Bakanlıkça “Milli Eğitim İstatistikleri: Örgün Eğitim 2025-2026” yayımlandı.

Buna nazaran, 2025-2026 eğitim öğretim yılında Türkiye’de okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim seviyesinde 9 milyon 89 bin 93’ü erkek, 8 milyon 615 bin 215’i kız olmak üzere toplam 17 milyon 704 bin 308 öğrenci örgün eğitim aldı.

Bu öğrencilerin 15 milyon 167 bin 794’ü resmi, 1 milyon 485 bin 21’i özel, 1 milyon 51 bin 493’ü ise açık öğretim kurumlarında eğitim gördü.

Örgün eğitimdeki öğrencilerin 1 milyon 739 bin 723’ü okul öncesi eğitim, 5 milyon 408 bin 899’u ilkokul, 5 milyon 307 bin 934’ü ortaokul ve 5 milyon 247 bin 752’si ortaöğretimde yer aldı.

Ortaöğretimdeki 5 milyon 247 bin 752 öğrencinin 3 milyon 46 bin 666’sı genel ortaöğretimde, 1 milyon 736 bin 473’ü mesleksel ve teknik ortaöğretimde, 464 bin 613’ü de Anadolu imam hatip liselerinde eğitim aldı.

– Öğretmen sayısı 1 milyon 200 bini aştı

2025-2026 eğitim öğretim yılında örgün eğitim kurumlarında çalışan öğretmen sayısı 1 milyon 170 bin 320 oldu. Bu sayıya yaygın eğitim kurumlarında ve öbür ünitelerde çalışan 41 bin 479 öğretmen de eklendiğinde toplam öğretmen sayısı 1 milyon 211 bin 799’a ulaştı.

Bu öğretmenlerin 1 milyon 67 bin 218’i resmi okullarda/kurumlarda, 144 bin 581’i özel okullarda/kurumlarda vazife yaptı.

– Derslik sayısı 16 binden fazla arttı

Örgün eğitimde, 2025-2026 eğitim öğretim yılında 59 bin 914’ü resmi okul, 15 bin 94’ü özel okul ve 4’ü açık öğretim okulu olmak üzere toplam 75 bin 12 okul hizmet verdi. Bu okulların 18 bin 636’sı okul öncesi eğitim, 25 bini ilkokul, 18 bin 977’si ortaokul ve 12 bin 399’u da ortaöğretim kademesinde yer aldı.

Resmi okullarda 631 bin 736, özel okullarda 138 bin 197 olmak üzere örgün eğitimde toplam 769 bin 933 derslik kullanıldı.

– Eğitim ortamlarının niteliğinde güzelleşmeler sürdü

Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokullarda 17 olarak gerçekleşti. Bu sayı ortaokullarda 13, ortaöğretimde 12 oldu. Derslik başına düşen öğrenci sayısı ise ilkokulda 19, ortaokulda 25, ortaöğretimde 21 olarak gerçekleşti.

İstatistiklere nazaran, 2025-2026 eğitim öğretim yılında okullaşma oranları 5 yaşta yüzde 84,14, ilkokul yaş kümesinde (6-9 yaş) yüzde 98,46, ortaokul yaş kümesinde (10-13 yaş) yüzde 98,16 olarak gerçekleşti. Ortaöğretim yaş kümesinde (14-17 yaş) ise yüzde 87,09’a yükseldi.

Bu bilgilere ve yakın vakitte yayımlanan “Bir Bakışta Eğitim 2025” raporuna nazaran, Türkiye 6-14 yaş kümesinde çağ nüfusunun tamamına yakınını içeren okullaşma oranıyla OECD ortalamasıyla benzerlik gösteriyor.

– Mesleki ve teknik eğitimin hissesi arttı

İstatistiklere nazaran, 2024-2025 eğitim öğretim yılı ile 2025-2026 eğitim öğretim yılı karşılaştırıldığında örgün ortaöğretimde mesleksel ve teknik eğitimin hissesi yüzde 37,56’dan yüzde 39,51’e yükseldi.

Aynı periyotta mesleksel açık öğretim dahil mesleksel ve teknik ortaöğretim öğrenci sayısı ise 1 milyon 681 bin 100’den 1 milyon 736 bin 473’e çıktı.

– Yaklaşık 766 bin öğrenci taşıma yoluyla eğitime erişim hizmetinden faydalandı

Burs alan öğrenci sayısı 2025-2026 eğitim öğretim yılında bir evvelki yıla nazaran artış göstererek 345 bin 112’ye ulaştı. Birinci ve ortaöğretimde taşıma yoluyla eğitime erişim hizmetinden faydalanan toplam öğrenci sayısı 765 bin 728 olurken bu sayı, özel eğitimde 136 bin 12’den 150 bin 405’e yükseldi.

Ayrıca 2 bin 852 pansiyonda yaklaşık yarım milyon öğrenciye barınma imkanı sunulması, MEB’in eğitimde kapsayıcılığı, erişilebilirliği ve fırsat eşitliğini güçlendirmeye yönelik çalışmalarının somut göstergeleri arasında yer aldı.

Eğitim-Bir-Sen olarak 2016 yılından bu yana her yıl nizamlı olarak yayımlanan “Eğitime Bakış 2025 İzleme ve Kıymetlendirme Raporu” kamuoyuna açıklandı.

Eğitime Bakış: 2025 İzleme ve Kıymetlendirme Raporu’nda Türkiye’nin eğitim profili, “eğitime erişim ve katılım”, “eğitimin çıktıları”, “öğretmenler ve okul yöneticileri”, “eğitim-öğretim ortamları” ve “eğitimin finansmanı” olmak üzere 5 başlık altında ulusal ve milletlerarası ölçekte kıyaslanarak tahlil edildi.

Elde edilen bulgular, eğitim sisteminin kıymetli kazanımlarını, acil müdahale gerektiren alanları ve tahlil bekleyen yapısal meseleleri ortaya koydu.

Raporda yer alan kimi değerli bulgular şöyle:

Kademelere nazaran toplam öğrenci sayılarında yaşanan değişim

2016 yılında okul öncesi kademesinden ortaöğretime kadar toplam öğrenci sayısı 17 milyon 588 bin 958 iken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir evvelki yıla nazaran 753 bin 742 azalarak 17 milyon 956 bin 523’e düştü.

Bu düşüş ayrıntılı incelendiğinde, ilkokul kademesi hariç öteki tüm kademelerde gerçekleşti. Hatta bu öğrenci sayısındaki düşüşün büyük bir çoğunluğunun yüzde 62 ile ortaöğretim kademesinde olduğu görüldü.

Kademelere nazaran öğrenci sayılarına bakıldığında 2016 yılında okul öncesinde 1 milyon 209 bin 106 olan öğrenci sayısı 2025 yılında 1 milyon 741 bin 314’e yükseldi. İlköğretim kademesinde 2016 yılında 10 milyon 572 bin 209 olan toplam öğrenci sayısı 2025 yılında 10 milyon 886 bin 397 oldu. Ortaöğretim kademesindeki toplam öğrenci sayısı ise 2016 yılında 5 milyon 807 bin 643 iken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 5 milyon 328 bin 812’ye yükseldi. Burada dikkati çeken konu, son iki yıldır hem okul öncesi hem de ortaöğretim kademesinde öğrenci sayılarındaki düşüş nedeniyle toplam öğrenci sayısında da gerçekleşen düşüş oldu.

Okullaşma oranlarında kritik gerileme

Veriler, 5 yaş kümesi hariç tüm yaş kümelerinde kız çocuklarının okullaşma oranının erkeklere kıyasla az da olsa daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Lakin son iki yıllık periyotta, 6-13 yaş kümesi dışındaki tüm yaş kümelerinde okullaşma oranlarında düşüş yaşandığı görüldü.

Buna nazaran, 2023 yılından 2025 yılına 3-5 yaş kümesinde net okullaşma oranı hem erkeklerde hem de kızlarda yüzde 2,6 puan; 4-5 yaş kümesinde net okullaşma oranı erkeklerde yüzde 2,9 puan, kızlarda ise yüzde 3 puan; 5 yaş kümesinde net okullaşma oranı erkeklerde yüzde 2,9 puan, kızlarda ise yüzde 3 puan düştü.

Net okullaşma oranlarında en dikkati alımlı başlık 14-17 yaş grubu

Raporda en dikkati cazibeli başlıklardan biri, 14-17 yaş kümesinde yaşanan net okullaşma oranlarında gerileme oldu. 14-17 yaş kümesinde 2023 yılından 2025 yılına gelindiğinde net okullaşma oranı erkeklerde yüzde 8,4 puan, kızlarda ise yüzde 7,7 puan düştü.

