Kazım Karabekir İlkokulu 4/B sınıfı öğrencileri Tuğrahan Altuntaş, Ekrem Duha İncebay, Ali Doğan Kaplan, Rıza Poyraz, Şura Kılıç ve Elif Nida Demir, sınıf ve danışman öğretmeni Hatice Akyüz’ün koordinatörlüğünde “Nefes Var Akıllı Madenci Yaşam Takip Sistemi Projesi”ni hazırladı.

Derin Nefes Takımı tarafından geliştirilen prototip, madencilerin nabız, beden sıcaklığı ve hareketlerini takip ederek olağan dışı durumlarda hem bileklik üzerinden sesli ikaz veriyor hem de denetim merkezine sinyal gönderiyor.

Proje, TEKNOFEST Güneydoğu kapsamında düzenlenen İnsanlık Yararına Teknolojiler Yarışması’nın Sağlıklı Yaşam Kategorisi İlkokul Seviyesi’nde Türkiye ikinciliği elde etti.

Öğretmen Hatice Akyüz, AA muhabirine, öğrencileriyle “madencilerin anlık hayat takip sistemini nasıl kurabiliriz” diye düşünürken nabzı, beden ısısını ölçen bir bileklik geliştirmeyi hedeflediklerini anlattı.

Madencilerin yer altında çalışırken sıhhat durumlarının anlık takip edilebilmesi ve acil durumlarda süratlice yardım ulaştırılabilmesi gayesiyle projeyi geliştirdiklerini söz eden Akyüz, tasarladıkları bilekliklerde nabız, sıcaklık ve hareket sensörlerinin bulunduğunu, sensörlerden alınan dataların denetim merkezindeki panel üzerinden takip edilebildiğini kaydetti.

Akyüz, “Nabzın düşmesi ya da ansızın çok yükselmesi, sıcaklığın aşırı artması yahut düşmesi, hareketin aşırı artması ya da hareketsizliğin oluşması durumunda bileklik sinyal vermeye başlıyor. Hem bilekliğin üzerindeki sesli ihtar aygıtı çalışıyor hem de denetim merkezine ikaz gidiyor.” diye konuştu.

Gaz kaynaklı tehlikelerin de tespit edilebilmesi için çalışma yürüttüklerini belirten Akyüz, çalışma alanlarının farklı kısımlarına gaz sensörleri yerleştirmeyi planladıklarını, tehlikeli gaz algılandığında bilekliklerin toplu alarm vermesiyle denetim merkezinin durumdan haberdar olabileceğini anlattı.

Kontrol paneline internet üzerinden de erişilebildiğini aktaran Akyüz, bilekliklerin madencilere özel kimliklerle sistemde tanımlandığını söyledi.

TEKNOFEST’te Türkiye ikinciliği elde etmekten memnunluk duyduklarını tabir eden Akyüz, “O ortamda bulunmak, final esnasında çocukların projelerini halka ve gelen konuklara sunmaları, örnek almaları gereken şahıslarla birebir ortamda bulunup fotoğraf çektirmeleri ve onlardan feyiz almaları bizim için daha değerli, daha değerli oldu. Bu projenin bizi, çocuklarımızı daha hoş bir Türkiye için çalışmaya teşvik edeceğini düşünüyorum.” dedi.

– “Emeğimizin karşılığını aldığımız için mutluyuz”

Okul Müdürü Davut Güney de TEKNOFEST’te elde ettikleri dereceden gurur duyduklarını lisana getirerek, muvaffakiyetin öğrencilerin azmi, öğretmenin rehberliği ve okul-aile işbirliğinin sonucu olduğunu söyledi.

Takım kaptanı Tuğrahan Altuntaş ise madencilerin yer altında çalışırken bir sorun yaşadıklarında yardım isteyememeleri durumunu düşünerek projeyi geliştirdiklerini anlattı.

Ekrem Duha İncebay da “En büyük amacımız, madencilerin yaşadığı küçük bir riskte teknik takım yönlendirip madencinin hayatını kaybetme riskini düşürmekti. Emeğimizin karşılığını aldığımız için memnunuz.” halinde konuştu.

Öğretmenlerin kontrolü noktasında Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin 78. Unsurunda yer alan “Öğretmenlerin performanslarını artırmak hedefiyle her öğretim yılında en az bir kere dersini izler ve rehberlikte bulunur.” Kararını saymazsak iki temel mevzuat vardır.

1- Resmi Gazetenin 01.03.2022 tarih ve 31765 sayısında yayımlanan “Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği” https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39399&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

2- Nisan2025 Bildiriler Mecmuasında (2809 nolu dergide) 03.03.2025 tarih ve E-93398216-020-127690706 sayılı onayı ile yayımlanan “Öğretmenlerin Sınıf İçi Aktiflikleri ve Öğretim Faaliyetlerinin İzlenmesi, Kıymetlendirilmesi ve Geliştirilmesine Ait Yönerge” https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2264.pdf

Yönerge ve Uygulaması

Öğretmenlerin ders kontrolü mahiyetinde Okul Müdürü ve zümre başkanının ders kontrolü (iç denetim) yapması yönergede yer almıştı.

