Sonuçlar, Türkiye’nin 2015’ten beri süren yükseliş eğilimini güçlendirdiğini gösteriyor.

Ancak uzmanlar, ortalama puanların eğitimdeki eşitsizlikleri ve dijital becerilerdeki açığı tek başına yansıtmadığına dikkat çekiyor.

Türkiye’nin yükselişi, OECD ortalamalarının üç alanda da PISA tarihinde ölçülen en düşük düzeylere indiği bir devirde gerçekleşti.

BBC Türkçe’den Fundanur Öztürk’e konuşan Yeditepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yelkin Diker Coşkun ve Eğitim Reformu Girişimi (ERG) Politika Analisti Özgenur Korlu, yükselişte Türkiye’deki merkezi imtihanların PISA’ya yaklaşmasının tesirli olduğu görüşünde.

Türkiye’nin puanları ne kadar yükseldi?

PISA öğrencilerin sadece müfredat bilgisini değil, bu bilgiyi gerçek hayattaki meselelere ne ölçüde uygulayabildiğini kıymetlendiriyor.

OECD’nin Türkiye ülke notuna nazaran, 2025 uygulamasına 91 ülke ve iktisattan 760 binden fazla öğrenci katıldı.

Türkiye’de 203 okuldan 7 bin 702 öğrenci imtihana girdi. Bu örneklem, ülkedeki 15 yaş nüfusunun yaklaşık %72’sini temsil ediyor.

OECD datalarına nazaran Türkiye’nin fen puanı 2022’ye nazaran 18 puan, okumada 16 puan, matematikte ise yaklaşık dokuz puan arttı.

Sınavda taban yeterlilik seviyesine ulaşanların oranı da yükseldi.

Bu oran Türkiye’de fen bilimlerinde %81, okumada %76 ve matematikte %64 oldu.

OECD ortalamaları sırasıyla %74, %69 ve %65.

MEB datalarına nazaran Türkiye, tüm iştirakçiler arasında fende 34’üncülükten 19’unculuğa, okumada 36’ncılıktan 18’inciliğe, matematikte 39’unculuktan 28’inciliğe çıktı.

Bakan Yusuf Tekin sonuçları nasıl değerlendirdi?

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, sonuçları “tarihi bir başarı” olarak nitelendirdi.

Tekin, Türkiye’nin fen ve okumada birinci defa OECD ortalamasını geçtiğini, matematikte ise ortalamayı yakaladığını söyledi.

Tekin’e nazaran başarıda son 20 yılda eğitime ayrılan kaynakların artırılması, yeni derslikler yapılması, öğretmen ve derslik başına düşen öğrenci sayısının azaltılması tesirli oldu.

Bakan ayrıyeten taşımalı eğitim ve yatılı okullar üzere eğitime erişimi artıran uygulamalara, FATİH Projesi’yle okullara sağlanan dijital altyapıya ve okullardaki cep telefonu sınırlamasına işaret etti.

Ancak PISA, hangi siyasetin sonuçlarda ne kadar tesirli olduğunu tek başına ölçmüyor.

Korlu da Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 2024’te kademeli olarak uygulanmaya başladığını ve bu sonuçların modele bağlanamayacağını belirtiyor.

Yükselişin arkasında hangi etkenler var?

BBC Türkçe’ye konuşan Prof. Dr. Yelkin Diker Coşkun, sonuçların kendisi için sürpriz olmadığını söylüyor.

Bunun temel sebebini, son yıllarda Liselere Geçiş Sistemi (LGS) imtihanında kullanılan soruların PISA’ya benzemesiyle açıklıyor.

Coşkun’a nazaran fen ve matematikte bağlam temelli, tahlil ve yorumlama gerektiren soruların; Türkçede ise uzun metinlerle tablo ve farklı bilgi çeşitlerini birlikte okutan soruların tartısı arttı.

“Son iki üç yıldır LGS’nin imtihan yapısının PISA’ya çok uyumlu olduğunu düşünüyorum” diyen Coşkun, öğrencilerin beşinci yahut altıncı sınıftan itibaren bu soru biçimine hazırlandığını belirtiyor.

Bu durumun üst seviye düşünme hünerleri bakımından bir hazır bulunuşluk yarattığını söyleyen Coşkun başarıyı öğrencilerin, öğretmenlerin ve ailelerin imtihana hazırlık eforlarıyla birlikte kıymetlendiriyor.

Özgenur Korlu da merkezi imtihan sorularının PISA ile uyumlu hale gelmesinin, 2015’ten beri görülen ilerlemede hissesi olduğu görüşünde.

Korlu “PISA öğrencinin ne bildiğini değil, bildiğini gerçek hayata ne kadar uyarladığını ölçüyor” diyor.

Öğretim malzemeleri ile LGS ve YKS sorularında bu yaklaşımın daha görünür hale geldiğini belirtiyor.

Korlu’ya nazaran 2022’de salgının oluşturduğu dezavantajların hem Türkiye’de hem de öteki ülkelerde sonuçlara yansıdığı da hesaba katılmalı.

Buna karşılık Türkiye’nin bilhassa fen bilimlerindeki artışı, sadece OECD ortalamasının gerilemesiyle açıklanamıyor.

Ortalama puanların arkasında hangi eşitsizlikler var?

Korlu “Genel ortalamalar öykünün yalnızca bir kısmını yansıtıyor” diyerek sosyoekonomik farklılıklara dikkat çekiyor.

Korlu, OECD’nin şimdi sadece birinci cildi yayımladığını ve daha detaylı değerlendirmeler için sonraki raporların beklenmesi gerektiğini de vurguluyor.

OECD’ye nazaran Türkiye’deki öğrencilerin %32’si, imtihana katılan ülkeler birlikte değerlendirildiğinde sosyoekonomik ölçeğin en dezavantajlı dörtte birlik diliminde yer alıyor.

Bu öğrencilerin fen puanı 466 ile benzeri şartlardaki öğrenciler arasında yüksek sonuçlardan biri.

Buna rağmen Türkiye’nin kendi içindeki en avantajlı ve en dezavantajlı %25’lik kümeler arasında fende 81 puanlık fark bulunuyor.

OECD ayrıyeten bu farkın 2015-2025 arasında genişlediğini belirtiyor.

Korlu bu sebeple geride kalan öğrencileri destekleyecek “eşitlikçi ve adalet temelli müdahalelerin” sürdürülmesi gerektiğini söylüyor.

Cinsiyete nazaran sonuçlarda da ayrışma görülüyor.

Kız öğrenciler okumada erkeklerden 22 puan önde. Matematikte ise erkekler kızlardan 18 puan daha yüksek sonuç aldı.

PISA 2025’te birinci kere ölçülen hesaplamalı sorun çözmede Türkiye 473, OECD ortalaması 500 puan aldı.

Yapay zeka ve dijitalleşmenin eğitime tesiri tartışılırken bu 27 puanlık fark da izlenmesi gereken göstergeler arasında yer alıyor.

Coşkun, minimum yeterlilik seviyesindeki yükselişi bilhassa kıymetli buluyor.

