İlkokul Öğretmenleri Sağlık ve Sosyal Yardım Sandığı (İLKSAN) ve Unico Sigorta arasında öğretmenlerin sıhhat hizmetlerine erişimini destekleyen “Grup Tamamlayıcı Sağlık Sigortası” işbirliği protokolü Başkent Öğretmenevi’nde imzalandı.

Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Muhammet Bilal Macit, burada yaptığı konuşmada, Manisa’nın Turgutlu ilçesindeki İnci Üzmez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yakınlarında meydana gelen silahlı atakta yaralanan öğrencilere “geçmiş olsun” dileklerini iletti.

Grup Tamamlayıcı Sağlık Sigortası uygulamasına ait açıklamalarda bulunan Macit, bunun yeni ve değerli adımlarından biri olduğunu vurguladı. Macit, kelam konusu sigortanın yaklaşık 300 bin üye öğretmeni kapsadığı bilgisini verdi.

Macit, öğretmenlerin sıhhat hizmetlerine daha kolay ve nitelikli biçimde ulaşabilmesinin, kendilerini inançta hissetmelerinin ve mesleklerini huzur içinde sürdürebilmelerinin ehemmiyetine işaret ederek, “Öğretmenlerimizin güzelliğine yapılan her yatırım nihayetinde öğrencilerimize ve eğitimimizin, ülkemizin geleceğine yapılan bir adımdır.” diye konuştu.

Uygulamanın iyi olmasını dileyen Macit, çalışmanın hazırlanmasında ve hayata geçirilmesinde emeği geçenlere teşekkür etti.

– “Bütün üyelerimiz sigortalanmıştır”

İLKSAN Yönetim Kurulu Başkanı İsa Barış da İLKSAN’ın eğitimin temel taşı olan öğretmenlerin ve eğitim çalışanlarının güç vakitlerinde bir destek, memnun günlerinde ise bir teminat oluşturmayı temel misyon edindiğini lisana getirdi.

Sigortada yaş sonu aranmadığını ve 296 bin üyenin tamamının “Tamamlayıcı Sağlık Sigortası” kapsamına alındığını anlatan Barış, “14 Eylül prestijiyle da bütün üyelerimiz sigortalanmıştır. e-Devlet’e girdikleri vakit orada sigorta ve kullanım özelliklerini, gayelerini göreceklerdir. Bu protokolle birlikte üyelerimiz en seçkin sıhhat kuruluşlarından Türkiye genelinde 598 tane mutabakatlı sıhhat kuruluşunda hizmet alabileceklerdir.” dedi.

Unico Sigorta Genel Müdürü Ender Güzeler de kelam konusu uygulamayı kamu sıhhat sisteminin güçlü yapısını özel sıhhat hizmetleriyle buluşturan bir köprü olarak gördüklerini söyledi.

Güzeler, Unico Sigorta olarak işbirliğini genişletmeyi ve büyütmeyi hedeflediklerini vurgulayarak, “Bu projenin önümüzdeki periyotta Türkiye’de birçok kuruma örnek, rol model olacağına inanıyorum.” tabirini kullandı.

Konuşmaların akabinde İLKSAN ile Unico Sigorta arasında protokol imzalandı.

I. MÜRACAATIN KONUSU

1. Müracaat, . tanısı bulunan başvuran için direksiyon eğitimi dersi sınavı saatlerinde gerekli önlemlerin alınmadığı gerekçesiyle engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği argümanına ilişkindir.

II. İNCELEME SÜRECİ

2. Başvuran müracaat dilekçesinde özetle

a. . teşhisinin bulunduğunu ve %80 oranında engelli olduğunu,

b. Önemli sıhhat riskleri taşıması nedeniyle direkt güneş ışığına maruz kalmaması gerektiğini, kelam konusu gerekliliğin kendisi hakkında düzenlenen erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporu ve durum bildirir sağlık kurulu raporları ile sabit olduğunu,

c. Bu doğrultuda direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesi gayesiyle Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) ve Milli Eğitim Bakanlığı İletişim Merkezi (MEBİM) kanalları vasıtasıyla yönetime türlü müracaatlarda bulunduğunu,

ç. CİMER aracılığıyla yaptığı . tarihli müracaatına ait olarak Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından verilen karşılığı yazıda 29/5/2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği kararları uyarınca kelam konusu imtihanın 07:00 ile 21:00 saatleri arasında icra edilebileceğinin bildirildiğini,

d. CİMER ve MEBİM kanalları vasıtasıyla yaptığı . tarihli müracaatlarına ait olarak ise Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından verilen cevapta direksiyon eğitimi dersi imtihanının MEB tarafından ülke genelinde belirlenen 09:15 ile 17:25 saatleri arasında, randevu tarzına bağlı olarak icra edildiğinin kendisine bildirildiğini,

e. Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile ayrıyeten telefon aracılığıyla da bağlantıya geçerek sıhhat durumunu ayrıntılı bir biçimde aktardığını, yapılan telefon görüşmesinde yönetim yetkililerince imtihan saatlerinin MEB tarafından belirlendiğinin ve akşam saatlerinde imtihanda görevlendirilecek işçinin bulunamayacağının tabir edildiğini,

f. Sonuç olarak direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine yönelik taleplerinin reddedildiğini,

ileri sürmekte

g. Direksiyon eğitimi dersi imtihanının akşam saatlerinde gerçekleştirilmesini talep etmektedir.

3. Muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından sunulan yazılı görüşte özetle başvuranın talebi hakkında Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün görüşünün sorulduğu, buna istinaden Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce gönderilen yanıtı yazıda başvuranın imtihana girmesinin sakıncalı olduğunun ve başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma sürecinin yapılabileceğinin bildirildiği tabir edilmiştir.

4. Başvuran, müracaat dilekçesinde yer alan tezlerine ek olarak yazılı görüşünde özetle

a. Direksiyon eğitimi dersi imtihanına yönelik makul düzenleme talebinin muhatap tarafından karşılanmadığını,

b. İmtihana katılmasının sıhhati açısından sakıncalı olduğuna ait rastgele bir tıbbi değerlendirmenin kendisi hakkında düzenlenen şoför adayları ve şoförler için sıhhat raporunda yer almadığını,

c. Engellilik durum bildirir raporunun geçerlilik müddetinin devam etmesine karşın kayıt dondurma süreçleri için kendisinden yeni bir rapor talep edildiğini,

ç. Türlü tarihlerde CİMER, Milli Eğitim Bakanlığı ve ilgili kurumlara müracaatlarda bulunduğunu, bu müracaatların bir kısmında direksiyon eğitimi dersi imtihanına yönelik gerekli düzenlemelerin yapılmasını talep ettiğini, müracaatlarının bir kısmının ise kayıt dondurma sürecine ait olduğunu,

d. CİMER aracılığıyla yaptığı son müracaatında makul düzenlemeye ait talebinin kabul edilmemesine yönelik münasebetin açıklanmasını talep ettiğini, lakin kelam konusu münasebetin açıklanmadığını ve sırf kayıt dondurma sürecine ait bilgi verildiğini, ehliyet sürecinin uzadığını,

belirtmiştir.

IV. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

25. Bu kapsamda CİMER ve MEBİM kanalları vasıtasıyla yapılan . tarihli müracaatlar yoluyla başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan sıhhat durumu hakkında muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün bilgilendirildiği ve direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesinin talep edildiği görülmektedir. Başka taraftan başvuran tarafından sunulan . tarihli erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporu, 2025 ve 2026 yıllarına ilişkin durum bildirir sağlık kurulu raporları . Hastanesi Başhekimliği tarafından gönderilen doktor görüşü birlikte incelendiğinde ultraviyole ışınına maruz kalınan gün içi saatlerinde başvuranın direksiyon eğitimi dersi imtihanına girmesinin uygun olmadığı bedellendirilmektedir.

26. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği kapsamında direksiyon eğitimi dersi imtihanlarının 07:00 ile 21:00 saatleri arasında yapılacağı, Özel MTSK Modülüne de direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerinin 08:30-20:25 olarak işlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün . tarihli yazısında da direksiyon eğitimi dersi imtihanlarının gerçekleştirildiği gün içinde son kursiyer olarak başvuranın imtihanının yapılmasının mümkün olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır. Direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine ait olarak başvuranın ise Mart ve Nisan 2026 aylarında CİMER aracılığıyla talepte bulunduğu görülmekte olup, kelam konusu aylarda Ankara ili Elmadağ ilçesinde geçerli güneş batımı saatlerinin 18:38 ve 19:41 arasında değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda Mart ve Nisan 2026 aylarında güneş batımından sonra başvuranın direksiyon eğitimi dersi imtihanının gerçekleştirilmesinin önünde rastgele bir pürüzün bulunmadığı kıymetlendirilmektedir.

27. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün . tarihli yazısında talepleri halinde engelli kursiyerlerin şoför olur raporundaki mahzur durumuna uygun tertibatları bulunan ve kendileri tarafından temin edilecek araçlarla eğitim ve imtihanlara katılma haklarının bulunduğu, “kış mevsiminde imtihana alınması uygundur” formundaki bir rapor ile ilgili kişinin ilçe ulusal eğitim müdürlüğüne başvurması halinde imtihan haklarının dondurularak kış aylarında (Kasım-Aralık) imtihana alınmasının mümkün olduğu ile ilgili konular belirtilmiştir. Muhatap tarafından sunulan yazılı görüşte ise başvuranın imtihana girmesinin sakıncalı olduğunun ve başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma sürecinin yapılabileceğinin Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce bildirildiği söz edilmiştir. Bununla birlikte Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ilişkin görüşün Kurumumuza ibraz edilmediği, başvuran hakkında “sürücü olur” raporunun verildiği, bu kapsamda somut olayda başvuranın imtihana girmesinde ne üzere bir sakınca bulunduğunun muhatap tarafından ortaya konulmadığı, Mart ve Nisan 2026 aylarında güneş batımından sonra direksiyon eğitimi dersi imtihanının gerçekleştirilmesinin önünde rastgele bir mahzurun bulunmaması karşısında başlama-bitiş tarihlerinin belirtildiği doktor raporunun bulunması halinde kayıt dondurma sürecinin gerçekleştirilmesinin yahut şoför olur raporundaki mahzur durumuna uygun tertibatları bulunan ve kendisi temin edilecek araçla imtihana katılmasının beklenmesinin başvurana orantısız bir külfet yükleyebileceği bedellendirilmektedir.

28. Sonuç olarak başvuranın engellilik durumundan kaynaklanan sıhhat durumu hakkında muhatabın gereği üzere bilgilendirildiği ve direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesinin talep edildiği, direksiyon eğitimi dersi imtihan saatinin başvuranın engellilik durumuna uygun olarak belirlenmesine ait önlemlerin alınmasının gerekli olduğu ve bu önlemlerin alınmasında rastgele bir mahzurun de bulunmadığı, bununla birlikte muhatap tarafından Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nde öngörülen imtihan saatlerine uygun hareket edilmediği, engellilik durumu sebebiyle başvuranın farklı muameleye maruz bırakıldığı ve direksiyon eğitim dersi imtihanına giriş hakkından faydalanamadığı, mezkür Yönetmelik’te öngörülen direksiyon eğitimi dersi imtihan saatlerine terslik teşkil eden kelam konusu farklı muamelenin haklı, objektif ve makul bir münasebetinin de bulunmadığı görüşüne varılmıştır. Bu kapsamda müracaat dilekçesinde yer alan argümanlarla ilgili olarak muhatap tarafından engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

29. İhlalin tesir ve sonucunun tartısı ile muhatabın ekonomik durumu ve tüzel pozisyonu göz önünde bulundurularak ihlal konusu hareketle ilgili muhataba 20.000,00 TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

V. KARAR

-A. Müracaatta AYRIMCILIK YASAĞININ İHLAL EDİLDİĞİNE,

-B. Muhatap Elmadağ Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü hakkında 20.000,00 TL (Yirmi Bin TL) İDARİ PARA CEZASI UYGULANMASINA,

-C. Kararın taraflara bildirimine ve KAMUOYUNA DUYURULMASINA,

-Ç. Karara karşı bildirim tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemesine başvurulabileceğine,

-16/7/2026 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuksal münasebetler ve mevzuat yönünden mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Türkiye İnsan Hakları Ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) 16.07.2026 tarih 260 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Erzurum Ortaokulu’nda kontratlı Türkçe öğretmeni olarak vazife

yapmakta olduğunu, eşinin taşikardi rahatsızlığından ötürü hayati tehlikesinin bulunduğunu, tam teşekküllü hastane olan Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi ya da Erzurum Şehir Hastanesinde tedavisinin yapıldığını, Erzurum ilçesinden tedavisi için İl merkezine gidiş gelişlerinin güç olduğunu belirerek, merkez ilçelere (Palandöken, Yakutiye, Aziziye) naklini talep etmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

V. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

10. Başvuran, Erzurum ili ilçesinde kontratlı öğretmen olarak görev yapmakta olup, eşinin “Supraventriküler Taşikardi (SVT)” rahatsızlığı sebebiyle tedavisinin sürdürülebileceği il merkezine (Yakutiye, Palandöken, Aziziye ilçeleri) atanmasını yahut görevlendirilmesini talep etmektedir.

13. Başvuranın vazife yeri olan İlçesindeki devlet hastanesinin 2. basamak sıhhat kuruluşu olduğu ve bünyesinde kardiyoloji uzmanı bulunmadığı, hastanın takip ve tedavisinin Kurumlarında yapılamayacağının Karayazı Kaymakamlığı Karayazı Türk Eczacıları Birliği İlçe Devlet Hastanesi’nin 22.01.2026 tarih sayılı resmi yazısıyla sabit olduğu, başvuranın eşinin, acil müdahale gerektiren atakları sırasında başvurabileceği 3. basamak sağlık tesislerinin (Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Erzurum Şehir Hastanesi) ise il merkezinde yer aldığı anlaşılmıştır.

14. Dosya kapsamında yer alan yönetim yanıtlarında da belirtildiği üzere İlçesi ile İl merkezindeki hastaneler bölgesi arasındaki uzaklığın 112 kilometre olduğu ve kelam konusu güzergahta karayolu ulaşımının ortalama 1,5 saat sürdüğü görülmektedir. Somut olayda, kalp atım suratının 234/dk düzeylerine ulaştığı ve şuur kaybı (senkop) tablosunun geliştiği anlaşılan hastanın, acil ve nitelikli tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyduğu açıktır. Bünyesinde kardiyoloji uzmanı bulunmayan ilçe hastanesi şartlarından, tam teşekküllü bir merkeze karayolu ile yapılacak 1,5 saatlik bir sevkin; hastanın içinde bulunduğu klinik

tablonun ciddiyeti gözetildiğinde, hayat hakkı bağlamında telafisi güç tıbbi riskler barındırabilecektir.

