Ortaöğretim kurumlarının özel proje okulu kapsamına alınmasına ait yol ve temelleri içeren kılavuz, ilk kez proje okulu müracaatında bulunacak okullar ile mevcut proje okullarının proje faaliyetlerini nasıl yürüteceği ve izleme kıymetlendirme süreçlerinin nasıl gerçekleştirileceği konusunda kapsamlı bir yol haritası sunuyor.

Okul gelişim projeleri ve okul özel projeleri kapsamında yürütülecek çalışmalara ait kriterler de kılavuzda detaylı olarak açıklanıyor.

Kılavuza nazaran, bir eğitim kurumunun proje okulu olarak belirlenebilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı Proje Okulları Yönetmeliği’nin 4. unsurunun birinci fıkrasında yer alan kriterlerinden en az birini sağlaması gerekiyor.

Proje teklifleri

Okullar, proje tekliflerini 4 yıl uygulanacak halde planlayabiliyor. Genel müdürlüklere bağlı proje okulu teklifleri, her vilayette ilgili genel müdürlüğe bağlı okul sayısının yüzde 10’unu geçmeyecek halde vilayet ulusal eğitim müdürlükleri tarafından yapılıyor.

Her vilayette ilgili genel müdürlüklere bağlı okul sayısının yüzde 1’ini geçmeyecek formda yalnızca okul gelişim projesi uygulayacak okullardan proje okulu teklifleri, ilgili ulusal eğitim müdürlüklerince gerçekleştirilecek.

Bu okulların okul gelişim planı doğrultusunda belirlenen gereksinimlerinin mahallî ve merkezi imkanlarla desteklenmesi de sağlanacak.

Kılavuzda okul müdürlüklerinin, ilçe ve vilayet ulusal eğitim müdürlüklerinin, ilgili genel müdürlüklerin vazife ve sorumlulukları da tanımlanıyor.

Teklif kurulu kurulacak

Müracaatların kabulünden kıymetlendirme ölçütlerine, proje izleme formlarından aksiyon planı örneklerine tüm süreç takvimi, detaylı olarak kılavuzda yer alıyor.

Takvime nazaran, 6-10 Ekim 2025 arasında il proje okulu kıymetlendirme komisyonu ve il proje okulu teklif komitesi kurulacak.

Okulların taahhüt ettikleri projelerde hedeflenen göstergelere ulaşma seviyesi, okul iklimi, öğrenme ortamları, akademik muvaffakiyet, sosyal-kültürel etkinlikler, bilişim-teknoloji, fen ve toplumsal bilimler, üretim, sürdürülebilirlik üzere temalar üzerinden pahalandırılacak. İzleme raporları, belirlenen tarihlerde ilgili genel müdürlüklere gönderilecek.

Kılavuz, proje okullarının, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli maksatları doğrultusunda bütüncül, yenilikçi ve sürdürülebilir eğitim uygulamalarını hayata geçirmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Gelinen noktada tercihler de alındı ancak süreç nasıl işleyecek? Kriter ne olacak aşikâr değil. MEB son olarak orta öğretim kurumları yönetmeliğinde yaptığı değişiklikle ortaöğretimde proje okulu yerine imtihanla öğrenci alan okul kavramını getirdi. Bu durum proje okullarının bir nebze azalacağını gösteriyor.Önümüzdeki süreçte proje okulu olduğu halde imtihansız öğrenci alan okul olabileceği üzere imtihanla öğrenci aldığı halde proje okulu olmayan okullarda olacak. Yalnızca imtihanla öğrenci aldığı için proje okulu ilan edilmesi kanunun lafzına da çok uygun değildi aslında.