Bu yaş kümesinde net okullaşma oranı 2023 yılında yüzde 94,5 iken, 2024 yılında yüzde 91,3’e, 2025’te ise yüzde 86,4’e düştü. 14-17 yaş kümesinde erkeklerin net okullaşma oranı ise yüzde 86,3, kızların ise yüzde 86,5 oldu.

Ortaöğretim kademesinin zarurî eğitim kapsamında olmasına karşın 2024 yılında 14-17 yaş kümesindeki çocukların yüzde 8,7’si eğitimin dışındayken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bu oranın yüzde 13,6’ya yükseldiği belirlendi. Hasebiyle ortaöğretim kademesi mecburî eğitim kapsamında olmasına karşın son 9 yılın en yüksek oranı olan 14-17 yaş kümesindeki çocukların yüzde 13,6’sı mecburî eğitimin dışında kaldı.

2025 yılı okullaşma oranı ortalamasının altında yer alan vilayetler incelendiğinde; Ağrı’da erkeklerin, Gümüşhane ve Şanlıurfa’da kızların, Muş’ta ise hem erkeklerin hem de kızların 14-17 yaş kümesinde net okullaşma oranlarının yüzde 69 bandında olduğu görüldü.

Cinsiyete nazaran bakıldığında ise; erkeklerde Ağrı yüzde 68,6 ile en düşük, Rize yüzde 99,7 ile en yüksek okullaşma oranına sahip vilayetler oldu. Kızlarda ise Şanlıurfa yüzde 69,3 ile son sırada, Burdur yüzde 94,1 ile birinci sırada yer aldı.

Raporda, ortaöğretim seviyesinde okullaşma oranlarındaki düşme nedenlerinin araştırılması, eğitime erişimleri sağlamak için yeni siyasetler geliştirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması önerildi.

18-21 yaş kümesinde erkeklerin lise mezuniyet oranlarında düşüş dikkati çekiyor

Raporda, 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu olanların oranı genel olarak incelendiğinde, 2024 yılı hariç her yıl sistemli biçimde artış eğilimi görülüyor. Gerçekten 2015 yılında bu yaş kümesinde erkeklerde yüzde 52,2 olan en az lise mezunu oranı, 2024 yılına gelindiğinde yüzde 71,7’ye yükseldi. Lakin bu oran son 4 yılın en düşük düzeyine işaret ediyor.

Toplamda ise 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu olma oranı 2015 yılında yüzde 54,9 iken 2024 yılında yüzde 75,8’e ulaştı. Son 10 yılın bilgileri incelendiğinde 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu oranında bayanların erkeklere kıyasla daha yüksek seviyede artış gösterdiği ortaya konuldu. Cinsiyetler ortasındaki fark, en fazla 2024 yılında açılarak fark yüzde 8,4 olarak gerçekleşti.

Öte yandan, ortaöğretimin mecburî eğitim kapsamına alınmasından itibaren en az lise mezunu olma oranında önemli bir artış olduğu görülüyor. 2023 bilgilerine bakıldığında 2015 yılı bilgilerine nazaran yaklaşık olarak yüzde 50 yükselişe işaret ederken 2024 yılı dataları, 2023’e nazaran en az lise mezunu olanların oranının bayanlarda sabit kaldığı, erkeklerde ise düşüşe geçtiği dikkati çekiyor.

Raporda, ortaöğretimin mecburî eğitim kapsamında olmasına karşın, bilhassa erkekler ortasında mezuniyet oranlarının görece düşük kalması, bu alandaki yapısal problemlerin daha detaylı biçimde ele alınmasını gerekli kılıyor. Bu kapsamda, okul terki ve mezun olamama nedenlerinin kapsamlı formda tahlil edilmesi, risk altındaki gençlere yönelik gaye odaklı siyasetlerin geliştirilmesi ve mevcut uygulamaların aktifliğinin artırılmasının büyük kıymet taşıdığı belirtiliyor.

Açık öğretimin tekrar yapılandırılması şart

Açık öğretim lisesine kayıtlı öğrenci sayısı da son iki yılda 1 milyon 54 bin 703 azalarak 2025 yılında 954 bin 777 oldu. Bu gerilemeyle birlikte açık öğretimin ortaöğretim içindeki hissesi yüzde 17,9 oranı ile son 10 yılın en düşük seviyesine indi.

Raporda, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından açık öğretim lisesinde kıymetli kimi problemlere tahlil üretilmeye çalışılsa da çeşitli nedenlerden ötürü hem daha az başarılı öğrencilerin yönlendirildiği hem de başarılı öğrencilerin tercih etme nedenlerinin kısa vadeli siyasetlerle tahlile kavuşturmanın süreksiz tahliller olacağına işaret edilerek, yapısal tahliller için kalıcı siyasetlere muhtaçlık bulunduğu, açık öğretimin sıkıntılarının temelinde yatan zarurî eğitim kapsamındaki ortaöğretimin hem mecburiliği hem de öğretim müddetinin yine yapılandırılması gerektiği vurgulandı.

Özel eğitimde kademeler ortası geçiş sorunu

Veriler, özel eğitim alanında kademeler ortası geçişte önemli bir daralmaya işaret ediyor. 2024-2025 eğitim-öğretim yılında özel eğitim alan öğrenci sayısı 602 bin 729 olurken, bu sayı ilköğretimde 473 bin 295’e, ortaöğretimde 118 bin 165’e düştü. Bu tablo, özel ihtiyaçlı öğrencilerin ortaöğretim kademesine devam sürecinde kıymetli pürüzlerle karşılaştığını ortaya koyuyor.

Özel eğitim öğrencilerinin yüzde 83’ü kaynaştırma yoluyla, yüzde 10,3’ü özel eğitim okullarında, yüzde 6,7’si ise özel eğitim sınıflarında eğitim alıyor.

Türkiye, NEET oranında tekrar OECD birincisi

Raporda, gençlere ait datalar ise çarpıcı bir tabloya işaret ediyor.

18-24 yaş kümesinde ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin (NEET) oranı OECD ülkelerinde ortalama yüzde 14 iken, Türkiye’de yüzde 31 olarak kayıtlara geçti. Türkiye, NEET oranında yüzde 30 barajını aşan tek ülke olarak OECD ülkeleri ortasında bu olumsuz tabloda birinci sırada yer aldı. Raporda, 2019 yılından bu yana NEET oranlarında OECD ülkeleri ortasında birinci sırada yer alan Türkiye’nin bu kümedeki gençlere yönelik bütüncül ve gaye odaklı siyasetler geliştirmesinin ehemmiyetine vurgu yapıldı.

Öte yandan, 2025 yılında üniversiteye yerleşenlerin yüzde 50,4’ünü, liseden mezun olduktan sonra rastgele bir programa yerleşmemiş adaylar oluşturdu. Lise son sınıf öğrencilerinin yerleşme oranı ise yalnızca yüzde 31,9 oldu.

2026 yılında öğretmen ataması öngörülmüyor

Raporda, öğretmen istihdamına ilişkin verilere de yer verildi. Son 10 yıllık süreçte en az öğretmen atamasının 2022, 2024 ve 2025 yıllarında yapıldığı görüldü. 2022’de 19 bin 614, 2024’te 19 bin 968 öğretmen ataması yapılırken 2025 yılında gerçekleştirilen 15 bin öğretmen ataması ise son 10 yılın en düşük düzeylerinden biri olarak kaydedildi.

Öğretmen arz ve talebi ortasındaki makas ise her yıl açılmaya devam ediyor. Gerçekten, 13 Temmuz 2025 tarihinde gerçekleştirilen Milli Eğitim Bakanlığı Akademi Giriş Sınavı’na (MEB-AGS) 411 bin 805 aday başvurmuş, 10 bini ise Ulusal Eğitim Akademisi’nde Şubat 2027’ye kadar hazırlık eğitimine alınmak üzere seçildi. Bu süreç nedeniyle 2026 yılında yeni bir öğretmen atamasının öngörülmemesi, mevcut öğretmen ihtiyacının derinleşeceğine işaret etmektedir. Raporda bu duruma yönelik, öğretmen atama sayılarının artırılmasına yönelik önlemlerin değerlendirilmesinin ehemmiyet taşıdığına işaret edildi.

Sınıf mevcutları vilayetler ortasında değişkenlik gösteriyor

Ortalama ilkokul kademesinde 22 sınıf mevcudu ile Türkiye, 21 olan OECD ortalamasına yakınken, ortaokul kademesinde bu oran 21 olan OECD ortalamasının üzerine çıkarak 28 oldu.