15. Anayasa’nın 17′ nci maddesinde herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını muhafaza ve geliştirme hakkına sahip olduğu teminat altına alınmıştır. Bununla birlikte Anayasa’nın 56′ ncı maddesinde yer alan sıhhat hakkı; niteliği gereği devlet tarafından olumlu müdahale gerektiren olumlu statü hakları arasında yer

almaktadır. Bu hakkın bir gereği olarak devlete, sadece sıhhat hakkına erişmek isteyen kimselere müdahale etmeme değil, tıpkı vakitte bireylerin sıhhat hakkına erişiminde etkin bir rol oynama ödevi yüklenmektedir.*

*-Kamu Denetçiliği Kurumu, Tavsiye Kararı, Başvuru No:2025/13674, K.T.19.01.2026

16. Ayrıca İdare hukukunda takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu faydası ve hizmet gerekleri ile sonludur. Gözübüyük*, yönetimin; bir yetkiyi kullanmasının, belirli bir şeyi yapmasının ya da belirli bir davranışta bulunmasının kesin bir halde buyrulması olarak söz ettiği bağlı yetkinin aksine; yetkiyi

kullanmakta yahut kullanmasının gereklerini saptamakta az ya da çok serbestisinin bulunmasını yani yönetimin birden çok tahlil yoluna sahip olmasını, takdir yetkisi olarak nitelendirmektedir.

*- GÖZÜBÜYÜK A. Onur, Yönetsel Yargı, Güncelleştirilmiş 30. Basım, Turhan Kitabevi, Ankara, 2010, s.241.

17. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, Valilik makamına il içindeki kamu vazifelilerinin misyon yerlerini değiştirme yahut görevlendirme konusunda yetki sunmaktadır. Dakikaların dahi ölümcül sonuçlar doğurabileceği hayati bir kardiyolojik rahatsızlıkta, bürokratik mahzurların ve formu mevzuat yorumlarının insan hayatının önüne geçmesi “ölçülülük”* ve “hakkaniyet”** unsurlarıyla bağdaşmamaktadır. İdare her ne kadar kontratlı işçi mevzuatının lafzi yorumundan hareketle başvuranın il içi görevlendirme talebine olumlu karşılık vermemiş olsa da; idari düzenlemelerin Anayasa ile teminat altına alınan ömür hakkı ve sıhhat hakkının özünü zedeleyecek halde katı uygulanmaması gerekmektedir. Bu kapsamda yönetimin takdir yetkisini, anayasal teminat altındaki ömür ve sıhhat hakkını koruyacak yönde kullanarak başvuranın eşinin 3. basamak sıhhat tesislerine acil erişimini sağlayacak bir idari süreç tesis etmesi gerekmektedir.

*- Ölçülülük unsurunu kısaca; alınan önlemin, ulaşılmak istenen hukuka uygun hedefi gerçekleştirmek bakımından en uygun ve hakları mümkün olan en az biçimde sınırlayacak ve de bireye verilecek ziyanla kamunun elde edeceği fayda arasında en yüksek istikrarın sağlanmasına hizmet edecek formda belirlenmesini sağlayacak ölçüt olarak tanımlamak mümkündür. (LOCKYDON, “Administrative Law-Europeanisation and Proportianality” (Aktaran:OĞURLU, Karşılaştırmalı İdare Hukukunda Ölçülülük İlkesi, s.177).

**- Kararın müspet hukuk kurallarının yanında bilhassa hukuk kurallarının boşluklarını doldurmak ve müspet hukukun yetersizliklerini telafi etme hedefine yönelik olarak uygulanması (Sohn, L. B. (1988). Equity in international law. American Society of International Law Proceedings, Vol. 82, 277-291.) ve adaletli bir sonuca ulaşılmasıdır. (Lowe, V. (1989). The role of equity in international law. Australian Year Book of International Law, 12, 54-81.)

18. Dosya kapsamında; başvuranın eşinin sıhhat durumundaki aciliyet, hastalığın risk potansiyeli ve İlçesinin 3. basamak sıhhat tesislerine olan 112 km’lik fiziki uzaklığı birlikte değerlendirildiğinde, yönetimin kamu gücünü ve takdir yetkisini başvuranın eşinin sıhhat ve hayat hakkını koruyacak yönde kullanması gerektiği bu kapsamda hayati tehlike arz eden sıhhat mazereti nedeniyle, 3. basamak sıhhat kuruluşlarına acil erişim imkanı bulunan merkez ilçelerden birine (Aziziye, Palandöken yahut Yakutiye) başvuranın atanması yahut görevlendirilmesi konusunda yönetimlere tavsiyede bulunulmasının hukuka,

hakkaniyete ve insan haklarına uygun olacağı sonuç ve görüşüne varılmıştır.

VII. KARAR

-Açıklanan münasebetlerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

-Başvuranın; eşinin hayati tehlike arz eden sıhhat mazereti kapsamında, 3. basamak sıhhat kuruluşlarına acil erişim imkanı bulunan merkez ilçelere (Aziziye, Palandöken yahut Yakutiye) görevlendirmesinin/atamasının yapılması konusunda ERZURUM VALİLİĞİNE VE MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili yönetimler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek sürecin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin mecburî olduğuna,

-Kararın BAŞVURANA ve ERZURUM VALİLİĞİ ile MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA bildirimine,

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuksal münasebetler ve mevzuat yönünden mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 24/07/2026 tarih ve 2026/13941-S.26.18928 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR

Tarama süreci öncesinde ailelere öğretmenler ve okul yönetimi aracılığıyla bilgilendirme formları gönderiliyor. Velilerin doldurduğu formlar sıhhat çalışanına ulaştırıldıktan sonra eksiklikler denetim edilerek gerekli geri bildirimler yapılıyor.

Test sırasında çocuklara öncelikle uygulamanın nasıl yapılacağı anlatılıyor. Daha sonra öğrenciler sırayla test alanına alınarak kulaklık yardımıyla farklı frekanslardaki düşük şiddetli sesleri duyup duymadıkları ölçülüyor.

Taramalarda ayrıyeten, öğrenciler sınıf ortamında uzmanlarca tek tek göz denetiminden de geçiriliyor.

Yapılan taramalarda gerekli duyulması halinde öğrencilere gerekli yönlendirmeler yapılıyor.

– “İlerleyen vakitte tespit edilirse hem akademik hem de zihinsel gelişiminde geride kalmış olacak”

İstanbul Vilayet Sıhhat Müdürü Doç. Dr. Abdullah Emre Güner, AA muhabirine, İstanbul’da “koruyan, üreten, geliştiren sıhhat modeli” anlayışıyla hareket ettiklerini, bilhassa gözetici sıhhat hizmetlerine büyük değer verdiklerini söyledi.

Sağlıkta Dönüşüm Projesi ile sıhhat hizmetlerinde kıymetli ilerleme sağlandığına dikkati çeken Güner, Sıhhat Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu’nun vazifeye geldiği birinci günden itibaren hami sıhhat hizmetlerine hassasiyet gösterdiğini aktardı.

Doç. Dr. Güner, çocukların sağlık taramalarına ehemmiyet verdiklerini vurgulayarak, “Teşhiste geç kalındığında beden gelişiminden zihinsel gelişime kadar telafisi mümkün olmayan sorunlarla karşı karşıya kalınabileceği için çocuk taramalarına çok dikkat ediyoruz.” dedi.

Aile tabipleriyle yeni doğan periyodundan itibaren sistematik bir tarama programı yürüttüklerini anlatan Güner, okul çağı taramalarının da bu kapsamda sürdürüldüğünü tabir etti.

Güner, okul çağı işitme ve görme taramalarının en değerli uygulamalardan biri olduğuna işaret ederek, “30-40 kişilik sınıfta görme kusuru olan bir çocuğun fark edilmesi kıymetli. Şayet geç kalınırsa o çocuk artta kalır. İşitmeyle ilgili sorunu olan bir çocuk da farkına varılmadan ilerleyen vakitte tespit edilirse hem akademik hem de zihinsel gelişiminde geride kalmış olacak.” sözlerini kullandı.

