657 sayılı kanunda uyuşturucu için farklı bir madde yok

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda “uyuşturucu kullanma” direkt bir disiplin maddesi olarak sayılmıyor. Lakin Kanun’un 125/E maddesinde yer alan “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” kararı, disiplin konseyleri tarafından uyuşturucu kullanımı ve bulundurulması için de uygulanıyor. Bu fiil tespit edildiğinde öngörülen ceza, en ağır disiplin yaptırımı olan devlet memurluğundan çıkarma.

Uyuşturucu kullanan memurlar için Danıştay’dan emsal kararlar

Danıştay 12. Dairesinin 2020/1528 temel, 2020/3135 karar sayılı ve 12 Ekim 2020 tarihli kararında, kan örneğinde uyuşturucu tespit edilen ve isimli yargıdaki tabirinde kullanımı kabul eden bir öğretmen hakkında verilen devlet memurluğundan çıkarma cezasında hukuka karşıtlık bulunmadığına hükmedildi. Kararda, öğretmenin toplumun ahlaki ve kültürel pahalarını benimseyip öğrencilerine aktarmakla yükümlü olduğu, bu fiilin memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak yüz kızartıcı hareket niteliğinde bulunduğu vurgulandı.

Dairenin 23 Mayıs 2008 tarihli, 2006/1541 temel, 2008/3078 karar sayılı bir öteki kararında ise infaz ve müdafaa memuru olan davacının “kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak” cürmünden sübuta eren hareketinin birebir gerekçeyle devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirdiği, işlemde yöntem ve yasaya terslik bulunmadığı sonucuna varıldı.

Usul yanlışı cezayı iptal ettirebiliyor

Emsal davalarda dikkat çeken nokta, mahkemelerin birçok vakit fiilin tartısını değil, savunma hakkının adabına uygun tanınıp tanınmadığını denetlemesi. 657 sayılı Kanun’un 129. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen son savunma hakkı tarzına uygun kullandırılmadan verilen cezalar, bu münasebetle iptal edilebiliyor.

Mahkumiyet varsa süreç farklı işliyor

Uyuşturucu kullanımı değil de uyuşturucu ticareti üzere bir cürümden 1 yıl yahut daha fazla mahpus cezasına taammüden mahküm olan memurlar için farklı bir karar devreye giriyor. 657 sayılı Kanun’un 48/A-5 maddesi uyarınca bu durum, kişinin devlet memurluğuna atanma ve memuriyeti sürdürme hakkını süresiz olarak ortadan kaldırıyor.

Keçiören’de süreç nasıl işleyecek

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Keçiören Belediyesindeki 129 kuşkulu hakkında “kullanmak için uyuşturucu yahut uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak ve kullanmak” kabahatinden süreç yapılmasını istedi. Kullanılan maddenin belirlenmesi için kan, kıl ve idrar örneği alınması talimatı da verildi. Yapılacak sürecin yargıdan dönmemesi için şüpheliler hakkındaki disiplin sürecinin tarza uygun yürütülmesi, savunma hakkına dikkat edilmesi sonra da Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla süreçlerin tamamlanması gerekiyor.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Erzurum Ortaokulu’nda kontratlı Türkçe öğretmeni olarak vazife

yapmakta olduğunu, eşinin taşikardi rahatsızlığından ötürü hayati tehlikesinin bulunduğunu, tam teşekküllü hastane olan Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi ya da Erzurum Şehir Hastanesinde tedavisinin yapıldığını, Erzurum ilçesinden tedavisi için İl merkezine gidiş gelişlerinin güç olduğunu belirerek, merkez ilçelere (Palandöken, Yakutiye, Aziziye) naklini talep etmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

V. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

10. Başvuran, Erzurum ili ilçesinde kontratlı öğretmen olarak görev yapmakta olup, eşinin “Supraventriküler Taşikardi (SVT)” rahatsızlığı sebebiyle tedavisinin sürdürülebileceği il merkezine (Yakutiye, Palandöken, Aziziye ilçeleri) atanmasını yahut görevlendirilmesini talep etmektedir.