Türkiye’de vilayet bazında kademelere nazaran bakıldığında birtakım farklılıklar dikkati çekiyor. Bilhassa İstanbul ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde sınıf mevcutları, kronik bir sorun olmaya devam ederken, İstanbul’da ilkokullarda şube başına 28, ortaokullarda ise 26 öğrenci düşüyor.

Buna karşılık Gümüşhane’de tıpkı kademelerde şube başına düşen öğrenci sayılarının 13 ve 11’e kadar gerilemesi, vilayetler ortasında bu alandaki farkı ortaya koyuyor.

Öğrenciler için yapılan harcamalar OECD ortalamasının gerisinde

Satın alma gücü paritesine nazaran, öğrenci başına yapılan harcama 4 bin 38 dolar iken, bu sayı OECD ortalaması olan 13 bin 527 doların epey altında bulunuyor. Toplam kamu harcamaları içinde eğitime ayrılan hisse yüzde 6,7 ile OECD ortalaması olan yüzde 7,4’ün gerisinde kaldı.

Türkiye’de özel okul fiyatları yüksek

OECD ülkelerinde Danimarka’dan sonra ortaöğretimde genel programlarda öğrenci başına toplam harcaması kamu okullarına nazaran özel okullarda çok daha fazla olan ülke Türkiye oldu. Bu alandaki OECD ülkeleri ortalamaları ise çabucak hemen birbirine çok yakın gerçekleşti.

Türkiye’de ortaöğretimde genel program uygulayan kamu okullarında öğrenci başına yapılan devlet harcaması ile toplam harcaması birbirine çok yakın iken özel okullarda öğrenci başına yaptığı devlet harcaması çok düşük olup toplam harcaması ise çok yüksektir. Bunun temel nedeninin ise genel program uygulayan özel okullarda öğrenci başına özel harcamaların çok yüksek olmasından kaynaklandığı belirlendi. Hasebiyle bu bilgiler, Türkiye’de özel okul fiyatlarının çok yüksek seviyede olduğunu ortaya koydu. Bu kapsamda kamu okullarında öğrenci başına yapılan harcamaların artırılması sağlanması gerektiği belirtildi.

Mesleki program uygulayan kamu ve özel okullarda öğrenci başına yapılan toplam harcamada ise tam aksisi bir durum tespit edildi. OECD ülkeleri genelinde mesleksel program uygulayan kamu okullarına göre özel okullardaki öğrenci başına yapılan toplam harcamalar daha yüksektir. Hasebiyle Türkiye’de özel dalın mesleksel ve teknik eğitimdeki hissesinin epeyce düşük olduğu ortaya çıkarken, mesleksel ve teknik eğitimin gelecek vizyonu kapsamında, gerekli teşvik düzeneklerinin geliştirilerek özel bölümün mesleksel ve teknik ortaöğretimde daha fazla yer almasının sağlanması gerektiği vurgulandı.

Raporda yer alan teklifler şöyle:

14-17 yaş kümesinde okullaşma oranı düşük olan vilayetlerde ortaöğretime erişimi artırmak, bilhassa de erkek ve kızların aleyhine durumun olduğu vilayetlerde eğitimin dışında kalma nedenleri araştırılarak eğitime erişimlerini sağlamak için yeni siyasetler geliştirilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.

Milli Eğitim Bakanlığı, örgün eğitimden açık öğretime geçişleri sonlandırarak 2024-2025’te öğrenci artışını engellemiştir. Düşüşte, son sınıfta geçen başarılı öğrencilerin mezun olması ve mevcut öğrencilerin mezuniyeti tesirlidir. Lakin problemler tam manasıyla çözülememiştir. Kısa vadeli siyasetler yetersiz kalmaktadır. Kalıcı tahliller için yapısal düzenlemeler gereklidir. Açık öğretimin sıkıntılarının temelinde yatan mecburî eğitim kapsamındaki ortaöğretimin hem mecburiliği hem de öğretim müddeti yine yapılandırılmaya muhtaçtır.

Özel eğitim muhtaçlığı olan öğrencilerin sayılarında ilköğretim kademesinde son beş yıldır önemli bir artış kelam mevzusudur. Buna karşın ortaöğretim kademesinde ilköğretime nazaran özel eğitim alan öğrencilerin sayısının daha az olması; ilköğretimde özel eğitim alan çocukların değerli bir kısmının ortaöğretime erişemediğini ortaya koymaktadır. Özel eğitim gereksinimi olan bu çocukların ilköğretimden sonra ortaöğretime erişimine ve özelliklerine nazaran de mesleksel eğitime yönlendirilmelerine ait daha aktif siyasetler geliştirilmelidir.

2015-2024 yılları ortasında Türkiye’de 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu olma oranında kayda bedel bir artış yaşanmıştır. Bu olumlu gelişmeye karşın, kelam konusu oranların bölgesel dağılımında besbelli farklılıklar devam etmektedir. Öte yandan, 2015 yılından itibaren bayanların en az lise mezunu olma oranı erkekleri geçmiş olup bu fark her geçen yıl daha da artmaktadır. Ortaöğretimin zarurî eğitim kapsamında olmasına karşın, bilhassa erkekler ortasında mezuniyet oranlarının görece düşük kalması, bu alandaki yapısal problemlerin daha detaylı biçimde ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda, okul terki ve mezun olamama nedenlerinin kapsamlı formda tahlil edilmesi, risk altındaki gençlere yönelik gaye odaklı siyasetlerin geliştirilmesi ve mevcut uygulamaların aktifliğinin artırılması büyük kıymet taşımaktadır.

YKS’de lise son sınıf öğrencilerinin performansları incelendiğinde, imtihana giren öteki adaylara kıyasla bilgileri daha yeni olan lise son sınıf öğrencilerinin bu alanlardaki performanslarının artırılması için somut ve maksat odaklı adımlar atılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, öğrenme eksikliklerinin sistematik biçimde tespit edilmesi ve kelam konusu eksiklikleri gidermeye yönelik tesirli telafi ve takviye sistemlerinin geliştirilmesi büyük değer taşımaktadır.

Türkiye’nin NEET kümesindeki gençlere yönelik bütüncül ve amaç odaklı siyasetler geliştirmesi büyük ehemmiyet taşımaktadır. Bilhassa eğitimden kopuşun önlenmesi, mesleksel marifetlerin artırılması, işgücü piyasasına geçişin kolaylaştırılması ve gençlerin istihdam edilebilirliğinin desteklenmesine yönelik uygulamaların hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Öğretmen ihtiyacına ilişkin hesaplamaların aktüel datalar temelinde yapılması ve ortaya çıkan gereksinim doğrultusunda Ulusal Eğitim Akademisinde hazırlık eğitimi alacak öğretmen adaylarına yönelik kontenjanların artırılması hasebiyle da öğretmen atama sayılarının artırılmasına yönelik önlemlerin kıymetlendirilmesi önem taşımaktadır.

Öğretmen arz ve talebi ortasındaki makas her yıl büyümektedir. Öğretmen arz-talep dengesi gözetilerek muhtaçlık ve planlamalar yapılmalı ve bu istikamette siyasetler oluşturulmalıdır.

Yöneticilerin en düşük meslek maaşı satın alma gücü paritesine nazaran OECD ülkeleri ortalamaları ile karşılaştırıldığında, Türkiye’de ilkokul seviyesinde bir ölçü daha yüksek iken öbür kademelerde başlangıç maaşı ortalamanın altındadır. Tüm kademelerde en yüksek maaş seviyesi ise OECD ülkeleri ortalamalarının epey altında kalmaktadır. Münasebetiyle okul yöneticilerinin maaşlarının meslek seviyelerine nazaran OECD ülkeleri ortalamalarına yaklaştırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

OECD bilgilerine bakıldığında, öğretmen başına düşen öğrenci ve ortalama sınıf mevcudu göstergeleri üzerinden ülkelere nazaran yapılan tahlil; Türkiye’nin öğretmen ve sınıf başına düşen öğrenci sayılarının hala kamu kurumlarında ilkokul ve ortaokul kademesinde OECD ortalamalarının biraz üzerinde olduğu lakin 2023 yılı prestijiyle ortaöğretimde genel programlarda OECD ortalamasını yakaladığı, mesleksel programlarda ise ortalamanın altında olduğunu göstermektedir. Vilayetlere nazaran öğretmen başına düşen öğrenci sayıları ve ortalama sınıf mevcudu göstergeleri incelendiğinde vilayetler ve bölgeler ortası var olan eşitsizlikler devam etmektedir. Hasebiyle var olan ve kronik bir sorun haline gelen bölgesel eşitsizliğin azaltılması için dezavantajlı bölgelere öncelik verilerek okul ve derslik üretimi gerçekleştirilmelidir.

