Danıştay 8. Dairesinin aldığı kararla birlikte, özel eğitim sınıflarında kamera sistemlerinin kurulmasına yönelik idari mani ortadan kalkarken uygulamaya ait yöntem ve esasların Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılacak düzenlemelerle belirlenmesi bekleniyor.

İlgili kararda, özel ihtiyaçlı birçok çocuğun yaşadığı bağlantı zahmetleri sebebiyle maruz kaldıkları ihmal, istismar ve şiddeti birden fazla vakit tabir edemediğine dikkat çekilerek özel eğitim sınıflarında kamera sistemi kurulmasının, çocukların üstün faydasının korunması ve güvenliklerinin sağlanması açısından kamu faydasına uygun olduğu belirtildi.

Kararın, hem öğrencilerin güvenliğinin sağlanmasına hem de muhtemel ihmal ve istismar savlarının aktif halde soruşturulmasına katkı sunması öngörülüyor.

Danıştayın kararı ‘özel eğitimde şeffaflığın birinci adımı’

KEDİ Otizm Derneği Başkanı Serap Dikmen dava sürecini ve Danıştayın verdiği kararın özel eğitim alanına tesirlerini AA muhabirine kıymetlendirdi. Kelam konusu kararın çocukların üstün faydasını idari münasebetlerin üzerinde tuttuğunu belirten Dikmen, “Danıştay, kendini söz edemeyen çocukların sessiz çığlığına türel bir karşılık vermiş oldu. Biz bu kararı yalnızca bir güvenlik tedbiri olarak değil, tıpkı vakitte özel eğitimde şeffaflığın birinci adımı olarak görüyoruz” dedi.

Dikmen, özel eğitim sınıflarının güvenliğine ait ailelerden en sık aldıkları şikayetlerin, çocukların bedeninde görülen açıklanamayan morluklar, yaralanmalar ve konuta döndüklerinde yaşadıkları ani davranış değişiklikleri olduğunu, bu ve benzeri problemler için kamera sisteminin vazgeçilmez bir mecburilik olduğunu kaydetti.

Ailelerin “O gün sınıfta ne oldu?” sorusuna birden fazla vakit net bir cevap bulamadığını belirten Dikmen, “Kendilerine çoklukla ‘Düştü’, ‘Arkadaşı yaptı’ ya da ‘Kendi kendine ziyan verdi’ biçiminde açıklamalar yapılıyor. Lakin bu yanıtlar ailelere kâfi ve inandırıcı gelmiyor” diye konuştu.

Dikmen, birtakım özel eğitim sınıflarında derslerin verimli işlenmediğine ait duyumlar da aldıklarını belirterek bunun, çocukların eğitim hakkının ihlali manasına geldiğini söyledi.

“Somut kanıt yetersizliği sebebiyle birçok belge sonuçsuz kaldı”

Sınıflarda kamera bulunmaması sebebiyle çok sayıda olayın aydınlatılamadığını tabir eden Dikmen, şöyle konuştu:

“İçimize sinmeyen pek çok olayla karşılaştık. Bunların birçoklarında idari soruşturma bile açılamadı. Zahmetle yargıya taşınan evraklarda ise somut kanıt yetersizliği sebebiyle takipsizlik ya da beraat kararları verildi. Çocuğun beyanı yetersiz görülüyor, şahit ise birden fazla vakit olayın faili olduğu tez edilen kişi oluyor. Bu türlü olunca adalet maalesef tecelli edemiyor. Kamera olsaydı bugün pek çok çocuk travmalarıyla baş başa kalmayacak, failler de cezasız kalmayacaktı.”

Kamera sistemlerinin istismar ve berbat muameleyi büsbütün önleyeceğini söylemenin mümkün olmadığını lakin riskleri değerli ölçüde azaltacağını vurgulayan Dikmen, “İstismar ve berbat muamele karanlığı sever. Kamera ise o odaya ışık tutar. Sistemin varlığı bile başlı başına bir müdafaa kalkanı olacaktır” tabirlerini kullandı.