13. Başvuranın vazife yeri olan İlçesindeki devlet hastanesinin 2. basamak sıhhat kuruluşu olduğu ve bünyesinde kardiyoloji uzmanı bulunmadığı, hastanın takip ve tedavisinin Kurumlarında yapılamayacağının Karayazı Kaymakamlığı Karayazı Türk Eczacıları Birliği İlçe Devlet Hastanesi’nin 22.01.2026 tarih sayılı resmi yazısıyla sabit olduğu, başvuranın eşinin, acil müdahale gerektiren atakları sırasında başvurabileceği 3. basamak sağlık tesislerinin (Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Erzurum Şehir Hastanesi) ise il merkezinde yer aldığı anlaşılmıştır.

14. Dosya kapsamında yer alan yönetim yanıtlarında da belirtildiği üzere İlçesi ile İl merkezindeki hastaneler bölgesi arasındaki uzaklığın 112 kilometre olduğu ve kelam konusu güzergahta karayolu ulaşımının ortalama 1,5 saat sürdüğü görülmektedir. Somut olayda, kalp atım suratının 234/dk düzeylerine ulaştığı ve şuur kaybı (senkop) tablosunun geliştiği anlaşılan hastanın, acil ve nitelikli tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyduğu açıktır. Bünyesinde kardiyoloji uzmanı bulunmayan ilçe hastanesi şartlarından, tam teşekküllü bir merkeze karayolu ile yapılacak 1,5 saatlik bir sevkin; hastanın içinde bulunduğu klinik

tablonun ciddiyeti gözetildiğinde, hayat hakkı bağlamında telafisi güç tıbbi riskler barındırabilecektir.

15. Anayasa’nın 17′ nci maddesinde herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını muhafaza ve geliştirme hakkına sahip olduğu teminat altına alınmıştır. Bununla birlikte Anayasa’nın 56′ ncı maddesinde yer alan sıhhat hakkı; niteliği gereği devlet tarafından olumlu müdahale gerektiren olumlu statü hakları arasında yer

almaktadır. Bu hakkın bir gereği olarak devlete, sadece sıhhat hakkına erişmek isteyen kimselere müdahale etmeme değil, tıpkı vakitte bireylerin sıhhat hakkına erişiminde etkin bir rol oynama ödevi yüklenmektedir.*

*-Kamu Denetçiliği Kurumu, Tavsiye Kararı, Başvuru No:2025/13674, K.T.19.01.2026

16. Ayrıca İdare hukukunda takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu faydası ve hizmet gerekleri ile sonludur. Gözübüyük*, yönetimin; bir yetkiyi kullanmasının, belirli bir şeyi yapmasının ya da belirli bir davranışta bulunmasının kesin bir halde buyrulması olarak söz ettiği bağlı yetkinin aksine; yetkiyi

kullanmakta yahut kullanmasının gereklerini saptamakta az ya da çok serbestisinin bulunmasını yani yönetimin birden çok tahlil yoluna sahip olmasını, takdir yetkisi olarak nitelendirmektedir.

*- GÖZÜBÜYÜK A. Onur, Yönetsel Yargı, Güncelleştirilmiş 30. Basım, Turhan Kitabevi, Ankara, 2010, s.241.

17. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, Valilik makamına il içindeki kamu vazifelilerinin misyon yerlerini değiştirme yahut görevlendirme konusunda yetki sunmaktadır. Dakikaların dahi ölümcül sonuçlar doğurabileceği hayati bir kardiyolojik rahatsızlıkta, bürokratik mahzurların ve formu mevzuat yorumlarının insan hayatının önüne geçmesi “ölçülülük”* ve “hakkaniyet”** unsurlarıyla bağdaşmamaktadır. İdare her ne kadar kontratlı işçi mevzuatının lafzi yorumundan hareketle başvuranın il içi görevlendirme talebine olumlu karşılık vermemiş olsa da; idari düzenlemelerin Anayasa ile teminat altına alınan ömür hakkı ve sıhhat hakkının özünü zedeleyecek halde katı uygulanmaması gerekmektedir. Bu kapsamda yönetimin takdir yetkisini, anayasal teminat altındaki ömür ve sıhhat hakkını koruyacak yönde kullanarak başvuranın eşinin 3. basamak sıhhat tesislerine acil erişimini sağlayacak bir idari süreç tesis etmesi gerekmektedir.

*- Ölçülülük unsurunu kısaca; alınan önlemin, ulaşılmak istenen hukuka uygun hedefi gerçekleştirmek bakımından en uygun ve hakları mümkün olan en az biçimde sınırlayacak ve de bireye verilecek ziyanla kamunun elde edeceği fayda arasında en yüksek istikrarın sağlanmasına hizmet edecek formda belirlenmesini sağlayacak ölçüt olarak tanımlamak mümkündür. (LOCKYDON, “Administrative Law-Europeanisation and Proportianality” (Aktaran:OĞURLU, Karşılaştırmalı İdare Hukukunda Ölçülülük İlkesi, s.177).

