Emeklilik keseneğine temel derece ve kademenin kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin önünde olması, emekli maaşı hesaplamasını tesirler ve memur için en yüksek emekli aylığı ve emekli ikramiyesi ödenmesini sağlayan intibakı ve/veya takım derecesi temel alınır.

Memurun emekli aylık ve ikramiyesinin hesaplanmasında temel alınan ögeler:

Emekli aylığı ve emekli ikramiyesi hesabında KHA ve EKEA ve KADRO derecesi temel alınır.

Kazanılmış hak aylığı (KHA) ve Emekli keseneğine temel aylık (EKEA) ayrımı konusunda yaptığımız değerlendirmeler emekli aylıkları ve emekli ikramiyesi açısından 5434 e tabi memurlar hakkında; sırf emekli ikramiyesi açısından da 5510 a tabi memurlar hakkında yapılmaktadır.

KADRO DERECESİ NEDİR:

Memurun vazife unvanı ile direkt bağlıdır. Memur için takım derecesi 5, bilgi hazırlama denetim işletmeni için takım derecesi 3, Teknisyen Yardımcısı için takım derecesi 5, Şef için takım derecesi 3, Şube Müdürü ve üst unvanlar için takım derecesi 1 üzere. Birtakım durumlarda da 657 sayılı Kanun Madde 68/B kararı uygulanarak Kurumların takdiri sonucunda takım dereceleri belirlenir.

Memurun kazanılmış hak aylığı yahut emekli keseneğine temel aylık derecesi takım derecesinden daha düşük olsa bile takım derecesi için öngörülen ek gösterge sayısı uygulanır. Bu bakımdan takım derecesinin ehemmiyeti yüksektir.

NOT: Kıymetlendirme olarak artık muhakkak unvanlarda bulunan memurların da takım derecesinin güncellenmesi gerektiğidir.

Örnek: Yüksek okul mezunu olan şube müdürü, daire başkanı vb. üzere unvanda bulunanların toplam hizmetleri üzerinden yapılan intibaklarında 3 üncü derece 2 nci kademede kalsa dahi, bu durumdaki unvanlar için genel olarak takım dereceleri 1 olduğundan yahut kimi unvanlarda da Kurumlarca 657 sayılı Kanun Madde 68 kararı uygulanarak 1. Derece takım verilir, hasebiyle da 1. Derece için öngörülen ek gösterge uygulanır. Takım derecesi kazanılmış hak aylık yahut emekli keseneğine temel aylık derece ve kademeyle farklı tutulur.

(KHA) KAZANILMIŞ HAK AYLIK DERECESİ VE KADEMESİ NEDİR:

Memurun tahsiline nazaran memurluk hizmeti, mesleği ile ilgili geçmiş olan personellik, esnaflık üzere hizmetleri (Teknik, Sağlık, Öğretmenlik, Avukatlık hizmet sınıfları) ve tekrar kazanılmış hak aylık derecesinde kıymetlendirilmesi gereken öteki müddetler (askerlik, doğum sebebiyle fiyatsız müsaade mühleti vb.) üzere memurun ek gösterge almasını sağlayacak yahut tahsiline nazaran yükselebilecek derece ve kademeyi belirtir. Bu durum ön lisans dahil yüksek tahsil görenler için azami 1 inci derecenin 4 üncü kademesidir. Lise mezunları için 3 üncü derecenin 8 inci kademesidir (sicil notundan ötürü ek kademe olduğunda ise 2 nci derecenin 6 ncı kademesidir)

(EKEA) EMEKLİ KESENEĞİNE ESAS AYLIK DERECE VE KADEME NEDİR:

Memurun, personel, esnaf, memurluk hizmetlerinin tamamı ve kazanılmış hak aylığı intibakında dikkate alınan mühletler temel alınarak yeniden tahsiline nazaran yükselebileceği derece ve kademeyi söz eder. Lakin, bu formda yükselinen derece ve kademenin karşılığı olan ek göstergesi verilmez. Örnek: Emekçi, esnaf memurluk hizmetleri ile birlikte yüksekokul mezunu öğretmen, mühendis, şube müdürü olan bireyler 1 inci derece 4 üncü kademeye gelmiş olsun, lakin örnek bireylerin kazanılmış hak aylığı ise 3 üncü derecenin 3 üncü kademesinde kalsın. Bu durumda olanlardan Öğretmen olan kişi 3600 ek gösterge değil, 2800 ek gösterge,

Mühendis olan kişi 4200 ek göstergeden değil 2800 ek gösterge,

Şube Müdürü 3600 ek göstergeden değil 2800 ek gösterge,

Esas alınarak emekli aylık ve emekli ikramiyeleri hesaplanır, lakin derece ve kademesi ¼ temel alınır.