Taşımalı eğitim, bilhassa kırsal alanlarda yaşayan ve eğitime erişimde zorluk çeken öğrenciler için büyük ehemmiyet taşıyan bir uygulamadır. Lakin, taşımalı eğitim uygulamasının da birtakım önemli olumsuz sonuçları bulunmaktadır. Bilhassa öğrencilerin uzak okullara gitmek zorunda olmaları, erken saatlerde yola çıkmalarına ve uzun saatler boyunca yolda vakit geçirmelerine neden olmaktadır. Bu durum, öğrencilerin eğitim süreçlerini olumsuz tarafta etkileyebilir. Bu nedenle, taşımalı eğitimin en aza indirilmesi ve sadece çok az sayıda öğrencinin bu sistemden faydalanması için, öğrencilerin konutlarına en yakın okullarda eğitim almalarını sağlayacak ya da düzgün bir planlama yapılarak uygun olan yerlerde öğrencilerin eğitim-öğretim almaları için öğretmenlerin taşınmasını sağlayacak tesirli siyasetler geliştirilmelidir.

2022 yılı bilgilerine nazaran Türkiye’de -okul öncesi ve yükseköğretim hariç- eğitim kurumlarına yapılan toplam harcamaların GSYH’ye oranı (yüzde 2,1) OECD ülkeleri ortalamasının (yüzde 3,3) hem altında hem de bu oranla OECD ülkeleri ortasında son sıralarda yer almaktadır. Eğitim kurumlarına yapılan kamu harcamaların GSYH’ye oranı bakımından da emsal durum kelam hususudur. Buna rağmen Türkiye (yüzde 6,7) OECD ülkeleri ortalamasının (%7,4) biraz altında bir oranda toplam kamu harcamaları içinde eğitime hisse ayırmaktadır. Münasebetiyle Türkiye, tüm kamu ve özel kuruluşlara yönelik eğitim kurumlarını destekleyecek formda harcamalar yapmalarını teşvik edecek düzenekler geliştirmelidir.

Satın alma gücü paritesine nazaran Türkiye, öğrenci başına eğitim kurumlarına yapılan toplam harcama 4 bin 38 Dolar ile OECD ülkeleri ortalaması olan 13 bin 527 Doların epeyce altında ve bu ülkeler ortasında son sıralarda yer almaktadır. Bu kapsamda öğrenci başına eğitim kurumlarına yapılan harcamaların artırılması sağlanmalıdır.

OECD ülkelerinde Danimarka’dan sonra ortaöğretimde genel programlarda öğrenci başına toplam harcaması kamu okullarına nazaran özel okullarda çok daha fazla olan ülke Türkiye olup OECD ülkeleri ortalamaları ise çabucak hemen birbirine çok yakındır. Buna rağmen mesleksel program uygulayan kamu ve özel okullarda öğrenci başına yapılan toplam harcamada ise tam zıddı bir durum kelam mevzusudur. OECD ülkeleri genelinde mesleksel program uygulayan kamu okullarına göre özel okullardaki öğrenci başına yapılan toplam harcamalar daha yüksektir. Münasebetiyle Türkiye’de özel bölümün mesleksel ve teknik eğitimdeki hissesinin epeyce düşük olduğu ortaya çıkarken, mesleksel ve teknik eğitimin gelecek vizyonu kapsamında, gerekli teşvik sistemleri geliştirilerek özel dalın mesleksel ve teknik ortaöğretimde daha fazla yer alması sağlanmalıdır.

Eğitim-Bir-Sen olarak, bilgi temelli yaklaşımın eğitimde kalıcı bir dönüşümün anahtarı olduğuna inanıyor; bu raporun tüm karar alıcılar için bir yol haritası teşkil etmesini temenni ediyoruz.

Eğitim-Bir-Sen olarak 2016 yılından bu yana her yıl sistemli olarak yayımlanan “Eğitime Bakış 2025 İzleme ve Kıymetlendirme Raporu” kamuoyuna açıklandı.

Eğitime Bakış: 2025 İzleme ve Kıymetlendirme Raporu’nda Türkiye’nin eğitim profili, “eğitime erişim ve katılım”, “eğitimin çıktıları”, “öğretmenler ve okul yöneticileri”, “eğitim-öğretim ortamları” ve “eğitimin finansmanı” olmak üzere 5 başlık altında ulusal ve milletlerarası ölçekte kıyaslanarak tahlil edildi.

Elde edilen bulgular, eğitim sisteminin değerli kazanımlarını, acil müdahale gerektiren alanları ve tahlil bekleyen yapısal meseleleri ortaya koydu.

Raporda yer alan kimi değerli bulgular şöyle:

Kademelere nazaran toplam öğrenci sayılarında yaşanan değişim

2016 yılında okul öncesi kademesinden ortaöğretime kadar toplam öğrenci sayısı 17 milyon 588 bin 958 iken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir evvelki yıla nazaran 753 bin 742 azalarak 17 milyon 956 bin 523’e düştü.

Bu düşüş ayrıntılı incelendiğinde, ilkokul kademesi hariç öbür tüm kademelerde gerçekleşti. Hatta bu öğrenci sayısındaki düşüşün büyük bir çoğunluğunun yüzde 62 ile ortaöğretim kademesinde olduğu görüldü.

Kademelere nazaran öğrenci sayılarına bakıldığında 2016 yılında okul öncesinde 1 milyon 209 bin 106 olan öğrenci sayısı 2025 yılında 1 milyon 741 bin 314’e yükseldi. İlköğretim kademesinde 2016 yılında 10 milyon 572 bin 209 olan toplam öğrenci sayısı 2025 yılında 10 milyon 886 bin 397 oldu. Ortaöğretim kademesindeki toplam öğrenci sayısı ise 2016 yılında 5 milyon 807 bin 643 iken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 5 milyon 328 bin 812’ye yükseldi. Burada dikkati çeken konu, son iki yıldır hem okul öncesi hem de ortaöğretim kademesinde öğrenci sayılarındaki düşüş nedeniyle toplam öğrenci sayısında da gerçekleşen düşüş oldu.

Okullaşma oranlarında kritik gerileme

Veriler, 5 yaş kümesi hariç tüm yaş kümelerinde kız çocuklarının okullaşma oranının erkeklere kıyasla az da olsa daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Fakat son iki yıllık devirde, 6-13 yaş kümesi dışındaki tüm yaş kümelerinde okullaşma oranlarında düşüş yaşandığı görüldü.

Buna nazaran, 2023 yılından 2025 yılına 3-5 yaş kümesinde net okullaşma oranı hem erkeklerde hem de kızlarda yüzde 2,6 puan; 4-5 yaş kümesinde net okullaşma oranı erkeklerde yüzde 2,9 puan, kızlarda ise yüzde 3 puan; 5 yaş kümesinde net okullaşma oranı erkeklerde yüzde 2,9 puan, kızlarda ise yüzde 3 puan düştü.

Net okullaşma oranlarında en dikkati cazibeli başlık 14-17 yaş grubu

Raporda en dikkati cazibeli başlıklardan biri, 14-17 yaş kümesinde yaşanan net okullaşma oranlarında gerileme oldu. 14-17 yaş kümesinde 2023 yılından 2025 yılına gelindiğinde net okullaşma oranı erkeklerde yüzde 8,4 puan, kızlarda ise yüzde 7,7 puan düştü.

Bu yaş kümesinde net okullaşma oranı 2023 yılında yüzde 94,5 iken, 2024 yılında yüzde 91,3’e, 2025’te ise yüzde 86,4’e düştü. 14-17 yaş kümesinde erkeklerin net okullaşma oranı ise yüzde 86,3, kızların ise yüzde 86,5 oldu.

Ortaöğretim kademesinin mecburî eğitim kapsamında olmasına karşın 2024 yılında 14-17 yaş kümesindeki çocukların yüzde 8,7’si eğitimin dışındayken 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bu oranın yüzde 13,6’ya yükseldiği belirlendi. Münasebetiyle ortaöğretim kademesi zarurî eğitim kapsamında olmasına karşın son 9 yılın en yüksek oranı olan 14-17 yaş kümesindeki çocukların yüzde 13,6’sı mecburî eğitimin dışında kaldı.

2025 yılı okullaşma oranı ortalamasının altında yer alan vilayetler incelendiğinde; Ağrı’da erkeklerin, Gümüşhane ve Şanlıurfa’da kızların, Muş’ta ise hem erkeklerin hem de kızların 14-17 yaş kümesinde net okullaşma oranlarının yüzde 69 bandında olduğu görüldü.