Öğretmenlerin Dört Yılını Doldurması ve Belirsizlik

Mevcut durumda proje okullarında vazife yapan on binlerce öğretmen 4 yılını doldurduğu ve boş takıma başvurduğu için adeta diken üstünde. Ne olacağını bilmiyorlar. Süreç nasıl işleyecek bilmiyorlar. Bakan Tekin tarafından yapılan düzenleme gereği 2020 baz alındığından geçen yıl (2024) 4 yılını dolduran öğretmen yoktu. Bu yıl ise on binlerce öğretmen 4 yılı dolmuş olacağı için tercihte bulundu. Hali hazırda proje okulunda misyon yapmayan öğretmenlerden de bu okullara başvuranlar oldu.Proje okulu öğretmenlerinden 2020’ye nazaran 4 yılını dolduranlar ya kendi okullarında müddetleri 4 yıl daha uzatılacak, ya tercih ettikleri öteki bir okula atanacaklar ya da proje okulu vazifeleri sona erdirilecek.

Atama Formülü ve Sorunlar

2024 yılında 4 yılını dolduran yoktu ancak boş takımlar için duyuruya çıkılmıştı. Atamalarda genel olarak şöyle bir metot izlendi:

1. İlgili okulda görevlendirme olarak çalışan öğretmenlerin o okula atanmaları
2. Kalan boş takımlar için hizmet puanı üstünlüğüne nazaran atama yapılması

Tabii ki bu kurala uyulmadan yapılan atamalar da oldu. Proje okullarına yönetici görevlendirme sisteminde de birebir biçimde sıkıntılar kelam konusu. 2024’de 4 yılı dolduranlar genel olarak mühletleri uzatıldı, boş kalan takımlara ise vilayet ulusal eğitim müdürlüklerinin teklifi öncelendi. Alışılmış ki öğretmenlikte olduğu üzere yöneticilikte de bu kriterler dışına çıkıldığı da oldu.

Bakanlığın Yetkisi ve Baskılar

Çünkü kanun bakanlığa bu keyfilik yetkisini veriyor. Bu yıl hem öğretmenlikte hem de yöneticilikte vilayet ulusal eğitim müdürlüklerinin tekliflerinin öncelik olacağı belirtiliyor. Vilayet ulusal eğitim müdürlüklerine tekliflerde uyacakları unsurlar de bakanlıkça bildirilmiş fakat kamuoyuna açıklanan bir durum kelam konusu değil.Tabii ki bu kriterler hatta vilayet MEM teklifleri dışında da atamalarla karşılaşılacak. Vilayet MEM’lerin bakanlıkça belirlenen kriterler dışına da çıkılacağını varsayım etmek için müneccim olmaya gerek yok. Zira sendikal, siyasal, bürokratik birçok baskı oluşmaya başlamıştır.

Objektif Kriterlere Dayalı Sistem Gerekliliği

Geçmişte de tekraren ifade ettiğimiz gibi proje okulu kavramı kanun lafzına dönmeli sayı çokça azaltılmalı ve gerek öğretmen atama gerekse yönetici görevlendirmeleri objektif kriterlere nazaran yapılmalıdır. Bu sistem sürdürülebilir değildir.Düşünün ki 2014’de çıkarılan bir kanun ile ortaya çıkan proje okulu uygulaması üstünden 11 yıl geçmiş lakin 4-8 yıl misyon yapma noktası bile bugüne kadar uygulanamamış. Daima ertelenmiş. Bu nokta dahi uygulamanın yanlışlığını ortaya koyar niteliktedir.Kaldı ki bu kurumlarda vazife yapan öğretmene de yöneticiye de liyakatle atanmamış, kayırmacılıkla atanmış gözüyle bakılmaktadır. Bu dahi sistemin yanlışlığını ispatlamaktadır.

MEB’in Kalıcı Tahlil Üretmesi Gerekiyor

MEB’in kalıcı tahlili ertelememesi ve süratle sorunu çözmesi, objektif kriterlere bağlı bir sistemi süratle kurması eğitim sistemi açısından da yerinde bir karar olacaktır.

Maksut BALMUK

Öğretmen, Yazar