– “Erken teşhis konulabilecek hastalıkları tespit edip tedavilerine başlamak istiyoruz”

Bu kapsamda ilçe sıhhat müdürlüklerindeki halk sıhhati takımlarının taramaları okullarda gerçekleştirdiğini aktaran Güner, şöyle devam etti:

“(2025-2026 eğitim öğretim yılı) Bu yıl 167 bin çocuğu işitme taramasından geçirdik. Portatif aygıtlarla yapılan testlerde risk tespit edilen çocuklar, İstanbul’daki 24 işitme referans merkezine yönlendiriliyor. Bu yıl birinci 3 ayda kentte 12 bin çocuğumuza göz taraması yapmış durumdayız. 273 çocuğumuzun hiçbir biçimde gözlük tanısı almamış, gözlük takmayan ve görme kusurundan habersiz olduğunu tespit ettik. Tahminen tahtayı göremeyen ve akademik gelişiminde geride kalan bu çocuklarımızın teşhislerini yapmış, tedavilerini planlamış durumdayız. Erken teşhis edilebilecek, erken teşhis konulabilecek hastalıkları tespit edip erkenden tedavilerine başlamak istiyoruz. Zira biliyoruz ki erken teşhis hayat kurtarır.”

Doç. Dr. Güner, ilkokul çağındaki tüm çocukların taranmasını hedeflediklerini kelamlarına ekledi.

Bahçelievler Koza İlkokulu Müdürü Hüseyin Türker de Vilayet Sıhhat Müdürlüğü ve Vilayet Ulusal Eğitim Müdürlüğünün ortak yürüttüğü proje kapsamında öğrencilerin işitme ve görme taramalarından geçirildiğini söyledi.

İşitme ve görme sorunlarının öğrencilerin eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini, bunun erken periyotta tespit edilmesinin çocuğun gelişimi ve öğretim hayatı açısından kıymetli olduğunu belirten Türker, çalışmadan şad kaldıklarını tabir etti.

Aile Hekimliği İstasyonu, UMKE İstasyonu, 112 Acil Sıhhat Hizmetleri İstasyonu ile Ağız ve Diş Sıhhati İstasyonu atölyelerinde incelemelerde bulunan Memişoğlu, çocuklarla sohbet ederek “Sağlık Elçisi Belgesi” verdi.

Memişoğlu, burada yaptığı açıklamada, programda emeği geçenlere teşekkür etti.

Etkinlik alanında çocuklar ve gençlerle bir ortaya geldiklerini tabir eden Memişoğlu, “Sağlıklı Çocuk Sağlıklı Gelecek Programı” kapsamında çocukları sıhhat elçisi yapmayı amaçladıklarını söyledi.

– “Külliye’de Ramazan etkinliklerinde 15 bin çocuğa sıhhat eğitimi”

Memişoğlu, çocuklara sıhhat kültürü ve sıhhat şuuru kazandırmayı hedeflediklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Bizim emelimiz, toplum hastalanmadan sıhhati kazanmak. Sağlıklı Çocuk Sağlıklı Gelecek Programı, Milli Eğitim Bakanlığı ile yapılan protokol kapsamında okullarda sıhhatle ilgili eğitim verilmesi ve şuur oluşturulması emeliyle yürütülüyor. Şu ana kadar yaklaşık 500 bin çocuğumuzu bu program kapsamında sıhhat elçisi yaptık. Burada da 13 günde 15 bin çocuğumuza, sıhhat elçiliğiyle birlikte sıhhat kültürünü aşılayan eğitimler verdik ve pratik uygulamalar gerçekleştirdik.”

Dünyada yaşanan gelişmelere de değinen Memişoğlu, “Türkiye’miz gördüğünüz üzere ateş çemberi içinde barış ve yeterlilik ülkesi. Sayın Cumhurbaşkanı’mızın liderliğinde çalışmaya devam ediyoruz. İnşallah dünya daha âlâ, daha huzurlu birçok ramazana ulaşır. Bizim temennimiz ve çalışmamız o tarafta.” dedi.

Ramazanın birlik ve dayanışmanın güçlendiği bir periyot olduğunu lisana getiren Memişoğlu, herkesin ramazanını ve yaklaşan bayramını tebrik etti.

Bakan Memişoğlu, otizm tarama programı kapsamında 2025 yılında 220 bin çocuğa tarama yapıldığını, 8 bin 362 çocuğun riskli göründüğünü, bunların 1000’e yakınının çocuk psikiyatristince tedavi edilmeye başlandığını bildirdi.

Türkiye’nin sıhhat kapasitesinin ulaşılabilirlik manasında dünyaya örnek olduğunu belirten Memişoğlu, “Hatta ‘fazla ulaşılabilir’ diye tartışılan bir sıhhat sistemimiz var. Bu, çocuk psikiyatristinde de bu türlü. Kamu hastanelerinde 2025’te 1 milyon 910 bin çocuk psikiyatrisi kapasitemiz var. Randevu ile ilgili sorun varmış üzere söyleniyorsa bizim aile doktorlarımızdan burada açtığımız kapasite 160 bin. Aile doktorlarının kapasitesi 73 bin. Aile doktorlarına gidildiği vakit tabip istediği vakit istediği çocuk psikiyatristinden randevu alabiliyor.” sözlerini kullandı.

Sağlıklı Hayat Merkezlerinin ehemmiyetine dikkati çeken Memişoğlu, “Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığımız ile konuştuk. Bütün sağlıklı hayat merkezlerimizde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile ilgili bir binada bir sosyolojik alan, ünite oluşturuyoruz. Böylelikle sağlıklı hayat merkezlerimiz birebir vakitte Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığının toplumsal açıdan aileleri destekleyeceği bir ünite oluşuyor artık.” diye konuştu.

Bu merkezlerde verilen hizmetleri paylaşan Memişoğlu, “2025 yılında yalnızca sağlıklı hayat merkezlerimizde 278 bin psikolog, 106 bin sosyal çalışmacı, 192 bin çocuk gelişimi hizmeti vermişiz. Bunların doluluk kapasitesi yüzde 20. Biz 5 kat daha burada hizmet verebiliriz ancak bunları maalesef tahminen de tanıtamıyoruz yahut proaktif olarak ailelere bunu daha çok anlatamıyoruz.” dedi.

“Bizim gayemiz çocukları ayakta ailesiyle birlikte tedavi etmek”

“Çocuklarda tütün, unsur ve davranışsal bağımlılıkla ilgili okullarda bilhassa 12-18 yaş grubunda Milli Eğitim Bakanlığı ile birlikte tarama ve danışmanlık hizmetleri planlamaya çalışıyoruz.” diyen Memişoğlu, Kovid-19’dan sonra bilhassa davranışsal meseleleri 12-18 yaş kümesinde daha büyük risk oluşturmaya başladığını vurguladı.

Sağlık Bakanı Memişoğlu, “Bu konuda açık cezaevinde olanlarla da olağan bir okul ve lise tarama programlarıyla MEB ile çalışacağız. Karar giyen bağımlı bir kişinin infazının son bir yılına yakın içeride bir bağımlılık merkezi oluşturarak, cezaevinde hükümlüyken tedaviye başlıyoruz. İki pilot çalışma yapıyoruz, şayet randıman alırsak bunları genişleteceğiz.” halinde konuştu.

Çocuk Ergen Husus Bağımlılığı Tedavi Merkezlerinin (ÇEMATEM) sayısının 22 olduğunu hatırlatan Memişoğlu, “Maalesef toplumun ve ailelerin yaklaşımı konusunda biz hala daha bu ÇEMATEM’leri çok işler hale getirmiş değiliz. Türkiye’ye yayalım lakin bugün ÇEMATEM’lerin doluluk oranlarına baktığınız vakit birçoklarında yüzde 50’nin altında. Zira aileler bu çocukları bırakmıyor. Bizim maksadımız çocukları ayakta ailesiyle bir arada tedavi etmek. Çocuk bir bağımlıysa bu yalnızca kendisinden kaynaklanmıyor. Etrafı üzere ailesiyle de sorunu olduğu net.” değerlendirmelerinde bulundu.