Üst seviye performans gösterenlerin oranının da üç alanda artmasını, ilerlemenin sırf bir öğrenci kümesiyle sonlu kalmadığını gösteren olumlu bir işaret olarak kıymetlendiriyor.

Coşkun da sonucun kıymetli bir muvaffakiyet olduğunu, lakin okul cinsleri ve sosyoekonomik seviyelere nazaran ayrışmanın detaylı raporlarla incelenmesi gerektiğini söylüyor:

“PISA muhakkak bir örneklemle çalışıyor. Bu başarıyı gösteriyor; ama dağılımın nasıl oluştuğuna da bakmak lazım.”

Türkiye evvelki PISA uygulamalarında neredeydi?

Türkiye PISA’ya birinci kere 2003’te katıldı. O yıl fen bilimlerinde 434, okumada 441, matematikte 423 puan aldı.

Puanlar 2015’te sırasıyla 425, 428 ve 420’ye kadar geriledi. 2018’de fen 468’e, okuma 466’ya, matematik 454’e yükseldi.

2022’de fen 476’ya çıkarken okuma 456’ya düştü; matematik 453 ile büyük ölçüde tıpkı kaldı.

2025 sonuçları ise üç alanda da 2022’nin üzerine çıkıldığını gösteriyor.

Ancak iştirakçi ülke sayısı 2003’te 41’den 2025’te 91’e çıktığı için sıralamaları yıllar arasında tek başına karşılaştırmak aldatıcı olabiliyor.

Uzmanlara nazaran temel olarak puanlardaki uzun devirli değişimle birlikte muvaffakiyetin farklı öğrenci kümelerine ne ölçüde yayıldığının izlenmesi gerekiyor.

LGS’deki soru dönüşümü nasıl yaşandı?

Coşkun’a nazaran son yıllarda “zorlaştığı” gerekçesiyle eleştirilen LGS sorularının değerli bir kısmı, aslında PISA’nın ölçtüğü hünerlere yaklaştı.

Fen sorularında öğrencilerden sırf bilgiyi hatırlamaları değil, bir deneyin mümkün sonuçlarını tahlil etmeleri ve matematiksel hünerleri de kullanarak tahlil üretmeleri isteniyor.

Türkçede ise uzun metinleri, tabloları ve farklı bilgi tiplerini birlikte yorumlamayı gerektiren sorular öne çıkıyor.

Coşkun kimi sorular için “Bu Türkçe sorusu mu, fen sorusu mu?” reaksiyonunun verilmesini de bu disiplinler arası yapıyla açıklıyor.

Bu benzerlik, PISA’nın sırf imtihan tekniğiyle açıklanabileceği manasına gelmiyor.

Coşkun’a nazaran değerli olan, öğrencinin bilgiyi farklı bir durumda kullanmasını, irtibat kurmasını ve çıkarım yapmasını isteyen yaklaşımın eğitim sisteminde daha görünür hale gelmesi.

Coşkun ayrıyeten yükselişi tek bir değişikliğe bağlamak yerine “eklektik bir başarı” olarak nitelendiriyor.

Standart imtihanlardaki dönüşümün yanı sıra öğrencilerin, öğretmenlerin ve ailelerin hazırlık sürecinin birbirini beslediğini söylüyor.

Beceri temelli eğitime yapılan vurgunun da bağlama dayalı düşünme ve disiplinler arası ilgi kurma açısından sonuçlara katkı sağlamış olabileceğini belirtiyor.

Hesaplamalı sorun çözme neyi ölçüyor?

Korlu, PISA 2025’in en kıymetli yeniliklerinden birinin hesaplamalı sorun çözme alanı olduğunu söylüyor.

Bu kısımda öğrencilere daha evvel bilmedikleri bir sorun veriliyor; dijital araçlarla model kurmaları, data üretip tahlil etmeleri, deney yapmaları ve geliştirdikleri tahlildeki yanlışları bulup düzeltmeleri bekleniyor.

Korlu’ya nazaran bu hünerler, yapay zeka ve dijital teknolojilerin eğitim üzerindeki tesirini izlemek açısından giderek daha değerli hale gelecek.

Ancak alan bütün ülkeler için yeni olduğu için birinci sonuçların kesin bir performans kararı ya da uzun vadeli bir sıralama üzere okunmaması gerektiği görüşünü lisana getiriyor.

Türkiye ile OECD arasındaki farkın ise eğitimde yapay zeka ve dijitalleşmeye yönelik çalışmalar kapsamında izlenmesi gerektiğini; ölçüm metoduna uygun araç ve öğrenme ortamlarının geliştirilmesinin değer taşıdığını belirtiyor.

Yeni mahrumluk göstergesi neyi görünür kılıyor?

Korlu’nun dikkat çektiği bir öteki yenilik, OECD’nin maddi ve toplumsal yoksunluğu daha somut biçimde ölçmek için kullandığı yeni gösterge.

Önceki öğrenci anketlerinde konutta hangi eşyaların bulunduğu sorulurken, yeni yaklaşım muhakkak bir imkana sebep erişilemediğini de araştırıyor.

Uygun ayakkabı yahut yeni kıyafet alınamaması, konutta banyo ya da duş üzere imkanların bulunmaması maddi mahrumluk kapsamında bedellendiriliyor.

Sosyal mahrumluk göstergesi ise fiyatlı boş vakit aktifliklerine, açık hava ekipmanlarına ve konut içinde kullanılabilecek oyun araçlarına erişimi kapsıyor.

Korlu’nun aktardığı datalara nazaran Türkiye’deki öğrencilerin %41,6’sı en az bir cins mahrumluk bildirdi.

Korlu, Bu göstergenin genel puanlardaki yükselişin yanında çocukların güzel olma hali ve öğrenme şartlarındaki eşitsizliklerin de izlenmesi gerektiğini gösterdiğini söylüyor.

Korlu’ya nazaran dezavantajlı öğrencilerin performansındaki güzelleşme kıymetli olsa da bu kümenin büyüklüğü, ekonomik ve toplumsal takviyeleri, eğitim siyasetinin temel başlıklarından biri olmaya devam ediyor.

91 ülkenin iştirakiyle yapılan PISA 2025 sonuçlarını pahalandıran Bakan Tekin, PISA 2025’te fen bilimleri, okuma maharetleri ve matematik alanlarının üçünde de puanını artıran tek OECD üyesi ülkenin Türkiye olduğunu belirtti:

“Biz bilhassa 2015 sonrasında ülkemizi son yirmi yılda hem matematik hem fen bilimlerinde performansını istikrarla arttırabilen az sayıdaki ülkelerden birisi olarak OECD raporlarında söz edilen noktaya getirmiş olduk. 2003 yılından itibaren katılmaya başladığımız PISA döngülerinde de bilhassa 2018 ve 2022 döngüleriyle güçlenmiştik. 2025 döngüsüyle de çok daha yeterli bir noktaya geldik. Türkiye bu döngüde yani 2025 döngüsünde birinci sefer fen bilimleri ve okuma hünerlerinde OECD ortalamalarının üzerine çıkmış oldu. Matematikte daha keza bu ortalamaları yakalamış durumdayız. Global ölçekte besbelli gerilemelerin yaşandığı bu 2022-2025 periyodunda her üç alanda da performansını manalı biçimde yükselten tek OECD ülkesi Türkiye oldu. Bu yükselişi asıl değerli kılan taraf ise onun sadece bir ortalamanın artışından ibaret kalmamasıdır. Türkiye tıpkı periyotta hem en başarılı öğrencilerinin oranını artıran hem de taban seviyenin altındaki öğrencilerinin oranını birebir halde azaltan iki OECD ülkesinden bir tanesi oldu. Yani hem doruktaki öğrencilerimizi daha yukarıya taşıma eforu içerisinde olduk hem de en geride kalan çocuklarımızın ellerinden tutup onların yukarıya gerçek taşınmasına yardımcı olduk.”