Kamera sistemlerinin en kıymetli katkısının caydırıcılık ve denetlenebilirlik olacağını kaydeden Dikmen, kayıt altına alındığını bilmenin berbat niyetli davranışları engelleyebileceğini söyledi.

Kameraların nöbet, kaza ve gibisi acil sıhhat durumlarında müdahale süreçlerinin incelenmesi ile muhtemel ihmallerin tespit edilmesi açısından da kıymetli bir data kaynağı oluşturacağını belirten Dikmen, “Mahremiyet elbette kutsaldır. Lakin bize nazaran yaşama hakkı mahremiyetten evvel gelir” dedi.

“Canlı yayın değil, inançlı kayıt sistemi istiyoruz”

Kamera sistemlerinin çocukların mahremiyetine yönelik oluşturabileceği en büyük riskin manzaraların yetkisiz şahısların eline geçmesi olduğunu belirten Dikmen, bu sebeple canlı yayın talep etmediklerini vurguladı.

Dikmen, “Biz kayıt sistemi istiyoruz. Bu kayıtlara sırf isimli yahut idari bir olay durumunda mülki amir ya da müfettiş onayıyla erişilmesini savunuyoruz. Manzaralar devletin inançlı sunucularında saklanmalı ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun formda koruma edilmelidir” diye konuştu.

Kamera sistemlerinin sırf çocukları değil, vazifesini hakkıyla yapan öğretmenleri de koruyacağını söz eden Dikmen, haksız ithamlarla karşı karşıya kalan eğitimciler için kayıtların en kıymetli garanti olacağını söyledi.

Kameraların zan altında kalmayı ve iftiraları önleyeceğini ve birebir vakitte mesleksel etik standartlarının yükselmesine katkı sağlayacağını anlatan Dikmen, sistemin hem öğrenciler hem de eğitimciler açısından hami bir düzenek oluşturacağını lisana getirdi.

Dikmen, Milli Eğitim Bakanlığından Danıştay kararının uygulanabilmesi için gerekli yönetmelik değişikliklerini ve teknik düzenlemeleri bir an evvel hayata geçirmesini beklediklerini belirterek “Özel eğitim kurumlarında kamera sistemlerine ait yöntem ve temelleri belirleyen bir yönerge hazırlanması gerekiyor. Ayrıyeten kayıtların saklama mühleti, erişim yetkileri, teknik altyapı standartları ile tüm özel eğitim sınıflarında sistemin kurulmasına yönelik bütçe ve uygulama takviminin de en kısa müddette açıklanması lazım” diye konuştu.

Aile, Kastamonu Cumhuriyet Başsavcılığı’na hata duyurusunda bulundu. Öğretmen S.T., soruşturma aşamasında verdiği sözde, olay günü yoklama sırasında T.A.Ç.’nin sınıfta olmadığını fark ettiğini ve yaklaşık 10-15 dakika okul bahçesinde arama yaptığını ve onu bayrağın ardına gizlenmiş halde bulduğunu söyledi.

Öğretmen S.T., T.A.Ç.’yi sınıfa götürmek istediğini lakin çocuğun sınıfa girmek istemediğini, kendisine tekme atarak direndiğini öne sürdü. Çocuğa ziyan gelmemesi için kucağına almak istediğini belirten S.T., direnmesi üzerine yakasından tutarak mutfağa götürdüğünü, elma yedirmek istediğini fakat çocuğun mutfaktan koridora kaçtığını söz etti. Yaklaşık 45 dakika boyunca T.A.Ç.’yi sakinleştirmeye çalıştığını söyleyen S.T., “Kesinlikle vurmadım, darbetmedim. Üzerime atılı suçlamaları kabul etmiyorum” dedi.