İşte bu çeşit memuriyet öncesi SSK yahut Bağ-Kur’lu hizmet bulunması halinde, emekli keseneğine temel derece ve kademe, kazanılmış hak aylık derece kademesinin önüne geçmektedir.

Böyle bir durumdaki kişinin emekli olması halinde ise emekli maaşı hesabı değişmektedir.

Buna nazaran, ek gösterge hesabında kazanılmış hak aylık (KHA) derece ve kademesi temel alınırken, göstergede ise emekli keseneğine temel derece ve kademe (EKEA) temel alınmaktadır.

Örnek: Emekli Keseneğine Esas Aylık Derece ve Kademesi 3/5 olan memur için aylık ve ikramiye 657 SK/43 üncü maddedeki karşılığı 1210 olacaktır. Fakat, birebir memurun Kazanılmış Hak Aylık Derece Kademesi 4/2 ise, EK GÖSTERGE olarak Yüksekokul mezunu ise yüksekokul mezunları için tespit edilen 4/2 intibakın karşılığı ek gösterge, değilse yüksekokul mezunu olmayanlar için tespit edilen 4/2 intibakın karşılığı ek gösterge uygulanır.

Emekli aylığı ve emekli ikramiyesi hesabında yukarıda belirttiğimiz süreçler uygulanır.

Sonuç olarak, vazifede yahut emeklilikte ek gösterge alınabilmesi için kesinlikle kazanılmış hak aylık derecesinin, emekli keseneğine temel aylık derecesinden daha yüksek olması gereklidir. Eğer, KHA derecesi EKEA derecesinden düşük ise emekli aylık ve emekli ikramiyesi hesabında EKEA intibakı da dahil temel alınacak fakat ek gösterge daha düşük olacağından aylık ve ikramiye fiyatı da daha az olacaktır.

Peki memur unvanının takım derecesinin 5. Derece takımda kalması emekli aylığı ve ikramiyesini tesirler mi?

Yukarıda yaptığımız açıklamalardan da anlaşılacağı üzere takım derecesinin düşük olması, yani memur takımının 5. Derecede olması emeklilikte rastgele bir eksiltmeye yol açmayacağını söyleyebiliriz. Çünkü, yüksek okul mezunları hizmetlerine nazaran ve ek derece yahut kademelerle kazanılmış hak aylık dereceleri itibariyle 1. Dereceye kadar yükselir ve emeklilikleri de 1. Derece ve ek gösterge üzerinden yapılır.

5434 kapsamındakiler için hem aylık hem de ikramiye hesabı için,

5510 kapsamındakiler için ise yalnızca emekli ikramiye hesabı için

https://www.memurlar.net/hesaplama/emekli-maas/ maaş robotumuz ziyaret edilebilir.

Yargıtay’ın gerekçesi

Diğer yandan belirtmek gerekir ki, Uyuşmazlık Mahkemesinin karar uyuşmazlığı konusunda verdiği kararlar kesin karar söz eder. Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına ilgili bütün mahkeme ve yargı mercileri uymakla yükümlü olmakla bir arada kelam konusu kararlar olayla sonlu bulunduğu ve unsur niteliği taşımadığı için misal işlerde bağlayıcı değillerdir

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

Esas No: 2025/7825

Karar No: 2025/8082

Tarihi: 20.10.2025

BAŞVURU

Başvurucu vekili dilekçesinde; Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim merkezlerinde usta öğretici olarak çalışanların açmış oldukları personellik alacaklarına ait davalarda misyonlu yargı yolunun belirlenmesi bakımından Gaziantep 7. Hukuk Dairesi ile Gaziantep 8. Hukuk Dairesinin kesin nitelikteki kararları ortasında uyuşmazlık bulunduğunu belirterek uyuşmazlığın giderilmesini talep etmiştir.

