1. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinin (e) bendinde: “Aile fertleri; memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yükümlü olduğu yöntem ve füruu ve erkek ve kız kardeşleri” olarak tanımlanmıştır. Ayrıyeten, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 206’ncı maddesine nazaran, 25 yaşına kadar erkek çocuklar, 25 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malüllükleri resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilen kız ve erkek çocuklar, aile efradı olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple, daima vazife yolluğu ödenmesinde aile efradı olarak kabul edilmeyenlere (örn. 26 yaşındaki erkek çocuk) gündelik, yol fiyatı ve yer değiştirme masrafı ödenmemesi gerekmektedir.

a) Kendisi için yurtiçi gündeliğinin yirmi katı,

b) Harcıraha müstehak aile fertlerinin her biri için yurtiçi gündeliğinin on katı (Bu ölçü yurtiçi gündeliğinin kırk katını aşamaz),

c) Her kilometre yahut denizmili başına, yalnız kendisi için yurtiçi gündeliğinin yüzde beşi, olarak hesaplanır.

13, 15, 16 ve 17’nci maddelerde yazılı olup aile fertlerinin memur yahut hizmetli ile birlikte olmaksızın diğer bir mahalle gitmeleri yahut bu mahalden dönüşleri münasebetiyle harcırah verilmesi kabul edilen hallerde, aile fertlerine verilecek yer değiştirme masrafı, bunlardan birisinin memur yahut hizmetli olarak nazarı prestije alınması suretiyle hesaplanır.

Bu maddeye nazaran harcıraha müstehak memur yahut hizmetlinin eski misyon mahallinden yeni misyon mahalline atanan memur yahut hizmetli eşine (c) bendi uyarınca hesaplanacak ölçünün yarısı ödenir.” kararı yer almaktadır.

Bu karar uyarınca, her ikisi de memur yahut hizmetli olan eşler tıpkı yere naklen atanmış öbür bir tabirle her iki eşin de eski ve yeni memuriyet mahallerinin tıpkı olması halinde (atamalarının farklı vakitlerde olup olmadığına bakılmaksızın) bunlardan birisine yer değiştirme masrafının değişken ögesinin tamamının, başka eşe ise yarısının ödenmesi gerekmektedir.

Ancak,

a) Eşlerden yalnızca birisinin memuriyet mahallinin değişmesi,

b) Eşlerin farklı memuriyet mahallerinden tıpkı memuriyet mahalline atanmaları,

c) Eşlerin birebir memuriyet mahallinden farklı memuriyet mahalline atanmaları,

d) Eşlerin farklı memuriyet mahallinden farklı memuriyet mahalline atanmaları, durumunda harcıraha müstehak eşlerin her biri için yer değiştirme masrafının değişken ögesinin tam ödenmesi gerekmektedir.

Öte yandan farklı memuriyet mahallerinde misyon yapan memur ve hizmetlinin evlenmeleri ve eşlerden birinin atamasının oburunun yanına yapılması halinde Kanun’un 45’inci maddesinin (c) bendi uyarınca hesaplanacak ölçünün tam olarak ödenmesi gerekmektedir.

İşte o yazı;

Ahmet KANDEMİR

Bir kamu görevlisine 6245 sayılı Kanun’un 10’uncu hususunda sayılan ögelerden oluşan daima vazife harcırahının ödenebilmesi için öncelikle ilgilinin atamasının yapıldığı yeni vazife yerinin, tıpkı Kanun’un 3’üncü unsurunun (g) ve (h) bentleri kapsamında memuriyet mahalli dışında öteki yer olması gerekmektedir. Harcırahın ödenme vakti ve yoluyla ilgili olarak 6245 sayılı Kanun’un 59’uncu hususu, memur ve hizmetlinin gidişinde ve ailenin nakli sırasında peşin olarak verileceğini karara bağlarken 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 62’nci unsurunda yer değiştirme suretiyle yapılan atamalarda, atama buyruklarının bildirisi üzerine yolluğun ödeme buyruğu aranmaksızın saymanlıklarca derhal ödeneceği belirtilmiştir.

