacılara teşekkür ederek yapıtın bilim dünyası için kalıcı bir müracaat kaynağına dönüşmesini ve uzun yıllar bilim dünyasına hizmet etmesini temenni etti.

Toplantıda ayrıyeten, Ulusal Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Lideri Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanı Abdulhadi Turus, Atatürk Kültür, Lisan ve Tarih Yüksek Kurumu Lideri Derya Örs ve Türk Dil Kurumu Lideri Osman Mert yer aldı.

Program, Ankara Müzik ve Hoş Sanatlar Üniversitesi Öğretim Vazifelisi İhtilal Aycan idaresindeki “Azerbaycan Mugam Geleneği Temsilcileri Topluluğu” ve “Türk Eli Topluluğu”nun konseriyle başladı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkçeye harcanan her emeğin, milletin yarınlarına bırakılan en değerli miraslardan biri olduğunu, lisana hizmetin birden fazla vakit görünmeyen, pahası ölçülemeyen bir emek olduğunu söyledi.

Türk Lisanının Kaşgarlı Mahmud’dan Yunus Emre’ye, Ali Şir Nevai’den pek çok bilgeye uzanan kadim bir seyahatle bugüne ulaştığını hatırlatan Ersoy, Türk Lisan Kurumunun Cumhuriyet’in Kurucusu Büyük Lider Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde, Türkçenin sadeleşmesi ve bilimsel gelişimi için tarihi bir rol üstlendiğini tabir etti.

“Türkçeye gösterdiğimiz itina kültürümüze ve geleceğimize gösterdiğimiz özendir”

Bu mirası geleceğe taşımada herkesin sorumluluğu olduğuna işaret eden Ersoy, şunları kaydetti:

“Bugün de tıpkı sorumluluk, öğretmenlerimizin, muharrirlerimizin, akademisyenlerimizin, araştırmacılarımızın ve lisanı ihtimamla kullanan her bir vatandaşımızın omuzlarındadır. Zira Türkçeye gösterdiğimiz itina, aslında kimliğimize, kültürümüze ve geleceğimize gösterdiğimiz itinadır. Bu yüzdendir ki, Türkçeye ihtimam gösteren her öğretmen bir nesli, her muharrir bir kanıyı, her lisan bilimci bir kavramı, her öğrenci bir umudu büyütmektedir. Bu anlayışla Türk Dil Kurumu, lisanımızın gelişmesine, yanlışsız kullanımının yaygınlaşmasına ve bilimsel ve kültürel alanda saygınlığının artırılmasına katkıda bulunan kişi ve kurumları ‘Türk Lisanına Hizmet Ödülleri’ ile onurlandırmaktadır.”

Bu yıl “Türk Lisanına Hizmet Ödülü”ne layık görülen isimlerin, lisanın farklı alanlarına sundukları özgün katkılarla öne çıktığını belirten Ersoy, ödül alan isimleri kutlayarak, Türkçeye gösterdikleri özverili çalışmalar için şükranlarını sundu.

“Artık dünya tarafından resmi biçimde teyit edildi”

Ersoy, UNESCO’nun “15 Aralık” tarihini “Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü” olarak ilan etmesinin kıymetli bir gelişme olduğunu söyledi.

Bu kararın, Türk lisanının ve Türk lisanlarının ortak bir kültürel miras olarak memleketler arası seviyede kabul edilmesini sağladığını lisana getiren Ersoy, bu adımın Türkiye Cumhuriyeti ile başka Türk devletlerinin ortak iradesiyle yürütülen güçlü bir diplomatik muvaffakiyet olduğunun altını çizdi.

Bakan Ersoy, şunları ifade etti:

“Türk lisanlarının, kadim medeniyetimizin temel ögelerinden biri olduğu artık dünya tarafından da resmi biçimde teyit edilmiştir. UNESCO’nun bu kararı, 1893 yılında Orhun Yazıtlarını bilim dünyasına kazandıran Vilhelm Thomsen’in o büyük keşfine atıfla 15 Aralık tarihine manalı bir vurgu yapmaktadır. Bu tarih, Türkçenin esaslı geçmişinin ve tarihî sürekliliğinin sembolüdür. Kararın Türk dünyasının kadim kültür merkezlerinden Semerkant’ta açıklanmış olması ise bu adımın kültürel bütünlüğümüzle ne kadar uyumlu olduğunun güçlü bir göstergesidir.”

“Dilini koruyan, öz benliğini yaşatır”

Ersoy, lisanın bir milletin hem hafızası hem de kalbi olduğunu belirterek, kanıların, hislerin, kültürün ve tarih şuurunun lisan aracılığıyla geleceğe taşındığını aktardı.

Türkçe’nin korunması, geliştirilmesi ve ihtimamla kullanılması için emek veren herkesin, milletin kültürel köprüsünü inşa eden mimarlar olduğunu vurgulayan Ersoy, bu eforlara katkı sunanlara teşekkür etti.

Türk Lisan Kurumunun lisanın, bilim, sanat, bağlantı ve teknoloji üzere geniş alanlarda güçlenmesi ismine çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüğünü vurgulayan Ersoy, Türkçe’nin günlük hayatta ve toplumsal medyada itinayla kullanılmasının değerine değindi.

Ersoy, “Dilini koruyan, öz benliğini yaşatır, lisanına paha veren ise milletinin onuruna ve geleceğine sahip çıkar” dedi.

“Bu merasim, kurumumuzun kararlılığının ve vefa anlayışının doğal bir sonucudur”

Türk Dil Kurumu Lideri Prof. Dr. Osman Mert de her yıl verilen Türk Lisanına Hizmet Ödülleri’nin yalnızca bir teşekkür olmadığını, vefa mükafatı olarak da değerlendirildiğini söyledi.