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ HUKUK DAİRELERİ BAŞKANLAR KURULU KARARI

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Liderler Şurasının 10.09.2025 tarihli ve 2025/4 Karar sayılı kararı ile; Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 12.09.2024 tarihli ve 2024/116 Temel, 2024/789 Karar sayılı kararı; tekrar tıpkı Dairenin 12.09.2024 tarihli 2024/117 Temel, 2024/790 Karar sayılı kararı ile Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 15.05.2025 tarihli ve 2024/1170 Temel, 2025/727 Karar sayılı kesin nitelikteki kararları ortasında Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim merkezlerinde çalışan usta öğreticilerin açmış oldukları personellik alacaklarına ait davalarda misyonlu yargının isimli yargı mı yoksa idari yargı mı olduğu konusunda uyuşmazlık bulunduğu kanaatiyle bu uyuşmazlığın giderilmesi için 5235 sayılı İsimli Yargı Birinci Derece Mahkemeleri İle Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Misyon ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 35/3 kararı uyarınca Yargıtay 9. Hukuk Dairesine başvurulmasına karar verilmiştir.

III. UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE BAHİS KARARLAR

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 12.09.2024 Tarihli ve 2024/116 Temel, 2024/789 Karar Sayılı Kararı ile 12.09.2024 Tarihli ve 2024/117 Temel, 2024/790 Karar Sayılı Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin üstte tarih ve sayısı belirtilen kararları ile; Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim merkezinde usta öğretici olarak çalışanın açmış olduğu kıdem tazminatı talebine ait davada Birinci Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi üzerine davalı vekilince yapılan istinaf başvurusu sonucunda yapılan incelemede, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun (657 sayılı Kanun) 4/A hususu, emsal mahiyetteki Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 17.10.2017 tarihli ve 2017/8705 Temel, 2017/21951 Karar; 14.1.2018 tarihli ve 2018/14813 Temel, 2018/24429 Karar sayılı kararları ile Uyuşmazlık Mahkemesinin 28.01.2019 tarihli ve 2018/891 Temel, 2019/71 Karar; 26.12.2022 tarihli ve 2022/626 Temel, 2022/727 Karar sayılı kararları dikkate alındığında kelam konusu kararlarda Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim merkezinde usta öğretici olarak çalışanların davalı Bakanlık aleyhine açtığı davalarda isimli yargının vazifeli olduğuna karar verildiğinden ve davalı vekilinin uyuşmazlığın temeline ait öbür istinaf sebepleri de yerinde olmadığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353/1-b(1) kararı yeterince davalı tarafın istinaf müracaatının asıldan reddine kesin olarak karar verilmiştir.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 15.05.2025 Tarihli ve 2024/1170 Temel, 2025/727 Karar Sayılı Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin üstte tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim merkezinde usta öğretici olarak çalışanın açmış olduğu kıdem tazminatı talebine ait davada Birinci Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi üzerine, davalı vekilince yapılan istinaf başvurusu sonucunda yapılan incelemede, taraflar ortasında bir iş mukavelesinin bulunmadığı, davacı ile davalı Ulusal Eğitim Bakanlığına halk eğitim merkezi müdürlüğü ortasındaki münasebetin 657 sayılı Kanun’un 89. unsuruna nazaran idarece yapılan görevlendirmeye dayanarak Valilik onayı ile olduğu, misyona alınma, çalışma şartları ile ödenecek fiyatın statü hukuku içinde düzenlendiği, davacının yaptığı işin özel hukuk bağlantısı kapsamındaki iş kontratından çok statü hukukundan kaynaklanan istihdama ait olduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın tahlilinde idari yargının misyonlu olduğu belirtilerek davanın dava koşulu yokluğu nedeniyle yoldan reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinin kusurlu olduğu; gerçekten Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 17.04.2024 tarihli ve 2024/1686 Temel, 2024/7041 Karar; 21.11.2024 tarihli ve 2024/11425 Temel, 2024/15021 Karar; 21.01.2025 tarihli ve 2024/13220 Temel, 2025/723 Karar sayılı kararlarının da bu doğrultuda olduğu gerekçesiyle davalı Bakanlık vekilinin istinaf müracaatının kabulü ile Birinci Derece Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak yine karar kurmak suretiyle 6100 sayılı Kanun’un 114/1-(b) ve 115/2 kararları uyarınca davanın dava koşulu yokluğu sebebiyle metottan reddine kesin olarak karar verilmiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, Milli Eğitim Bakanlığı nezdindeki halk eğitim merkezlerinde usta öğretici olarak çalışanların statü hukukuna tabi olup olmadığı, emekçi sayılıp sayılamayacağı ve buna bağlı olarak yargı yolunun belirlenmesine ilişkindir.

657 sayılı Kanun’un 89. hususunda “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs yahut yaygın eğitim yapan kurumlarda ve gibisi kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine yahut öteki memurlara yahut açıktan atanacaklara fiyat ile ek ders vazifesi verilebilir. Fiyatla okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders vazifesi alacakların nitelikleri ve başka konular ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Heyetinin kararı ile tespit olunur,” kararı yer almaktadır.

Yukarıda yer alan düzenlemeye istinaden çıkarılan Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Vazifesi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik’in 5/2 kararında de, uzman ve usta öğreticilere, 657 sayılı Kanun’un 89. unsuru uyarınca 02.12.1998 tarihli ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Ulusal Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine Ait Esaslar’da belirtilen ölçüde, ek ders vazifesi verilebileceği düzenlenmiştir.

Diğer yandan belirtmek gerekir ki, Uyuşmazlık Mahkemesinin karar uyuşmazlığı konusunda verdiği kararlar kesin karar tabir eder. Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına ilgili bütün mahkeme ve yargı mercileri uymakla yükümlü olmakla bir arada kelam konusu kararlar olayla sonlu bulunduğu ve unsur niteliği taşımadığı için emsal işlerde bağlayıcı değillerdir (Necip Bilge, Hukuk Başlangıcı: Hukukun Temel Kavram ve Kurumları, Ankara, 2000, s.103-104).

Bu açıklamalara nazaran başvurusu konusu Bölge Adliye Mahkemesi kararları ortasındaki uyuşmazlığın, Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim merkezlerinde usta öğretici olarak çalışanların alacaklarına ait davalarda vazifeli yargı yolunun idari yargı olduğuna dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 15.05.2025 tarihli ve 2024/1170 Temel, 2025/727 Karar sayılı kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR

Uyuşmazlığın Ulusal Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitim merkezlerinde usta öğretici olarak çalışanların alacaklarına ait davalarda vazifeli yargı yolunun idari yargı olduğuna dair Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 15.05.2025 tarihli ve 2024/1170 Temel, 2025/727 Karar sayılı kararı doğrultusunda giderilmesine,

Dosyanın Gazientep Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Daireleri Liderler Heyetine gönderilmesine,

Karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemelerinin hukuk dairelerine bildirilmesi için Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine gönderilmesine,

20.10.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.

İntibak süreçleri:
5510 sayılı Kanunda, 5434 sayılı Kanunda olduğu üzere emekli keseneğine temel aylık tabiri bulunmaz.
5510 sayılı Kanunda Sosyal Güvenlik Kurumu prim kesintilerinde memurun almakta olduğu misyon aylığı temel alınır ve prime temel yararlar temel alınarak kesinti yapılır. Memurun hem memurluk mühleti hem personellik yahut esnaflık müddeti olsun bir intibak süreci yapılarak kesintiler belirlenmez.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Unsur 36 kararında belirtilen sınıflarda memurluk misyonunu yapmakta olanlar için bitirmiş oldukları mesleksel okullar sonrası çalışmış oldukları meslekleri ile ilgili geçen müddetlerin memurların kazanılmış hak aylık derecelerini belirleyeceğini belirten kararlar bulunur.

Bu kararlar şöyledir;

“Teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden evvel yurt içinde yahut yurt dışında mesleklerini hür olarak yahut resmi yahut özel kurumlarda ifa edenlerle memuriyetten ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak tekrar memuriyete girmek isteyenlerin teknik hizmetlerde geçen mühletinden bu kanun ve bu kanunun 87 nci unsurunda kelamı edilen kurumlarda geçen müddetin tamamı ve geri kalan müddetin 3/4 ü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak bu mühletler her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle kıymetlendirilir.”