DARP ANINA AİT İMAJLAR EVRAKA GİRDİ

Ardından öğretmen S.T. hakkında iddianame hazırlandı. İddianamede, sanığın çocuğa karşı taammüden yaralama ve tehdit kabahatlerini işlediği gerekçesiyle toplam 2 yıldan 5 yıla kadar mahpus cezası talep edilirken, ayrıyeten mahkumiyet halinde kamu misyonundan ve birtakım haklardan mahrum bırakılması istendi. Darp anına ait güvenlik kamerası manzaraları, darp raporu ve şahit beyanları da dava evrakına girdi. Okulun güvenlik kamerasına yansıyan imgelerde; öğretmenin sınıfa girmek istemediğini belirten öğrencisinin zorla kolundan, kıyafetlerinden tutarak ve yerde sürükleerek sınıfa götürmeye çalıştığı, yerde oturan T.A.Ç.’ye ayağı ile vurduğu görüldü. S.T.’nin ayrıyeten öğrencisine parmak sallayıp ‘Bittin sen, bittin’ diyerek tehdit ettiği anlar da kayıt altına girdi. Dava evrakında yer alan imajlarda öğretmen S.T.’nin başka bir öğrenciyi hırpaladığı görüldü. Kamera inceleme tutanaklarında bu anların da yer aldığı kaydedildi.

‘AYAĞIM KENDİSİNE GELDİ, TEKME ATMADIM’

Davanın birinci duruşması Kastamonu 5’inci Asliye Ceza Mahkemesi’nde 26 Şubat 2026 tarihinde görüldü. S.T. mahkemedeki savunmasında, “Asla darbetmedim, tekme atmadım. Ben kapıyı süratlice açtığım için ayağım kendisine geldi, asla kendisine tekme atmadım. Evet ‘Bittin sen’ dedim. T.A.Ç. bana ‘Aileme söylemeyin’ deyince ben de ona ‘Beni çok üzdün, ailene söyleyeceğim, bittin’ dedim” sözlerini kullandı.

TANIK: ÇOCUĞU KOLUNDAN ÇEKTİĞİNİ GÖRDÜM

Okul çalışanı şahit A.Ö. ise öğretmenin çocuğu kolundan çektiğini gördüğünü, tekme anını kamera kayıtlarından izlediğini söyledi.

T.A.Ç.’nin annesi H.Ç. de oğlunu almaya gittiğinde ağladığını ve korktuğunu belirterek, “Oğlum konuşamadı. Oğlumdan öğretmeninin kendisine davrandığı halde bana davranmasını istedim ve oğlum boynuma vurdu, sonrasında oğlumun boynunun kızarık olduğunu gördüm. Kamera imgelerinde darbedildiğini ve ‘Annene söyleme’ denildiğini gördüm” dedi.

Sanık ise şahit beyanlarını kabul etmeyerek, öğrencinin hırçın bir çocuk olduğunu, başka öğretmenlerin etkinliklere almak istemediğini, kendisinin ise her vakit sahip çıktığını savundu.

Mahkeme, anaokulu öğrencisine yönelik aksiyonları nedeniyle yargılanan öğretmenin ‘basit yaralama’ ve ‘tehdit’ kabahatini işlediğine karar verdi. Kararda, sanığın çocuğu yakalayıp sürüklediği ve tekme attığının kamera kayıtlarıyla sabit olduğu belirtildi. Sanık toplam 20 bin 500 TL isimli para cezasına çarptırıldı ve kararın açıklanması geri bırakıldı.

Bilindiği üzere; her derece ve çeşitteki eğitim kurumlarına ilişkin bina ve tesisler, etrafın gereksinimlerine ve uygulanacak programların özelliklerine nazaran Ulusal Eğitim Bakanlığınca planlanır ve yaptırılır. İnançlı okullar ile eğitim-öğretimin dehşetten, şiddetten ve tasadan uzak, öğrencilerin akademik muvaffakiyetinin en üst seviyeye çıkarıldığı, öğrencilerin okul sevgilerinin arttırıldığı. okulda sorun oluşturan kural ihlallerinin en aza indirildiği, gerek öğrencilerin, gerekse çalışanların birbirlerine karşı daha saygılı ve sorumlu davranmalarının özendirildiği, her öğrenci için itina ve kabul hissinin hakim olduğu bir eğitim iklimi oluşması hedeflenmektedir. Belirlenen maksatların gerçekleştirilmesi emeliyle mevzuatta çeşitli düzenlemelere yer verilmiştir.

Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumlan Yönetmeliğinin “Öğrenci sıhhati ve okul güvenliği” başlıklı 78’inci hususu ile Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Okul güvenliği” başlıklı 218’inci unsurunda inançlı okul ortamının sağlanması için her türlü eğitim ve rehberlik faaliyetlerine kıymet verileceği, öğrencilerin fiziki ve ruhsal şiddetten korunması için irtibat araçlarıyla kamera ve alarm sistemlerinden de yararlanılarak gerekli önlemler alınacağı ve güvenliğin sağlanmasına yönelik işçi görevlendirileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

30.01.2010 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2010/2 Sayılı Başbakanlık Genelgesinin 5. hususunda kamu kurum ve kuruluşlarında hizmet yürütülen mahallerin kamera ile izlenmesi uygulamalarının gözden geçirilerek; hizmetin niteliği itibariyle mecburî güvenlik muhtaçlığı ve kamu faydasını gerçekleştirme hedefi dışında insan onuru ve temel kişilik haklarına karşıt biçimde kamu vazifelilerinin izlenmesine imkan veren uygulamaların tespit edilmesi durumunda, bu uygulamaların önüne geçilmesi konusunda gerekli önlemler alınması talimatına yer verilmiştir.

Yukarıda bahsi geçen mevzuatın uygulanmasına ait olarak Ulusal Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 04.09.2008 tarih ve 7124 sayılı yazılarında; anaokulu, anasınıfı, kreş, yuva ve başka okul öncesi eğitim kurumlarında kameralı izleme sistemi kurulması ve uygulanması hakkında, kelam konusu kurumlardaki eğitim etkinliklerinin kameralı sistemle izlenmesinin uygun olmayacağı, lakin güvenlik hedefiyle tahsil aktiflikleri yapılan kısımların dışında kalan yerlerin kamera ile izlenebileceği mütalaa edilmiştir.

Öte yandan: Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 11’inci unsurunun dördüncü fıkrasında “Okullarda, bahçe giriş ve bina kapıları öncelikli olmak üzere, en az on beş gün müddetle imaj kayıtlarını depolayacak güvenlik kamera sistemi kurulur. Fakat, okul ve öteki kurumların derslik ve ders yapılan kısımlar, öğretmenler odası, yönetici ve öteki çalışma/dinlenme odaları, rehberlik odası, kütüphane, spor salonu, yüzme havuzu, tuvalet lavabo, ibadethane ve gibisi ünitelerin içini görecek formda güvenlik kameraları yerleştirilemez.” düzenlemesi ile kamera sistemi kurulacak alanlar tahdidi olarak belirlenmiştir.

Diğer taraftan; 26.04.2018 tarihli ve 2018/10 sayılı Okullarda Güvenlik Tedbirlerinin Alınması bahisli Genelgenin (z) unsurunda; “Okul bina ve eklentilerinde, kamera ve alarm sistemlerin ilgi (h) protokolle bağlı minimum teknik gereklere uygun donatıma ve teknolojiye sahip biçimde kurulması, okul etraf ve alan güvenliğinin kamera izleme, kayıt ve takip süreçlerinin yönetilmesi” talimatı ve T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, T.C. İçişleri Bakanlığı, T.C. Ulusal Eğitim Bakanlığı ve Türkiye Belediyeler Birliği Ortasında 20.06.2022 tarihinde imzalanan Okullarda İnançlı Ortamın Sağlanmasına Yönelik Esirgeyici ve Önleyici Önlemlerin Artırılmasına Yönelik İş Birliği Protokolünün 8.3.8. hususunda “Okul/kurumlarda inşaat sonrası mevcut olan fiziki eksikliklerin (binada bulunması mecburî ve güvenliğe ait olan yangın söndürme sistemi, kamera kayıt sistemi, alarm sistemi vb.) tamamlanarak eğitim-öğretime başlanması için kelam konusu sistemlerin teslim alınma sürecinde oluşturulan kurullarda iş güvenliği uzmanları ile sivil savunma uzmanlarının görevlendirilmesini sağlar.” kararı yer almaktadır.