PISA 2025 Sonuçları Açıklandı: Türkiye, Her Alanda ‘En Fazla Yükselen Ülke’ Oldu

91 ülkenin iştirakiyle yapılan PISA 2025 sonuçlarını pahalandıran Bakan Tekin, PISA 2025’te fen bilimleri, okuma maharetleri ve matematik alanlarının üçünde de puanını artıran tek OECD üyesi ülkenin Türkiye olduğunu belirtti:

“Biz bilhassa 2015 sonrasında ülkemizi son yirmi yılda hem matematik hem fen bilimlerinde performansını istikrarla arttırabilen az sayıdaki ülkelerden birisi olarak OECD raporlarında tabir edilen noktaya getirmiş olduk. 2003 yılından itibaren katılmaya başladığımız PISA döngülerinde de bilhassa 2018 ve 2022 döngüleriyle güçlenmiştik. 2025 döngüsüyle de çok daha düzgün bir noktaya geldik. Türkiye bu döngüde yani 2025 döngüsünde birinci kez fen bilimleri ve okuma hünerlerinde OECD ortalamalarının üzerine çıkmış oldu. Matematikte daha keza bu ortalamaları yakalamış durumdayız. Global ölçekte besbelli gerilemelerin yaşandığı bu 2022-2025 periyodunda her üç alanda da performansını manalı biçimde yükselten tek OECD ülkesi Türkiye oldu. Bu yükselişi asıl değerli kılan taraf ise onun sırf bir ortalamanın artışından ibaret kalmamasıdır. Türkiye tıpkı devirde hem en başarılı öğrencilerinin oranını artıran hem de minimum seviyenin altındaki öğrencilerinin oranını birebir biçimde azaltan iki OECD ülkesinden bir tanesi oldu. Yani hem doruktaki öğrencilerimizi daha yukarıya taşıma gayreti içerisinde olduk hem de en geride kalan çocuklarımızın ellerinden tutup onların yukarıya gerçek taşınmasına yardımcı olduk.”

PISA 2025 Sonuçları Açıklandı: Türkiye, Her Alanda ‘En Fazla Yükselen Ülke’ Oldu

Tekin, Milli Eğitim Bakanlığı olarak eğitim diplomasisini ve OECD ile bağlantıları çok önemsediklerini, OECD’nin raporları ve tavsiyelerinin kendileri için her vakit referans kaynağı olduğunu söyledi. Bakan Tekin, 2024-2025 eğitim öğretim yılında yaptıkları düzenlemeyle müfredatı marifet odaklı bir formata kavuşturduklarını anlattı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2001 yılında AK Parti’yi kurarken Türkiye’nin eğitim öğretimde fiziki altyapıyla ilgili eksikliklerine dikkat çektiğini hatırlatan Bakan Tekin, “Derslik başına düşen öğrenci sayısı, öğretmen başına düşen öğrenci sayısı… Bu sayılar çok yüksekti. Ortadan geçen 20 yılı aşkın müddet içinde derslik sayısını 300 binlerden 750 binlere çıkardık. Öğretmen sayısını 500 binlerden 1 milyon 200 binlere çıkardık. Okullarımızın tamamında, 650 bin dersliğimizin tamamında şu anda etkileşimli tahtalar var, dünyanın en büyük eğitim içerik portallerinden birine erişim imkanı var.” diye konuştu.

Tekin, Bakanlıkta 2013 yılından itibaren beş buçuk yıl müsteşarlık yaptığını hatırlatarak bu müddet içinde altyapıya dönük çalışmalara ek olarak marifet odaklı bir programa geçilmesi için çok önemli bir efor sarf ettiklerini ve geçen yıl bunu temin ettiklerini tabir etti.

“Birçok ülke, deneyimlerimizi transfer etmek için bizimle irtibata geçiyor”

Mesleki eğitimle ilgili çalışmalara da işaret eden Tekin, ülkelerin ulusal gelirleri ile mesleksel ve teknik eğitimde verilen maharet odaklı eğitim ortasındaki korelasyonu çok yakından takip etiklerini kaydetti. 2013’ten itibaren mesleksel ve teknik eğitimi hem nicel göstergeler prestijiyle tercih edilen bir alan haline dönüştürmeye çalıştıklarını hem de Türkiye’nin bürokratik yapısı içinde değerli teşvikleri bu alana yönelik uygulamaya başladıklarını anlatan Tekin, şu değerlendirmelerde bulundu.

“Bütün bunları yaparken de işbaşı eğitimlerine, yani çocuklarımızın işletmelerde mesleksel alanla ilgili marifet eğitimlerine odaklandık. Şu an Türkiye’de, kendine mahsus değişik bir model uygulamaya girmiş oldu ve bu, kamuoyu tarafından da önemli halde beğenilmeye başlandı. Mesleksel eğitim alan çocuklarımızın hem saha hünerleri hem de akademik eğitimleri paralel bir biçimde yürümüş oluyor. Birçok ülke Türkiye’nin bu husustaki deneyimlerini transfer etmek üzere bizimle irtibata geçiyor. Biz de bu mevzuda çok iş birliğine açık bir tavır sergiliyoruz.”

Mesleksel ve teknik eğitimin başlangıçta sağlıklı verilmesi ve hayat uzunluğu devam ettirilmesinin çok kritik bir yaklaşım olduğunu vurgulayan Bakan Tekin, “Biz mesleki teknik eğitimin hem mecburî eğitim çağında verilmesi için gayret sarf ediyoruz hem de hayat uzunluğu öğrenme kapsamındaki modüllerimizi yeni gelişmelere nazaran daha cazibeli ve daha cazip hale getirmek üzere çok devasa bir yükün altına girdik.” dedi.

Mesleksel eğitimin cazip hale getirilmesi konusunun global bir sorun olduğunu kaydeden Tekin, bu mevzuda OECD üzere güçlü yapılarla birlikte çalışmanın tüm ülkelere güç vereceğini söyledi.