“Sağlık hizmetleri ve yardımcı sıhhat hizmetleri sınıfına girenlerden memurluğa girmeden evvel yurt içinde yahut yurt dışında mesleklerini hür olarak yahut resmi yahut özel kurumlarda yapanlarla, memurluktan ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yine memurluğa girmek isteyenlerin sıhhat hizmetlerinde geçen müddetinden, bu kanun ve bu kanunun 87 nci hususunda kelamı edilen kurumlarda geçen müddetleri ile 196 ncı unsurda belirtilen formda tespit edilecek mahrumiyet bölgelerinde en az 3 yıl çalışanların yahut çalışacak olanların müddetlerinin tamamı ve geri kalan müddetlerinin 3/4 ü toplamı memurlukta geçmiş sayılarak bu mühletlerin her yılı için bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle kıymetlendirilir.”

“Avukatlık hizmetleri sınıfına girenlerin memuriyete girmeden evvel yahut memurluktan ayrılarak avukatlıkla geçirdikleri müddetlerin 3/4 ü memuriyette geçmiş sayılarak, bu müddetlerin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine temel olacak halde kıymetlendirilir.”

“Basın Kartları Yönetmeliğine nazaran, basın kartına sahip olmak suretiyle gazetecilik yaparak memurluğa girenlerin; meslekleriyle ilgili vazifelerde istihdam edilmeleri şartiyle, fiilen gazetecilik yaparak geçirdikleri müddetin 3/4 ü fiilen memuriyette geçmiş sayılarak, bu müddetin her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı bir derece yükselmesi verilmek suretiyle kıymetlendirilir.”
“Özel okullarda öğretmenlik yahut yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet müddetlerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine temel olacak formda kıymetlendirilir.”

Yukarıdaki fıkralara nazaran, pahalandırılacak hizmet mühletinden yalnızca özel kesimde geçen müddet 12 yılı geçmemektedir, kamu kesiminde geçen müddetlerin tamamı bedellendirilmektedir.

HÜKÜMLERİN YORUMU:

657 sayılı Kanundaki bu kararlar ve başka tüm kararlar, hem 5434 hem de 5510’a tabi memurlar için uygulanmaktadır.

Önemli Konu:

Memurların mesleği ile ilgili geçen müddetlerinin kelam konusu kararlar çerçevesinde dikkate alınabilmesi için kesinlikle bireylerin mesleksel okulları bitirdikten sonra geçen mühletler olması ve belirtilen hizmet sınıflarında vazife yapması gerektiğidir. Hakikaten, geçmişte Devlet İşçi Başkanlığının ve günümüzde de Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün (https://yerelyonetimler.csb.gov.tr/personel-gorusleri-i-98889) vermiş olduğu görüşler bu minvaldedir.

5510’a tabi memurlar hakkında uygulanan bu kararlar emekli keseneğine temel aylık intibakı niteliğinde olmayıp, kazanılmış hak aylığı niteliğinde olduğundan memurun almakta olduğu misyon aylığını belirler, misyon aylığını belirleyeceğinden ötürü da misyon aylığını artırmaya katkı sağlar ve Sosyal Güvenlik Kurumu prim kesintilerini belirlemede kullanılan prime temel kar fiyatını da artırabilir. Yapılan bu süreçler de 5510’a tabi memurun emekli kademesinde yalnızca emekli ikramiyesini belirlemede kullanılır.

İntibak süreçleri için sonuç kıymetlendirmemiz;
5510 sayılı Kanuna tabi memurun personel yahut esnaflık müddetlerinin (özel dal için en fazla 12 yılı, kamu dalında geçen müddetler için tamamı) bitirmiş oldukları tahsillerine nazaran meslekleri ile ilgili bir çalışma ise ve bu çalışmaları belgelendirilmiş ve de bu mesleklerini icra eden sınıflarda misyon yapıyorlar ise yeni memurun derece ve kademesini yükseltir, böylelikle misyon aylıkları, hasebiyle da SGK prime temel kar fiyatını artırır.

5510 a tabi memurun emekli ikramiyesi nasıl hesaplanır konusu:
Emekli ikramiyesi hesabı, 5434 sayılı Kanun temellerine nazaran hesaplanacaktır. Bu mevzu 5434 sayılı Kanun Ek Unsur 82 kararında belirlenmiştir. Buna nazaran de, memurun misyonda iken hizmeti, derecesi, kademesi, ek göstergesi bu belirlemede kıymet kazanmaktadır. Münasebetiyle mesleği ile ilgili geçen mühletin az yahut çok olması burada kıymet kazanmaktadır. Sonuçta, emekli ikramiyesinde bir kayıp kelam konusu olmamakta, lakin kesinlikle emekli olunan tarihte memur statüsünde olma şartı aranmaktadır. Bu mevzudaki değerlendirmelerimiz için,

https://www.memurlar.net/haber/1092646/
https://www.memurlar.net/haber/1107902/
adreslerimiz ziyaret edilebilir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm takım ve işçi istihdamı” başlıklı 49 uncu hususunda ise;

“(3) Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm takıma uygun olarak etraf, sıhhat, veterinerlik, teknik, hukuk, iktisat, bilişim ve irtibat, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker üzere uzman ve teknik işçi yıllık kontrat ile çalıştırılabilir. Kontratlı işçi eliyle yürütülen hizmetlere ait boş takımlara ayrıyeten atama yapılamaz. Bu işçinin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları kuraldır. (.)

(5) Üçüncü ve dördüncü fıkra kararları uyarınca çalıştırılacak çalışana her ne isim altında olursa olsun mukavele fiyatı dışında rastgele bir ödeme yapılmaz ve fiyat mahiyetinde birebir ya da nakdi menfaat temin edilmez. Bu işçi hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize kuralı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü unsurunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararlar uygulanır. Bu çalışana ilişkin mukavele örnekleri mukavelenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde Etraf ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. (.)” kararı yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat kararlarına nazaran;

Kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı Kanun’un 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilen kontratlı işçi; kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan kıymetli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için kural olan mecburî ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına muhtaçlık gösteren süreksiz işlerde takım kuralı aranmaksızın istihdam edilen işçi olup çalışma şartları, toplumsal hakları ve seçimine ait kriterler (eğitim seviyesi ve yabancı lisan bilgisi üzere nitelikler) “Esaslar” kapsamında düzenlenmiştir.

Buna rağmen, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu hususunda; kalkınma planı, yıllık program ve iş programında yer alan projelerden bağımsız olarak, unsurda sayılan unvanlarda uzman ve teknik işçinin yıllık kontrat ile çalıştırılması konusunda yönetimlere takdir hakkı verilmiş, kontratlı işçi eliyle yürütülen hizmetlere ait boş takımlara ayrıyeten atama yapılamayacağı ve bu çalışanın, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları gerektiği, bu işçi hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize koşulu aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü unsurunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararların uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere nazaran, belediye ve bağlı kuruluşlarında istihdam edilen kontratlı çalışanın durumu, 657 sayılı Kanun’un 4 üncü unsurunun (B) fıkrası uyarınca öteki kamu kurumlarında istihdam edilen kontratlı işçiden farklılık arz etmektedir.

Belediye ve bağlı kuruluşlarında norm takıma uygun olarak memur takımları temel alınmak suretiyle kontratlı işçi istihdam edildiğinde, bu çalışanın, yürüteceği hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşıması gerektiğinden, kelam konusu işçide aranacak nitelikler konusunda, memurların ilgili takımlara atanma kurallarını düzenleyen, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli Yönetim Birlikleri Çalışanının Vazifede Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik (Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik) kararlarının uygulanması gerekir. Öteki taraftan, kelam konusu kontratlı işçi, Kanun’un 49 uncu unsurunun beşinci fıkrasındaki, “bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize kuralı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararların uygulanacağına” dair düzenlemenin gereği olarak çalışma saatleri, müsaade vb. mali ve toplumsal hakları bakımından, Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temellerdeki kararlara tabi olacaktır.

Bu kararlara nazaran, 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu unsurunun üçüncü fıkrasında, kontratlı işçiyle ilgili olarak özel bir düzenleme yapılmış olduğundan, bu husus kapsamında istihdam edilen kontratlı çalışanın norm takıma uygun olarak ihdas edilmiş memur takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşıması gerekir. Diğer bir tabirle takım unvanının gerektirdiği nitelikleri haiz olup olmadığı belirlenirken, “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Asıllarına Dair Yönetmelik” kararlarının uygulanması gerekir. Aksi takdirde, 657 sayılı Kanun’un 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran programcı konumunda istihdam edilecek kontratlı işçi için Esaslar’a ekli 4 sayılı “Sözleşmeli İşçi Konum Unvanları ile Taban Nitelikleri Gösterir Cetvel” uyarınca aranacak “en az D seviyesinde YDS yahut dengi yabancı lisan bilgisine sahip olmak” kuralının, belediye ve bağlı kuruluşlarında programcı takımında istihdam edilecek kontratlı işçi için de aranması durumunda, tıpkı takımda istihdam edilecek memur ile kontratlı işçi bakımından aranan nitelikler farklılaşacaktır.