**- Kararın müspet hukuk kurallarının yanında bilhassa hukuk kurallarının boşluklarını doldurmak ve müspet hukukun yetersizliklerini telafi etme hedefine yönelik olarak uygulanması (Sohn, L. B. (1988). Equity in international law. American Society of International Law Proceedings, Vol. 82, 277-291.) ve adaletli bir sonuca ulaşılmasıdır. (Lowe, V. (1989). The role of equity in international law. Australian Year Book of International Law, 12, 54-81.)

18. Dosya kapsamında; başvuranın eşinin sıhhat durumundaki aciliyet, hastalığın risk potansiyeli ve İlçesinin 3. basamak sıhhat tesislerine olan 112 km’lik fiziki uzaklığı birlikte değerlendirildiğinde, yönetimin kamu gücünü ve takdir yetkisini başvuranın eşinin sıhhat ve hayat hakkını koruyacak yönde kullanması gerektiği bu kapsamda hayati tehlike arz eden sıhhat mazereti nedeniyle, 3. basamak sıhhat kuruluşlarına acil erişim imkanı bulunan merkez ilçelerden birine (Aziziye, Palandöken yahut Yakutiye) başvuranın atanması yahut görevlendirilmesi konusunda yönetimlere tavsiyede bulunulmasının hukuka,

hakkaniyete ve insan haklarına uygun olacağı sonuç ve görüşüne varılmıştır.

VII. KARAR

-Açıklanan münasebetlerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

-Başvuranın; eşinin hayati tehlike arz eden sıhhat mazereti kapsamında, 3. basamak sıhhat kuruluşlarına acil erişim imkanı bulunan merkez ilçelere (Aziziye, Palandöken yahut Yakutiye) görevlendirmesinin/atamasının yapılması konusunda ERZURUM VALİLİĞİNE VE MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili yönetimler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek sürecin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin mecburî olduğuna,

-Kararın BAŞVURANA ve ERZURUM VALİLİĞİ ile MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA bildirimine,

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuksal münasebetler ve mevzuat yönünden mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 24/07/2026 tarih ve 2026/13941-S.26.18928 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR

Baba KDK’ya sebep başvurdu?

Başvuran baba, ilkokul müdürlüğünün 13 Mart 2026 tarihli yazısıyla, çocuğunun eğitim sürecini takip etme ve pedagojik muhtaçlıklarını destekleme hakkının velayet sahibi annenin isteğine bağlandığını, bunun Anayasa’ya, Türk Medeni Kanunu’na ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına ters olduğunu ileri sürdü. Başvuran; ret sürecinin iptalini, bilgi alma hakkı önündeki “veli onayı” mahzurunun kaldırılmasını ve okul idaresi hakkında idari inceleme başlatılmasını talep etti.

Okul idaresi ise mahkeme kararıyla velayetin annede olduğunu, Okul Öncesi ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi uyarınca öğrencinin yasal sorumluluğunu velinin üstlendiğini, velinin taleplerin karşılanmasına müsaade vermemesi sebebiyle bilgilerin paylaşılamayacağını savundu.

Velayet hakkı kimdeyse karar yetkisi onda

KDK kararında, velayetin sırf bir hak değil birebir vakitte vazife ve yükümlülük niteliğinde bir hukuksal kurum olduğu vurgulandı. Türk Medeni Kanunu’nun 336’ncı maddesi uyarınca evliliğin sona ermesi halinde velayet eşlerden birine veriliyor ve velayet kendisine bırakılan ebeveyn, çocuğun fizikî, duygusal, zihinsel ve ahlaki gelişimini en uygun halde destekleyecek kararları almakla yükümlü tutuluyor.

KDK’ya nazaran, boşanma sonrasında velayeti bulunmayan ebeveynin müşterek çocuğun bilgilerine erişmesi, velayet sahibi ebeveynin isteğiyle mümkün. Bunun için sistemde velayet sahibi ebeveynin müsaade vermesi kâfi.