2025 yılında ekseriyetle okul yönetimleri süreci izlemeyi tercih etmişler ve genel manada bir uygulama yapmamışlardı. Yönergenin sendikalar tarafından yargıya taşınmış olması da okul müdürlerini yavaş hareket etmeye itmişti desek palavra olmaz.

Son günlerde Eğitim Bir Sen ve Eğitim-İş tarafından yapılan açıklamalar kamuoyuna yansımıştı. Bu açıklamalara nazaran kontrol düzenlemesinin birtakım unsurları iptal edilmişti.

Yönetmelik, Yönerge. Düzenlemelerinde Destek Konusu

Kanunları açıklamak üzere kanuna uygun olmak kaydıyla yönetmelikler, yönergeler, genelgeler yayımlanabilir. Bu düzenlemeler yapılırken de destekler ortaya konulur. Yani o yönetmeliğin ya da yönergenin hangi yasal desteklere nazaran yapıldığı belirtilir. İşte bu nokta bu yazımız ve husus için ehemmiyet arz etmektedir.

Sendikaların Açıkladığı İptal Edilen Düzenleme

Sendikaların açıkladıkları Danıştay kararı Resmi Gazetenin 01.03.2022 tarih ve 31765 sayısında yayımlanan “Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği” ile ilgilidir. Bu yönetmelik müfettişlerin (illerdeki eğitim müfettişlerinin) yapacakları öğretmen denetimi ve okullarca yapılacak öz kıymetlendirme ile ilgilidir. Yani öğretmenlerin okul müdürü ve zümre başkanınca yapılacak kontrolleri ile ilgili değildir.

Öğretmenlerin okul müdürü ve zümre başkanınca yapılacak kontrolleri için yapılmış olan düzenleme Nisan2025 Bildirimler Mecmuasında (2809 nolu dergide) 03.03.2025 tarih ve E-93398216-020-127690706 sayılı onayı ile yayımlanan “Öğretmenlerin Sınıf İçi Aktiflikleri ve Öğretim Faaliyetlerinin İzlenmesi, Kıymetlendirilmesi ve Geliştirilmesine Ait Yönerge” dir. BU düzenleme ile ilgili bir iptal kelam konusu olmayıp hali hazırda yürürlüktedir.

Danıştay Kontrolü Hangi Münasebetle İptal Etti?

Danıştay müfettişlerin kontrolünü de içeren yönetmeliğin birtakım hususlarını iptal ederken aslında kontrolü değil destek sorunu nedeniyle düzenlemenin iptali istenen hususlarını iptal etmiştir.

İptal münasebetini anlamak için yönetmeliğin destek hususuna bakalım:

“Dayanak

MADDE 3– (1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci hususu, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 320 nci ve 327 nci hususları ile 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin ek 24 üncü hususuna dayanılarak hazırlanmıştır.”

Süreç Nasıl Gelişti?

2018’de yeni Cumhurbaşkanlığı sistemine geçildiğinde ahenk düzenlemeleri için hükümet Kanun Kararında Kararname (KHK) çıkarma yetkisi almıştı. KHK ile alınan yetkiler yetki içerikleri doğrultusunda kullanılabilir. O yetki ile altını çizdiğimiz “375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin ek 24 üncü” hususu de düzenlenmiş ve eğitim müfettişi, müfettiş yardımcıları . vs konusu yasal alt yapıya kavuşturulmuştu.

Anayasa Mahkemesi (AYM) 07/12/2023’de bu düzenlemeyi iptal etmişti. İptal münasebeti de KHK yetkisi dahilinde olmadığı bu düzenlemenin TBMM’de kanunla yapılması gerektiği istikametindeydi.

Dayanağın Yönetmeliğe Etkisi

Bugün gündemimizde olan müfettişlerin kontrolünü içeren yönetmelik düzenlemesinin desteği da AYM’nin iptal ettiği düzenleme ile ilgili olduğundan Danıştay’dan iptal kararı çıkmıştır. Tekrar Söz edelim ki Danıştay kontrol yapılamaz, yapılması yanlıştır ya da ayrıca bir yorum yapmış değildir. Yasal desteği sakat olduğundan iptal kararı vermiştir.

Okul Müdürü ve Zümre Başkanının Yapacağı Kontrolde Durum Nedir?

Bu noktadaki düzenleme “Nisan2025 Bildiriler Mecmuasında (2809 nolu dergide) 03.03.2025 tarih ve E-93398216-020-127690706 sayılı onayı ile yayımlanan “Öğretmenlerin Sınıf İçi Aktiflikleri ve Öğretim Faaliyetlerinin İzlenmesi, Kıymetlendirilmesi ve Geliştirilmesine Ait Yönerge” olup bu yönerge de sendikalar tarafından yargıya taşınmıştır.

