Trabzon’da yaşayan tır sürücüsü Salim Kalfa, 15 Haziran’da Ayasofya Mahallesi’nde meskeninin balkonundan cep telefonu kamerasıyla kayda aldığı 1 dakikalık imgeye, çok sevdiği Karadenizli sanatçı Kazım Koyuncu’nun 21 yıl evvel Trabzonspor için bestelediği ‘Uy aha’ isimli müziğinin nakarat müziğini ekleyip, toplumsal medya hesabından paylaştı. Paylaşımdan 4 ay sonra Kalfa hakkında, sanatkarın yasal mirasçısı kardeşi tarafından Fikir ve Sanat Yapıtları Kanunu’nun 71’inci unsuru kapsamında ‘Manevi, mali ve ilişkili haklara tecavüz’ edildiği gerekçesiyle, Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığı’na cürüm duyurusunda bulunuldu. Hata duyurusu dilekçesinde 50 bin TL tazminat talep edildi.

Aynı olay Adana’da da Kadir Can Uslu isimli bir öğretmenin başına geldi. Öğretmenin Portakal Çiçeği Karnavalı’nda hazırladığı görseller üzerine Kazım Koyuncu’nun “Uy Aha” müziğinin müziğini koyarak TikTok’ta yaptığı paylaşımdan ötürü Kazım Koyuncu’nun mirasçıları telif istedi. Koyuncu’nun yakınları telif nedeniyle öğretmen hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunduğu için öğretmen polise giderek ifade verdi.

“50 bin lira tazminat istiyorlar”

Polise bahisle ilgili tabir verdikten sonra açıklamalarda bulunan öğretmen Uslu, bu durumda binlerce bireye ceza vermeleri gerektiğini belirterek, “Herkes sevdiği sanatkarın müziğini yüklüyor. Toplumsal medya hesaplarına attığımız eserler bize ceza olarak dönecekse hiç müzik koymayalım. Kazım Koyuncu sevdiğimiz bir sanatçı, hatta Artvin’e mezarını ziyarete dahi gittim. Benden 50 bin liraya yakın para istiyorlar. Toplumsal medya platformu ödüyordur diye yükleme yapıyordum. Telifli müzikleri toplumsal medya platformlarının ya sessize alması gerekiyor ya da muahedesi lazım. Çok saçma geldi, inşallah ceza ödemeyiz. İnsanların telif haklarına ehemmiyet vermesi gerekiyor. Sonuçta bir emek verilip müzik yapılmış. Lakin bilmediğimiz için sevdiğimiz müzikleri yüklüyoruz. Bu müziklerin telifli ya da telifsiz olduğunun belirtilmesi gerekiyor. Bu telifleri toplumsal medya platformlarının ödemesi gerekiyor. Ben ödediklerini biliyordum” dedi.

“Ticari hedef yoksa telif olmaz, O vakit şarkıyı her mırıldayandan da telif alınsın”

Avukat Nazan Akça, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Yapıtları Kanununun olduğunu hatırlatarak, “Bu kanunun 71. hususu, fikir ve sanat yapıtlarıyla ilgili cezai müeyyideleri düzenliyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, kullanımın ticari yarar emeli taşıyıp taşımadığıdır. Vatandaşlar diledikleri müzikleri dinleyebilir, bu müzikleri toplumsal medya hesaplarında şahsî kullanım hedefiyle paylaşabilir. