Afetlerin sırf fizikî sonuçlarıyla değil, ruhsal ve toplumsal tesirleriyle de kıymetlendirilmesi gerektiği vurgulanan kılavuzda, çocuklar, ergenler ve yetişkinler üzerinde farklı seviyelerde tesirler bırakan afetlerin akabinde, ruhsal sağlamlık ve başa çıkma marifetlerinin güçlendirilmesi temel öncelik olarak belirleniyor.

Kılavuzda afet öncesi risk azaltma, müdahale ve düzgünleştirme süreçlerinde bakanlıklar, kurumlar ve sivil toplum kuruluşlarının sorumlulukları detaylı formda ele alınıyor.

İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığının yanı sıra Türk Kızılayı, üniversiteler, lokal idareler ve başka paydaşların afet idaresindeki sorumluluklarına ve kurumlarla işbirliği kapsamında yapılacak çalışmalara da kılavuzda yer veriliyor.

MEB misyon ve sorumlulukları kapsamında ise okul temelli afet ve acil durum idare takımlarının oluşturulması, sistemli tatbikatların yapılması, ruhsal birinci yardım uygulamalarının hayata geçirilmesi ve öğrenci ile velilere yönelik uygulanan farkındalık programlarının sürekliliğinin sağlanması vurgulanıyor.

Bununla birlikte, afet sonrası periyotta süreksiz eğitim alanlarının kurulması, küme rehberliği oturumları, uzman yönlendirme düzenekleri ve işçiye yönelik dayanak programlarının uygulanmasının değerine işaret ediliyor.

Hazırlanan kılavuz, afetlerin sadece kriz anında değil, öncesinde ve sonrasında da disiplinler ortası işbirliğiyle yönetilmesi gerektiğine dikkati çekerek, psikososyal dayanak hizmetlerinin toplumsal dayanışmayı güçlendirdiği, bireylerin toparlanma süreçlerine sürat kazandırdığı ve uzun vadede toplumun afetlere karşı daha güçlü hale gelmesine katkı sunduğunu ortaya koyuyor.

“Bakanlığımızın grupları ülkemizin en güçlü grupları arasındadır”

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Afet ve Acil Durumlarda Psikososyal Takviye Hizmetleri Kılavuzu’na özel yazı kaleme aldı.

Bakan Tekin, afet ve krizlere yönelik müdahale çalışmalarının büyük ehemmiyet taşıdığına değindiği yazısında, şunları kaydetti:

“MEB ailesi olarak bizler, afet ve kriz devirlerinde en çok etkilenen kümeler ortasında yer alan çocuklar ve gençlerin korunmasını, eğitimin sürekliliğini ve eğitim ortamlarının güvenliğini temel sorumluluklarımızın ortasında görmekteyiz. Bu doğrultuda afet öncesi hazırlık süreçlerinden afet anında yapılacak müdahalelere, afet sonrası düzgünleştirme çalışmalarından izleme ve kıymetlendirme süreçlerine kadar geniş bir yelpazede kıymetli misyonlar üstlenmekte, psikososyal dayanak hizmetlerini aktif, sistematik ve sürdürülebilir bir formda yürütmekteyiz. Zorlayıcı ömür olayları sonrası sunulan psikososyal takviye hizmetleri kapsamında yürütülen müdahale çalışmaları açısından da ruhsal dayanıklılık ve gerilimle başa çıkma konusunda Bakanlığımızın takımları ülkemizin en güçlü grupları ortasında yer almaktadır.”

Çalıştaylarla lokal dinamikleri göz önünde bulundurarak siyasetler geliştirmeyi amaçladıklarını belirten Göktaş, “Yaşlılarımızın faal ve sağlıklı yaş almaları için hizmetlerimizi nasıl güçlendirebiliriz? Onlara daha uygun bir ömür sunmak için neler yapabiliriz? Bu çalıştaylarda yanıtını aradığımız sorulardan yalnızca bir kaçıdır.” diye konuştu.

