Darp İddiasına Takipsizlik Kararı Verildi

İnceleme kapsamında, isimli makamlarca yapılan soruşturmada, otizmli çocuklarda kendine ziyan verme ve his değişimine bağlı tepkisel davranışların görülebileceği, yönlendirici sorularla alınan görüntü kayıtlarının ve isimli raporların öğretmenlerin şiddet uyguladığına dair kâfi ve kesin kanıt oluşturmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararı verildiği belirlendi. TİHEK de evraktaki bilgi, evrak ve şahit tabirleri doğrultusunda öğretmenlerin fizikî şiddet uyguladığına ait kâfi iz bulunmadığına ve ceza soruşturmasındaki süreçlerde ayrımcılık yasağının ihlal edilmediğine karar verdi.

“Ceza Köşesi Pedagojik Temelden Yoksun ve Dolaylı Ayrımcılık”

TİHEK ayrıyeten, okuldaki ‘ceza köşesi’ argümanları ve rehberlik süreçlerini de incelemeye aldı. Kararda, öğretmenlerin sınıfta öğrencileri düşünmeye sevk etme gerekçesiyle bir ‘ceza köşesi’ oluşturduklarını kabul ettikleri belirtildi. Müfettiş raporlarına da yansıyan değerlendirmede; otizmli ve küçük yaştaki bir çocuğun soyut düşünme maharetlerinin şimdi gelişmediği, bu sebeple izolasyon ve ceza köşesi uygulamasının çocukta telaş ve gerilimi artırarak eğitim ortamından uzaklaşmasına yol açacağı vurgulandı. Bu uygulamanın pedagojik temelden mahrum olduğu ve çocuğu mahzuru nedeniyle akranlarına nazaran daha dezavantajlı bir pozisyona sokarak dolaylı ayrımcılık teşkil ettiği tabir edildi.

Rehberlik Yükümlülüğü İhlal Edildi

Kararda ayrıyeten, çocuğun olumsuz davranışları karşısında öğretmenlerce tutanak tutulup veli toplantısı yapılmasına karşın, hususun okul rehberlik servisine bildirilmediği, Rehberlik ve Araştırma Merkezi ile uyum kurulduğuna dair hiçbir bilgi ve evrakın sunulamadığı kaydedildi. Muhatap yönetimin rehberlik yükümlülükleri yönünden ayrımcılık yasağını ihlal etmediğini ispatlayamadığı belirtildi. TİHEK Kurul Kararı’nda; okul rehberlik servisinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve pedagojik olmayan ‘ceza köşesi’ uygulaması nedeniyle ‘engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine’ oy birliğiyle karar verildi. İhlalin tartısı ve niteliği göz önünde bulundurularak ilçe ulusal eğitim müdürlüğüne 17 bin 52 TL idari para cezası uygulandı.

HBO Max’a müstehcenlik cezası

RTÜK, HBO Max adlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan ‘Bang My Box: The Robin Byrd Story’ isimli belgesel sinemadaki yayın ihlallerini yapılan toplantıda ele aldı. Belgesel sinemanın cinsellik ile pornografiyi açıkça sergilediği ve eş cinsel münasebetleri yasallaştırdığını tespit eden Üst Kurul, HBO Max’a 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan ‘Toplumun ulusal ve manevi bedellerine, genel ahlaka ve ailenin korunması unsuruna alışılmamış olamaz.’ kararını ve (n) bendinde yer alan ‘Müstehcen olamaz.’ kararını ihlal etmekten katalogdan çıkarma ve yüzde 3 idari para cezası uyguladı.

Prime Video’ya da müstehcenlikten yaptırım geldi

RTÜK, Prime Video logolu isteğe bağlı yayın hizmeti sunan kuruluşta yayınlanan ‘Spartacus: House of Ashur’ isimli dizideki ihlaller sebebiyle ceza verdi. Kelam konusu üretimde, tarihi bir kurgu ve aksiyon-macera şemsiyesi altında sunulmasına karşın içerdiği ağır çekim kan sıçraması, uzuv kopması, şiddetin bir ‘haz sahnesi’ olarak ayrıntılandırılması; bayan ve erkek vücudunun daima teşhiri, aşırı müstehcenlik ile insan tabiatına ve kozmik ahlak normlarına ters cinsel münasebet sahnelerinin yoğun bir biçimde gösterildiği kaydedildi. Bu münasebetlerle Prime Video’ya 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un ‘Yayın hizmeti ilkeleri’ başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (n) bendindeki ‘Müstehcen olamaz.’ ile (ş) bendindeki ‘Şiddeti özendirici yahut kanıksatıcı olamaz.’ kararlarına karşıtlıktan katalogdan çıkarma ve yüzde 5 idari para cezası uygulandı.