Cinsiyete nazaran bakıldığında ise; erkeklerde Ağrı yüzde 68,6 ile en düşük, Rize yüzde 99,7 ile en yüksek okullaşma oranına sahip vilayetler oldu. Kızlarda ise Şanlıurfa yüzde 69,3 ile son sırada, Burdur yüzde 94,1 ile birinci sırada yer aldı.

Raporda, ortaöğretim seviyesinde okullaşma oranlarındaki düşme nedenlerinin araştırılması, eğitime erişimleri sağlamak için yeni siyasetler geliştirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması önerildi.

18-21 yaş kümesinde erkeklerin lise mezuniyet oranlarında düşüş dikkati çekiyor

Raporda, 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu olanların oranı genel olarak incelendiğinde, 2024 yılı hariç her yıl tertipli halde artış eğilimi görülüyor. Hakikaten 2015 yılında bu yaş kümesinde yüzde 52,2 olan en az lise mezunu oranı, 2024 yılına gelindiğinde yüzde 71,7’ye yükseldi. Lakin bu oran son 4 yılın en düşük düzeyine işaret ediyor.

Toplamda ise 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu olma oranı 2015 yılında yüzde 54,9 iken 2024 yılında yüzde 75,8’e ulaştı. Son 10 yılın bilgileri incelendiğinde 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu oranında bayanların erkeklere kıyasla daha yüksek seviyede artış gösterdiği ortaya konuldu. Cinsiyetler ortasındaki fark, en fazla 2024 yılında açılarak fark yüzde 8,4 olarak gerçekleşti.

Öte yandan, ortaöğretimin zarurî eğitim kapsamına alınmasından itibaren en az lise mezunu olma oranında önemli bir artış olduğu görülüyor. 2023 bilgilerine bakıldığında 2015 yılı bilgilerine nazaran yaklaşık olarak yüzde 50 yükselişe işaret ederken 2024 yılı bilgileri, 2023’e nazaran en az lise mezunu olanların oranının bayanlarda sabit kaldığı, erkeklerde ise düşüşe geçtiği dikkati çekiyor.

Raporda, ortaöğretimin mecburî eğitim kapsamında olmasına karşın, bilhassa erkekler ortasında mezuniyet oranlarının görece düşük kalması, bu alandaki yapısal problemlerin daha detaylı biçimde ele alınmasını gerekli kılıyor. Bu kapsamda, okul terki ve mezun olamama nedenlerinin kapsamlı halde tahlil edilmesi, risk altındaki gençlere yönelik maksat odaklı siyasetlerin geliştirilmesi ve mevcut uygulamaların aktifliğinin artırılmasının büyük kıymet taşıdığı belirtiliyor.

Açık öğretimin yine yapılandırılması şart

Açık öğretim lisesine kayıtlı öğrenci sayısı da son iki yılda 1 milyon 54 bin 703 azalarak 2025 yılında 954 bin 777 oldu. Bu gerilemeyle birlikte açık öğretimin ortaöğretim içindeki hissesi yüzde 17,9 oranı ile son 10 yılın en düşük seviyesine indi.

Raporda, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından açık öğretim lisesinde değerli birtakım sıkıntılara tahlil üretilmeye çalışılsa da çeşitli nedenlerden ötürü hem daha az başarılı öğrencilerin yönlendirildiği hem de başarılı öğrencilerin tercih etme nedenlerinin kısa vadeli siyasetlerle tahlile kavuşturmanın süreksiz tahliller olacağına işaret edilerek, yapısal tahliller için kalıcı siyasetlere gereksinim bulunduğu, açık öğretimin meselelerinin temelinde yatan zarurî eğitim kapsamındaki ortaöğretimin hem mecburiliği hem de öğretim müddetinin yine yapılandırılması gerektiği vurgulandı.

Özel eğitimde kademeler ortası geçiş sorunu

Veriler, özel eğitim alanında kademeler ortası geçişte önemli bir daralmaya işaret ediyor. 2024-2025 eğitim-öğretim yılında özel eğitim alan öğrenci sayısı 602 bin 729 olurken, bu sayı ilköğretimde 473 bin 295’e, ortaöğretimde 118 bin 165’e düştü. Bu tablo, özel ihtiyaçlı öğrencilerin ortaöğretim kademesine devam sürecinde değerli pürüzlerle karşılaştığını ortaya koyuyor.

Özel eğitim öğrencilerinin yüzde 83’ü kaynaştırma yoluyla, yüzde 10,3’ü özel eğitim okullarında, yüzde 6,7’si ise özel eğitim sınıflarında eğitim alıyor.

Türkiye, NEET oranında tekrar OECD birincisi

Raporda, gençlere ait datalar ise çarpıcı bir tabloya işaret ediyor.

18-24 yaş kümesinde ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin (NEET) oranı OECD ülkelerinde ortalama yüzde 14 iken, Türkiye’de yüzde 31 olarak kayıtlara geçti. Türkiye, NEET oranında yüzde 30 barajını aşan tek ülke olarak OECD ülkeleri ortasında bu olumsuz tabloda birinci sırada yer aldı. Raporda, 2019 yılından bu yana NEET oranlarında OECD ülkeleri ortasında birinci sırada yer alan Türkiye’nin bu kümedeki gençlere yönelik bütüncül ve maksat odaklı siyasetler geliştirmesinin ehemmiyetine vurgu yapıldı.

Öte yandan, 2025 yılında üniversiteye yerleşenlerin yüzde 50,4’ünü, liseden mezun olduktan sonra rastgele bir programa yerleşmemiş adaylar oluşturdu. Lise son sınıf öğrencilerinin yerleşme oranı ise yalnızca yüzde 31,9 oldu.

2026 yılında öğretmen ataması öngörülmüyor

Raporda, öğretmen istihdamına ilişkin verilere de yer verildi. Son 10 yıllık süreçte en az öğretmen atamasının 2022, 2024 ve 2025 yıllarında yapıldığı görüldü. 2022’de 19 bin 614, 2024’te 19 bin 968 öğretmen ataması yapılırken 2025 yılında gerçekleştirilen 15 bin öğretmen ataması ise son 10 yılın en düşük düzeylerinden biri olarak kaydedildi.

Öğretmen arz ve talebi ortasındaki makas ise her yıl açılmaya devam ediyor. Gerçekten, 13 Temmuz 2025 tarihinde gerçekleştirilen Milli Eğitim Bakanlığı Akademi Giriş Sınavı’na (MEB-AGS) 411 bin 805 aday başvurmuş, 10 bini ise Ulusal Eğitim Akademisi’nde Şubat 2027’ye kadar hazırlık eğitimine alınmak üzere seçildi. Bu süreç nedeniyle 2026 yılında yeni bir öğretmen atamasının öngörülmemesi, mevcut öğretmen ihtiyacının derinleşeceğine işaret etmektedir. Raporda bu duruma yönelik, öğretmen atama sayılarının artırılmasına yönelik önlemlerin değerlendirilmesinin ehemmiyet taşıdığına işaret edildi.

Sınıf mevcutları vilayetler ortasında değişkenlik gösteriyor

Ortalama ilkokul kademesinde 22 sınıf mevcudu ile Türkiye, 21 olan OECD ortalamasına yakınken, ortaokul kademesinde bu oran 21 olan OECD ortalamasının üzerine çıkarak 28 oldu.

Türkiye’de vilayet bazında kademelere nazaran bakıldığında birtakım farklılıklar dikkati çekiyor. Bilhassa İstanbul ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde sınıf mevcutları, kronik bir sorun olmaya devam ederken, İstanbul’da ilkokullarda şube başına 28, ortaokullarda ise 26 öğrenci düşüyor.

Buna karşılık Gümüşhane’de birebir kademelerde şube başına düşen öğrenci sayılarının 13 ve 11’e kadar gerilemesi, vilayetler ortasında bu alandaki farkı ortaya koyuyor.

Öğrenciler için yapılan harcamalar OECD ortalamasının gerisinde

Satın alma gücü paritesine nazaran, öğrenci başına yapılan harcama 4 bin 38 dolar iken, bu sayı OECD ortalaması olan 13 bin 527 doların epey altında bulunuyor. Toplam kamu harcamaları içinde eğitime ayrılan hisse yüzde 6,7 ile OECD ortalaması olan yüzde 7,4’ün gerisinde kaldı.

