AK Parti İstanbul Milletvekili Yıldız Konal Süslü başkanlığındaki Alt Kurul, okullarda akran zorbalığının araştırılması ve alınacak tedbirlerin belirlenmesi hedefiyle Ulusal Eğitim, Sıhhat, Adalet, İçişleri, Aile ve Toplumsal Hizmetler bakanlıkları, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), çeşitli sivil toplum kuruluşlarıyla yapılan görüşmeler ve okul ziyaretlerinin akabinde hazırlanan, 10 ana kısım ve 308 sayfadan oluşan taslak raporunu tamamladı.

Raporda, akran zorbalığıyla çabada tesirli ve sürdürülebilir tahliller üretmek için eğitimsel, idari ve hukuksal süreçlerin bütüncül yaklaşımla ele alınmasının gerektiği belirtilerek, eğitim kurumlarının yetkilerinin ve sorumluluklarının çerçevelerinin netleştirilmesi, rehberlik ve psikososyal dayanak sistemlerinin güçlendirilmesi, velilerin sürece daha fazla dahil edilmesi, onarıcı adalet uygulamalarının yaygınlaştırılması, medya ve dijital mecraların rolünün dikkate alınması ve tüzel süreçlerde çocukların haklarının gözetilmesinin büyük değer taşıdığı vurgulandı.

“Akran nezaketi”

Raporun, eğitim ortamlarında önleyici ve müdahale edici sistemlerin güçlendirilmesine ait teklifler kısmında yer alan “akran nezaketi” sözü dikkati çekti.

Zorbalıkla çaba çalışmalarında kullanılan lisanın, hem çocuklar üzerinde hem de eğitim ortamlarındaki davranış normlarında değerli bir tesir yarattığı lisana getirilen raporda, şunlar kaydedildi:

“Bu doğrultuda, ‘akran zorbalığı’ kavramı yerine daha olumlu, destekleyici ve davranış değişikliğini teşvik eden bir yaklaşımı yansıtan ‘akran nezaketi’ tabirinin kullanılmasının yararlı olacağı kıymetlendirilmektedir. ‘Akran nezaketi’ tabirinin, çocukların birbirleriyle olan bağlantılarında empati, hürmet ve müsamahayı temel alan bir irtibat lisanı geliştirmelerine katkı sağlayacağı, bu kavramın rehberlik programlarına, okul aktifliklerine ve farkındalık çalışmalarına entegrasyonunun, olumsuz davranışların önlenerek olumlu davranışların teşvik edilmesini ve içselleştirilmesini destekleyeceği düşünülmektedir.”

“Sınıf mevcutlarının makul ve yönetilebilir düzeylere çekilmesi” önerisi

Okullarda zorbalık olaylarını önlemek emeliyle fizikî ortamların düzenlenmesinin ehemmiyet taşıdığı vurgulanan raporda, öğrenci sayısının yüksek olduğu okullarda kalabalık sınıf ortamlarının öğrencilerin kontrolünü zorlaştırması ve öğretmenlerin öğrencilerle birebir ilgilenme, takip edebilme ve zorbalık belirtilerini fark edebilme mümkünlüğünü düşürmesi nedeniyle sınıf mevcutlarının makul ve yönetilebilir düzeylere çekilmesi önerildi.

Raporda, okullarda siber zorbalığın önlenmesi ve dikkat dağınıklığının azaltılması gayesiyle Ulusal Eğitim Bakanlığınca çıkarılan genelge doğrultusunda cep telefonu kullanımının kısıtlanması uygulamasının yaygınlaştırılması tavsiyesinde bulunuldu.

Yapılan çalışmaların, zorbalık davranışlarında bulunmanın ilerleyen yaşlarda cürüm ve şiddet aksiyonlarına yönelim riskini artırdığını gösterdiğine işaret edilen raporda, şiddet ve zorbalığın güvenlik açısından sonuçları, kolluğa şikayet süreçleri, suça karışmanın riskleri üzere bahislerde çocukların bilgilendirilmesi hedefiyle polis ve jandarma tarafından okullarda eğitici faaliyetler yürütülmesi tavsiye edildi.