Toplumda bağımlılık riskinin arttığını söyleyen Memişoğlu, “Bu, toplumsal dayanışmayla çözülecek. Paydaşlarımızla çok daha faal çalışıp bunun üstesinden gelmeyi planladığımızı bilmenizi istiyorum.” dedi.

Açık cezaevlerindeki suça sürüklenen çocuklarla ilgili Adalet Bakanlığı ile görüşüp tedavi teknikleri üzerinde çalışacaklarını bildiren Memişoğlu, 15 ÇEMATEM, 18 Alkol ve Unsur Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezleri (AMATEM) açmayı planladıklarını söyledi.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya nazaran, 2025’te çalışmalar, “Sağlıklı Türkiye Yüzyılı “vizyonu doğrultusunda “Koruyan, Geliştiren, Üreten Sağlık” modelini temel alarak sürdürüldü.

“Sağlıklı Çocuk, Sağlıklı Gelecek”, “Dumansız Türkiye”, “İdeal Kilonu Öğren, Sağlıklı Yaşa” üzere kampanyalarla, hastalanmadan evvel sıhhati önceleyen bir yaklaşımla toplumda sağlıklı ömür kültürü oluşturmayı hedefleyen Bakanlık, pek çok yeniliği hayata geçirdi.

Koruyucu sıhhat hizmetleri kapsamında, 2025’te, 40-69 yaş ortasındaki 1 milyon 40 bin 885 şahsa mamografi taraması yapıldı. Ulusal Mamografi Raporlama Sistemi sayesinde son bir yılda 25 binden fazla bayanda kanser erken teşhis edildi.

Daha fazla vatandaşın fiyatsız kanser tarama hizmetlerinden haberdar olması için kısa ileti (SMS) ile bilgilendirme uygulaması hayata geçirildi. Bu kapsamda, yaklaşık 15 milyon vatandaş kanser taramalarına davet edildi.

– Çocukluk çağı aşı takvimine yeni aşılar eklendi

Hastalık İdare Platformu’nda (HYP) yer alan “Diyabet, Hipertansiyon, Kardiyovasküler Risk, Obezite, Yaşlı Kıymetlendirme, Koroner Arter Hastalığı, Kronik Böbrek Hastalığı, İnme, Astım, KOAH” modülleri aracılığıyla son bir yıl içinde 69 milyon tarama ve 43,6 milyon izlem yapıldı.

2025’te, Türkiye’de 1998 yılından itibaren uygulanan Hepatit B aşısı ile 2008’den bugüne uygulanan beşli karma aşıyı (Difteri, Tetanos, Boğmaca, Çocuk Felci, Hemofilus İnfluenza Tip B) bir ortaya getiren “Altı Bileşenli Karma Aşı” uygulamasına başlandı. Ayrıyeten, aşılama programına Tetanos-Difteri-Aselüler Boğmaca (TDAB) da eklendi.

– “Günlük verilen ortalama randevu sayısı 1,7 milyonu buldu”

Vatandaşların Sıhhat Bakanlığına bağlı kamu hastaneleri, ağız ve diş sıhhati merkezleri ile aile doktorlarına “muayene randevusu” alabildiği MHRS’den, 2025’te 388 milyon 95 bin 539 randevu alındı. Sistemden günlük verilen ortalama randevu sayısı 1,7 milyonu buldu.

Sistem, 81 vilayette 72 branşta tıpkı güne, 73 vilayette tıpkı günde tüm branşlara randevu verilebilecek hale getirildi. Yapılan düzenleme ve güzelleştirmelerle, randevu bekleyen hasta sayısı 4 milyondan 400 binin altına düştü. Randevu bekleyen vatandaşların oranı ise yüzde 90 azaldı.

Sağlıklı Yaş Alma Merkezleri (YAŞAM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) ve Hamile Okullarına vatandaşların MHRS üzerinden randevu alarak da gidebilmesi sağlandı. Ayrıyeten şehit yakınları, gaziler ve gazi yakınlarına MHRS’de randevu önceliği tanındı.

2025’te, MHRS üzerinden randevu talebi oluşturmadan evvel vatandaşların tercihine sunmak üzere “aile tabibine yönlendirme” uygulaması devreye alındı. Ayrıyeten, aile hekimliklerinde akupunktur ve fitoterapi uygulamaları başladı.

– Sigara yasağında 30 binden fazla ihlal tespit edildi

Sağlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı ortasında imzalanan protokol kapsamında, “Sağlıklı Çocuk Sağlıklı Gelecek Programı” yürütülmeye başladı. Programın başlangıcından bu yana 855 okulda 284 bin 723 öğrenciye ulaşıldı.

“İdeal Kilonu Öğren Sağlıklı Yaşa” kampanyası kapsamında üç ayda Türkiye genelinde 10 milyondan fazla vatandaşın boy-kilo ölçümleri gerçekleştirildi. Çalışmalar sonucunda beden kitle endeksleri hesaplanan vatandaşların yaklaşık yüzde 65’inin fazla kilolu olduğu tespit edilerek, Sağlıklı Ömür Merkezleri’ndeki diyetisyen ve fizikî aktivite danışmanlarına yönlendirildi.

“Dumansız Türkiye” sıhhat irtibatı kampanyası yürütüldü. 81 vilayette çapraz kontrollerle kafe ve restoranlarda sigara yasağına uyulup uyulmadığına dair kontroller yapıldı. 4 milyonu aşkın kontrolde 30 binden fazla ihlal tespit edildi.

Öte yandan Tütünle Çaba Timleri (TİM) 700 bine yakın vatandaşa ulaştı. 277 bin vatandaş ALO 171 Sigara Bırakma İstişare Çizgisine yönlendirildi. Taşınabilir sigara bırakma poliklinikleri ve TİM’ler tarafından 180 binden fazla vatandaşa danışmanlık hizmeti verildi.

“Normal Doğum Aksiyon Planı” ile primer sezaryen oranında 4,1 puanlık, yüzde 12,3’lük düşüş sağlandı.

– Anne dostu hastane sayısı 194’e ulaştı

Anne dostu hastane sayısı 39 yeni hastane ile 194’e yükseldi. Hamile Okullarında 554 bin 824 hamileye eğitim verildi, “Her Hamileye Ebe Uygulaması” kapsamında 377 bin hamileye ulaşıldı.

Annelik Seyahati Taşınabilir Uygulaması ile gebelik, doğum, lohusalık ve 0-2 yaş ortası bebek bakımıyla ilgili bilimsel bilgiler kullanıcıların fiyatsız erişimine sunuldu.

Uygulama taşınabilir marketlerden 76 bin kere indirilerek binlerce anne ve aileye ulaştı.

– Sıhhatte dijitalleşme sürat kazandı

e-Nabız üzerinden hizmet veren “NeyimVar?” uygulaması ile son bir yılda 5,9 milyon kişi randevu aldı, hastalık belirtilerine nazaran hakikat branşa yönlendirildi.

RADIS-Akılcı Görüntüleme Karar Dayanak Sistemi projesi ile gereksiz görüntüleme tetkikleri azaltıldı, maliyetler düşürüldü.

Evde Sıhhat İdare Sistemi’ne (ESYS) e-Rapor entegrasyonu ile tam bağımlı yahut 80 ve üstü yaştaki şahıslara ilişkin 583 bin 493 raporun otomatik olarak yenilenmesi sağlandı.

Dijital organ bağışı düzenlemesiyle, bağışın e-Nabız Sistemi üzerinden yapılması sağlanarak bağış süreçleri kolaylaştırıldı. Uygulamanın hayata geçirildiği ekim ayından itibaren 45 binden fazla vatandaş organını e-Nabız profili üzerinden bağışladı.

– Ulusal teknoloji atağının sıhhatteki yansıması “Üreten Sağlık” oldu

“Üreten Sağlık” modeli kapsamında verilen proje dayanakları ile 41 adet yerli eser geliştirme projesi başlatıldı. Bu kapsamda, ASELSAN ile geliştirilen yerli kalp-akciğer makinesinin birinci testleri muvaffakiyetle tamamlandı. Yerli üretim aygıt, gelecek yıldan itibaren Türkiye’deki hastanelerde kullanılacak.