Okullarda kamera sistemlerinin kurulmasına dair 20.06.2022 tarihli ve 53167239 sayılı Ulusal Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığı İç Güvenlik Stratejileri Dairesi Başkanlığı Ortasında beş yıl müddetli “Çocukların Eğitim Süreçlerinin Güvenliğine Ait Hami Önleyici Hizmet ve Önlemlerin Artırılmasına Yönelik İş Birliği Protokolü” ile Ulusal Eğitim Bakanlığının okul içi ve etrafına hakim alanlara kamera sisteminin kurulmasıyla yükümlü olduğu ve bu yükümlülüğün Bakanlığımız tarafından yerine getirileceği kararlaştırılmıştır.

Öte yandan; 6698 sayılı Ferdî Bilgilerin Korunması Kanununun 4’üncü unsurunda;

“Kişisel bilgiler, lakin bu Kanunda ve başka kanunlarda öngörülen yöntem ve temellere uygun olarak işlenebilir.

Kişisel bilgilerin işlenmesinde aşağıdaki prensiplere uyulması mecburidir:

a) Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma.

b) Hakikat ve gerektiğinde aktüel olma.

c) Muhakkak, açık ve yasal hedefler için işlenme.

ç) işlendikleri hedefle irtibatlı, hudutlu ve ölçülü olma.

d) İlgili mevzuatta öngörülen yahut işlendikleri emel için gerekli olan mühlet kadar koruma edilme.”

Kanun’un “Kişisel dataların işlenme şartları” başlıklı 5’inci hususunda yer alan;

“(1) Ferdî bilgiler ilgili kişinin açık isteği olmaksızın işlenemez.

(2) Aşağıdaki koşullardan birinin varlığı halinde, ilgili kişinin açık isteği aranmaksızın şahsî datalarının işlenmesi mümkündür:

a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi.

b) Fiili imkansızlık nedeniyle isteğini açıklayamayacak dununda bulunan yahut isteğine hukuksal geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir diğerinin hayatı yahut vücut bütünlüğünün korunması için zarurî olması.

c) Bir mukavelenin kurulması yahut ifasıyla direkt doğruya ilgili olması kaydıyla, mukavelenin taraflarına ilişkin ferdî bilgilerin işlenmesinin gerekli olması.

ç) Data sorumlusunun türel yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için mecburî olması.

Bilgi sorumlusunun türel yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zarurî olması.

d) İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması.

e) Bir hakkın tesisi, kullanılması yahut korunması için data işlemenin zarurî olması.

f) İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine ziyan vermemek kaydıyla, data sorumlusunun legal menfaatleri için bilgi işlenmesinin mecburî olması” kararları ferdî dataların hangi unsur ve kaidelerde işlenebileceğini belirlemiştir.

Bu bilgiler ışığında Ulusal Eğitim Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü 02.12.2025 tarihli ve 147738589 sayılı görüş ve kıymetlendirme yazısında;

1-Bakanlığımızca inançlı okul ortamının sağlanması ve öğrencilerin fiziki ve ruhsal şiddetten korunması için irtibat araçlarıyla kamera ve alarm sistemlerinden de yararlanılarak gerekli önlemler alınmaktadır. Bununla birlikte okul ve öteki kurumların derslik ve ders yapılan kısımları, öğretmenler odası, yönetici ve başka çalışma/dinlenme odaları, rehberlik odası, kütüphane, spor salonu, yüzme havuzu, tuvalet lavabo, ibadethane ve gibisi ünitelerin içini görecek halde güvenlik kameraları yerleştirilemeyeceği,