Bu yönergenin desteği ise birtakım hususları Danıştay tarafından iptali gerçekleşen yönetmeliktir. MEB, yönerge düzenlemesini yaparken AYM kararından haberdardı. Haberdar olduğu halde bu yönerge çıkarılmış oldu diyebiliriz. Danıştay yönergeyi görüşmeye başladığında bu kararları da gözetecektir. Yani yönerge de bir bakıma dayanaksız kalmıştır.

Fakat şimdi bir iptal kararı olmadığından hukuk devleti anlayışı ile bağdaşmasa da öğretmenlerin Okul Müdürü ve Zümre Başkanınca kontrollerine devam edilmesi mümkündür.

Yapılması Gereken Nedir?

Bundan sonraki süreçte;

1- MEB dayanaksız kalan mevzuat düzenlemelerini geri çekmelidir,

2- İktidar partisi tarafından (muhatap ve sorumluluk bilhassa onlarda olduğundan) AYM’nin iptal kararı gözetilerek TBMM’de yasal düzenleme yapılması için çalışma başlatılmalıdır,

3- MEB bu düzenlemeyi beklemeli ve bu düzenlemeden sonra tekrar yeni alt düzenlemelerini yapmalıdır.

Son olarak;

Milli Eğitimde kontrol düzeneği son yıllarda çokça sekteye uğramıştır. İlköğretim ve Bakanlık Müfettişleri olarak ikiye ayrılan yapı ile sürdürülen düzenek daha sonra müfettişlerin isimlerinin değişmesinden özlük haklarına, yetkilerinin azaltılmasından sayılarını süratle azalmasına kadar yaşanan sürece bağlı olarak yaşanan aksilikler nedeniyle kontrolde boşluklar oluşmuştur.

MEB’in mevzuyu yine ele alması, kâfi takım ihdası için çaba etmesi ve objektif kriterleri de içeren işin ehli şahıslarca yapılacak kontrol sistemini oluşturması elzemdir.

Maksut BALMUK

Öğretmen Yazar

Sınav Telaşı ve Yönetimi

Sınav derdi denetim edilemediğinde, öğrencinin bilgi seviyesinden bağımsız olarak akademik performansını olumsuz etkileyebilir. Derdin bastırılması yerine, fark edilip yönetilmesi kıymetlidir.

• Derin nefes alma
• Gevşeme egzersizleri
• İçsel telkinler
• Dikkat odağını soruya yöneltme

Bu prosedürler, telaşın yönetilmesinde tesirli olmaktadır. Ayrıyeten, imtihan sürecinde öğretmen ve ailelerin tutumu, öğrencinin ruhsal dayanıklılığı üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Destekleyici bir çevre, öğrencinin sırf muvaffakiyete değil, sağlıklı bir imtihan sürecine de odaklanmasını sağlar.

Düzenli Hayat ve Planlı Çalışma

Sınava yönelik kaygı, yalnızca bilgi eksikliğinden değil; imtihanın manası, beklentiler ve kişinin kendisiyle ilgili kanılarından de kaynaklanabilir. Telaş denetim edilebilir seviyede olduğunda dikkat ve motivasyonu artırabilirken, denetim edilemediğinde hem fizikî hem de ruhsal sorunlara neden olabilir.

• Mide bulantısı
• Kalp çarpıntısı
• Nefes darlığı
• Dikkat dağınıklığı ve öz inanç azalması

Bu belirtiler öğrencilerin performansında düşüşlere yol açabilir. Bilhassa imtihanın sonucu üzerinde fazla ağırlaşmak, felaket senaryoları kurmak yahut kendi yetersizliğine inanmak da korkuyu artıran etmenler ortasındadır.

Başarı İçin Duygusal Denge

Sınav sürecinde başarılı olabilmek için sadece akademik bilgi kâfi değildir. Öğrencinin zihinsel ve duygusal olarak istikrarda kalması da en az bilgi kadar kıymetlidir. Bu nedenle imtihan öncesi periyotta sistemli uyku, istikrarlı beslenme, kâfi su tüketimi ve ekran mühletinin sonlandırılması üzere temel hayat alışkanlıklarının korunması gerekmektedir.

Planlı Çalışmanın Önemi

Çalışmanın plansız ve denetimsiz biçimde değil, maksatlara bölünerek yapılması, öğrencinin imtihan sürecine hakimiyetini artırırken korku seviyesini de azaltır. Hislerle baş edebilme marifetlerinin gelişmesi bu süreçte farklı bir kıymet taşır. Korkunun bastırılması değil, fark edilerek denetim altına alınması gerekmektedir.

Aileler ve Öğretmenlerin Rolü

Sınav sürecinde öğretmen ve ailelerin tutumu, öğrencinin ruhsal dayanıklılığı üzerinde belirleyici rol oynar.

• Anlayışlı, itimat veren ve yargılamayan bir yaklaşım, öğrencinin kendine olan inancını pekiştirir.
• Destekleyici bir çevre, öğrencinin sırf muvaffakiyete değil, sağlıklı bir imtihan sürecine de odaklanmasını sağlar.
• Ruh sıhhatini koruyan yaklaşımlar, öğrencilerin sadece sınavı değil, ömrü da sağlıklı biçimde yönetmesini mümkün kılar.