Mert, şunları kaydetti:

“Bugün ödül takdim edeceğimiz isimler, sadece akademik muvaffakiyet öyküleri yazmadılar. Onlar, Türkçeyi her yerde ve her vakit yaşatmak için emek verdiler, bu ülkenin kültür kalelerinde birer muhabbet ve irfan neferi oldular. Türk Dil Kurumu, bilimi, sanatı, teknolojiyi ve lisanı hayatın her alanında hakim kılma kararlılığını sürdürürken, bu değerli isimler en güçlü destekçilerimiz oldu. Bugün gerçekleştirdiğimiz bu merasim, kurumumuzun kararlılığının ve vefa anlayışının doğal bir sonucudur.”

Türk Lisan Kurumunun bugün 4. Milletlerarası İsim Bilimi Bilgi Şöleni’ne de konut sahipliği yapacağını aktaran Mert, yurt içinden ve dışından isim bilimi alanında çalışan çok değerli akademisyenleri konuk ettiklerini lisana getirdi.

Toplantıda, 16 oturumda sunulacak 68 bildiriyle 634 araştırmacıyı bir ortaya getirdiklerini belirten Mert, isim bilimi alanında yapılacak tartışmaların, kültür ve hafızanın hareket alanlarını derinlemesine inceleyeceğine yürekten inandığını kaydetti.

“2025 Türk Lisanına Hizmet Ödülleri”

Konuşmaların akabinde Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy, “2025 Türk Lisanına Hizmet Ödülleri”ne layık görülenlere plaketlerini takdim etti.

Türkçenin yanlışsız ve anlaşılır biçimde geniş kitlelere ulaştırılmasındaki uzun soluklu başarısı münasebetiyle TRT Türkiye’nin Sesi Radyosu mükafata layık görüldü. Mükafatı Türkiye’nin Sesi Radyosu ismine TRT Dış Yayınlar Dairesi Başkanı Onur Çekici aldı.

Lisanı estetik ve duru bir anlatımla topluma aktaran çalışmaları nedeniyle Başspiker Şener Mete, Türk lisanı araştırmalarına memleketler arası seviyede kıymetli katkılar sağlayan Prof. Dr. Ergin Jable, Türk lehçeleri, lisan tarihi ve mukayeseli lisan çalışmaları alanında öncü çalışmalara imza atan Prof. Dr. Henryk Jankowski, terminoloji alanındaki öncü çalışmalarıyla Türkçenin bilim lisanı kimliğine taraf veren Prof. Dr. Aydın Köksal, Türkçenin dijitalleşmesi, ses teknolojileri ve lisan bilgilerinin işlenmesine yönelik birikiminin yanı sıra TÜBA Mühendislik Tabirleri Sözlüğünün editörü olarak terminoloji alanına özel katkılar sunan Prof. Dr. Bülent Sankur ile halk bilimi, kültür tarihi ve edebiyat araştırmalarıyla Türkçenin kültürel zenginliğine kıymetli izler sunan Prof. Dr. Hacı Ömer Karpuz “2025 Yılı Türk Lisanına Hizmet Ödülü”nü almaya bedel görüldü.

Programa Atatürk Kültür, Lisan ve Tarih Yüksek Kurumu Lideri, Büyükelçi Prof. Dr. Derya Örs, Türk Tarih Kurumu Lideri Prof. Dr. Yüksel Özgen, Atatürk Kültür Merkezi Lideri Doç. Dr. Zeki Eraslan, Atatürk Araştırma Merkezi Lideri Prof. Dr. Ahmet Kılınç da katıldı.

Okullardaki öğretim lisanı ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 49’uncu hususunda “Kurumlarda öğretim lisanı Türkçedir.” kararı yer almaktadır.

Bununla birlikte Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin 10’uncu unsuru birinci fıkrası (ı) bendinde “Derslerin öğretimi Türkçe yapılır. Lakin merkezi imtihan puanı ile öğrenci alan ve önünde hazırlık sınıfı bulunan ortaöğretim kurumlarında matematik ve fen bilimleri kümesi derslerini birinci yabancı lisanla okutabilecek öğretmen bulunması ve en az 10 öğrencinin talep etmesi halinde bu derslerin öğretimi birinci yabancı lisanla de yapılabilir. Özel öğretim kurumlarında ve Memleketler arası Program uygulayan okullarda bu sayı aranmaz.” kararı bulunmaktadır.

Özel ilköğretim kurumlarında uygulanmak üzere Talim ve Terbiye Şurasının 27.06.2025 tarihli 19 sayılı kararı ile onaylanan haftalık ders çizelgesinin “Açıklamalar” kısmı 6’ncı hususunda “5. sınıfta Türkçe, matematik, fen bilimleri, toplumsal bilgiler, din kültürü ve ahlak bilgisi dersleri (20 ders saati) ile en az dört (4) ders saatlik seçmeli dersi tamamlamak kaydıyla imkan ve koşulları uygun olan okullarda isteğe bağlı olarak on yedi (17) ders saatine kadar yabancı dil dersi öğretimi yapılabilir.” sözü yer almaktadır.

Bu kapsamda, üstte belirtilen Yönetmelik kararlarında belirtilen kararlar, Bakanlık onaylı haftalık ders çizelgesinde yer alan açıklamalar ve memleketler arası diploma ve sertifika programları kapsamında yabancı lisanda okutulmasına müsaade verilen dersler dışındaki tüm derslerin Türkçe okutulması zaruridir.

Konuya ait olarak tüm özel okulların 2025-2026 eğitim öğretim yılı başlamadan evvel Valiliklerce bilgilendirilmesi gerekmektedir.

İşte o görüş yazısı;

Ahmet KANDEMİR