Glikoz düzeylerinin 24 saat boyunca anlık izlenmesini sağlayan Yerli Daima Glikoz İzleme Aygıtı’nın ise üretimi tamamlanarak klinik çalışmalarına başlandı. Türkiye Sıhhat Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) Biyoteknoloji Enstitüsü ile Kanser Enstitüsü’nün ortak projesiyle CAR-T hücre tedavisi Türkiye’de yerli imkanlarla geliştirildi.

ASELSAN işbirliğiyle Taşınabilir Dijital Röntgen Aygıtı geliştirildi ve kamu hastanelerinde aygıtların kullanımına başlandı. ASELSAN işbirliğiyle geliştirilen yerli otomatik şok aygıtı Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED) dağıtımına başlandı.

Türk Tıp Dünyası Kurultayı’nda TÜSEB-Biosys işbirliğiyle geliştirilen Mesken Tipi Mekanik Ventilatör ‘Bioxy’nin birinci sefer tanıtımı yapıldı. Aşıdan biyoteknolojiye, teşhis kitlerinden yapay zeka dayanaklı tıbbi aygıtlara kadar sıhhat teknolojileri alanında AR-GE ve ÜR-GE gayeli 1924 proje Türkiye Sıhhat Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından desteklendi.

“Üreten Sağlık” modelinin en kıymetli adımlarından biri olan “Fikirden Esere Portalı” hayata geçirildi.

– SMA ilacı ve yerli aşıların üretimi

Türkiye Sıhhat Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) ile Polifarma İlaç ortasında SMA ilacının yerli üretimine ait protokol imzalandı. İlacın seri üretimine 2026 yılında geçilmesi hedefleniyor. Kuduz ve Kırım Kongo aşılarının büsbütün yerli üretimi için yürütülen laboratuvar çalışmalarının son basamağına gelindi.

Sağlık Bakanlığı 2025 yılında ilaç, tıbbi aygıt, kozmetik, biyosidal eserler (vücutla temas eden) ile sıhhat beyanıyla yapılan satış ve tanıtımlara ait kontrollerini aralıksız sürdürdü.

İnternet ve toplumsal medya mecralarında yapılan ilaç satış ve tanıtımlarına yönelik kontroller sonucunda, 1418 internet sitesinin erişime kapatılması sağlandı. Tekrar tıpkı mecralarda, sıhhat beyanı kullanılarak yapılan eser satış ve tanıtımlarına yönelik kontrollerde 3 bin 407 internet sitesi erişime engellendi. Mevzuata muhalif satış ve tanıtımlara yönelik olarak idari para cezaları uygulandı.

– Sıhhatte dijital kontrol devri başladı

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun talimatıyla, tüm sıhhat kuruluşlarında dijital kontroller başlatıldı.

Sağlık hizmeti sunumunda karşılaşılan gerek finansal gerekse insan sıhhati açısından riskli olabilecek durumları yapay zeka dayanaklı data tahlil tekniğiyle tespit ederek önleyen, Risk Asıllı Kontrol Sistemi’nin (REDES) muvaffakiyet oranı yüzde 90’ın üzerine çıktı. Acil sıhhat hizmetleri ülke genelinde tüm kırsal bölgeleri kapsayacak formda yaygınlaştırıldı, acil sıhhat hizmetleri istasyon sayısı 3 bin 574’e çıkarıldı.

Türkiye’de, 2025’te hasta ve yaralıların yaklaşık 6,5 milyonu kara ambulanslarıyla, 3 bin 206’sı deniz ambulanslarıyla, 50 bin 684’ü hava ambulanslarıyla hastanelere nakledildi.

2025’te Türkiye genelinde 60 yeni ikinci ve üçüncü basamak sıhhat tesisinin imali tamamlandı. 302 yeni Aile Sıhhati Merkezi ve 71 Sağlıklı Hayat Merkezi açıldı.

8. Daire düzenlemeyi iptal etmişti

Özel Öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları ile Çalışma Metot ve Temelleri Hakkında Yönerge’nin 30. hususunun 6. fıkrasında yer verilen revir ve sıhhat işçisine ilişkin misyonların hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri tarafından yerine getirilemeyeceği, öbür bir tabirle barınma hizmeti sunan kurumlarda yerine getirilmesi gereken sıhhat hizmeti bağlamında anılan işçilerin hemşireye ikame olamayacağı anlaşıldığından, dava konusu Yönetmelik kararında hukuka uyarlık görülmediği, gerekçesiyle düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

İDDK: Düzenleme hukuka uygundur

Ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarında tahsil gören öğrencilere tahsil devirlerinde barınma hizmetleri sunmak maksadıyla gerçek ve hükmî bireyler tarafından öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu açılmasına, işletilmesine ve bunların kontrolüne ait yordam ve asılları düzenlemek hedefiyle yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin dava konusu unsur kararına nazaran; kurumlarda hemşire görevlendirilmesinin isteğe bağlı olduğu, lakin kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda, hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesinin mecburî olduğu, lakin bu zorunluluğun kurumun tercihi doğrultusunda takdiri olduğu anlaşılmaktadır.

Zira, üstte yer verilen mevzuat kararlarının incelenmesi sonucunda; dava konusu edilen Yönetmelik’in desteği hukuk normlarında, kurumlarda hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesine pürüz teşkil edecek bir düzenlemeye yer verilmediği görüldüğünden, yönetimin takdir yetkisi çerçevesinde tesis edilen düzenleyici süreçte kamu faydası ve hizmet gereklerine karşıtlık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu düzenlemede hukuka terslik görülmemiştir.

T.C.

DANIŞTAY

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No: 2024/1927

Karar No: 2025/1237

İSTEMİN KONUSU:

Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/04/2024 tarih ve E:2022/821, K:2024/2094 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem:

11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 29. hususunun 6. fıkrasında yer alan “.. yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri” ibaresinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti:

Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/04/2024 tarih ve E:2022/821, K:2024/2094 sayılı kararıyla;

Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin dava konusu husus kararına nazaran; kurumlarda hemşire görevlendirilmesinin isteğe bağlı olduğu lakin kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda, hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesinin mecburî olduğu,

Özel Öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları ile Çalışma Yordam ve Temelleri Hakkında Yönerge’nin 30. unsurunun 6. fıkrasında; “Revirde gerekli ecza ve ilaçların bulunmasını sağlamak.”, “Yemekhane, yatakhane, banyo, çamaşırhane ve kurumun öbür kısımlarını sıhhat bakımından sık sık denetim ederek gerekli gördüğü önlemlerin alınmasını idareye bildirmek.”, “Müdürün buyruklarına uygun olarak revire ilişkin işleri, hasta bakımı, ilaçların verilmesi, enjeksiyonların yapılması, revirdeki hastaların beslenme ve öğrencilerin sıhhat evraklarının düzenlenmesi ile ilgili işleri yapmak.” ve “Ortaokul/imam-hatip ortaokulu ile ortaöğrenim öğrencilerinin barındığı kurumlarda yılda bir kez öğrencilerin uzunluk ve yüklerini ölçerek belgelerindeki sıhhat sayfalarına yazılmasını sağlamak.” revir ve sıhhat işçisinin misyonları ortasında sayıldığı,