Akran zorbalığıyla çaba konusunda ebeveynlere yönelik tavsiyelerde de bulunulan raporda, şu tabirlere yer verildi:

“Okullarda ‘Veli Akademisi’ modelinin hayata geçirilebileceği bedellendirilmektedir. Bu kapsamda ebeveynlere eğitimler sunulması gerektiği, bu eğitimlerin sırf teorik bilgilendirme seviyesinde kalmaması, uygulamalı ve iştirakçi sistemlerle desteklenerek yürütülmesi, ebeveynlere yönelik empati kurma, faal dinleme ve duygusal farkındalık üzere davranışsal marifetlerin geliştirilmesine odaklanılmasının yararlı olacağı kıymetlendirilmektedir. Çocukların sosyal-duygusal gelişiminde babaların sürece dahil edilmesinin, şiddet ve zorbalığın önlenmesinde kritik kıymete sahip olduğu da bedellendirilmektedir.”

Mecliste çocuklara ait ihtisas komitesi kurulması önerisi

Raporda, çocukları maksat alan zorbalık içeriklerinin toplumsal medya ve başka dijital platformlarda süratlice tespit edilebilmesini sağlamak gayesiyle BTK bünyesinde yapay zeka takviyeli ihtar ve müdahale sisteminin geliştirilmesi önerildi.

Dizi, sinema ve dijital içeriklerin çocuklar üzerinde değerli tesir bıraktığına işaret edilen raporda, “Medya kuruluşları, dijital içerik üreticileri ve dijital platformların, çocuklara ve gençlere olumlu rol modeller sunan, olumlu akran ilgilerini güçlendiren, empatiyi, kapsayıcılığı ve işbirliğini öne çıkaran sinema, dizi, animasyon ve toplumsal medya içerikleri üretmelerinin teşvik edilmesi önerilmektedir. Medya kuruluşları ve dijital platformlarda çocuklara yönelik hazırlanan içeriklere ait olarak ‘Zorbalık İçermeyen İçerik Sertifikası’ uygulamasının geliştirilmesi önerilmektedir.” tavsiyesinde bulunuldu.

TBMM’de çocuklara ait hususlarla ilgili ihtisas komitesi kurulmasının da öne çıkan tavsiyeler ortasında yer aldığı raporda, “Meclis bünyesinde mevcut durumda farklı kurulların misyon alanları içinde yer alan çocuklarla ilgili bahislerin, yetkileri kanunla çerçevelenmiş daimi bir ihtisas kurulu çatısı altında toplanması önerilmektedir. Kelam konusu komitenin, çocukların eğitim, sıhhat, adalet, toplumsal hizmetler ve dijital ortamda korunması üzere alanlarda yürütülen mevzuat çalışmalarını ve uygulamaları izleme, kıymetlendirme, ilgili kamu kurumları, akademi ve sivil toplum kuruluşlarıyla sistemli istişare sistemleri kurmasının, çocuklara ait siyaset ve uygulamalara yönelik periyodik raporlar hazırlayarak Meclise sunmasının yerinde olacağı bedellendirilmektedir.” tabirleri kullanıldı.

Disiplin cezası alan öğrenci sayıları

Raporda, 2018-2024 yıllarındaki eğitim-öğretim periyotlarına nazaran şiddete dayalı disiplin cezası alan öğrenci sayıları da paylaşıldı.

Ulusal Eğitim Bakanlığının bilgilerine nazaran, 2018-2019 periyodunda 3 bin 911’i kız olmak üzere 15 bin 735, 20192020 periyodunda 84’ü kız olmak üzere 287, 20202021 periyodunda 7 bin 95’i kız olmak üzere 25 bin 20, 20212022 devrinde 4 bin 76’sı kız olmak üzere 14 bin 766, 20222023 periyodunda de 6 bin 28’i kız olmak üzere 20 bin 39 öğrenci, okullarda şiddete dayalı disiplin cezası aldı.