Netflix’e toplumun ulusal ve manevi kıymetlerine alışılmamış olmaktan ceza

Üst Kurul, Netflix unvanlı isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan ‘Heartstopper: Sonsuza Dek’ isimli sinemadaki yayın ihlallerini de ele aldı. Yetişkinlik seviyesi ’18+, cinsellik, argo’ esirgeyici sembolleri ve ‘Bu sinema, T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Muzır Neşriyat Kurulunca küçükler için uygun olmadığı karara bağlanan Kalp Çarpıntısı kitabından uyarlanmıştır’ uyarısı ile katalog içerisinde yayınlanan sinemanın konusu prestijiyle, maksat kitlesinin gençler olduğu ve eş cinsel birlikteliğe yönelik sahnelerin kullanılan müzikler ve efektlerle görsel olarak estetik ve sempatik biçimde sunulduğu, eş cinsel hayat şeklinin genç yaş kümesine özendirici bir biçimde yansıtıldığı tespit edildi. Bu açıdan ilgili sinemada LGBTQ+ ilgilerinin olumlanmasının ve normalize edilmesinin Türk aile yapısına, manevi kıymetlerimize ve genel ahlak anlayışına alışılmamış olduğu vurgulandı. Üst Kurul, kelam konusu sinema sebebiyle Netflix’e 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan; ‘Toplumun ulusal ve manevi kıymetlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması prensibine ters olamaz.’ kararını ihlal etmekten katalogdan çıkarma ve yüzde 3 idari para cezası verildiğini duyurdu.

Disney+’ya da çocuk istismarı nedeniyle müeyyide verildi

Üst Kurul, Disney+ isimli isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı tarafından yayımlanan ‘A Teacher’ isimli dizideki yayın ihlallerine de yaptırım uyguladı. RTÜK, bir öğretmen ile reşit olmayan öğrencisi arasında yaşanan bağlantıyı bahis alan dizinin, yetişkin öğretmenin öğrencisine yönelik istismar niteliğindeki davranışlarının muhakkak sahnelerde romantikleştirilmiş ve erotikleştirilmiş bir ilgi biçiminde sunulduğunu, böylelikle çocuk istismarının niteliğinin belirsizleştirildiğini ve olağanlaştırılma riskinin ortaya çıktığını vurguladı. Bu münasebetlerle Disney+’a 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan ‘Çocuklara, güçsüzlere ve engellilere karşı istismar içeremez ve şiddeti teşvik edemez.’ kararını ihlal etmekten katalogdan çıkarma ve yüzde 5 idari para yaptırımının uygulandığı belirtildi.

RTÜK, NOW TV’de yayınlanan “Yeraltı” isimli dizinin 4, 11, 18 , 25 Mart ile 1 ve 8 Nisan tarihli kısımlarındaki şiddet içerikli sahnelere ait yayın ihlallerini görüştü.

Dizide, tahlil yolu olarak isimli makamların kullanılmadığı, şiddetin ise tesirli ve kesin sonuç alınan bir prosedür olarak sunulduğunu belirleyen Üst Şura, “estetize” edilerek sunulan kelam konusu şiddet sahnelerinin, şiddete karşı gerçeklik algısını bozduğu, şiddetin bireyler üzerindeki ağır ruhsal tesirleri ve tüzel sonuçları ortaya koymadığı ve şiddeti gerçekleştiren karakterleri “özendirici birer rol model” haline getirdiğini tespit etti.

Bu tıp içeriklerin hata ve şiddeti özendirdiği, şiddet ile güç, zenginlik, prestij ve saygınlık ortasında direkt bir bağlantı kurulduğunu vurgulayan Üst Konsey, NOW TV’ye 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Şiddeti özendirici yahut kanıksatıcı olamaz.” kararını ihlal etmekten idari para cezası uyguladı.

“Eşref Rüya”ya şiddeti özendirme cezası

Kanal D’de yayınlanan “Eşref Rüya” isimli dizinin 38, 39 ve 40. kısımlarındaki şiddet sahneleri Üst Kurul’da ele alındı.

RTÜK İzleyici Bildirimleri Sistemi’ne 1-17 Nisan tarihleri ortasında kelam konusu diziye ait iletilen 623 şikayeti inceleyen Üst Konsey, medyadaki şiddetin gerçek hayattaki şiddetten daha sık tekrar ettiğini ve yapılan araştırmalara nazaran televizyonda gösterilen şiddet içerikli sahnelerin fazlalığının toplumda artan şiddetle ilişkili olduğunu kıymetlendirdi.