İlgili mevzuat kararlarının kıymetlendirilmesi sonucunda; hemşire yardımcısının hemşire nezaretinde yardımcı olarak çalışan ve ayrıyeten hastaların günlük hayat aktivitelerinin yerine getirilmesi, beslenme programının uygulanması, şahsî bakım ve paklığı ile sıhhat hizmetlerine ulaşımında yardımcı olan ve refakat eden sıhhat teknisyenleri olduğu, acil tıp teknisyeni yahut teknikerlerinin ise acil sıhhat hizmetlerinde acil tıbbi yardım ve bakım ile sonlu kalmak kaydıyla, Bakanlıkça belirlenen sertifikalı eğitim programlarını tamamlamak suretiyle hastaya müdahale ve bu konuda lazım gelen iş ve aksiyonları yapabileceğinin anlaşıldığı, Bu durumda, ilgili mevzuat kararları çerçevesinde; hemşire yardımcılarının, hemşire nezaretinde yardımcı olarak çalışması gerektiği ve acil tıp teknisyeni yahut teknikerlerinin vazife tarifleri dikkate alındığında, Özel Öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları ile Çalışma Yol ve Asılları Hakkında Yönerge’nin 30. hususunun 6. fıkrasında yer verilen revir ve sıhhat işçisine ilişkin misyonların hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri tarafından yerine getirilemeyeceği, başka bir sözle barınma hizmeti sunan kurumlarda yerine getirilmesi gereken sıhhat hizmeti bağlamında anılan işçilerin hemşireye ikame olamayacağı anlaşıldığından, dava konusu Yönetmelik kararında hukuka uyarlık görülmediği, gerekçesiyle düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN SAVLARI:

Davalı yönetim tarafından, takdir hakkı çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka karşıtlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:

Davacı tarafından, barınma hizmeti sunulan yerlerde sıhhat eğitimi ve halk sıhhati mevzularında eğitimli en az lisans mezunu, mümkünse halk sıhhati hemşireliği alanında uzmanlaşmış yüksek lisans mezunu hemşirelerin çalıştırılmasının gerektiği, dava konusu Yönetmelik kararı ile hemşirelere ikame olarak hemşire yardımcılarının ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikerinin görevlendirilmesine imkan tanınmasının kamu faydası ve hizmet gereklerine ters olduğu, 1219 sayılı Kanun’a nazaran hemşire yardımcısının hemşire nezaretinde çalışması gerektiği, acil tıp teknisyeni/teknikeri ile hemşire yardımcılarının sağlık problemi ortaya çıktıktan sonra müdahale edebilecek sıhhat meslek kümesine dahil olduğu ve hemşire yerine bu sağlık kümesinin görevlendirilmesinin sıhhat hizmetini yalnızca birinci yardım uygulamaları ile sonlandıracağı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’IN KANISI:

Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Yargıcının açıklamaları dinlendikten ve belgedeki evraklar incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE MÜNASEBET:

İLGİLİ MEVZUAT:

Anayasa’nın 124. hususunda, “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi vazife alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara karşıt olmamak kuralıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” düzenlemesine yer verilmiştir.

5661 sayılı Yüksek Tahsil Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun’un 1. hususunun birinci fıkrasında, “Gerçek ve hükmî bireyler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna emsal kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğretim seviyesinde Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın, yükseköğretim seviyesinde Gençlik ve Spor Bakanlığının müsaadesine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu üzere yurt ve kurumları tesbit edeceği asıllara nazaran denetler.”; üçüncü fıkrasında, (Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Motamot kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve gibisi kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek maksadıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Ulusal Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun Kararında Kararnamenin 13 üncü hususuna nazaran işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Tahsil seviyesine nazaran barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve hükmî bireylerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir.” kuralı yer almaktadır.

652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Birtakım Düzenlemeler Hakkında Kanun Kararında Kararname’nin 13. unsurunda; 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci unsurunun birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci hususunun birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı Vilayet Özel Yönetimi Kanununun 7 nci unsurunun birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen müsaade yahut ruhsatlara ait kararlar, öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlar hakkında uygulanmaz. Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ortaokul ve ortaöğrenim seviyesinde Ulusal Eğitim Bakanlığınca, yükseköğrenim seviyesinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verilir. Bakanlıklar bu yetkilerini valiliklere devredebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ait adap ve asıllar yönetmelikle belirlenir.” kararı bulunmaktadır.

11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1. unsurunda; “Bu Yönetmeliğin hedefi; ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarında tahsil gören öğrencilere tahsil devirlerinde barınma hizmetleri sunmak hedefiyle gerçek ve hükmî bireyler tarafından öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu açılmasına, işletilmesine ve bunların kontrolüne ait adap ve asılları düzenlemektir.” kuralına, “Tanımlar” başlıklı 4. unsurunun (b) bendinde; “Barınma hizmeti: Öğrencilerin tahsil devri boyunca konaklaması, beslenme ve toplumsal muhtaçlıklarının karşılanması ve eğitim hazırlıklarını yapmasını sağlayıcı hizmetleri tabir eder.” kuralına, “Personel” başlıklı 29. unsurunun 6. fıkrasında; “Kurumlarda doktor, gıda mühendisi veya teknikeri, teknisyen, sıhhat memuru, hemşire ile şoför görevlendirilebilir. Kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesi zaruridir.” kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ KIYMETLENDİRME:

Anayasa’nın 124. hususu uyarınca, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi misyon alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara muhalif olmamak kaidesiyle, yönetmelik çıkarabilecekleri karara bağlanmıştır.

Anayasa’nın ilgili kararı ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa kararına dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa kararlarına açıklık getirilmesi ve yasa kararlarının uygulamaya geçirilmesi amaçlanmakta olup kanun koyucu tarafından yönetime tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu faydası olmak üzere hizmet gerekleri, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet prensiplerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.

İdarelerin süreç tesis ederken kendilerine Anayasa ve maddelerle çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Lakin bu takdir hakkı, serbestçe kullanılabilecek bir keyfiyeti tabir etmeyip, kamu faydası ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir.

Kamu faydası kavramı, tüm devlet organlarının süreç ve aksiyonlarının genel nitelikteki emelini ve tıpkı vakitte nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir tabirle ferdî, özel çıkarlardan farklı ve bunlara üstün olan toplumsal faydası söz etmektedir.

Ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarında tahsil gören öğrencilere tahsil devirlerinde barınma hizmetleri sunmak gayesiyle gerçek ve hukuksal bireyler tarafından öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu açılmasına, işletilmesine ve bunların kontrolüne ait adap ve asılları düzenlemek hedefiyle yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin dava konusu husus kararına nazaran; kurumlarda hemşire görevlendirilmesinin isteğe bağlı olduğu, fakat kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda, hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesinin mecburî olduğu, fakat bu zorunluluğun kurumun tercihi doğrultusunda takdiri olduğu anlaşılmaktadır.

Zira, üstte yer verilen mevzuat kararlarının incelenmesi sonucunda; dava konusu edilen Yönetmelik’in desteği hukuk normlarında, kurumlarda hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesine pürüz teşkil edecek bir düzenlemeye yer verilmediği görüldüğünden, yönetimin takdir yetkisi çerçevesinde tesis edilen düzenleyici süreçte kamu faydası ve hizmet gereklerine terslik bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu düzenlemede hukuka terslik görülmemiştir.

Bu prestijle, dava konusu düzenlemenin iptali yolundaki Daire kararında türel isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı yönetimin temyiz isteminin kabulüne;

2. Dava konusu sürecin üstte özetlenen münasebetle iptaline ait Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize mevzu 03/04/2024 tarih ve E:2022/821, K:2024/2094 sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Tekrar bir karar verilmek üzere evrakın anılan Daireye gönderilmesine,

5. Kesin olarak, 02/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Temyiz edilen kararla ilgili belgenin incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın adap ve hukuka alışılmamış bulunmadığı, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize husus Daire kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.

Çeşitli programlar için kente gelen Tekin, Şehit Murat Ellik İlkokulu’nu ziyaret etti. Okul bahçesinde öğrencilerle basketbol, halat çekme ve yakan top oynayan Tekin, daha sonra çocuklarla hatıra fotoğrafı çektirdi.