“Çocuğa karşı şiddet ve zorbalık, bir ulusal güvenlik sorunu olarak ele alınmalıdır. Çocukların maruz kaldığı şiddet ve ayrımcı davranışların önlenmesi, sırf kişisel uygunluk halinin korunması açısından değil sağlıklı, üretken ve dayanışmacı bir toplum inşasının temel şartlarından biri olarak değerlendirilmelidir. Akran zorbalığıyla uğraş, eğitim siyasetlerinin yanı sıra aile, sıhhat, toplumsal hizmetler, güvenlik ve adalet üzere alanları kapsayan bütüncül bir siyaset problemi olarak ele alınmalıdır.”

AK Parti İstanbul Milletvekili Yıldız Konal Süslü başkanlığındaki Alt Kurul, okullarda akran zorbalığının araştırılması ve alınacak tedbirlerin belirlenmesi hedefiyle Ulusal Eğitim, Sıhhat, Adalet, İçişleri, Aile ve Toplumsal Hizmetler bakanlıkları, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), çeşitli sivil toplum kuruluşlarıyla yapılan görüşmeler ve okul ziyaretlerinin akabinde hazırlanan, 10 ana kısım ve 308 sayfadan oluşan taslak raporunu tamamladı.

Raporda, akran zorbalığıyla gayrette tesirli ve sürdürülebilir tahliller üretmek için eğitimsel, idari ve tüzel süreçlerin bütüncül yaklaşımla ele alınmasının gerektiği belirtilerek, eğitim kurumlarının yetkilerinin ve sorumluluklarının çerçevelerinin netleştirilmesi, rehberlik ve psikososyal takviye sistemlerinin güçlendirilmesi, velilerin sürece daha fazla dahil edilmesi, onarıcı adalet uygulamalarının yaygınlaştırılması, medya ve dijital mecraların rolünün dikkate alınması ve türel süreçlerde çocukların haklarının gözetilmesinin büyük değer taşıdığı vurgulandı.

“Akran nezaketi”

Raporun, eğitim ortamlarında önleyici ve müdahale edici düzeneklerin güçlendirilmesine ait teklifler kısmında yer alan “akran nezaketi” sözü dikkati çekti.

Zorbalıkla çaba çalışmalarında kullanılan lisanın, hem çocuklar üzerinde hem de eğitim ortamlarındaki davranış normlarında değerli bir tesir yarattığı lisana getirilen raporda, şunlar kaydedildi:

“Bu doğrultuda, ‘akran zorbalığı’ kavramı yerine daha olumlu, destekleyici ve davranış değişikliğini teşvik eden bir yaklaşımı yansıtan ‘akran nezaketi’ sözünün kullanılmasının yararlı olacağı bedellendirilmektedir. ‘Akran nezaketi’ tabirinin, çocukların birbirleriyle olan bağlarında empati, hürmet ve müsamahayı temel alan bir bağlantı lisanı geliştirmelerine katkı sağlayacağı, bu kavramın rehberlik programlarına, okul aktifliklerine ve farkındalık çalışmalarına entegrasyonunun, olumsuz davranışların önlenerek olumlu davranışların teşvik edilmesini ve içselleştirilmesini destekleyeceği düşünülmektedir.”

“Sınıf mevcutlarının makul ve yönetilebilir düzeylere çekilmesi” önerisi

Okullarda zorbalık olaylarını önlemek gayesiyle fizikî ortamların düzenlenmesinin değer taşıdığı vurgulanan raporda, öğrenci sayısının yüksek olduğu okullarda kalabalık sınıf ortamlarının öğrencilerin kontrolünü zorlaştırması ve öğretmenlerin öğrencilerle birebir ilgilenme, takip edebilme ve zorbalık belirtilerini fark edebilme mümkünlüğünü düşürmesi nedeniyle sınıf mevcutlarının makul ve yönetilebilir düzeylere çekilmesi önerildi.