Kişisel ilgi fakat mahkeme kararıyla kurulabilir

Kararda, TMK’nın 182’nci maddesine nazaran boşanma halinde velayeti kendisine bırakılmayan eş ile çocuk arasındaki ferdî bağın hakim tarafından düzenleneceği hatırlatıldı. TMK’nın 326’ncı maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca da velayeti bulunmayan ebeveyn ile çocuk arasında ferdî bağ kurulması lakin mahkeme kararıyla mümkün.

KDK, hakim tarafından şahsî bağ kurulmasına dair bir karar verilmedikçe, velayet sahibi ebeveynin isteği olmadan yönetimin aksi yönde süreç yapma yetkisinin bulunmadığını belirtti. Buna nazaran ebeveynler anlaşamadığında talep, şahsî münasebete karar veren mahkemeye sunulabilecek; mahkeme gerekli görürse pedagog ve toplumsal inceleme raporu almak suretiyle karar verecek.

Belirleyici unsur çocuğun üstün yararı

KDK, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 3’üncü maddesi uyarınca çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde temel unsurun çocuğun üstün faydası olduğunu vurguladı. Kararda, velayeti bulunmayan ebeveynin çocuğun eğitimiyle ilgili bilgi alma isteğinin anlaşılır olduğu, bu durumun teşvik edilmesi ve tarafların anlaşması için uğraş gösterilmesi gerektiği tabir edildi.

Ancak taraflar anlaşamadığında bu erişimin sırf yargı kararı ya da velayet sahibi ebeveynin onayıyla mümkün olmasının; çocuğun üstün faydasının korunması, ferdî dataların güvenliği ve özel hayatın kapalılığı prensipleriyle uyumlu olduğu değerlendirildi. Kararda ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarına atıfla, çocuk ile ebeveyn menfaatleri arasında adil bir istikrar kurulması gerektiği, bu istikrarda çocuğun menfaatlerine özel değer verilmesi gerektiği belirtildi.

KDK başvuruyu reddetti

Yapılan kıymetlendirme sonucunda KDK; velayet hakkı bulunmayan ebeveynin eğitim bilgilerine erişiminin yahut okulda görüşmesinin velayet sahibi ebeveynin onayına bağlı tutulmasının yürürlükteki mevzuata ve çocuğun üstün faydası prensibine uygun olduğuna, yönetimin sürecinde hukuka yahut adalete karşıtlık bulunmadığına hükmederek müracaatın reddine karar verdi. Karar, başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına bildiri edilecek.

İşte Kamu Denetçiliği Kurumunun kararı

Çocuğun velayetinin mahkeme kararı ile anneye verildiği, eğitim bilgilerinin öteki ebeveyne verilmesi konusunda karar verme yetkisinin velayet kendisinde olan tarafta olduğu, velayet hakkı bulunmayan ebeveynin eğitim bilgilerine erişiminin ya da okulda görüşmesinin mahkeme velayet hakkı kendisine verilen ebeveynin onayına bağlı tutulmasının, yürürlükteki mevzuata ve çocuğun üstün faydası unsuruna uygun olduğu, ebeveynlerin boşanması gerçekleştiğinde annelik ve babalık sıfatları ile çocukları ile olan alakalarının devam etmesi gerekse de şahsî münasebetin öncelikle tarafların kendi aralarında anlaşması ile mümkün olduğu, lakin velayet kendisinde bırakılan tarafın onayının olmaması halinde çocukların yüksek faydası dikkate alınarak mahkeme tarafından tesis edileceği, bu talep ferdî bağa karar veren mahkemeye sunulduğunda mahkemenin gerekli görürse pedagog ve toplumsal inceleme raporu almak suretiyle karar tesis edeceği, buna rağmen ebeveynlerin anlaşamadığı bir hususta velayet kendisinde olan tarafın isteği halefine yönetimin aksi yönde karar verme yetkisinin mevcut olmadığı, hakkında Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 03/06/2026 tarih ve 2026/9225-S.26.12886 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. 1. Başvuran Kurumumuza yaptığı başvuruda özetle; İlkokulu Müdürlüğü’nün 13.03.2026 tarihli sayılı yazısıyla, Anayasa, Türk Medeni Kanunu ve yerleşik Yargıtay içtihatlarını göz ardı ederek çocuğunun eğitim sürecini takip etme ve pedagojik muhtaçlıklarını destekleme hakkını velayet sahibi annenin keyfi isteğine bağladığını, bu sebeple okul müdürlüğünün hukuka ters süreç tesis ettiğini ileri sürerek kelam konusu ret sürecinin iptalini, eğitim ve rehberlik sürecine ait bilgi alma hakkı önündeki “veli onayı” pürüzünün kaldırılmasını ve okul idaresi hakkında idari inceleme başlatılmasını talep etmektedir.

V. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

9. Başvuran özetle, velayeti kendisinde olmayan çocuğunun eğitim ve gelişimiyle ilgili süreçleri takip etme talebinin reddedilmesinin hukuka alışılmamış olduğu savıyla Kurumumuza başvurmuştur.

10. İdare ise öğrenci velisi olarak görünen anne ile irtibat kurulduğunu ve talep hakkında bilgilendirildiğini, annenin 12.03.2026 tarihli dilekçesinde 26.05.2023-06.11.2025 tarihli İstanbul Anadolu 6. Aile Mahkemesi kararına nazaran velayetin kendisinde olduğunu belirttiğini ve bu kararın bir örneğini müdürlüğe ibraz ettiğini, Okul Öncesi ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 17. maddesi uyarınca öğrenci velisinin kim olduğunun belirlenmiş olduğunu ve uyuşmazlık hallerinde yargı kararına nazaran süreç yapılacağını, velayetin devam eden yargılama sürecinde ise okul kayıtlarının temel alınacağını, münasebetiyle öğrencinin yasal sorumluluğunu anne üstlendiği için okul idaresi olarak tüm iş ve süreçlerde karar yetkisinin öğrencinin velisine ilişkin olduğunu, velinin dilekçedeki taleplerin karşılanmasına müsaade vermemesi sebebiyle kelam konusu taleplerin yerine getirilemeyeceğini ve yeni bir gelişme ya da isimli makamlarca verilecek karar durumunda müdürlüğe bilgi verilebileceğini söz etmiştir.

11. Öncelikle taraflar boşandığında mahkeme kararı ile velayeti kendisine verilmemiş olan tarafın velayet kendisinde olan ebeveynin isteğiyle müşterek çocukların bilgilerine erişilmesi mümkündür. Bunun için sistemde mahkemece velayet kendisinde olan ebeveynin müsaade vermesi kafidir. Başvuran velayet kendisinde olan ebeveynin isteği hilafına yönetimden mahkeme kararında yer almayan yetkiyi kullanmasını talep etmektedir. Bu durum, her iki ebeveynin kendilerinin çözmesi, çözemedikleri durumda Mahkemenin çocuğun üstün faydası uyarınca karar tesis etmesi gereken bir mevzudur. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 3. maddesi uyarınca çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde temel prensip çocuğun üstün faydasıdır. Bu prensip ile ebeveynlerin hak ve menfaatlerinden bağımsız olarak çocuğun fizikî, ruhsal ve toplumsal gelişiminin korunması amaçlanır. Bu kapsamda, Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesi’nin 9. maddesi, Çocuklarla Kişisel İlişki Kurulmasına Dair Avrupa Sözleşmesi 4. maddesi ve Anayasa’nın 41. maddesinde, çocuğun yüksek faydasına alışılmamış olmadıkça anne ve babasıyla şahsî ve direkt bağlantı kurma ve sürdürme hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir.

12. Velayet; anne ve/veya babaya, çocuğun kişilik haklarını, bedensel ve ruhsal gelişimini, eğitimini, bakım ve korunmasını sağlama konusunda verilen ve niteliği prestijiyle sadece bir hak olmayıp birebir vakitte bir vazife ve yükümlülük olarak kabul edilen bir hukuksal kurumdur. Çocuğun menfaatlerini müdafaa ve geliştirme hedefine hizmet eden velayet, çocuğun üstün faydası unsuruna dayalı bir düzenlemedir. Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesi uyarınca evliliğin sona ermesi halinde velayet, eşlerden birine verilmektedir. Bu bağlamda, velayet kendisine bırakılan ebeveyn, çocuğun fizikî, duygusal, zihinsel ve ahlaki gelişimini en yeterli biçimde destekleyecek kararları almakla yükümlüdür.

13. TMK’nın 182. maddesi uyarınca boşanma yahut ayrılık halinde, velayet kendisine bırakılmayan eş ile çocuk arasındaki şahsî alakanın hakim tarafından düzenleneceği; bu düzenlemede çocuğun sıhhat, eğitim ve ahlaki faydalarının temel alınacağı karar altına alınmıştır. Bu düzenlemenin amacı, evlilik birliği mühletince kurulan ebeveyn-çocuk münasebetinin boşanma sonrasında da devamını sağlamaktır. Hakikaten velayet hakkı kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun gelişim sürecine ait bilgi sahibi olma ve onunla duygusal bağını sürdürme isteği, hem ebeveynin hem de çocuğun temel haklarından biri olarak kabul edilmektedir (ERLÜLE, Fulya, “Yargıtay Kararları Çerçevesinde Velayetin Kullanılmasına YetkiliOlmayan Tarafın Çocuğu Ziyaret Hakkı”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 9, Sayı 2,2018).