Dizideki şiddet sahnelerinin, şiddeti olağanlaştırdığı, sistem öğretici nitelikte olduğu, özendirici ve model oluşturucu biçimde sunulduğu ve şiddetin gerçek dünyada yer bulmasına yol açabilecek tesirlere sebep olabileceğini vurgulayan Üst Şura, Kanal D’ye 6112 sayılı Kanun’un ilgili kararını ihlal etmekten idari para cezası uyguladı.

HBO Max’teki “Altın Çocuk” dizisine ceza

HBO Max isimli isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayımlanan “Altın Çocuk” isimli dizi içerdiği ağır şiddet sahneleri nedeniyle Üst Kurul’un gündemindeydi.

Ekranda gösterilen şiddetin, gündelik hayatta problemlerin tahlilinde şiddete başvurmak istikametinde eğilimlere neden olabildiği ve uzun vadede şiddetin kanıksanmasına neden olabileceğinden HBO Max’e idari para cezası ve katalogdan çıkarma cezası verildi.

Prime Görüntü’ye “katalogdan çıkarma cezası”

RTÜK, Prime Görüntü isimli isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan “Gangs Of Lagos” (Lagos Çeteleri) isimli sinemadaki çok sergilenen şiddet sahnelerine ait yayın ihlallerini inceledi.

Filmin şiddeti sorun çözmenin yegane aracı olarak meşrulaştırdığına, ağır ve ayrıntılı şiddet içeriklerinin şiddetin kanıksatılmasına hizmet ettiğine ve çocuk izleyiciler üzerinde yıkıcı rol model tesiri yaratabileceğine dikkati çeken Üst Heyet, Prime Görüntü’ye idari para cezası ve katalogdan çıkarma cezası verdi.

Netflix’teki okul saldırısı dizisine yaptırım

Netflix isimli isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yayınlanan “Trigger” isimli dizideki ağır şiddet içerikleri de Üst Kurul’un gündemindeydi.

Dizide şiddet sahnelerinin ağır biçimde yer aldığı, hata ve kabahat ögelerinin ayrıntılandırıldığı, şiddetin estetize edildiği vurgulanırken dizinin 6. kısmında işlenen okul saldırısının da sorumlu yayıncılık anlayışıyla bağdaşmadığı, ilgili sahnelerin kronik güvensizlik ve dert durumunu besleyebileceği ve genç izleyicilerde taklit etme davranışı oluşturabileceği tespit edildi.

Bu münasebetlerle Netflix’e idari para cezası ve katalogdan çıkarma cezası uygulandı.

Halk TV’ye Ulusal Eğitim Bakanı’na hakaret cezası

RTÜK, Halk TV’de 15 Nisan’da yayınlanan “Sansürsüz” isimli programda CHP İstanbul Milletvekili Cemal Enginyurt’un Kahramanmaraş’ta gerçekleşen okul atağıyla ilgili Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’e yönelik kelamlarını inceledi.

Halk TV’ye “Kişi ya da kuruluşları tenkit hudutları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı yahut iftira niteliğinde tabirler içeremez.” kararını ihlal etmekten idari para cezası uygulandı.

Sözcü TV’ye ceza

Üst Konsey, Sözcü TV’de 10 Nisan’da yayınlanan “Nokta Atışı” isimli programda Türkiye İşçi Partisi Milletvekili Sera Kadıgil’in TBMM ve çeşitli devlet kurumlarına yönelik kullandığı tabirleri yayın ihlali olarak değerlendirildi.

Kadıgil’in TBMM üyelerine yönelik açıklamalarının “eleştiri hudutlarını aşan, küçük düşürücü ve iftira” niteliğinde olduğunu tespit eden RTÜK, Sözcü TV’ye kanunun ilgili kararını ihlal etmekten idari para cezası verdi.

Ayrıca RTÜK, Adalet Bakanlığı ile koordineli olarak, mahkemelerce verilen yayın yasağı kararlarının uygulanmasına yönelik, yayıncı kuruluşlara rehber niteliğinde unsur kararları belirlenmesine karar verdi.

Kuruldan yapılan açıklamaya göre, RTÜK Başkanı Mehmet Daniş’in başkanlığında gerçekleşen Üst Şura Toplantısı’nda yayın ihlalleri değerlendirildi.