Cormann: “Türkiye gerçek tarafta eğilim gösteren az sayıdaki ülkeden biri”

OECD Genel Sekreteri Cormann da örgütün Türkiye ile olan etkileşimine büyük paha verdiğini tabir etti. Bilhassa eğitim siyaseti alınanda bu bağlantıların kendileri için kıymetli olduğunu söyleyen Cormann, “PISA sonuçlarının bize söylediği şey, son on yılda Türkiye’nin yanlışsız istikamette eğilim gösteren az sayıdaki ülkeden biri olduğudur. Bir sonraki PISA için gelen bilgilerin Türkiye’deki bu olumlu eğilimin devam ettiğini gösterdiğini görüyoruz.” biçiminde konuştu.

Eğitimin verimliliği artırmanın ve münasebetiyle gelirleri ve ömür standartlarını güzelleştirmenin en yeterli yollarından biri olduğuna işaret eden Cormann, “Ancak bu, olumlu değişimin tesirini göstermesinin uzun vakit aldığı bir siyaset alanıdır ama Türkiye’nin bir müddettir olumlu bir yörüngede olduğunu görmek çok hoş.” dedi.

OECD Eğitim Yöneticisi Schleicher: “Mesleki eğitimde iş birliğimizi geliştirmek istiyoruz”

Görüşmeye katılan OECD Eğitim Yöneticisi Andreas Schleicher de eğitim alanındaki başarılarından ötürü Bakan Tekin’i kutladı. Finansal okuryazarlık konusuna özel bir kıymet verdiklerini tabir eden Schleicher, gençlerin matematiksel bilgilerini finansal bir bağlamda ne kadar uygun uygulayabildiklerini kıymetlendirmek açısından bunun ehemmiyet taşıdığını söyledi. Schleicher, bu konunun Milli Eğitim Bakanlığı ile OECD arasındaki iş birliklerinin güzel bir uzantısı olacağını lisana getirdi.

Bugün “Küresel Mesleksel ve Teknik Eğitim” teşebbüsünü başlatacaklarını kaydeden Schleicher, “Ülkeleri mesleksel eğitim etrafında bir ortaya getirdiğimiz, global standartlar oluşturduğumuz, sistemleri birbirleriyle daha uyumlu hale getirdiğimiz ve ortak bir lisan yarattığımız bir teşebbüs… Türkiye’nin bu alana yaptığı yatırımlar göz önüne alındığında, bunun iş birliğimizi genişletmek için olağanüstü bir alan olacağını düşünüyorum.” dedi.

Görüşmeye Ulusal Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten ve Bakanlık bürokratları da katıldı.

Bakan Vedat Işıkhan, basın toplantısındaki konuşmasında, öğlenden sonra doruğun açılışını gerçekleştirecek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a verdiği güçlü takviye için şükranlarını sunduğunu söyledi.

Türkiye’nin tarih boyunca fikirlerin, medeniyetlerin ve gelecek tasavvurlarının kıymetli kesişme noktası olduğunu tabir eden Işıkhan, ülkenin bugün de tıpkı sorumlulukla, global sıkıntıların tartışıldığı ve tahlillerin üretildiği bir merkez üssü olma tezini kararlılıkla sürdürdüğünü belirtti.

Bakan Işıkhan, “Türkiye, etrafını saran savaş ve huzursuzluk sarmalına karşın, adil ve eşitlikçi bir yere dayanan, çok taraflı sistemi savunmaya ve memleketler arası barışa tüm imkanlarıyla katkı sağlamaya devam etmektedir.” diye konuştu.

Yaklaşık iki hafta evvel Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın himayelerinde ve Dışişleri Bakanlığı’nın konut sahipliğinde 5. Antalya Diplomasi Forumu’nu muvaffakiyetle gerçekleştirdiklerini anımsatan Işıkhan, geçtiğimiz hafta TBMM’nin, dünyadaki en büyük etkinlikler ortasında yer alan “Parlamentolar Ortası Birliğin 152. Genel Kurulu”na mesken sahipliği yaptığını hatırlattı.

Işıkhan, Türkiye’nin bu yıl Temmuz ayında Ankara’da “2026 NATO Devlet ve Hükümet Liderleri Zirvesi”ne, Kasım ayında Antalya’da “COP31 Birleşmişler Milletler İklim Değişikliği Konferansı”na ve yıl sonunda “Türk Devletler Teşkilatı 13’üncü Önderler Zirvesi”ne mesken sahipliği yapacağını kaydetti.

“OECD 2026 Hünerler Zirvesi”nin bu yıl Türkiye’de gerçekleştirilen memleketler arası etkinlikler zincirinin kıymetli bir halkasını oluşturduğuna değinen Işıkhan, bu tepeyi, global geleceğin inşasına katkı sunacak stratejik bir platform olarak gördüklerini söz etti.

Işıkhan, içinde bulundukları çağın, klasik siyaset araçlarıyla yönetilemeyecek kadar süratli, çok katmanlı ve kırılgan bir dönüşüm sürecine işaret ettiğini söyledi.

“OECD’nin global siyaset üretimindeki rolünün daha da kritik hale geleceğine inanıyoruz”

Bugün İstanbul’daki dorukla, toplumlarının ve gelecek kuşakların refahını artıracak kalıcı bir temel oluşturacaklarına yürekten inandığını belirten Işıkhan, konuşmasına şöyle devam etti:

“Hem bir bakan hem de bir bilim insanı olarak, retoriğin daha fazla öne çıktığı bir çağda, bilimsel ve analitik çalışmalara her zamankinden daha fazla gereksinim duyduğumuzu bilhassa söz etmek istiyorum. Bu bağlamda Türkiye olarak, kurucu üyesi olduğumuz OECD’nin ispata dayalı yaklaşımını ve çok taraflı iş birliği ruhunu güçlü biçimde desteklemeye devam ediyoruz. 2023 yılında ülkemizde açılan, OECD İstanbul Merkezi ile OECD, bölgesel programlar geliştirerek, çok daha geniş coğrafyalara erişim imkanı kazanmıştır. Bu merkezin misyon mühletinin 3 yıl daha uzatıldığına yönelik karar, dün Resmi Gazete’de yayınlanmıştır. İyi olmasını diliyorum. Kuruluşunun 65’inci yıl dönümünü kutlayan OECD’nin, global siyaset üretimindeki rolünün, önümüzdeki periyotta, daha da kritik hale geleceğine inanıyoruz.”

Gerçek ilerlemenin, makinelerin güçlenmesiyle değil insanın, o gücü akılla, iradeyle ve hünerle yönetebilmesi olduğunu tabir eden Işıkhan, karasabanla tarla süren nasırlı ellerden, zirai ilaçlama için dron kullanan ellere çok süratli bir geçiş yaşadıklarını lisana getirdi.

Işıkhan, bu değişimi ve dönüşümü, hayatlarının her kademesinde şahsen deneyim ettiklerini, hatta birden fazla vakit zorlandıklarını söz ederek, “Bu nedenle, dünün maharetleri dönüşürken, bugünün maharetleri üzerine de yeni hünerler inşa etmemiz gerekiyor. Geleceği belirleyecek olan, esasen teknolojinin ne kadar süratli ilerlediği değil toplumların bu dönüşüme ne kadar hazırlıklı olduğu ve bireylerin bu değişimi ne ölçüde yönetebildiğidir. Tam da bu nedenle, bu tepeyi ‘Nesiller Ortası Yeteneklerin Ortaya Çıkarılması’ temasıyla kurguladık. Zira bizler, sadece yeni marifetler kazandırmayı değil, mevcut potansiyeli açığa çıkarmayı, fırsatlara erişimi yaygınlaştırmayı ve hiçbir yeteneğin atıl kalmadığı, kapsayıcı bir sistem inşa etmeyi hedefliyoruz.” tabirlerini kullandı.