Bakan Göktaş, Türkiye’de nüfus yapısının süratle değiştiğinin altını çizerek, şöyle devam etti:

“Yaşlı nüfus oranı, yıldan yıla artıyor. Doğurganlık oranlarının düşmesiyle yaş ortalaması giderek artıyor. Eskişehir de doğurganlık suratının en düşük olduğu kentlerden biri. Bu demografik dönüşüm, ülkemiz için bir toplumsal siyaset seferberliği manasına geliyor. Türkiye’de yaşlı nüfus oranı artık, yüzde 10,6 düzeyine ulaşmış durumda. İddialara nazaran, yaşlı nüfus oranının 2040 yılında yüzde 16’ya ulaşacağı öngörülüyor. Tesirli önlemler alınmazsa 2100 yılına gelindiğinde ortanca yaşın 60’a çıkacağı belirtiliyor. Bu demografik dönüşüm, yeni siyasetler geliştirmemizi mecburî kılıyor. Sağlıktan toplumsal takviye düzeneklerine, emeklilik ve bakım hizmetlerinden kent planlamasına kadar pek çok alanda yeni gereksinimler ortaya çıkıyor. Bu sıkıntı, hepimize kıymetli sorumluluklar yüklüyor. Yaşlılarımıza sunulan hizmetlerin sayısını ve niteliğini artırmak, farklı gereksinimlere nazaran çeşitliliğini artırmamız gerekiyor.”

Evde bakım hizmetlerinden gündüz ömür merkezlerine, geriatri sıhhati altyapısından ulaşım ve barınma düzenlemelerine dek geniş bir yelpazede çalışmalara muhtaçlık olduğunu lisana getiren Göktaş, şöyle devam etti:

“Yaptığımız Yaşlı Profili Araştırması’nda Türkiye’deki yaşlıların yüzde 64,4’ünün kendilerini en çok memnun eden şeyin aileleri olduğunu belirtmiştir. Yeniden araştırmayla Türkiye’de 1,6 milyon yaşlının tek başına yaşadığını ve yaşlıların yüzde 86,6’sının meskende yalnızken bile kendini inançta hissettiğini belirttikleri tespit edilmiştir. Bu araştırmayı TÜİK ile 2023’te yapmıştık. Bu nedenle yaşlılarımızın kurum bakımı yerine meskende aileleriyle ve yakın etraflarıyla bir arada yaşamalarını önceleyen hizmetlerimizi güçlendiriyoruz. Bu alandaki hizmet ve siyasetleri da fakat, merkezi ve mahallî seviyede bütüncül bir anlayışla ortaya koyacağımıza inanıyoruz.”

– “Büyüklerimizin huzur, itimat ve hürmet içinde yaşamaları hepimizin görevi”

Bakan Göktaş, yaşlılara yönelik siyasetlerinin kapsayıcı, sürdürülebilir, bilgiye dayalı ve hak temelli olması gerektiğine dikkati çekerek, bakanlığınca başlatılan ve çalışmaları devam eden Yaşlılık Saha Araştırması’nın siyasetlerin referans evraklarından biri olacağını, 81 vilayette düzenlenen yaşlılık çalıştaylarından elde edilen bulguların da büyük değer taşıdığını aktardı.

Yaşlıların hayat kalitesini yükseltecek ve toplumsal yaşama tam iştirakini artıracak bir yol haritası çizilebileceğini söz eden Göktaş, “Büyüklerimizin huzur, itimat ve hürmet içinde yaşamalarını temin etmek hepimizin değerli vazifelerindendir. El ele verdiğimizde bunu sağlayacağımıza inancım tamdır.” dedi.

Göktaş, 2025 yılının “Aile Yılı” olduğunu anımsatarak, “Aile Yılı’nın yaşlılık siyasetleriyle bağı, son derece güçlü. Yaşlılarımız, ailenin nesiller ortası hafızası ve toplumsal pahaların taşıyıcısıdır. Aile, yalnızca anne, baba ve çocuklardan oluşmaz. Dede ve ninelerin varlığı, anıları, nasihatleri ve deneyimleri bizlere her daim yol gösteriyor. Aileyi güçlendirmek istiyorsak, evvel aile büyüklerimize sahip çıkmalı, onları aile hayatının merkezinde tutmalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.