Raporda, okullarda siber zorbalığın önlenmesi ve dikkat dağınıklığının azaltılması emeliyle Ulusal Eğitim Bakanlığınca çıkarılan genelge doğrultusunda cep telefonu kullanımının kısıtlanması uygulamasının yaygınlaştırılması tavsiyesinde bulunuldu.

Yapılan çalışmaların, zorbalık davranışlarında bulunmanın ilerleyen yaşlarda hata ve şiddet aksiyonlarına yönelim riskini artırdığını gösterdiğine işaret edilen raporda, şiddet ve zorbalığın güvenlik açısından sonuçları, kolluğa şikayet süreçleri, suça karışmanın riskleri üzere hususlarda çocukların bilgilendirilmesi hedefiyle polis ve jandarma tarafından okullarda eğitici faaliyetler yürütülmesi tavsiye edildi.

Akran zorbalığıyla gayret konusunda ebeveynlere yönelik tavsiyelerde de bulunulan raporda, şu tabirlere yer verildi:

“Okullarda ‘Veli Akademisi’ modelinin hayata geçirilebileceği kıymetlendirilmektedir. Bu kapsamda ebeveynlere eğitimler sunulması gerektiği, bu eğitimlerin sadece teorik bilgilendirme seviyesinde kalmaması, uygulamalı ve iştirakçi usullerle desteklenerek yürütülmesi, ebeveynlere yönelik empati kurma, faal dinleme ve duygusal farkındalık üzere davranışsal marifetlerin geliştirilmesine odaklanılmasının yararlı olacağı kıymetlendirilmektedir. Çocukların sosyal-duygusal gelişiminde babaların sürece dahil edilmesinin, şiddet ve zorbalığın önlenmesinde kritik ehemmiyete sahip olduğu da kıymetlendirilmektedir.”

Mecliste çocuklara ait ihtisas komitesi kurulması önerisi

Raporda, çocukları amaç alan zorbalık içeriklerinin toplumsal medya ve öbür dijital platformlarda süratlice tespit edilebilmesini sağlamak hedefiyle BTK bünyesinde yapay zeka dayanaklı ihtar ve müdahale sisteminin geliştirilmesi önerildi.

Dizi, sinema ve dijital içeriklerin çocuklar üzerinde değerli tesir bıraktığına işaret edilen raporda, “Medya kuruluşları, dijital içerik üreticileri ve dijital platformların, çocuklara ve gençlere olumlu rol modeller sunan, olumlu akran bağlarını güçlendiren, empatiyi, kapsayıcılığı ve işbirliğini öne çıkaran sinema, dizi, animasyon ve toplumsal medya içerikleri üretmelerinin teşvik edilmesi önerilmektedir. Medya kuruluşları ve dijital platformlarda çocuklara yönelik hazırlanan içeriklere ait olarak ‘Zorbalık İçermeyen İçerik Sertifikası’ uygulamasının geliştirilmesi önerilmektedir.” tavsiyesinde bulunuldu.

TBMM’de çocuklara ait mevzularla ilgili ihtisas komitesi kurulmasının da öne çıkan tavsiyeler ortasında yer aldığı raporda, “Meclis bünyesinde mevcut durumda farklı kurulların misyon alanları içinde yer alan çocuklarla ilgili hususların, yetkileri kanunla çerçevelenmiş daimi bir ihtisas komitesi çatısı altında toplanması önerilmektedir. Kelam konusu komitenin, çocukların eğitim, sıhhat, adalet, toplumsal hizmetler ve dijital ortamda korunması üzere alanlarda yürütülen mevzuat çalışmalarını ve uygulamaları izleme, kıymetlendirme, ilgili kamu kurumları, akademi ve sivil toplum kuruluşlarıyla tertipli istişare düzenekleri kurmasının, çocuklara ait siyaset ve uygulamalara yönelik periyodik raporlar hazırlayarak Meclise sunmasının yerinde olacağı kıymetlendirilmektedir.” sözleri kullanıldı.