Bu kapsamda, çalışma hayatıyla eğitim siyasetlerini birbirini tamamlayan iki stratejik alan olarak ele aldıklarını belirten Işıkhan, tepeye davetli ülkelerden, hem çalışma hem de eğitimden sorumlu bakanları bilhassa davet ettiklerini, bu etkileşimi güçlendirmeye özel kıymet verdiklerini söyledi.

Bakan Işıkhan, bugün Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in başkanlığında bir yuvarlak masa toplantısı gerçekleştireceklerini, tepe kapsamında bugün ve yarın yapılacak oturumlarda, içinden geçtikleri teknolojik değişim ve dönüşüm süreçlerinin global ve bölgesel seviyede ne tıp tesirler doğuracağını, çalışma hayatı ve eğitim sistemlerinin bu süreçten nasıl etkileneceğini ele alacaklarını bildirdi.

Doruğa 25’i bakan ve 20’si bakan yardımcısı olmak üzere toplam 57 ülke ve memleketler arası kuruluştan 300’e yakın üst seviye iştirakçinin katılacağını belirten Işıkhan, bu tepe kapsamında, son derece kıymetli tartışmaların ve ufuk açıcı değerlendirmelerin gündeme geleceğine inandığını kaydetti.

Işıkhan, tepe kapsamında, yarın gerçekleştirecekleri üç farklı oturumda, eğitim sistemlerinin geleceğin yetişkin maharetlerinden nasıl daha aktif bir biçimde istifade edilebileceğini ve zımnî kalan yeteneklerin nasıl ortaya çıkarılabileceğini ele alacaklarını lisana getirdi.

Toplantıda, OECD Genel Sekreteri Mathias Cormann da bir konuşma yaptı.

Eğitimi konuşmanın, toplumun kendisini nasıl tanımladığına, insanı hangi prensip ve pahalar doğrultusunda yetiştirmeyi hedeflediğine, gelecek tasavvurunu hangi zihinsel ve kültürel perspektife dayandırdığına dair çok taraflı bir muhasebeye girişmek olduğunu belirten Tekin, eğitimin “birey-toplum-devlet” üçgeni bağlamında hem varoluşsal ve toplumsal bir mecburilik hem de kamunun kurucu nitelikteki temel vazifelerinden biri olduğuna işaret etti.

Öğretmenin rehberliğini merkeze alan, üretken düşünmeyi öne çıkaran ve muhakemeyi besleyen bir iklimin temel muhtaçlık olduğunun, bu iklimin verimlilik kadar adaleti, dayanıklılığı ve sürdürülebilirliği de talep ettiğinin altını çizen Tekin, önemli olanın, bu değişimi dengeli stratejik adımlarla ve toplumun gerçek gereksinimlerine karşılık veren bir yerde yönetmek olduğunu vurguladı.

Eğitimin çok katmanlı bir hüviyete sahip olduğunu, bu çok katmanlı yapı içerisinde yapay zeka ve bilgi temelli araçlar, ölçü ve mahremiyet unsurlarıyla kullanıldığında öğretmenin rehberliğini destek eden, erişimi genişleten ve karar süreçlerine saha kaynaklı öngörü kazandıran imkanlara dönüştüğünü lisana getiren Tekin, “Bu tabanda maksat, öğrenciyi dar meslek kalıplarına hapsetmeyen, değişen dünyada kalıcı değeri olan tesirli okuryazarlık, öğrenmeyi öğrenme, güçlü muhakeme, sorun çözme ve paha temelli karar alma üzere hünerlerle donatmaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Kapsayıcı bir eğitim nizamını kurmaya uğraş ediyoruz”

Bakan Tekin, Milli Eğitim Bakanlığı olarak bu şuurla hareket ettiklerine, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “Cumhuriyet sizden; fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür jenerasyonlar ister” veciz kelamını temel alarak eğitim sistemini güçlendirme istikametindeki çalışmalarını aralıksız sürdürdüklerine dikkati çekti.

Eğitimi, temel insan haklarını, insan onurunu ve adaleti önceleyen, öğretmenin prestijini ve yetkinliğini yükselten, öğrencinin manalı öğrenmesini derinleştiren ve velinin inancını güçlendiren bir kamusal ödev olarak konumlandırdıklarını anlatan Tekin, “Bu anlayışla, ülkemizin medeniyet savıyla çağın gereksinimlerini birebir hizada tutan kapsayıcı bir eğitim tertibini kurmaya uğraş ediyor ve onu her geçen gün güçlendiriyoruz.” diye konuştu.

Cumhuriyet’in ikinci asrına tekabül eden yeni periyotta, eğitim vizyonu olan “Köklerden Geleceğe” çizgisinde, öğretmenin rehberliğini merkeze alan, aile-okul iş birliğini güçlendiren, fırsat eşitliğini teminat altına alan, müfredatta canlılık ve krizler karşısında süreklilik üreten bir bütünlükle ilerlediklerini aktaran Tekin, ölçmede adalet, okul ikliminde huzur, rehberlik ve psikososyal takviyeyle tamamlanan bir yapıyı temel aldıklarını kaydetti. Tekin, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Gayemiz, ‘yetkin ve faziletli insanlar’ yetiştirmektir. Burada çerçevesini kısaca arz edebildiğim unsur ve önceliklerimizi alana dengeli programlar ve somut adımlar olarak yansıtıyoruz. Erken çocukluktan yükseköğretime kadar bütün kademelerde fiziki kapasite yatırımlarını, öğretmen yetiştirme ve mesleki gelişim siyasetlerini, müfredat yenilemeleri ile kültürel-sportif projeleri planlı bir program dahilinde ilerletiyoruz. Elde edilen kazanımlar bugünün gereksinimlerini karşılarken, yarının Türkiye’si için kurumsal teminat oluşturmaktadır. Bizler bu yolu yürürken gündemin süratle değiştiğini, kolaycı tekliflerin kısa vadeli cazibe ürettiğini biliyoruz. Tanınan yaklaşımların süreksiz tesirine kapılmadan, ölçülebilir maksatlarla, şeffaf bir izleme-değerlendirme sistemiyle ve hesap verebilir bir idare anlayışıyla ilerliyoruz. Böylelikle uzun soluklu toplumsal yararın sesine kulak veren bir istikrar çizgisini koruma ediyoruz.”

“Milli ve manevi kıymetlerimizi içselleştirmiş jenerasyonlar yetiştirme amacımızı sürdürüyoruz”

Milli Eğitim Bakanı Tekin, bugün dünya genelinde eğitimde en sık karşılaşılan sıkıntıların başında eğitime erişimin ve fırsat eşitliğinin geldiğini belirtti. Bu sorun alanlarının gerçekliğinin, global salgın sürecinde çok güçlü biçimde ortaya çıktığını söz eden Tekin, MEB’in 2011’de Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi Güzelleştirme Hareketi (FATİH) Projesi’yle başlattığı dijital altyapı yatırımları sayesinde proaktif bir çizgi izlediğini söyledi.