14. TMK’nın 323. maddesi de ana ve babadan her birine, velayeti altında bulunmayan çocukla uygun şahsî münasebet kurulmasını isteme hakkı tanımaktadır. 326. maddesinin üçüncü fıkrasına nazaran ise çocuğun velayetinin kendisine bırakılmadığı ebeveyn ile çocuk arasında ferdî bağlantı kurulması, fakat mahkeme kararıyla mümkündür. Hakim tarafından şahsî bağ kurulmasına dair bir karar verilmedikçe velayet hakkına sahip olan ebeveynin isteği olmadan yönetimin aksi yönde süreç yapma yetkisi bulunmamaktadır.

15. Velayet hakkı elinde olmayan ebeveynin çocuğun eğitimi ile ilgili bilgi alma isteği anlaşılır olup bu durum özel olarak teşvik edilmeli, tarafların anlaşması için efor gösterilmedir. Fakat taraflar anlaşamadığında, bu erişimin lakin yargı kararı ya da velayet sahibi ebeveynin onayıyla yapılabilmesi, çocuğun üstün faydasının korunması, ferdî bilgilerin güvenliği ve özel hayatın saklılığı unsurlarıyla uyumludur. Çocuğun eğitimi ile ilgili tüm kararların alınmasında ve süreçlerin yürütülmesinde belirleyici olan prensip çocuğun üstün faydasıdır. Bu unsur hem ulusal mevzuatla hem de memleketler arası mukavelelerle garanti altına alınmıştır. Birebir biçimde Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kararlarında de çocuğun hem anne hem babasıyla alaka kurma hakkı korunmuş, bununla birlikte bu alakanın nasıl ve ne formda kurulacağı yeniden çocuğun faydası temelinde belirlenmiştir. Bu kapsamda, her ne kadar velayet üzerinde bulunmayan ebeveynin bilgi alma hakkı değerli olsa da bu hakkın sonları çocuğun güvenliği, yüksek faydası ve velayet düzenlemesiyle belirlenmelidir.

16. Çocukla şahsî alaka kurma hakkı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarında özel hayata ve aile hayatına hürmet hakkı çerçevesinde kıymetlendirilmektedir. AİHM’e nazaran; aile hayatına hürmet hakkı kapsamındaki negatif ve müspet yükümlülükler arasındaki sonları kesin biçimde tanımlamak mümkün değildir. Bu sebeple ilgili makamlar her iki yükümlülük çerçevesinde muhakkak bir takdir alanına sahiptir ve bilhassa her iki durumda da kamusal makamlarca olayın bağlamı ve müdahalenin çeşidine nazaran birey menfaatleri ile toplum menfaatleri ve çocuk ile ebeveyn menfaatleri arasında adil bir istikrar kurulmasına ihtimam gösterilmesi gerekmektedir. Bu istikrarın tesisinde de niteliği gereği çocuğun menfaatlerine özel bir ehemmiyet verilmelidir. (Bkz: Hokkanen/Finlandiya, B.No: 19823/92, 23.09.1994, §55; Hoppe/Almanya, §49).

17. Aile hayatına hürmet hakkına yönelik negatif ve olumlu yükümlülükler yerine getirilirken olayın bağlamı ve müdahalenin çeşidine nazaran, birey menfaatleri ile toplum menfaatleri ve çocuk ile ebeveyn menfaatleri arasında adil bir istikrar kurulmasına itina gösterilmesi gerekmektedir. Alınan önlemler, çocuğun eğitimi, sıhhati ve ahlaki ile çocuk ve ebeveynin hak ve özgürlüklerini koruyacak formda tasarlanmalı ve bu istikrarın tesisinde elbet öncelikli olarak “çocuğun menfaatleri” dikkate alınmalıdır (Kamu Denetçiliği Kurumu, Başvuru No: 2017/132, 12.12.2017, §40).