Türkiye’de özel okul fiyatları yüksek

OECD ülkelerinde Danimarka’dan sonra ortaöğretimde genel programlarda öğrenci başına toplam harcaması kamu okullarına nazaran özel okullarda çok daha fazla olan ülke Türkiye oldu. Bu alandaki OECD ülkeleri ortalamaları ise çabucak hemen birbirine çok yakın gerçekleşti.

Türkiye’de ortaöğretimde genel program uygulayan kamu okullarında öğrenci başına yapılan devlet harcaması ile toplam harcaması birbirine çok yakın iken özel okullarda öğrenci başına yaptığı devlet harcaması çok düşük olup toplam harcaması ise çok yüksektir. Bunun temel nedeninin ise genel program uygulayan özel okullarda öğrenci başına özel harcamaların çok yüksek olmasından kaynaklandığı belirlendi. Hasebiyle bu bilgiler, Türkiye’de özel okul fiyatlarının çok yüksek seviyede olduğunu ortaya koydu. Bu kapsamda kamu okullarında öğrenci başına yapılan harcamaların artırılması sağlanması gerektiği belirtildi.

Mesleki program uygulayan kamu ve özel okullarda öğrenci başına yapılan toplam harcamada ise tam karşıtı bir durum tespit edildi. OECD ülkeleri genelinde mesleksel program uygulayan kamu okullarına göre özel okullardaki öğrenci başına yapılan toplam harcamalar daha yüksektir. Münasebetiyle Türkiye’de özel dalın mesleksel ve teknik eğitimdeki hissesinin hayli düşük olduğu ortaya çıkarken, mesleksel ve teknik eğitimin gelecek vizyonu kapsamında, gerekli teşvik sistemlerinin geliştirilerek özel dalın mesleksel ve teknik ortaöğretimde daha fazla yer almasının sağlanması gerektiği vurgulandı.

Raporda yer alan teklifler şöyle:

14-17 yaş kümesinde okullaşma oranı düşük olan vilayetlerde ortaöğretime erişimi artırmak, bilhassa de erkek ve kızların aleyhine durumun olduğu vilayetlerde eğitimin dışında kalma nedenleri araştırılarak eğitime erişimlerini sağlamak için yeni siyasetler geliştirilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.

Milli Eğitim Bakanlığı, örgün eğitimden açık öğretime geçişleri sonlandırarak 2024-2025’te öğrenci artışını engellemiştir. Düşüşte, son sınıfta geçen başarılı öğrencilerin mezun olması ve mevcut öğrencilerin mezuniyeti tesirlidir. Fakat sıkıntılar tam manasıyla çözülememiştir. Kısa vadeli siyasetler yetersiz kalmaktadır. Kalıcı tahliller için yapısal düzenlemeler gereklidir. Açık öğretimin meselelerinin temelinde yatan zarurî eğitim kapsamındaki ortaöğretimin hem mecburiliği hem de öğretim mühleti tekrar yapılandırılmaya muhtaçtır.

Özel eğitim gereksinimi olan öğrencilerin sayılarında ilköğretim kademesinde son beş yıldır önemli bir artış kelam hususudur. Buna karşın ortaöğretim kademesinde ilköğretime nazaran özel eğitim alan öğrencilerin sayısının daha az olması; ilköğretimde özel eğitim alan çocukların kıymetli bir kısmının ortaöğretime erişemediğini ortaya koymaktadır. Özel eğitim muhtaçlığı olan bu çocukların ilköğretimden sonra ortaöğretime erişimine ve özelliklerine nazaran de mesleksel eğitime yönlendirilmelerine ait daha faal siyasetler geliştirilmelidir.

2015-2024 yılları ortasında Türkiye’de 18-21 yaş kümesinde en az lise mezunu olma oranında kayda kıymet bir artış yaşanmıştır. Bu olumlu gelişmeye karşın, kelam konusu oranların bölgesel dağılımında besbelli farklılıklar devam etmektedir. Öte yandan, 2015 yılından itibaren bayanların en az lise mezunu olma oranı erkekleri geçmiş olup bu fark her geçen yıl daha da artmaktadır. Ortaöğretimin mecburî eğitim kapsamında olmasına karşın, bilhassa erkekler ortasında mezuniyet oranlarının görece düşük kalması, bu alandaki yapısal meselelerin daha detaylı biçimde ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda, okul terki ve mezun olamama nedenlerinin kapsamlı halde tahlil edilmesi, risk altındaki gençlere yönelik amaç odaklı siyasetlerin geliştirilmesi ve mevcut uygulamaların aktifliğinin artırılması büyük kıymet taşımaktadır.

YKS’de lise son sınıf öğrencilerinin performansları incelendiğinde, imtihana giren başka adaylara kıyasla bilgileri daha yeni olan lise son sınıf öğrencilerinin bu alanlardaki performanslarının artırılması için somut ve gaye odaklı adımlar atılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, öğrenme eksikliklerinin sistematik biçimde tespit edilmesi ve kelam konusu eksiklikleri gidermeye yönelik tesirli telafi ve takviye sistemlerinin geliştirilmesi büyük ehemmiyet taşımaktadır.

Türkiye’nin NEET kümesindeki gençlere yönelik bütüncül ve amaç odaklı siyasetler geliştirmesi büyük kıymet taşımaktadır. Bilhassa eğitimden kopuşun önlenmesi, mesleksel marifetlerin artırılması, işgücü piyasasına geçişin kolaylaştırılması ve gençlerin istihdam edilebilirliğinin desteklenmesine yönelik uygulamaların hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Öğretmen ihtiyacına ilişkin hesaplamaların aktüel bilgiler temelinde yapılması ve ortaya çıkan muhtaçlık doğrultusunda Ulusal Eğitim Akademisinde hazırlık eğitimi alacak öğretmen adaylarına yönelik kontenjanların artırılması hasebiyle da öğretmen atama sayılarının artırılmasına yönelik önlemlerin kıymetlendirilmesi önem taşımaktadır.

Öğretmen arz ve talebi ortasındaki makas her yıl büyümektedir. Öğretmen arz-talep dengesi gözetilerek gereksinim ve planlamalar yapılmalı ve bu istikamette siyasetler oluşturulmalıdır.

Yöneticilerin en düşük meslek maaşı satın alma gücü paritesine nazaran OECD ülkeleri ortalamaları ile karşılaştırıldığında, Türkiye’de ilkokul seviyesinde bir ölçü daha yüksek iken öbür kademelerde başlangıç maaşı ortalamanın altındadır. Tüm kademelerde en yüksek maaş seviyesi ise OECD ülkeleri ortalamalarının epey altında kalmaktadır. Münasebetiyle okul yöneticilerinin maaşlarının meslek seviyelerine nazaran OECD ülkeleri ortalamalarına yaklaştırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

OECD bilgilerine bakıldığında, öğretmen başına düşen öğrenci ve ortalama sınıf mevcudu göstergeleri üzerinden ülkelere nazaran yapılan tahlil; Türkiye’nin öğretmen ve sınıf başına düşen öğrenci sayılarının hala kamu kurumlarında ilkokul ve ortaokul kademesinde OECD ortalamalarının biraz üzerinde olduğu lakin 2023 yılı prestijiyle ortaöğretimde genel programlarda OECD ortalamasını yakaladığı, mesleksel programlarda ise ortalamanın altında olduğunu göstermektedir. Vilayetlere nazaran öğretmen başına düşen öğrenci sayıları ve ortalama sınıf mevcudu göstergeleri incelendiğinde vilayetler ve bölgeler ortası var olan eşitsizlikler devam etmektedir. Hasebiyle var olan ve kronik bir sorun haline gelen bölgesel eşitsizliğin azaltılması için dezavantajlı bölgelere öncelik verilerek okul ve derslik üretimi gerçekleştirilmelidir.

Taşımalı eğitim, bilhassa kırsal alanlarda yaşayan ve eğitime erişimde zorluk çeken öğrenciler için büyük kıymet taşıyan bir uygulamadır. Lakin, taşımalı eğitim uygulamasının da birtakım önemli olumsuz sonuçları bulunmaktadır. Bilhassa öğrencilerin uzak okullara gitmek zorunda olmaları, erken saatlerde yola çıkmalarına ve uzun saatler boyunca yolda vakit geçirmelerine neden olmaktadır. Bu durum, öğrencilerin eğitim süreçlerini olumsuz tarafta etkileyebilir. Bu nedenle, taşımalı eğitimin en aza indirilmesi ve sırf çok az sayıda öğrencinin bu sistemden faydalanması için, öğrencilerin konutlarına en yakın okullarda eğitim almalarını sağlayacak ya da âlâ bir planlama yapılarak uygun olan yerlerde öğrencilerin eğitim-öğretim almaları için öğretmenlerin taşınmasını sağlayacak tesirli siyasetler geliştirilmelidir.