Yaklaşımlarını teknolojinin inançlı ve pedagojik kullanımıyla genişleterek, bugünün dünyasının krizleri karşısındaki öngörülü duruşlarını sürdürdüklerini vurgulayan Tekin, şunları kaydetti:

“Bu noktada 2025-2026 eğitim-öğretim yılının ana temasını ‘Yeşil Vatan’ olarak belirleyerek ikiz dönüşümü merkeze aldık. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile de bu başlıkları kapsayan bir çerçevede, tüm eğitim süreçlerinde kökleriyle güçlü bağları olan, çağın gereklerini bilen ve bu imkanlarla donanmış, ulusal ve manevi kıymetlerimizi içselleştirmiş kuşaklar yetiştirme amacımızı sürdürüyoruz. Milli Eğitim Bakanlığı olarak merkezi idareden lokal idarelere, sivil toplum örgütlerinden iş dünyasına kadar tüm aktörlerle iş birliğini stratejik öncelik görüyoruz. Siyasetçilerimiz başta olmak üzere velilerimizi, hayırseverlerimizi, belediyelerimizi ve tüm paydaşlarımızı, çocuklarımızın geleceğini güzelleştirecek bu ortak emeğin bir modülü olmaya davet ediyoruz.”

“AK Parti hükümetleri boyunca 821 bin 351 öğretmen ataması gerçekleştirdik”

AK Parti hükümetlerinin, eğitimi, devlet siyasetlerinin merkezine yerleştirdiğinin altını çizen Tekin, Ulusal Eğitim Bakanlığının, merkezi idare bütçesinde 2002’de 4’üncü sıradayken, 2003’ten itibaren birinci sırada yer aldığına ve 2026 yılı bütçesinde de yerini koruduğuna işaret etti.

2026 yılı eğitim bütçesinin MEB, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) Başkanlığı, üniversiteler ve Kredi Yurtlar Genel Müdürlüğü için tahsis edilen kaynakların toplamıyla 2 trilyon 905 milyar 40 milyon 206 bin lira olduğunu bildiren Tekin, bunun, merkezi idare bütçesinin yüzde 15,33’üne tekabül ettiğini belirtti.

“Resmi okullarımızdaki öğretmen sayısı 1 milyon 34 bin 564’e yükselmiştir”

“2002-2003 eğitim öğretim yılında örgün eğitimde 367 bin 145 derslik varken, 2024-2025 eğitim öğretim yılı prestijiyle bu sayı 753 bin 571 dersliğe ulaşmıştır. 2002-2003 eğitim öğretim yılında resmi okullarımızda 515 bin 253 öğretmen görev yaparken, bu sayı 2024-2025 eğitim öğretim yılında 1 milyon 34 bin 564’e yükselmiştir. Hala misyonda bulunan öğretmenlerimizin yaklaşık yüzde 80’i bu dönemde atandı. AK Parti hükümetleri boyunca 821 bin 351 öğretmen ataması gerçekleştirdik.”

Bu kapasitenin, sınıfa direkt yansıdığını lisana getiren Tekin, “2002-2003 eğitim öğretim yılında ilköğretimde derslik başına düşen öğrenci sayısı 36 iken, 2024-2025 eğitim öğretim yılında bu sayı 23 olmuştur. Ortaöğretimde de benzeri bir güzelleşme kelam konusu olmuş ve 2002-2003 eğitim öğretim yılında derslik başına düşen öğrenci sayısı 30 iken, 2024-2025 eğitim öğretim yılında bu sayı 20 olmuştur. İlköğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ise 2002-2003 eğitim öğretim yılında 28 iken, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 15, ortaöğretimde de 18 iken 11 olmuştur. Bu okullaşma göstergeleri milletlerarası kıyaslamalara baktığımızda da OECD’nin ‘Bir Bakışta Eğitim 2025’ raporunda da birebir halde övgüyle yerini almıştır.” bilgisini paylaştı.

“Türkiye, ortalarında 7 OECD ülkesinin de bulunduğu 45 ülkeden daha yüksek performans gösterdi”

Bakan Tekin, fırsat eşitliğini güçlendiren öğrenme çıktılarındaki yansımayı memleketler arası ve ulusal göstergeler üzerinden izlediklerini belirterek, OECD’nin PISA araştırmasının bunlardan biri olduğunu aktardı.

OECD’nin 81 ülkenin iştirakiyle gerçekleştirdiği PISA 2022 raporuna nazaran, Türkiye’nin, ülkelerin uzun devir performansları incelendiğinde son 20 yıllık devirde matematik alanındaki performansını istikrarlı bir halde artıran 2 ülkeden ve fen bilimleri alanındaki performansını artıran 4 ülkeden biri olduğunu vurgulayan Tekin, misal halde son 10 yıllık süreçte de Türkiye’nin her iki alanda güzelleşme gösteren az sayıda ülkeden biri olduğunu belirtti.

Türkiye’nin PISA okuma marifetleri alanındaki puanının, 2003’te 441 iken 2022’de 456 olduğunu, böylelikle öğrencilerin okuma marifetleri alanındaki performansında manalı bir artış gerçekleştiğini ve milletlerarası ortalama olan 435’in üzerine çıktığını anlatan Tekin, “Bu muvaffakiyetle Türkiye, ortalarında 7 OECD ülkesinin de bulunduğu 45 ülkeden daha yüksek bir performans göstermiştir.” dedi.

Tekin, Türkiye’nin PISA 2022’de fen bilimleri alanında da memleketler arası ortalamanın üzerinde bir performans sergilediğini, ülkenin 476 olan puanının milletlerarası ortalama olan 447’nin üzerinde gerçekleştiğini bildirerek, şöyle konuştu:

“Türkiye, OECD yetkilileri ve PISA’ya katılan ülkelerin temsilcilerinin iştirakiyle 7-9 Mayıs 2025 tarihleri ortasında İstanbul’da bir toplantı gerçekleştirmiştir. Bu toplantıda, 90 ülkeden yaklaşık 200 temsilci bir ortaya gelmiştir. OECD tarafından Türkiye’nin eğitim alanında gerçekleştirdiği muvaffakiyetlerin öteki ülkelerle paylaşılması talep edilmiş ve bu kapsamda iştirakçilerle Türkiye eğitim sistemi sunumu gerçekleştirilmiştir. PISA 2025 döngüsü ise bu yıl mart-nisan aylarında uygulanmış olup sonuçları şimdi açıklanmamıştır. İnşallah önümüzdeki yıl gerçekleşecek bütçe görüşmelerinde sizlere bu hoş gelişmelerin devamını da vermiş olacağız.”

“Türkiye, TIMSS 2023 araştırmasında Avrupa ülkeleri ortasında 3. sırada”

Bakan Tekin, Türkiye’nin TIMSS araştırmasında elde ettiği bilgilere de değindi.