Bu kapsamda, SZC TV’de yayınlanan “Türkiye’nin Sözü” isimli programda CHP Genel Lider Yardımcısı Suat Özçağdaş’ın siyasi iktidara yönelik kullandığı “Meşruiyetini kaybetmiş, meşruiyetini Amerika’da bulmaya çalışıyor. Ülkenin madenlerini peşkeş çekiyor.” sözleri ele alındı.

Özçağdaş’ın birebir programda lisana getirdiği “Mevcut Milli Eğitim Bakanı kendisiyle birlikte Milli Eğitim Bakanlığına çökmüş olan Cihannüma kliği ile birlikte memleketi farklı bir yere gerçek sürüklemeye çalışıyordu.” sözlerini de pahalandıran Şura, kelam konusu yayında kullanılan sözlerin temelsiz ithamlar içeren, kuşku ve şaibe yaratan, zan altında bırakan, tenkit sonlarını aşan, kamusal sorumluluk anlayışı ile bağdaşmayan nitelikte olduğuna karar verdi.

Bu münasebetlerle kelam konusu televizyon kanalına, 6112 sayılı Kanun’un 8. unsurunun yayınlar “… kişi ya da kuruluşları tenkit sonları ötesinde küçük düşürücü, aşağılayıcı yahut iftira niteliğinde sözler içeremez” kararına karşıtlıktan idari para cezası verildi.

Toplantıda, Edessa TV’de Filiz Aslan’ın sunuculuğunu yaptığı “Gezgin Mikrofon” isimli ve “Ani Harabeleri”ni bahis alan belgeselde kullanılan “Evet artık girelim ve Ani Harabeleri’nin içinde yatan o harika kiliseleri, katedralleri ve sonradan kondurulan mescitleri görelim. Mescitler de diyorum zira Alparslan 1065’te bu kenti ele geçirdikten sonra mescide çevirmiş birden fazla kiliseleri ve yeni mescitler de yaptırmış. Ne yazık ki işte bizim bu vandal kültürümüzün bir yansıması…” sözleri ele alındı.

Kurul, EDESSA TV’ye 6112 sayılı Kanun’un 8. unsuru kapsamındaki yayınlar “Toplumun ulusal ve manevi kıymetlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması prensibine ters olamaz.” kararını ihlal etmekten idari para cezası uyguladı.

“Uyuşturucu özendiriciliğine” geçit verilmedi

TLC Televizyonundan yayınlanan “Şeytanın Avukatı (The Devil’s Advocate)” isimli sinema sinemasında müstehcen öğeleri barındıran sahnelerin ekrana getirilerek yayın yapılması da toplantıda değerlendirildi.

Televizyona, 6112 sayılı Kanun’un 8. hususundaki yayınlar “Müstehcen olamaz.” kararını ihlal etmekten idari para cezası uygulanması kararlaştırıldı.

Metro FM’de sunuculuğunu Onur Yar’ın yaptığı Metro Morning isimli programda bir dinleyici tarafından gönderilen “Bütün uyuşturucuları en az bir kez denememekten ötürü pişman olurdum.” bildirisi da toplantıda ele alındı.

Sunucunun kelam konusu iletisi gülerek okumasını, ziyanlı husus kullanımına ait bildiri sahibine ve tüm dinleyicilere uyarıcı, bilinçlendirici bir davette bulunmamasını da kıymetlendiren Şura, radyoya, 6112 sayılı Kanun’un 8. hususundaki “Yayın hizmetleri, alkol, tütün eserleri ve uyuşturucu üzere bağımlılık yapan unsur kullanımı ile kumar oynamayı özendirici nitelikte olamaz.” unsurunu ihlalden idari para cezası uyguladı.

“Şifreli bildiri ve talimat gönderilebilir”

Toplantıda, “Burhaniye Radyo Ses” isimli radyoda yayınlanan ceza infaz kurumlarındaki mahkumlar ile bu mahkumların yakınlarının istek modüllerinin çalınıp iletilerinin okunduğu “Mahkum Özel” isimli programdaki yayın ihlalleri de değerlendirildi.

Yayıncı kuruluşun kelam konusu iletilerin okunabilmesi ve istek kesimlerin yayınlanabilmesi için abonelik ya da üyelik ismi altında hükümlü yahut tutuklulardan ve yakınlarından haksız yarar elde ettiği tespit edildi.

Radyoya, 6112 sayılı Kanun’un ilgili bendinde yer alan “Yayın hizmetleri, haksız çıkarlara hizmet eden ve haksız rekabete yol açan ögeler içeremez.” kararını ihlal etmekten idari para cezası uygulandı.