2022 yılı bilgilerine nazaran Türkiye’de -okul öncesi ve yükseköğretim hariç- eğitim kurumlarına yapılan toplam harcamaların GSYH’ye oranı (yüzde 2,1) OECD ülkeleri ortalamasının (yüzde 3,3) hem altında hem de bu oranla OECD ülkeleri ortasında son sıralarda yer almaktadır. Eğitim kurumlarına yapılan kamu harcamaların GSYH’ye oranı bakımından da misal durum kelam mevzusudur. Buna rağmen Türkiye (yüzde 6,7) OECD ülkeleri ortalamasının (%7,4) biraz altında bir oranda toplam kamu harcamaları içinde eğitime hisse ayırmaktadır. Hasebiyle Türkiye, tüm kamu ve özel kuruluşlara yönelik eğitim kurumlarını destekleyecek halde harcamalar yapmalarını teşvik edecek sistemler geliştirmelidir.

Satın alma gücü paritesine nazaran Türkiye, öğrenci başına eğitim kurumlarına yapılan toplam harcama 4 bin 38 Dolar ile OECD ülkeleri ortalaması olan 13 bin 527 Doların hayli altında ve bu ülkeler ortasında son sıralarda yer almaktadır. Bu kapsamda öğrenci başına eğitim kurumlarına yapılan harcamaların artırılması sağlanmalıdır.

OECD ülkelerinde Danimarka’dan sonra ortaöğretimde genel programlarda öğrenci başına toplam harcaması kamu okullarına nazaran özel okullarda çok daha fazla olan ülke Türkiye olup OECD ülkeleri ortalamaları ise çabucak hemen birbirine çok yakındır. Buna rağmen mesleksel program uygulayan kamu ve özel okullarda öğrenci başına yapılan toplam harcamada ise tam zıddı bir durum kelam bahsidir. OECD ülkeleri genelinde mesleksel program uygulayan kamu okullarına göre özel okullardaki öğrenci başına yapılan toplam harcamalar daha yüksektir. Münasebetiyle Türkiye’de özel bölümün mesleksel ve teknik eğitimdeki hissesinin epeyce düşük olduğu ortaya çıkarken, mesleksel ve teknik eğitimin gelecek vizyonu kapsamında, gerekli teşvik düzenekleri geliştirilerek özel bölümün mesleksel ve teknik ortaöğretimde daha fazla yer alması sağlanmalıdır.

Eğitim-Bir-Sen olarak, data temelli yaklaşımın eğitimde kalıcı bir dönüşümün anahtarı olduğuna inanıyor; bu raporun tüm karar alıcılar için bir yol haritası teşkil etmesini temenni ediyoruz.

Öğrencilerin 15 milyon 366 bin 143’ü resmi, 1 milyon 539 bin 579’u özel ve 1 milyon 50 bin 801’i ise açık öğretim kurumlarında eğitim gördü.

Örgün eğitimdeki öğrencilerin 1 milyon 741 bin 314’ü okul öncesi eğitimde, 5 milyon 704 bin 483’ü ilkokulda, 5 milyon 181 bin 914’ü ortaokulda, 5 milyon 328 bin 812’si ortaöğretimde yer aldı.

Ortaöğretimdeki öğrencilerin 3 milyon 160 bin 449’u genel ortaöğretimde, 1 milyon 681 bin 100’ü mesleksel ve teknik ortaöğretimde, 487 bin 263’ü de Anadolu imam hatip liselerinde eğitim aldı.

Özel öğretim kurumlarındaki öğrencilerin toplam örgün eğitim içindeki oranı yüzde 9,1. Bu oran; okul öncesi eğitim için yüzde 18,8, ilkokul için yüzde 6,1, ortaokul için yüzde 7 ve ortaöğretim için de yüzde 11,6 olarak gerçekleşti.

Öğretmen sayısı

Örgün eğitim kapsamındaki okullarda misyon yapan öğretmen sayısı, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 1 milyon 187 bin 409 oldu. Bu öğretmenlerin 1 milyon 9 bin 671’i resmi okullarda, 177 bin 738’i özel okullarda vazife yaptı. Öğretmenlerin 455 bin 353’ü erkek, 732 bin 56’sı bayan. Örgün eğitimde öğretmen sayısı bir önceki yıla nazaran 18 bin 513 artarken bu artışın 16 bin 274’ü resmi okullarda oldu.

Okul ve derslik sayıları

Örgün eğitimde, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 59 bin 336’sı resmi okul, 14 bin 700’ü özel okul ve 4’ü açık öğretim okulu olmak üzere toplam 74 bin 40 okul hizmet verdi. Bu okulların 17 bin 640’ı okul öncesi eğitim, 25 bin 99’u ilkokul, 18 bin 878’i ortaokul ve 12 bin 423’ü de ortaöğretim kademesinde yer aldı.

Resmi okullarda 618 bin 860, özel okullarda 134 bin 711 olmak üzere örgün eğitimde toplam 753 bin 571 derslik kullanıldı. Bir evvelki yıla nazaran örgün eğitimdeki derslik sayısındaki artış, 10 bin 177’si resmi okullarda olmak üzere 10 bin 742 oldu.

Öğretmen ve derslik başına düşen öğrenci sayıları azalmaya devam etti

Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokullarda 18 olurken ortaokullarda bir evvelki yıla kıyasla 14’ten 13’e; ortaöğretimde ise 12’den 11’e düştü. Derslik başına düşen öğrenci sayısı ise ilkokulda 23, ortaöğretimde 20.

Okullaşma oranları

Eğitim kademelerine nazaran bakıldığında, okul öncesinde 5 yaş net okullaşma oranı 2024-2025 eğitim öğretim yılında yüzde 82,53 olup 5 yaş brüt okullaşma oranı ise yüzde 94,41 seviyesinde gerçekleşti.

İlkokulda net okullaşma oranı yüzde 95,43 ve brüt okullaşma oranı yüzde 102,4; ortaokulda ise net okullaşma oranı yüzde 89,09 ve brüt okullaşma oranı yüzde 94,48 oldu. Bu bilgilere ve yakın vakitte yayımlanan “Bir Bakışta Eğitim 2025” raporuna nazaran Türkiye 6-14 yaş kümesinde çağ nüfusunun tamamına yakınını içeren okullaşma oranı ile OECD ortalaması ile benzerlik gösteriyor.

Ortaöğretimde net okullaşma oranı yüzde 82,85, brüt okullaşma oranı yüzde 101,07; yükseköğretime kayıtlı öğrencileri de dikkate alarak hesaplanan ortaöğretimde düzeltilmiş net okullaşma oranı yüzde ise 87,88 oldu.

Eğitime erişim, öğrenci dayanak hizmetleri ve eğitimde kalite

2024-2025 eğitim öğretim yılında 344 bin 770 öğrencinin burs imkanlarından yararlanması, 281 bin 517 öğrencinin taşımalı eğitim kapsamında okullarına erişiminin sağlanması ve 2 bin 948 pansiyonda yaklaşık yarım milyon kapasite ile öğrencilere barınma hizmeti sunulması; Ulusal Eğitim Bakanlığının eğitimde kapsayıcılığı, erişilebilirliği ve fırsat eşitliğini güçlendirmeye yönelik uygulamalarının somut göstergeleri ortasında yer aldı. Bu datalar, eğitime erişimin sosyoekonomik şartlardan bağımsız olarak desteklendiğini ve öğrencilerin bütüncül biçimde desteklendiğini gösteriyor.

Eğitime erişimi destekleyen bu göstergeler, kaliteyi artırmaya yönelik siyasetlerin tamamlayıcı ve bütünleyici ögelerini oluşturuyor. Bu çerçevede, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile başlatılan esaslı ıslahat süreci doğrultusunda “EBA”, “MEBİ” ve “OGM Materyal” üzere dijital platformlar üzerinden zenginleştirilen öğretim süreçleri, kelam konusu göstergelere somut formda yansıyan eğitim yatırımları ve öğrenci dayanak hizmetleriyle bütüncül biçimde destekleniyor. Böylece göstergeler, sırf sayısal datalar olmanın ötesine geçerek eğitimde fırsat eşitliğini güçlendiren ve kaliteyi artıran siyasetlerin somut karşılıklarını ortaya koyuyor.

Öğrencilerin 15 milyon 366 bin 143’ü resmi, 1 milyon 539 bin 579’u özel ve 1 milyon 50 bin 801’i ise açık öğretim kurumlarında eğitim gördü.