Türkiye’nin TIMSS araştırmasına 8. sınıf seviyesinde birinci sefer 1999’da, 4. sınıf seviyesinde ise birinci kere 2011’de katıldığını söyleyen Tekin, uygulamanın son döngüsünün 2023’de yapıldığını hatırlattı.

Türkiye’nin 8’inci sınıf seviyesinde matematik alanında TIMSS 2023’te puanını 80 puan artırarak 509’a yükselttiğini belirten Tekin, uygulamaya katılan Avrupa ülkeleri ortasında 7, OECD üyesi ülkeler ortasında 10, iştirakçi tüm ülkeler ortasında ise 13. sırada yer aldığını söyledi.

Türkiye’nin TIMSS 2023 araştırmasında puanını 97 puan artırarak 530’a yükselttiğine işaret eden Tekin, bu sonuçla uygulamaya katılan Avrupa ülkeleri ortasında 3. sırada, OECD üyesi ülkeleri ortasında 5. sırada, iştirakçi tüm ülkeler ortasında ise 7. sırada yer aldığını kaydetti.

TIMSS 2023 uygulamasında Türkiye’nin 4. sınıf seviyesinde matematik alanında puanını 84 puan artırarak 553’e yükselttiğinin altını çizen Tekin, uygulamaya katılan Avrupa ülkeleri ortasında 2, OECD üyesi ülkeler ortasında 4, iştirakçi tüm ülkeler ortasında ise 8. sırada yer aldığını anımsattı.

Milli Eğitim Bakanı Tekin, 4. sınıf seviyesinde fen bilimleri alanında ise TIMSS 2023’te puanını TIMSS 2011’e nazaran 107 puan artırarak 570’e yükselten Türkiye’nin, uygulamaya katılan Avrupa ülkeleri ortasında birinci, OECD ülkeleri ortasında ikinci, iştirakçi tüm ülkeler ortasında ise 4. sırada yer aldığını aktardı.

“Deprem bölgesinde bugüne kadar 13 bin 321 dersliği eğitime aldık”

Tekin, 2024-2025 eğitim öğretim yılında hayata geçirilen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde, bu yıl izleme kıymetlendirme çalışmalarına odaklandıklarını, dataya dayalı uygunlaştırma döngüsünü kararlılıkla işleteceklerini belirtti.

6 Şubat 2023’te yaşanan Kahramanmaraş merkezli 11 ili etkileyen sarsıntı bölgesindeki eğitime ait bilgi veren Tekin, zelzeleden evvel eğitim öğretim faaliyetlerinin 11 bin 567 okul, 119 bin 200 derslikte yürütüldüğünü söyledi.

Sarsıntı felaketi sonrasında 10 bin 272 okul, 109 bin 401 derslik hasarsız ve az hasarlı, 1295 okul, 9 bin 799 dersliğin ise kullanılamaz hale geldiğini belirten Tekin, “Bu vilayetlerimizdeki çalışmalarımız kapsamında bugüne kadar 865 okul, 13 bin 321 dersliği 2025-2026 yılı prestijiyle eğitime almış durumdayız. Çalışmalarla sarsıntı bölgesinde 10 bin 539 dersliğin üretimi devam ediyor. Sarsıntı bölgesinde mevcut derslik kapasitesinin, sarsıntı öncesi kapasitenin yüzde 15 üzerine çıkması sağlanmış olacaktır.” diye konuştu.

Bakan Tekin, Türkiye Yüzyılı vizyonu ve Ulusal Teknoloji Atılımı doğrultusunda “teknolojiyle yöneten” bir yapıya geçişin somut çıktılarından birinin Bakanlık İdare Sistemi (BYS) olduğunu belirterek, “BYS ile halihazırdaki öğrencilerimizin doğum bilgileri ve oranları dahil sonraki yıllardaki çağ nüfusu bilgilerini kullanarak 18 yıllık, 2053 yılı için ise iddialara dayalı çalışmalar yapabilecek haldeyiz.” bilgisini verdi.

“208 yükseköğretim kurumunda 6 milyon 800 bin öğrenci tahsil görmektedir”

Yükseköğretim alanında son yıllarda kayda kıymet gelişmeler ve nitelikli ilerlemeler sağlandığı değerlendirmesinde bulunan Tekin, şunları kaydetti:

“2024-2025 eğitim öğretim yılı prestijiyle 129 devlet, 75 vakıf ve 4 vakıf meslek yüksekokulu olmak üzere toplam 208 yükseköğretim kurumunda 6 milyon 800 bin öğrenci tahsil görmektedir. Türk yükseköğretimi bu öğrenci sayısıyla Avrupa yükseköğretim alanında en çok öğrenciye hizmet veren bir sistem pozisyonundadır. 2002 yılında 70 bin 12 olan toplam öğretim elemanı sayısı, 2025 yılında 186 bin 349’a yükselmiştir. Öğretim üyesi sayısında da benzeri bir artış kelam mevzusudur. 2002 yılında 25 bin 953 olan öğretim üyesi sayısı 2025’de 113 bin 134’e ulaşmıştır. Öğretim üyelerinin toplam öğretim elemanları içindeki hissesi ise 2002 yılında yüzde 37 iken 2025 yılında yüzde 60,22’ye yükselmiştir. Toplam öğretim elemanlarının yüzde 46,91’i bayan, yüzde 53,09’u ise erkektir. Bu oran Türkiye’yi, bayan akademisyen hissesi bakımından OECD ortalamasının üzerinde konumlandırmaktadır.”

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığının çalışmalarına da değinen Tekin, ÖSYM’nin bütün hizmetlerini e-Devlet standartları çerçevesinde yürüttüğünü, tek ve çift yıllarda değişmek üzere her yıl ortalama 11 ila 14 milyon adayın katıldığı yaklaşık 60 sınavı muvaffakiyetle gerçekleştirdiğini söyledi.

Milli Eğitim Bakanı Tekin, “Eğitim alanında gerçekleştireceğimiz faaliyetler için 2026 yılında Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine 1 trilyon 943 milyar 965 milyon 746 bin lira tahsis edilmiştir. Milli Eğitim Bakanı olarak şahsım, eğitim topluluğumuz ve milletimiz ismine, genel bütçeden en büyük hissesi eğitime ayırma talimatını veren ve bu kararlılığını sürdüren Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere bu süreçte bize takviye veren herkese teşekkür ediyorum.” dedi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı Mehmet Muş ile Kurul üyelerine de teşekkür eden Tekin, “Her yıl büyük bir heyecanla Kurulumuzun huzuruna geliyoruz. Sizlerden gelecek tenkit, teklif ve bizimle ilgili projelerinizi hürmetle dinleyip hayata geçirmeye çalışıyoruz. Toplantı esnasında tatlı sert diyaloglarımız da oluyor. Kırdığım bir milletvekili dostumuz ve arkadaşımız varsa özür dileyelim. Çok büyük bir olgunlukla bu Kurul çalışmasının devam edeceğine inanıyorum.” sözlerini kullandı.