Okuldaki öğrencileri sınıflarında da ziyaret eden Tekin, akabinde öğretmenlerle bir ortaya gelerek toplantı yaptı.

Tekin, burada Milli Eğitim Bakanlığı ile Eyüp Sabri Tuncer ortasında imzalanan “Sağlıklı Gülümse Erzurum İş Birliği İmza Protokolü”ne katıldı.

Programda, Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürü Ömür Fatih Karakullukçu ile markanın yönetim kurulu lideri Hasan Engin Tuncer, işbirliği protokolünü imzaladı.

Yusuf Tekin, yaptığı açıklamada, imza protokolünün hayırlara vesile olmasını dileyerek, şunları kaydetti:

“Protokolümüzün iki değerli boyutu var. Birincisi bilhassa Erzurum ve yöresinde diş sıhhatiyle ilgili konularda buradan başlayarak Türkiye çapında dikkati çekmek. Yalnızca diş ile ilgili değil genel manada sıhhatle ilgili vaktinde önleyici önlemleri aldığımızda hem bedenimiz sağlıklı olacak hem de ülkemizin sıhhat harcamaları daha rasyonel temele gelmiş olacak. Diş ve diş sıhhatiyle ilgili bu türlü farkındalık oluşturmak açısından protokol kıymetli. Protokolün ikinci ehemmiyeti ise özelikle bu dalda yani diş fırçası, diş macunu ve paklık bölümünde maalesef boykot diye tanımladığımız eser sayısı çok fazla. Bu türlü bir ortamda yerli ve ulusal olan Eyüp Sabri Tuncer markası, insan hakları ve dünya hakları için boykot uygulamak isteyenler için bu türlü bir alan oluşturdu.”

Protokolün Erzurum’da temel eğitim çağındaki bütün çocukları kapsayacağını söz eden Tekin, yıl içinde okullara bu gereçlerin dağıtılacağını bildirdi.

Demirkol, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü olarak vatandaşların sıhhatinin korunması noktasında ağır faaliyetler içerisinde olduklarını tabir ederek, “Vatandaşlarımızın sıhhat okuryazarlığını artıran, aile hekimliği ve bağımlılıkla uğraş üzere bahislerde ağır etkinlikler yaparak hem vatandaşımızın sıhhatini muhafaza şuurunu artırmayı hem de hizmetlerimizi tanıtmayı bu hafta vesilesiyle vatandaşlarımıza ulaştırmayı hedefliyoruz” diye konuştu.

Halk Sıhhati Haftası’nda her gün yeni temayla aktif bir hafta geçirileceğini aktaran Demirkol, “Yedi güne yedi başka temayla yol almak istiyoruz. 3 Eylül’de bilhassa ‘Nefesiniz dumansız, hayatınız sağlıklı olsun’ sloganıyla aslında dumansız bir Türkiye hayalimizle yol almak istiyoruz. ALO 171, 191 ve 184 numaralı sınırlarımız ve yeşil dedektörümüzü hatırlatmak istiyoruz” dedi.

“Kanserde Erken Teşhis Hayat Kurtarır” mottosuyla 4 Eylül’de Sağlıklı Hayat Merkezleri, KETEM’ler ve aile hekimliklerinde göğüs, kalın bağırsak ve rahim ağzı kanseri çeşitlerinde verilen hizmetlerin anlatılacağını söyleyen Demirkol, vatandaşlara SMS yoluyla gönderilen kanser taramalarının yaptırılması tarafındaki hatırlatmaların dönüşlerinin de çok güzel olduğunu aktardı.

“Sağlıklı Hayat Merkezlerine müracaatlar yüzde 50 oranında arttı”

Sağlıklı Hayat Merkezlerinin 5 Eylül’de tanıtılacağı bilgisini veren Demirkol, bu merkezlerin sayısının 320’ye ulaştığını bildirdi.

Demirkol, şunları kaydetti:

“Bu merkezler, fizyoterapist, diyetisyen, psikolog, sosyal çalışmacı, çocuk gelişimci ve sigara bırakma poliklinikleriyle faal hizmet veren aslında her vilayetimizde de en az bir tane olan aile hekimliğiyle birlikte sağlıklı hayatın temelde kurgulandığı yerler. Onun içinde akademilerimiz de var. Şu ana kadar sağlıklı hayat akademisi altında 100 bine yakın mezun verdik. Sıhhat okuryazarlığını artırıyoruz. Antibiyotiklerin neden doktor gözetiminde kullanılması gerektiğini anlatıyoruz. Sigaranın ziyanları, kanserle çabada, erken teşhisin kıymeti, hareketli ömrü ve obeziteyle çabayı anlatıyoruz.”

Demirkol, Sağlıklı Hayat Merkezlerinin sıhhatin temelde korunmaya çalışıldığı en kıymetli yer olduğunu vurgulayarak, kelamlarına şöyle devam etti:

“Dijital entegrasyonla birlikte sağlıklı hayat merkezlerine faal yönlendirmemiz arttı. Bu yönlendirmeler vasıtasıyla Sağlıklı Hayat Merkezlerine müracaatlar yüzde 50 oranında arttı. Sağlıklı Hayat Merkezlerimizi vatandaşlarımız bilsinler, alışveriş merkezine sarfiyat üzere sağlıklı hayat merkezlerine gitsinler istiyoruz. Hafta sonu etkinliklerinin ortasına Sağlıklı Hayat Merkezini de koysunlar istiyoruz.

Sağlıklı Hayat Merkezlerini hayatımızın tam ortasına yerleştirmeye çalışıyoruz. Genç akademi, bebek akademi ve çocuk akademimiz çok yakın müddette sağlıklı hayat merkezlerinde kurulmaya başlayacak.”

“Dijital dünyanı yönet hayatı kaçırma” temasıyla 6 Eylül’de dijital bağımlılıkla çabanın gündemde olacağını anlatan Demirkol, sigarayla gayrette olduğu üzere dijital bağımlılıkla çaba noktasında yol almak istediklerinin altını çizdi.

Çocukların çok fazla telefon ve toplumsal medyaya maruz kaldığını işaret eden Demirkol, bu durumun yalnızca akademik başarıyı değil toplumsal münasebetleri de olumsuz etkilediğini vurguladı.

Doç. Dr. Demirkol, “Hareket et, gerçek beslen, sağlıklı yaşa” kapsamında ise 7 Eylül’de sağlıklı hayatın en değerli aktivitelerinden biri olan hareketli ömür ve fazla kilolardan kurtulmayla ilgili de uğraşın devam edeceğini söyledi.

“Size en yakın aile hekiminiz” temasıyla 8 Eylül’de aile hekimliklerini tanıtmak istediklerini tabir eden Demirkol, “Bu noktada, aile hekimliğini hayatın merkezinde birinci başvuracağımız doktor olarak yapılan işleri anlatacağımız sistem içerisinde kendilerini tanıtacağız” dedi.

Halk Sıhhati Genel Müdürü Doç. Dr. Muhammed Emin Demirkol, Sıhhatin Geliştirilmesi Genel Müdürlüğüyle bir arada 9 Eylül’de “Sağlıklı çocuk, sağlıklı gelecek” programı kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı işbirliğinde çocukların sağlık elçisi olma yolundaki seyahatlerini pekiştirmek istediklerini söz etti.

Doç. Dr. Demirkol, sözlerini şöyle tamamladı:

“81 ilin her birinde ilçelerimizle birlikte vilayet sıhhat müdürlüklerimizin uyumunda valilerimiz, belediye liderlerimiz ve tüm önde gelen kanaat başkanlarıyla aktif bir formda 7 günü en hoş ve en aktif halde tüm hizmetlerimizi tanıttığımız ağır bir haftayla vatandaşlarımıza ‘sağlıklı hayat çok önemlidir’ mottosunu yerleştirmek istiyoruz.”