Örgün eğitimdeki öğrencilerin 1 milyon 741 bin 314’ü okul öncesi eğitimde, 5 milyon 704 bin 483’ü ilkokulda, 5 milyon 181 bin 914’ü ortaokulda, 5 milyon 328 bin 812’si ortaöğretimde yer aldı.

Ortaöğretimdeki öğrencilerin 3 milyon 160 bin 449’u genel ortaöğretimde, 1 milyon 681 bin 100’ü mesleksel ve teknik ortaöğretimde, 487 bin 263’ü de Anadolu imam hatip liselerinde eğitim aldı.

Özel öğretim kurumlarındaki öğrencilerin toplam örgün eğitim içindeki oranı yüzde 9,1. Bu oran; okul öncesi eğitim için yüzde 18,8, ilkokul için yüzde 6,1, ortaokul için yüzde 7 ve ortaöğretim için de yüzde 11,6 olarak gerçekleşti.

Öğretmen sayısı

Örgün eğitim kapsamındaki okullarda misyon yapan öğretmen sayısı, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 1 milyon 187 bin 409 oldu. Bu öğretmenlerin 1 milyon 9 bin 671’i resmi okullarda, 177 bin 738’i özel okullarda vazife yaptı. Öğretmenlerin 455 bin 353’ü erkek, 732 bin 56’sı bayan. Örgün eğitimde öğretmen sayısı bir önceki yıla nazaran 18 bin 513 artarken bu artışın 16 bin 274’ü resmi okullarda oldu.

Okul ve derslik sayıları

Örgün eğitimde, 2024-2025 eğitim öğretim yılında 59 bin 336’sı resmi okul, 14 bin 700’ü özel okul ve 4’ü açık öğretim okulu olmak üzere toplam 74 bin 40 okul hizmet verdi. Bu okulların 17 bin 640’ı okul öncesi eğitim, 25 bin 99’u ilkokul, 18 bin 878’i ortaokul ve 12 bin 423’ü de ortaöğretim kademesinde yer aldı.

Resmi okullarda 618 bin 860, özel okullarda 134 bin 711 olmak üzere örgün eğitimde toplam 753 bin 571 derslik kullanıldı. Bir evvelki yıla nazaran örgün eğitimdeki derslik sayısındaki artış, 10 bin 177’si resmi okullarda olmak üzere 10 bin 742 oldu.

Öğretmen ve derslik başına düşen öğrenci sayıları azalmaya devam etti

Öğretmen başına düşen öğrenci sayısı ilkokullarda 18 olurken ortaokullarda bir evvelki yıla kıyasla 14’ten 13’e; ortaöğretimde ise 12’den 11’e düştü. Derslik başına düşen öğrenci sayısı ise ilkokulda 23, ortaöğretimde 20.

Okullaşma oranları

Eğitim kademelerine nazaran bakıldığında, okul öncesinde 5 yaş net okullaşma oranı 2024-2025 eğitim öğretim yılında yüzde 82,53 olup 5 yaş brüt okullaşma oranı ise yüzde 94,41 seviyesinde gerçekleşti.

İlkokulda net okullaşma oranı yüzde 95,43 ve brüt okullaşma oranı yüzde 102,4; ortaokulda ise net okullaşma oranı yüzde 89,09 ve brüt okullaşma oranı yüzde 94,48 oldu. Bu bilgilere ve yakın vakitte yayımlanan “Bir Bakışta Eğitim 2025” raporuna nazaran Türkiye 6-14 yaş kümesinde çağ nüfusunun tamamına yakınını içeren okullaşma oranı ile OECD ortalaması ile benzerlik gösteriyor.

Ortaöğretimde net okullaşma oranı yüzde 82,85, brüt okullaşma oranı yüzde 101,07; yükseköğretime kayıtlı öğrencileri de dikkate alarak hesaplanan ortaöğretimde düzeltilmiş net okullaşma oranı yüzde ise 87,88 oldu.

Eğitime erişim, öğrenci takviye hizmetleri ve eğitimde kalite

2024-2025 eğitim öğretim yılında 344 bin 770 öğrencinin burs imkanlarından yararlanması, 281 bin 517 öğrencinin taşımalı eğitim kapsamında okullarına erişiminin sağlanması ve 2 bin 948 pansiyonda yaklaşık yarım milyon kapasite ile öğrencilere barınma hizmeti sunulması; Ulusal Eğitim Bakanlığının eğitimde kapsayıcılığı, erişilebilirliği ve fırsat eşitliğini güçlendirmeye yönelik uygulamalarının somut göstergeleri ortasında yer aldı. Bu datalar, eğitime erişimin sosyoekonomik şartlardan bağımsız olarak desteklendiğini ve öğrencilerin bütüncül biçimde desteklendiğini gösteriyor.

Eğitime erişimi destekleyen bu göstergeler, kaliteyi artırmaya yönelik siyasetlerin tamamlayıcı ve bütünleyici ögelerini oluşturuyor. Bu çerçevede, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile başlatılan esaslı ıslahat süreci doğrultusunda “EBA”, “MEBİ” ve “OGM Materyal” üzere dijital platformlar üzerinden zenginleştirilen öğretim süreçleri, kelam konusu göstergelere somut biçimde yansıyan eğitim yatırımları ve öğrenci dayanak hizmetleriyle bütüncül biçimde destekleniyor. Böylece göstergeler, sadece sayısal bilgiler olmanın ötesine geçerek eğitimde fırsat eşitliğini güçlendiren ve kaliteyi artıran siyasetlerin somut karşılıklarını ortaya koyuyor.

Kaynak: Ulusal Eğitim Bakanlığı – Ortaöğretim Genel Müdürlüğü

Ortaöğretime Yerleşmeyen Öğrenciler İçin Yeni Yerleştirme Süreci

Yazı No: 138857871

Tarih: 06 Eylül 2025

Milli Eğitim Bakanlığı,26.08.2025 tarih ve 138857871 sayılı yazısıyla örgün ortaöğretime yerleşmeyen öğrenciler hakkında uygulanacak süreçleri ve takvimi açıkladı.

Temel eğitimden ortaöğretime geçiş; tercih, yerleştirme ve nakil süreçleri Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği ve Ortaöğretime Geçiş Tercih ve Yerleştirme Kılavuzu 2025 kararlarına nazaran yapılmaktadır.

Bu süreçte; bir örgün ortaöğretim kurumunda tahsil görmek üzere tercih hakkını kullanmayan yahut tercihte bulunmalarına karşın rastgele bir ortaöğretim kurumuna yerleşemeyen öğrencilerden örgün ortaöğretime devam etmek isteyenlerin müracaatları 15-21 Ağustos 2025 tarihlerinde alınmış ve 22 Ağustos 2025 tarihinde İl/İlçe Öğrenci Yerleştirme ve Nakil Kurulu ekranında görünen boş kontenjanı bulunan ortaöğretim kurumlarına yerleştirme süreçleri yapılmıştır.

Buna karşın, değişik sebeplere bağlı olarak hala bir ortaöğretim kurumuna yerleşemeyen öğrenciler bulunduğuna dair Bakanlığımıza müracaatlar gelmektedir. Bundan sonraki süreçte yerleştirme taleplerinin karşılanabilmesi için lokal yerleştirme ile öğrenci alan okulların İl/İlçe Öğrenci Yerleştirme ve Nakil Kurulu ekranında görülen boş kalan kontenjanlarına aşağıdaki öncelik sırasına nazaran yerleştirme yapılacaktır:

Bakanlık, müracaatta bulunanların yerleştirme süreçlerinin İl/İlçe Öğrenci Yerleştirme ve Nakil Kurullarınca 26 Ekim 2025 Pazar gününe kadar e-Okula kayıt süreçleri yapılarak tamamlanacağını belirtmiştir.

Ayrıca; e-Okul İdare Bilgi Sisteminde yer alan IOM01001AS6 numaralı “Merkezi Yapılan İmtihanlı ve İmtihansız Yerleştirme Sonuçlarına Nazaran Boş Kontenjanlar” rapor sayfasındaki okulların boş kontenjanlarına ve IOM14002R001 “LGS Yerleştirilemeyen Öğrenci Listesi” raporunda yer alan öğrencilerin velilerine ulaşarak gerekli bilgilendirmelerin yapılması, müracaatta bulunmalarının sağlanması ve yerleştirme süreçlerinin mühleti içerisinde aksaksız tamamlanması gerektiği vurgulanmıştır.

Yazıda, İl/İlçe kurullarının e-Okul ekranlarında görünen boş kontenjanlara ait ağır takip ve bağlantı sorumluluğu hatırlatılmıştır.

İşte o yazı;

Ahmet KANDEMİR