Tekin, NSosyal hesabından OECD’nin her yıl hazırladığı ve ülkelerdeki eğitim sistemlerine dair en kapsamlı mukayeseli bilgileri sunan, “Bir Bakışta Eğitim 2025 Raporu”na ait açıklamada bulundu.

“Türkiye’nin eğitimde yükselişi OECD raporuna yansıdı.” sözünü kullanan Tekin, raporun, Türkiye’nin eğitimde kaydettiği büyük ilerlemeyi tekrar teyit ettiğini belirtti.

Bakan Tekin, uyguladıkları politikalarla okul öncesinden liseye kadar her kademede okullaşma oranının yükseldiğini aktardı.

Kamu kaynaklarından eğitime ayrılan hissenin, yüzde 10,6 ile OECD ortalamasının üzerine çıktığını vurgulayan Tekin, şunları kaydetti:

“Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı, ilkokullarda ortalama 18, liselerde ise ortalama 12 oldu. Türkiye, OECD’nin en genç öğretmen kadrolarından birine sahip. Ders müddetlerinde temel derslere ayrılan hisse, OECD ortalamasının üzerine çıktı. İlkokullarda bu oran yüzde 47 iken (OECD ortalaması yüzde 41), ortaokullarda yüzde 30’a ulaştı. (OECD ortalaması yüzde 27). Bu muvaffakiyet, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde eğitimde fırsat eşitliğini güçlendirme ve çocuklarımızın yarınlarını inançla inşa etme uğraşımızın bir meyvesidir. Türkiye Yüzyılı’nda eğitimde yükselişimiz kararlılıkla sürecek.”

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütünün (OECD) her yıl hazırladığı ve ülkelerdeki eğitim sistemlerine dair en kapsamlı mukayeseli bilgileri sunan “Bir Bakışta Eğitim 2025” raporu yayımlandı.

Rapora nazaran Türkiye, eğitimde en fazla ilerleme kaydeden ülkeler ortasında yer alırken, eğitimde kapsayıcılığı artırma ve genç nüfusu eğitime kazandırmada da OECD ülkeleri ortasında öne çıktı.

Rapor, Türkiye’de okul öncesinden yükseköğretime kadar her kademede eğitime erişimin arttığını, yükseköğretimi tamamlama oranlarının yükseldiğini ve terk oranlarının düşük seviyede olduğunu, öğretmen maaşları ile sınıf mevcutlarının uygunlaştırıldığını ve temel derslere ayrılan mühletin de OECD ortalamalarının üzerinde olduğunu ortaya koydu.

Türkiye’de son 10 yılda yüzde 28’den yüzde 54’e yükselen 3-5 yaş ortası çocukların okullaşması oranındaki yüzde 26’lık artış, OECD ülkeleri ortasında en yüksek artışlardan biri olarak kayda geçti. 5 yaş kümesinde okullaşma oranı ise yüzde 86 olan OECD ortalamasını geçerek yüzde 98’e ulaştı.

Bununla birlikte 15-19 yaş kümesindeki okullaşma oranı yüzde 69’dan yüzde 79’a yükseldi. Türkiye, bu oranla yüzde 84 olan OECD ortalamasına yaklaşırken, yüzde 80 oranıyla ABD ve yüzde 81 ile İngiltere üzere ülkelerin seviyesine yaklaştı.

2019’da yüzde 41 ölçülen 25-34 yaş kümesinde ortaöğretimi tamamlamayanların oranı, OECD ortalamasına kıyasla güzelleşme kaydederek geçen yıl yüzde 28’e geriledi.

Türkiye, yükseköğretimde okul terkinde en düşük ülkelerden oldu

Türkiye’de lisans programlarında birinci yıl okul terk oranı yüzde 1 oldu. Bu oran, OECD’nin yüzde 13 pahasındaki ortalamasına nazaran en düşük terk oranı olarak kayıtlara geçti.

Türkiye’de yükseköğretimde öğrencilere sunulan bütüncül dayanaklar doğrultusunda lisans öğrencilerinin yüzde 64’ünün müddetinde, yüzde 86’sının ise beklenen mezuniyet yılından en geç 3 yıl içinde mezun olduğu belirtildi.

Türkiye, STEM (fen, teknoloji, mühendislik, matematik) alanlarında yüzde 81, sıhhat alanlarında yüzde 94’lük tamamlama oranıyla da OECD’nin yüzde 58 ve yüzde 74 oranındaki ortalamalarının üzerine çıktı.

Ayrıca, bayan ve erkeklerde lisans tamamlama oranı OECD üyesi ülkelerin ortalamasının üzerinde seyretti. Bu kapsamda bayanlarda lisans tamamlama oranı OECD ortalaması olan yüzde 75’in üzerinde gerçekleşerek yüzde 91, erkeklerde ise yüzde 63 olan ortalamanın üzerine çıkarak yüzde 80 oldu.

Raporda, yükseköğretimde memleketler arası öğrencilerde ülkelerde yaşanan artışa da yer verildi. Buna nazaran Türkiye, 2018’de yüzde 1,7 olan milletlerarası öğrenci oranını 2023’te yüzde 4,3’e yükseltti.

Türkiye, kamu kaynaklarından eğitime ayrılan hissede OECD ortalamasının üzerinde

Rapora nazaran, Türkiye’de kamu kaynaklarından eğitime ayrılan hisse yüzde 10,6 olurken, OECD’nin 10,1 oranındaki ortalamasının üzerinde yer aldı.

Türkiye ayrıyeten, Danimarka, Finlandiya, Norveç ve İsveç ile kamu yükseköğretim kurumlarında tahsil fiyatı almayan ülkeler ortasında kendine yer buldu.

2024 datalarına nazaran, Türkiye’de öğretmenlerin yıllık brüt başlangıç maaşları, satın alma gücü paritesine nazaran tüm kademelerde OECD ortalamalarını geçti. Bununla birlikte Türkiye, son 10 yılda öğretmen maaşlarının reel olarak en fazla arttığı OECD üyesi ülkelerin başında geldi.

Öğretmen atamalarıyla birlikte öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokulda 18, ortaokul ve genel liselerde 13, meslek liselerinde 14, lise genelinde ise 12’ye geriledi.

Türkiye, en genç öğretmen profiline sahip ülkelerden

Ayrıca Türkiye, ortaokul kademesinde 50 yaş ve üzeri öğretmenlerde yüzde 13 oranındaki ortalamasıyla yüzde 38’lik OECD ortalamasını geçerek üye ülkeler ortasında en genç öğretmen profiline sahip ülkelerden biri oldu.

İlkokul sınıf mevcutları da 2013’ten bu yana 2 öğrenci azalarak 21’e düştü ve OECD ortalamasıyla tıpkı düzeye geldi.

Öte yandan rapora nazaran, Türkiye’de ilkokulda ders saatlerinin yüzde 47’si, ortaokulda ise yüzde 30’u lisan ve matematiğe yönelik temel derslere ayrılıyor. Bu doğrultuda her iki oran da OECD ortalaması olan yüzde 41 ve yüzde 27’nin üzerine çıkmış oldu.