Disiplin cezası alan öğrenci sayıları

Raporda, 2018-2024 yıllarındaki eğitim-öğretim periyotlarına nazaran şiddete dayalı disiplin cezası alan öğrenci sayıları da paylaşıldı.

Ulusal Eğitim Bakanlığının datalarına nazaran, 2018-2019 periyodunda 3 bin 911’i kız olmak üzere 15 bin 735, 20192020 periyodunda 84’ü kız olmak üzere 287, 20202021 devrinde 7 bin 95’i kız olmak üzere 25 bin 20, 20212022 periyodunda 4 bin 76’sı kız olmak üzere 14 bin 766, 20222023 periyodunda de 6 bin 28’i kız olmak üzere 20 bin 39 öğrenci, okullarda şiddete dayalı disiplin cezası aldı.

“Çocuğa karşı şiddet ve zorbalık, bir ulusal güvenlik sorunu olarak ele alınmalıdır. Çocukların maruz kaldığı şiddet ve ayrımcı davranışların önlenmesi, sadece ferdi güzellik halinin korunması açısından değil sağlıklı, üretken ve dayanışmacı bir toplum inşasının temel şartlarından biri olarak değerlendirilmelidir. Akran zorbalığıyla uğraş, eğitim siyasetlerinin yanı sıra aile, sıhhat, toplumsal hizmetler, güvenlik ve adalet üzere alanları kapsayan bütüncül bir siyaset sorunu olarak ele alınmalıdır.”

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca, FETÖ’nün aktüel finans yapılanmasına yönelik yürütülen soruşturma kapsamında, HAKMAR ve TATBAK Gıda AŞ Yönetim Kurulu Lideri Doruk hakkında hazırlanan MİT raporuna ulaşıldı.

T.A’nın bilgi sahibi olarak alınan sözüne yer verilen raporda, şahidin, Doruk’un örgütle bağını hiç koparmadığını, örgütle kontaklı şahıslara şirketin üst kademelerinde iş imkanı verdiğini ve örgüte finansal dayanak sağladığını söylediği aktarıldı.

“Doruk’un çocuklarına Fetullah Gülen tarafından isim verildi”

Raporda, Doruk hakkında İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yargılamada verilen şahit sözlerinde, “Doruk’un çocuklarına örgüt elebaşı Fetullah Gülen tarafından isim verildiği, HAKMAR marketler zinciri tarafından FETÖ/PDY denetimindeki yurtlara ekmek yardımı yapıldığı, kurban bayramlarında örgüte kurban yardımı yapıldığı, Doruk’un örgüt üyeleriyle toplantılar gerçekleştirdiği, örgütün kurum, kuruluş ve derneklerine sponsor olduğu, çalışanlarının maaşlarını Bank Asya üzerinden yatırdığı, HAKMAR genel merkezinde örgütsel toplantılar düzenlediği” biçiminde beyanlar olduğu anlatıldı.

Şüpheli Doruk’un etrafına, “Maliyeden bir marketimin günlük geliri kadar ceza da yiyecek olsam fiyatları yükseltip ülkedeki enflasyonu artıracağım. Cemaat (FETÖ) ile yükseldim, servetim de gitse feda olsun.” biçiminde beyanlarda bulunduğu aktarılan raporda, Doruk’un, firari örgüt mensuplarının saklandıkları gaybubet konutlarının sarfiyatını karşıladığı, cezaevindeki örgüt mensuplarının ailelerine tıpkı ve nakdi yardımlar yaptığı belirtildi.

HAKMAR’ın genel müdürlük binasında iç içe geçmiş şifreli kapılar bulundu

Raporda, HAKMAR’ın Sancaktepe’deki genel müdürlük binasında örgütsel yapıya uygun halde iç içe geçmiş çok sayıda şifreli kapı bulunduğu, güvenliğin üst seviye olduğu mezkur yerlerde örgütsel toplantılar yapıldığı kaydedildi.