Bu prestijle, Sayıştay 3.Dairesinin 18.02.2025 tarihli kararı çerçevesinde, programcı takımında istihdam edilecek kontratlı işçinin, Esaslar’da yer verilen, “Yükseköğretim kurumlarının bilgisayar programcılığı ile ilgili kısımlarından en az önlisans seviyesinde mezun olmak yahut en az önlisans mezunu olmak şartıyla bilgisayar programcılığı alanına ait ders aldığını belgelendirmek yahut bu alanda Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika sahibi olmak ve en az D seviyesinde YDS yahut dengi yabancı lisan bilgisine sahip olmak.” kuralları yerine, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli Yönetim Birlikleri İşçisinin Vazifede Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik’in, “Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 9 uncu hususunun birinci fıkrasının (f) bendindeki “Fakülte yahut yüksekokulların bilgisayar programcılığı ile ilgili kısımlarından mezun olmak” kaidesini haiz olması kâfi olacaktır. Hasebiyle programcı takımında istihdam edilebilmek için aranan kuralları haiz olduğu görüldüğünden, ilgiliye ödenen kontrat fiyatları sonucunda kamu ziyanına sebebiyet verilmediği tespiti yapılmıştır.

Yukarıda yapılan karar ve açıklamalardan bahisle, kamu yönetimine nazaran vazifede ve yükselme imtihanlarında geçerli olan kuralların değiştiği ve farklılaştığı dikkate alındığında, her bir takım için gerekli koşulların bu manada uygun tahlil edilmesi, gereksiz ihtilaflara meydan verilmemesi, hem kamu yönetiminin tutarlılığı ve ciddiyeti, gerekse çalışanın bu süreçte mağdur edilmemesi manasında değerli birer kılavuz olarak dikkate alınmalıdır.

Bugün için genel olarak 65 yaş dolumunu bekleyen memurların büyük bir bölümünün 5434 kapsamında memur olanları kapsadığından değerlendirmelerimizi 5434 kapsamında olanlar için yapmaktayız.

NOT: 5510 ve 5434 kapsamında olanların emekli aylıkları arasındaki farklılıkların nedenleri konusunda yapmış olduğumuz değerlendirmelerimiz için

https://www.memurlar.net/haber/1122234/

adresimiz ziyaret edilebilir.

Görev aylıklarının hesaplanmasında esas alınan kalemler ile emekli aylıklarının hesaplanmasında esas alınan kalemler farklıdır. Sitemizde zaman zaman bu konuda değerlendirmelerimizi yapmış ve emekli aylık ve emekli ikramiye hesaplanması unsurlarının değiştirilmesi gerektiğini belirtmiştik.

5434 kapsamında olan memurların görev aylıklarında esas alınan kalemlerin büyük bir kısmı emekli aylık ve emekli ikramiyesinde dikkate alınmamaktadır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri gereği ödenen zam ve tazminatların hiç biri emekli aylık ve emekli ikramiyesinde dikkate alınmamaktadır. Ayrıca, Kurumlarca ödenen ek ödeme gibi görev aylıklarını artırıcı ödemeler de dikkate alınmamaktadır.

Emekli aylık ve emekli ikramiye hesabında hangi kalemler esas alınmaktadır.

Bunlar;

Devlet memurlarının derece ve kademeleri,

Derece ve kademelerine göre gösterge ve ek gösterge rakamları,

Taban Aylık Katsayısı

Ek gösterge rakamlarına göre gruplandırılan yüzde oranları,

Kıdem aylıkları,

Memur maaş katsayısı,

Bu şekilde yapılan emekli aylık ve ikramiye hesabı sonucunda, görev aylıkları ile emekli aylıkları yarıdan da daha fazla düşmekte ve emekli olmayı geciktirmektedir.