Kurum içi ve kurumlar ortası atamalar göz önüne alındığında 6245 sayılı Kanun’un 57’nci unsuru, harcırahın atama sürecini gerçekleştiren yönetimin bütçesinden ödenmesini temel almaktadır. Bunun dışında sorumluluklar bakımından 6245 sayılı Kanun’un 59 ve 60’ıncı hususları ilgili kamu görevlisine hakikat bildirimde bulunma, müddetinde vazifeye başlama, yeni misyonuna başlamadığı takdirde aldığı harcırahı iade etme yükümlülükleri getirirken harcırah süreçlerini gerçekleştiren yetkililere ise kendilerine sunulan bildirimdeki bilgi ve evrakları denetim etme, aksi sabit oluncaya kadar bildirime prestij etme ve gerçek dışı bildirimde bulunarak harcırah alanlar hakkında gereken süreçleri yapma yükümlülükleri getirmiştir.

Buna nazaran, üstteki mevzuat ve açıklamalar çerçevesinde tereddütleri gidermek ve uygulamada birliği sağlamak için aşağıdaki asıllara dikkat çekilmiştir:

1- Bakanlığımız merkez yahut taşra ünitelerinde vazife yapmakta iken memuriyet mahalli dışında Bakanlığımızdaki öbür bir birime/göreve atananların yurt içi daima vazife harcırahı iş ve süreçleri, ilgilinin vereceği ‘yurtiçi daima misyon yolluğu bildirimi’ üzerine ilişik kestiği eski vazife yeri harcama ünitesi tarafından yapılacaktır.

2- Bu hususun uygulanmasında karışıklığa neden olduğu anlaşılan 2023/1 No.lu Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın “Yurtiçi yer değiştirme masrafı” başlıklı 56’ncı unsurunda yer alan “yeni vazife mahallinde başlaması kaydıyla” tabiri; öteki bir yere atanmış olmayı ilgiliye harcırah ödenmesi için kâfi sayan, misyona başlama kuralı yerine getirilmediğinde harcırahın iade edilmesini emreden 6245 sayılı Kanun’un 59’uncu ve 657 sayılı Kanun’un 62’nci hususlarının uygulanması için bir kısıt oluşturmamaktadır.

3- İlgili kamu vazifelisi harcırahını 1’inci husus kapsamında ilişik kestiği eski vazife yeri harcama ünitesi üzerinden gidişinde/görevinden ayrılış sürecinde alma önceliğinden kendi isteği ile feragat etmek isterse, hususla ilgili harcırah mevzuatında yasaklayıcı bir karar bulunmadığından, ilişik kestiği eski vazife yeri harcama ünitesine ‘atandığı misyona başladıktan sonra harcırah bildiriminde bulunacağına dair’ dilekçe verecektir. Alınan dilekçe üzerine durum işçi nakil bildirimine yazılır. Bu durumda ilgilinin harcırah iş ve süreçleri atandığı yeni misyon yeri harcama ünitesi tarafından yapılacaktır.

4- İlgilinin harcırah bildirimine ait dokümanlarını 1’inci yahut 2’nci unsur kapsamında alan harcama ünitesi yetkilileri, gereken denetimleri yaptıktan sonra ilgili merkez teşkilatı harcama ünitesinden ödenek fiyatını talep ederek ödemenin gerçekleştirilmesini sağlayacaktır. Örneğin ortaokulda misyon yapmakta iken öbür bir yerdeki Anadolu lisesine atanan ilgiliye ilişkin ödenek talebi, 1’inci hususa nazaran ilişik kestiği harcama ünitesinden yapılırsa Temel Eğitim Genel Müdürlüğünce, 2’nci hususa nazaran vazifeye başladığı harcama ünitesinden yapılırsa Ortaöğretim Genel Müdürlüğünce karşılanacaktır.

MEB DIŞINDAKİ DİĞER BİR KURUMA ATANANIN YOLLUĞUNU ATANILAN KURUM ÖDEYECEK

5- Bakanlığımız ünitelerinde misyon yapmakta iken diğer bir kamu kurumuna naklen atananların daima vazife harcırahı Bakanlığımız bütçesinden ödenmeyecektir. İlgilinin harcırahı atandığı yeni kurumunun bütçesinden ödenecektir.