Büyüklerine hürmet eden, onları baş tacı yapan bir aile yapısının genç kuşaklara en hoş örnek olduğunu vurgulayan Göktaş, “Bu nedenle 2025 Aile Yılı’nda, ailemizi koruyup güçlendirirken, büyüklerimizin rolünü de yüceltmek durumundayız. ‘Aile ve Nüfus 10 Yılı’ da jenerasyonlar ortası bağı güçlendirecek, aile kurumunu ülkemizin en sağlam desteği haline getirecek kapsamlı siyasetleri hayata geçireceğimiz bir devir olacak.” diye konuştu.

Göktaş, üniversitelerden saygın akademisyenlerin, bakanlıkların vilayet ve ilçe teşkilatlarından temsilcilerinin, mahallî yöneticilerin, sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin, medya mensupları ve muhtarlar ile direkt deneyimleriyle mevzulara ışık tutacak şahısların katıldığı çalıştayın Türkiye’nin yaşlı siyasetlerinin şekillenmesine vesile olacağını da kelamlarına ekledi.

Konuşmasının akabinde Bakan Göktaş’a Vali Hüseyin Aksoy tarafından bir tablo ikram edildi.

Çalıştaya, TBMM Ulusal Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Kurulu Başkanı ve AK Parti Eskişehir Milletvekili Ayşen Gürcan, Aile ve Toplumsal Hizmetler Vilayet Müdürü Orhan Bayrak, AK Parti Vilayet Lideri Gürhan Albayrak ve ilgililer katıldı.

Çalıştaylarla lokal dinamikleri göz önünde bulundurarak siyasetler geliştirmeyi amaçladıklarını belirten Göktaş, “Yaşlılarımızın faal ve sağlıklı yaş almaları için hizmetlerimizi nasıl güçlendirebiliriz? Onlara daha güzel bir ömür sunmak için neler yapabiliriz? Bu çalıştaylarda karşılığını aradığımız sorulardan yalnızca bir kaçıdır.” diye konuştu.

Bakan Göktaş, Türkiye’de nüfus yapısının süratle değiştiğinin altını çizerek, şöyle devam etti:

“Yaşlı nüfus oranı, yıldan yıla artıyor. Doğurganlık oranlarının düşmesiyle yaş ortalaması giderek artıyor. Eskişehir de doğurganlık suratının en düşük olduğu kentlerden biri. Bu demografik dönüşüm, ülkemiz için bir toplumsal siyaset seferberliği manasına geliyor. Türkiye’de yaşlı nüfus oranı artık, yüzde 10,6 düzeyine ulaşmış durumda. İddialara nazaran, yaşlı nüfus oranının 2040 yılında yüzde 16’ya ulaşacağı öngörülüyor. Tesirli önlemler alınmazsa 2100 yılına gelindiğinde ortanca yaşın 60’a çıkacağı belirtiliyor. Bu demografik dönüşüm, yeni siyasetler geliştirmemizi mecburî kılıyor. Sağlıktan toplumsal takviye düzeneklerine, emeklilik ve bakım hizmetlerinden kent planlamasına kadar pek çok alanda yeni muhtaçlıklar ortaya çıkıyor. Bu problem, hepimize kıymetli sorumluluklar yüklüyor. Yaşlılarımıza sunulan hizmetlerin sayısını ve niteliğini artırmak, farklı gereksinimlere nazaran çeşitliliğini artırmamız gerekiyor.”

Evde bakım hizmetlerinden gündüz hayat merkezlerine, geriatri sıhhati altyapısından ulaşım ve barınma düzenlemelerine dek geniş bir yelpazede çalışmalara gereksinim olduğunu lisana getiren Göktaş, şöyle devam etti:

“Yaptığımız Yaşlı Profili Araştırması’nda Türkiye’deki yaşlıların yüzde 64,4’ünün kendilerini en çok memnun eden şeyin aileleri olduğunu belirtmiştir. Tekrar araştırmayla Türkiye’de 1,6 milyon yaşlının tek başına yaşadığını ve yaşlıların yüzde 86,6’sının konutta yalnızken bile kendini inançta hissettiğini belirttikleri tespit edilmiştir. Bu araştırmayı TÜİK ile 2023’te yapmıştık. Bu nedenle yaşlılarımızın kurum bakımı yerine konutta aileleriyle ve yakın etraflarıyla birlikte yaşamalarını önceleyen hizmetlerimizi güçlendiriyoruz. Bu alandaki hizmet ve siyasetleri da lakin, merkezi ve mahallî seviyede bütüncül bir anlayışla ortaya koyacağımıza inanıyoruz.”