18. Velayetin anne ya da baba taraflardan birine verilmiş olması ve başka ebeveyn ile çocuk arasındaki şahsî alakanın mahkeme kararıyla düzenlenmiş bulunması karşısında, çocuğa ait bilgi paylaşımının kapsamı ve hudutlarının da velayet düzenlemesi ve yargı kararları çerçevesinde belirlenmesi gerekmektedir. Öte yandan, çocuğun üstün faydası unsuru yeterince çocuğa ait şahsî bilgilerin korunması, özel hayatın saklılığının sağlanması ve eğitim sürecine ait süreçlerin velayet hakkına sahip ebeveynin sorumluluğunda yürütülmesi temeldir. Bu bağlamda, velayet hakkı bulunmayan ebeveynin çocuğun eğitimine ait bilgilere erişiminin, lakin mahkeme kararı ya da velayet sahibi ebeveynin açık isteğiyle mümkün olabileceği için yönetimin bu çerçevenin dışına çıkarak tek taraflı bir süreç tesis etmesinin hukuken imkan dahilinde değildir.

19. Kurumumuzca yapılan kıymetlendirme sonucunda; çocuğun velayetinin mahkeme kararı ile anneye verildiği, eğitim bilgilerinin başka ebeveyne verilmesi konusunda karar verme yetkisinin velayet kendisinde olan tarafta olduğu, velayet hakkı bulunmayan ebeveynin eğitim bilgilerine erişiminin ya da okulda görüşmesinin mahkeme velayet hakkı kendisine verilen ebeveynin onayına bağlı tutulmasının, yürürlükteki mevzuata ve çocuğun üstün faydası prensibine uygun olduğu, ebeveynlerin boşanması gerçekleştiğinde annelik ve babalık sıfatları ile çocukları ile olan münasebetlerinin devam etmesi gerekse de şahsî bağlantının öncelikle tarafların kendi aralarında anlaşması ile mümkün olduğu, lakin velayet kendisinde bırakılan tarafın onayının olmaması halinde çocukların yüksek faydası dikkate alınarak mahkeme tarafından tesis edileceği, bu talep şahsî ilgiye karar veren mahkemeye sunulduğunda mahkemenin gerekli görürse pedagog ve toplumsal inceleme raporu almak suretiyle karar tesis edeceği, buna rağmen ebeveynlerin anlaşamadığı bir bahiste velayet kendisinde olan tarafın isteği halefine yönetimin aksi yönde karar verme yetkisinin mevcut olmadığı, bu sebeplerle İdarenin sürecinde hukuka yahut adalete terslik bulunmadığı tespit edilmiştir.

VII. KARAR

-Açıklanan münasebetlerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

-Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA bildirisine;

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde türel münasebetler ve mevzuat yönünden mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 103/06/2026 tarih ve 2026/9225-S.26.12886 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR

Bu fikri eşi ve çocuklarıyla paylaşan Abbak, ailesinin de onayıyla okulun üretimi için Aydın Valiliği ile bağlantıya geçti.

Yapılan görüşmelerin akabinde Valilik ile Abbak ortasında okulun tekrar inşası için protokol imzalandı. Müdürlüğünü yaptığı okulun inşası için birinci adımı atan 55 yaşındaki Abbak, AA muhabirine, mevcut okul binasının yetersizliğini ve yeni bir binaya muhtaçlık duyulduğunu görünce okulun imalini üstlenmek istediğini anlattı.

Valilik ile imzalanan protokol ile bu fikrinin gerçekleştiğini belirten Abbak, şöyle konuştu:

“Okulumuzun muhtaçlığı vardı. Ben de şöyle bir şey düşündüm. Üç evladımız oldu. Devletimizden aldığımız maaşla bu evlatlarımı okuttum. 27 yıllık devlete olan hizmetim mühletince vazifemi en âlâ biçimde yapmanın uğraşı içerisinde oldum lakin insanız eksiğimiz, yanılgımız olmuş olabilir. Devletimizin bize hakkı geçmiş olabilir. Ben bunu bir biçimde, devletin şayet bende bir hakkı varsa o hakkına karşılık devletimle helalleşme ismine yaptım. Devletin hakkı 86 milyonun hakkı. O niyetle bu işe giriştik. Çok memnunum. İnşallah bu duyguyu herkes tadar diyorum. Ben binayı tam kendim yaptıracağım. Yani nakit olarak bir bağışım olmadı ancak temelden başlayıp inşa ederek bakanlığımıza teslim edeceğim.”