İşte o yazı;

Ahmet KANDEMİR

Bu kapsamda, 6245 sayılı Kanunun 3 üncü unsuru uyarınca kontratlı işçinin memur ve hizmetli olarak kıymetlendirilmesine imkan bulunmamaktadır.

Aynı Kanunun “Memur yahut hizmetli olmayanların harcırahı” başlıklı 8 inci unsurunda ise: “Memur yahut hizmetli olmadıkları halde bu Kanuna tabi kurumlarca süreksiz bir misyon ile görevlendirilenlere verilecek yol masrafı ve gündelik, bunların bilgi düzeyleri ve faaliyet alanları ile mahalli kaideler dikkate alınarak 4 ncü dereceye kadar olan memurlardan rastgele birine verilen yol masrafı ve gündeliğe kıyasen ilgili kurumca takdir olunur … Kontratlı olarak çalıştırılıp da kontratlarında verilecek harcırah belirtilmiş olan kimseler hakkında bu husus kararı uygulanmaz.” denilmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B unsuru yeterince istihdam edilecek kontratlı işçiye ait asılların belirlendiği 28/06/1978 tarihli ve 16360 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Sözleşmeli İşçi Çalıştırılmasına Ait Esaslar”ın 4 üncü hususunda: İşçi, mukavelelerinde belirtilen misyon yeri dışında çalıştırılamaz. Misyon yeri dışına süreksiz olarak gönderilenlerin gündelik ve yol sarfiyatları, 6245 sayılı Harcırah Kanunu kararlarında saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet memurlarına ödenen harcırah ölçüsünü aşmamak üzere mukavelelerde belirtilir.” denilmiştir.

Bu bilgiler ışığında Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 18.11.2023 tarih ve bila sayılı görüş yazısında;

1- Kontratlı işçinin memur ve hizmetli olarak kıymetlendirilmesine imkan bulunmadığı,

2- Kontratlı işçinin mukavelelerinde belirtilen vazife yeri dışında çalıştırılamayacağı,

3- Kontratlı çalışanın süreksiz bir misyon ile görevlendirilenlere verilecek yol masrafı ve gündelik, bunların bilgi düzeyleri ve faaliyet alanları ile mahalli kurallar dikkate alınarak 4 ncü dereceye kadar olan memurlardan rastgele birine verilen yol masrafı ve gündeliğe kıyasen ilgili kurumca takdir olunacağı,

4- Kontratlı işçiden vazife yeri dışına süreksiz olarak gönderilenlerin gündelik ve yol sarfiyatları, 6245 sayılı Harcırah Kanunu kararlarında saptanan süreyi ve 1 inci derece Devlet memurlarına ödenen harcırah ölçüsünü aşmamak üzere mukavelelerde belirtilebileceği açıklamalarında bulunulmuştur.

İşte o görüş yazısı;

Ahmet KANDEMİR

Bir dava ve ihtilafın tetkiki sırasında, gerek alakalılardan birinin talebi ile olsun gerekse kurumun göstereceği gereğe müstenit bulunsun, tahkik, tetkik, keşif, bildirim üzere bir muamele için belediye hudutları iç ve dışında bir mahalle gönderilen 52 nci hususta yazılı olanlardan gayrı Adalet memurları ile başka kimselere verilecek harcırah, bilahara haksız çıkan taraftan istirdat olunmak üzere önce buyrukta alakalılardan talepte bulunan yahut bunu ödemeye razı olandan alınır.” kararları bulunmaktadır.

Bu bilgiler ışığında Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 15.10.2024 tarih ve 117103578 sayılı görüş yazısında; “6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 57’nci unsurunun birinci fıkrasında; “Harcırah hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden ödenir.” denilmektedir. Bu prestijle, üstte yer verilen kararlar ve açıklamalar çerçevesinde ilgili çalışanın daima misyon yolluğunun atandığı yönetim tarafından (mevzuatta yer alan başka kuralları taşması kaydıyla) ödenmesi gerektiği bedellendirilmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

İşte o görüş yazısı;

/common/news/documents/1118629/15102024-117103578.pdf

Ahmet KANDEMİR