Ek gösterge rakamının yüksek olmasının, makam ve görev tazminatlarının olmasının emekli aylık ve ikramiye tutarının yüksek olmasına olumlu etkisi büyüktür.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununda en son 1995 yılı Ocak ayından itibaren ek gösterge rakamlarında artış yapılmıştır. Hizmet Sınıfları itibariyle ve de unvan itibariyle belirlenmiş olan ek gösterge rakamları o günün şartlarında bir iyileştirme niteliğinde olmuştur.

Ancak, zaman içerisinde 5434 sayılı Kanunun Ek 70 nci maddesinde aylık ve ikramiye hesaplanmasında esas alınan oranların ek gösterge rakamlarına göre ayrıştırılması, aylık ve ikramiye tutarlarının az veya yüksek olmasını gerektirmiş ve ek göstergesi az olanlar aleyhine bir sistemi ortaya çıkarmıştır.

Aleyhte olan bu sistem içerisinde, yine zaman içerisinde bazı kadro görev unvanları için makam tazminatı, temsil ve görev tazminatı uygulamasının getirilmesiyle beraber aradaki uçurum gittikçe açılmıştır.

Bu nedenle, Doktor, Mühendis, Mimar, Müfettiş, Öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, avukat, öğretmen gibi kadro görev ünvanlarında görevlerini yapmakta olan memurların, ayrıca Özellikle idari görevde büyük sorumluluk üstlenmiş olan ŞUBE MÜDÜRÜ ve ŞEF unvanlarında bulunan Devlet Memurlarının ve de emeklilerinin de yararlanabilecekleri bir değişikliğin yapılması faydalı olacaktır. Bu şekilde yapılan değişikliğin en önemli kalemi de Hizmet Sınıfları itibariyle belirlenen EK GÖSTERGE rakamlarında bir artış ile 5434 sayılı Kanunun Ek Madde 70 de belirlenen oranlarda da bir artış yapılması (bu konularda yasal düzenlemeler yapılmış ancak günümüz şartlarında eksik ve yetersiz kalmış duruma gelmiştir), ayrıca makam tazminatı almayanlar için de makam tazminatı tespitinin yapılması gerektiğini değerlendirmekteyiz.

Diğer bir farklılık emekli ikramiyesinin hesaplanma şekline yöneliktir.

Sigortalı çalışanlar ile devlet memuru olarak çalışanlara ödenen kıdem tazminatı ile emeklilik ikramiyesi hesaplama sistemi farklıdır.

Sigortalı olarak çalışanlarda uzun vadeli sigorta kollarına tabi yatırdıkları prim -almakta oldukları ücretlerin tamamı üzerinden- esas alınmakta (Kamu işçilerinde üst sınır olarak en yüksek devlet memurunun bir aylık tutarı esas alınmakta),

Memur olarak çalışanlarda ise emekli keseneklerine esas aylıklar üzerinden kesilen kesenek ve karşılık tutarları esas alınmaktadır.

Devlet memurları için yapılan bu hesaplamada yalnızca intibakları, taban aylığı, kıdem aylığı, en yüksek devlet memuru aylığına karşılık gelen ek göstergeler itibariyle belirli oranları dikkate alınmakta, ancak görevde iken alınan diğer ödeme ve yardımlar -görev ücretleri- esas alınmamaktadır.

Bu durum ise devlet memurları aleyhine olan bir resmi ortaya çıkarmakta, devlet memurunun 30 yıl üzerinden alacağı emeklilik ikramiyesi parası ile işçinin 30 yıla karşılık alacağı kıdem tazminatı parası arasında azımsanmayacak derecede farklı bir meblağ oluşmaktadır.

Ayrıca, Devlet memurlarının emekliliklerinde, ay küsuratlarına da emeklilik ikramiyesi tutarı ödenmemektedir. Bu nedenle; günümüz şartlarına göre, kamu görevini yürütmekte olan bir devlet memuruna ödenecek olan emeklilik ikramiyesi tutarında esas alınacak hesaplama sisteminin değiştirilmesi ve görevde alınan ücretin karşılığı bir ödeme yapılmasının, doğru ve haklı bir değerlendirme olacağını düşünmekteyiz.

Temennimiz, bu konularda da yeni bir yasal düzenlemelerin yapılması, bunun sonucunda da uzunca bir süredir kamu hizmetini yürütmekte olan Devlet memurlarının beklentisinin karşılanmış olacağını, düşünmekteyiz.