– “Çocukları çok seviyorum”

Abbak, öğretmenliğin sevgi ve merhamet mesleği olduğunu vurgulayarak, öğrencilerini çok sevdiğini tabir etti.

Ülkenin geleceğinin eğitimden geçtiğini belirten Abbak, şunları kaydetti:

“Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün de dediği üzere ‘Eğitimdir ki bir ülkeyi hür, bağımsız, ulu kılar. Ya da esarete ve sefalete sürükler.’ Bu hislerle meslek hayatımı devam ettirdim. Çalışma hayatımda belirli bir birikimimiz oldu. Dünya fani, süreksiz… Bu dünyadan göçüp gittiğimizde ardımızda bir hatıramız, bir yapıtımız kalsın diye düşündüm. Natürel ki öğretmenlik yaparken de öğrenciler, öğretmenler için yapıttır ancak bu türlü fiziki manada bir binamız, yapıtımız kalsın diye düşündüm.”

“Dünyaya tekrar gelsem yeniden öğretmen olmak isterim.” diyen Abbak, yaklaşık 15 milyon liraya mal olacak okulun imaline yarı yıl tatilinde başlayacaklarını kaydetti.

İl Ulusal Eğitim Müdürü Mehmet Yiğit de meslek hayatı boyunca birinci sefer böylesi hassas bir davranışla karşılaştığını belirterek, Abbak’la gurur duyduğunu tabir etti.

Bu fikri eşi ve çocuklarıyla paylaşan Abbak, ailesinin de onayıyla okulun üretimi için Aydın Valiliği ile irtibata geçti.

Yapılan görüşmelerin akabinde Valilik ile Abbak ortasında okulun yine inşası için protokol imzalandı. Müdürlüğünü yaptığı okulun inşası için birinci adımı atan 55 yaşındaki Abbak, AA muhabirine, mevcut okul binasının yetersizliğini ve yeni bir binaya muhtaçlık duyulduğunu görünce okulun imalini üstlenmek istediğini anlattı.

Valilik ile imzalanan protokol ile bu fikrinin gerçekleştiğini belirten Abbak, şöyle konuştu:

“Okulumuzun gereksinimi vardı. Ben de şöyle bir şey düşündüm. Üç evladımız oldu. Devletimizden aldığımız maaşla bu evlatlarımı okuttum. 27 yıllık devlete olan hizmetim müddetince misyonumu en uygun formda yapmanın çabası içerisinde oldum ancak insanız eksiğimiz, yanlışımız olmuş olabilir. Devletimizin bize hakkı geçmiş olabilir. Ben bunu bir halde, devletin şayet bende bir hakkı varsa o hakkına karşılık devletimle helalleşme ismine yaptım. Devletin hakkı 86 milyonun hakkı. O niyetle bu işe giriştik. Çok memnunum. İnşallah bu duyguyu herkes tadar diyorum. Ben binayı eksiksiz kendim yaptıracağım. Yani nakit olarak bir bağışım olmadı lakin temelden başlayıp inşa ederek bakanlığımıza teslim edeceğim.”

– “Çocukları çok seviyorum”

Abbak, öğretmenliğin sevgi ve merhamet mesleği olduğunu vurgulayarak, öğrencilerini çok sevdiğini tabir etti.

Ülkenin geleceğinin eğitimden geçtiğini belirten Abbak, şunları kaydetti:

“Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün de dediği üzere ‘Eğitimdir ki bir ülkeyi hür, bağımsız, ulu kılar. Ya da esarete ve sefalete sürükler.’ Bu hislerle meslek hayatımı devam ettirdim. Çalışma hayatımda belirli bir birikimimiz oldu. Dünya fani, süreksiz… Bu dünyadan göçüp gittiğimizde ardımızda bir hatıramız, bir yapıtımız kalsın diye düşündüm. Olağan ki öğretmenlik yaparken de öğrenciler, öğretmenler için yapıttır lakin bu türlü fiziki manada bir binamız, yapıtımız kalsın diye düşündüm.”

“Dünyaya tekrar gelsem tekrar öğretmen olmak isterim.” diyen Abbak, yaklaşık 15 milyon liraya mal olacak okulun üretimine yarı yıl tatilinde başlayacaklarını kaydetti.

İl Ulusal Eğitim Müdürü Mehmet Yiğit de meslek hayatı boyunca birinci defa böylesi hassas bir davranışla karşılaştığını belirterek, Abbak’la gurur duyduğunu tabir etti.