Doruk’un, HAKMAR’da örgütle kontaklı ve “silahlı terör örgütüne üye olmak” cürmünden UYAP kaydı bulunan 55 kişiyi çalıştırdığı söz edilen raporda, ihraç polis memuru kuşkulu Cengiz Güneş’in Doruk’un yanında ferdî asistanı olarak misyon yaptığı, Güneş’in Doruk’tan aldığı talimatlarla Türkiye genelindeki FETÖ/PDY mensubu yahut birinci derece yakınlarına tıpkı ve nakdi yardımlar götürerek “kurye faaliyeti” yürüttüğü anlatıldı.

Cengiz Güneş’in örgüt üyelerine Kurban Bayramı arifesinde yaptığı yardımlar

Raporda Güneş’in, Doruk’tan aldığı talimatla haziranda Kurban Bayramı arifesinde, örgütün “emniyet mahrem” ve “sivil” yapılanmalarındaki mensupları yahut birinci derece yakınlarıyla irtibat kurarak bir ortaya geldiğine işaret edilerek, örgüt kapsamında hakkında süreç yapılan ve örgütün farklı kademeleri ile “mahrem yapılanmaları” içerisinde yer alanlarla irtibata geçtiği, maddi yardımları ilettiği, farklı şirket sahibi olan ve haklarında örgütle irtibatlı olabilecekleri tarafında bilgiler elde edilen bireylerle irtibata geçtiği, bunlardan örgüt ismine yardım parası topladığı ve dağıtımını sağladığı kaydedildi.

Güneş’in örgütün mali müşavirler yapılanması tarafından kurulan iki firmanın ortağı olan ve ByLock kullanıcısı olduğu tespit edilen, “silahlı terör örgütüne üye olmak” cürmünden kaydı bulunan soruşturmanın şüphelisi Yalçın Arslan’la 5 Haziran’da Adapazarı’nda görüştüğü raporda yer aldı.

Raporda, Güneş’in geçmişte Polis Akademisinde emniyet müdürü görevindeyken resen emekli olan ve “silahlı terör örgütüne üye olmak” kabahatinden kaydı bulunan Orhan Çağlıyan ile 6 Haziran’da görüştükleri belirtildi.

Güneş’in, örgütün kelamda Kocaeli imamlığını yaptığı tarafında bilgi bulunan ve Aralık 2024’te cezaevinden çıkan ihraç öğretmen Mehmet Muhterem Çelebi ile 5 Haziran’da Ankara Pursaklar’da buluştuğu anlatılan raporda, Güneş’in başka şüpheliler Ergün Esmeray, İbrahim Kara ve Mehmet Sarıyüz ile de tıpkı gün Ankara’da farklı semtlerde görüştüğü bildirildi.

Raporda, soruşturma kapsamında gözaltına alınan öteki şüpheliler hakkındaki tespitler de yer aldı.

Şüphelilerden Savaş Taşkın’ın, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne yönelik yürütülen soruşturmada 2016’da kuşkulu olarak kaydı bulunduğu söz edilen raporda, Taşkın hakkındaki şahit sözü de aktarıldı.

Tanık T.A. sözünde, Taşkın’ın HAKMAR’da satın alma yöneticisi-müdürü olarak çalışma kaydı bulunduğunu, ”kurban, eğitim ve okul yardımı” ismi altında örgütsel aksiyonlar doğrultusunda Moritanya’ya giden şirket vazifelilerinin olduğu kümede yer aldığını lisana getirdi.

Raporda eski emniyet amiri kuşkulu Orhan Çağlıyan hakkında yapılan değerlendirmede ise Çağlıyan’ın örgütün üst seviye yöneticilerinden Ali Çelik ve Osman Karakuş’la farklı tarihlerde 72 kere irtibat kaydı bulunduğu anlatıldı.