2-Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumlan Yönetmeliği ile Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde okul müdürlerinin okulun tertip ve disipliniyle ilgili her türlü önlemi alması gerektiği; okulun öğrenci, her türlü eğitim ve öğretim, idare, işçi, tahakkuk, taşınır mal, yazışma, eğitici ve toplumsal etkinlikler, yatılılık, bursluluk, taşımalı eğitim, güvenlik, beslenme, bakım, muhafaza, paklık, sistem, nöbet, halkla ilgiler mevzularında verilen vazifeleri yerine getirme yahut misyonların yerine getirilmesini sağlama misyon yetki ve sorumluluğu bulunduğu konularının düzenlendiği; okul müdürünün okulun başka yönetici, öğretmen, veli ve öğrencileriyle daima etkileşim halinde olduğu, 6698 sayılı Kanun kapsamında, bireylere ilişkin manzara ve ses kayıtlarının, işlenmesi için açık istek yahut Kanun’un 5’inci unsurunda düzenlenen sürece kurallarından birinin bulunması gerektiği; bu sebeplerle kamu hizmetinin yürütüldüğü hizmet odası niteliğinde olan okul müdürü odasının ortak alan olarak kıymetlendirilmesine imkan bulunmadığı ve güvenlik kamerası yerleştirilmesinin uygun olmayacağı,

3-Bakanlığımızca güvenlik muhtaçlığı dışında insan onuruna ve temel kişilik haklarına karşıt olacak biçimde kamu vazifelilerinin izlenmesine imkan veren ve kontrol aracı olabilecek formda müdür odasına kamera yerleştirilmesiyle ilgili rastgele bir talimat verilmediği, ayrıyeten bahis ile ilgili olarak yaygın bir uygulama bulunmadığı;

4-Bununla birlikte; genel ve özel hayatı olumsuz etkileyecek önemli tehditler olması halinde mahalli emniyet ünitelerinin bilgisi, mülki yönetim amirinin onayı, şahsî dataların işlenmesi ve korumasında gerekli tedbirlerin alınması ve kamera bulunduğuna ait ikaz ve bilgilendirmenin yapılması kaydıyla müdür odasına kamera yerleştirilebilmesinin mümkün olabileceği mütalaa edilmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

İşte görüş ve kıymetlendirme yazısı;

Ahmet KANDEMİR

Işıkkent Mahallesi Şehit Göksel Koç Ortaokulu’nda öğrencilerin kullandığı tuvaletlere kamera yerleştirilmesine ait, İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından başlatılan inceleme ve soruşturma kapsamında okul müdürü Ö.K. görevden alınıp, bir diğer okulda öğretmen olarak görevlendirildi. Milli Eğitim Müdürlüğü’nün incelemesi sonrasında tuvaletlerdeki kameralar kaldırıldı. Okul Aile Birliği idaresi ise sınıf temsilcisi velilerle Vali Abdullah Erin’i ziyaret ederek, müdürün okuldaki misyonuna iade edilmesi için talepte bulundu.

‘VELİLERİN İSTEKLERİ DOĞRULTUSUNDA KAMERA ALIP YERLEŞTİRİLDİ’

Okul Aile Birliği Lideri Kemal Çalışkan, Vali Abdullah Erin ile görüşmelerinin akabinde yaptığı açıklamada, “Yapılan hizmetlerin bu halde değerlendirilip kamuoyuna yansıması nitekim bizi son derece üzdü. Halbuki çocuklar bizlerin her şeyi. Okul Aile Birliği olarak velilerin istekleri doğrultusunda kamera alınıp yerleştirildi. Akran zorbalığını önlemek, orada olabilecek vahim olayların önünü almak maksadıyla uygun niyetle yapılmış bir hizmettir. Bir öğrencinin ablasının abartarak basına yansıtması ve konuşması, hem okul ismine hem resmi kurum ismine hüzün yaratmaktadır. Resmi bir kurumun isminin ve 30 yılı aşkın tecrübeli eğitimcinin kamuoyu önüne atılması vahim bir durumdur. Müdürümüzün okula iade edilmesini istiyoruz. 560 veliyi buraya çağırmadık. Okuldaki sınıf temsilcisi velilerimizle buraya geldik. Bunu açıklamak zorunda kaldık. Valimizle görüştük. Dayanaklarını yapacağını söyledi” dedi.