– “Büyüklerimizin huzur, itimat ve hürmet içinde yaşamaları hepimizin görevi”

Bakan Göktaş, yaşlılara yönelik siyasetlerinin kapsayıcı, sürdürülebilir, dataya dayalı ve hak temelli olması gerektiğine dikkati çekerek, bakanlığınca başlatılan ve çalışmaları devam eden Yaşlılık Saha Araştırması’nın siyasetlerin referans dokümanlarından biri olacağını, 81 vilayette düzenlenen yaşlılık çalıştaylarından elde edilen bulguların da büyük kıymet taşıdığını aktardı.

Yaşlıların hayat kalitesini yükseltecek ve toplumsal yaşama tam iştirakini artıracak bir yol haritası çizilebileceğini tabir eden Göktaş, “Büyüklerimizin huzur, inanç ve hürmet içinde yaşamalarını temin etmek hepimizin kıymetli vazifelerindendir. El ele verdiğimizde bunu sağlayacağımıza inancım tamdır.” dedi.

Göktaş, 2025 yılının “Aile Yılı” olduğunu anımsatarak, “Aile Yılı’nın yaşlılık siyasetleriyle bağlantısı, son derece güçlü. Yaşlılarımız, ailenin jenerasyonlar ortası hafızası ve toplumsal bedellerin taşıyıcısıdır. Aile, yalnızca anne, baba ve çocuklardan oluşmaz. Dede ve ninelerin varlığı, anıları, nasihatleri ve deneyimleri bizlere her daim yol gösteriyor. Aileyi güçlendirmek istiyorsak, evvel aile büyüklerimize sahip çıkmalı, onları aile hayatının merkezinde tutmalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.

Büyüklerine hürmet eden, onları baş tacı yapan bir aile yapısının genç jenerasyonlara en hoş örnek olduğunu vurgulayan Göktaş, “Bu nedenle 2025 Aile Yılı’nda, ailemizi koruyup güçlendirirken, büyüklerimizin rolünü de yüceltmek durumundayız. ‘Aile ve Nüfus 10 Yılı’ da jenerasyonlar ortası bağı güçlendirecek, aile kurumunu ülkemizin en sağlam desteği haline getirecek kapsamlı siyasetleri hayata geçireceğimiz bir periyot olacak.” diye konuştu.

Göktaş, üniversitelerden saygın akademisyenlerin, bakanlıkların vilayet ve ilçe teşkilatlarından temsilcilerinin, lokal yöneticilerin, sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin, medya mensupları ve muhtarlar ile direkt deneyimleriyle hususlara ışık tutacak şahısların katıldığı çalıştayın Türkiye’nin yaşlı siyasetlerinin şekillenmesine vesile olacağını da kelamlarına ekledi.

Konuşmasının akabinde Bakan Göktaş’a Vali Hüseyin Aksoy tarafından bir tablo armağan edildi.

Çalıştaya, TBMM Ulusal Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komitesi Başkanı ve AK Parti Eskişehir Milletvekili Ayşen Gürcan, Aile ve Toplumsal Hizmetler Vilayet Müdürü Orhan Bayrak, AK Parti Vilayet Lideri Gürhan Albayrak ve ilgililer katıldı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürü Yasin Akar, Bakanlığın yaptığı çalışmalara ait bilgi verdi.

Engelli bireylerin problemlerine değinen Akar, bu mevzudaki “geleneksel yaklaşımın” toplum içindeki tesirlerinin devam ettiğini ve bu yaklaşımın kurumların siyaset ile hizmet anlayışını da etkilediğini söyledi.

Tüm siyaset alanlarında “engelli” konusunun gereğince gözetilmediğini tabir eden Akar, “İş birliği ve uyum eksikliği, engellilik bazında ayrıştırılmış, aktüel ve karşılaştırılabilir data ile bütçe kısıtlılığı üzere problemler bulunuyor.” dedi.

– “Engelli sözünü kullanmıyoruz”

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürü Mustafa Otrar da engelliliğin birbirlerini anlamak istemeyen insanların zihinlerinde ve kalplerinde bulunduğunu, bu nedenle “engelli” sözcüğünü kullanmaktan kaçındıklarını tabir etti.

Özel eğitimle ilgili uygulamalara toplumsal ve ruhsal açıdan yaklaşılması gerektiğini belirten Otrar, “Biz, ‘özel ihtiyaçlı çocuklarımız’ diyoruz. Engelli tabirini kullanmıyoruz.” dedi.

Bugünün şartlarına, lisanına, terminolojisine ve uygulamalarına uyumlu olacak formda 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Kararında Kararname’de değişiklik yapılması için çalışmaların devam ettiği bilgisini veren Otrar, kararnamenin gelecek devirde Meclis gündemine gelmesini beklediklerini aktardı.

Zihinsel sorunlar için “zeka testi” geliştirildiğini, öğrenme zahmeti için ise “öğrenme zahmeti envanteri” kullanıldığını kaydeden Otrar, “Bu mevzuda dışa bağımlıydık. Allah’a çok şükür TÜBİTAK takviyeli bir projeyle yaklaşık birkaç ay evvel kendi ulusal zeka ölçeğimizi geliştirdik. Şu anda alanının en güzel testi dünyada. Onu korumak için özel bir uğraş sarf ediyoruz.” diye konuştu.

– “Kaynaştırma öğrencisi sayısı 2050’de 930 bin olacak”

Türkiye’de 110 bin özel yetenekli öğrencinin bulunduğunu kaydeden Otrar, onların da özel eğitim kapsamına girdiğini, bilim ve sanat merkezlerinde takviye eğitimi aldığını bildirdi.

“Şu an 430 bin, 2030 yılında bunun yaklaşık 550 bin civarında olacağını öngörüyoruz. Son 20 yılın sayısal bedellerini kullanarak yaptığımız bir tahminleme bu. Yani ’20 yıldır trenddeki değişim motamot devam ederse’ 2050 yılında bu sayı yaklaşık 930 bin civarında olacak. Çok büyük bir sayı bu. Bunu yönetecek işçi yetiştirmek kıymetli. Şu an yüksek öğretim kurumlarındaki bütün özel eğitim öğretmeni mezunlarının toplam sayısı 4 bin. Bana bugün deseniz ki ‘Öğretmen alacağız.’ Ben yarın 25 bin, 30 bin özel eğitim öğretmeni alabilirim. Özel yeteneklilerle ilgili bir lisans programımız yok. Mesela üstün zekalılara özel bir lisans programımız yok. Bence olayın bir de yüksek öğretim ve öğretmen yetiştirme ile ilgili eğitim fakültelerini ilgilendiren bir boyutunun da kıymetli olduğunu düşünüyorum.”

Otrar, salgın devrinde ekran uyarıcılarıyla fazla muhatap olunmasının otizm spektrum bozukluğunu tetiklediğini söyledi.

Türkiye’deki sığınmacıların özel eğitime muhtaçlık duyan çocukları için de çalışmalar yürüttüklerini Otrar, şunları kaydetti:

“Şu anda Türkiye’de yaşayan sığınmacılar bütün devlet kurumlarından Türkiye’deki çocukların kendisi kadar istifade etme hakkına sahipler. Devlet kurumları için söylüyorum bunu. Rehberlik ve Araştırma Merkezlerine gidip dayanak alabilirler, özel eğitim okullarına kaydını yaptırabilirler. Alışılmış tanılamaları, lisan sorunundan ötürü, özel olduğundan biz onlar için de ‘non-verbal’ dediğimiz sözel olmayan bir ekip testlerin adaptasyonu için de çalıştık, hali hazırda da sürdürüyoruz.”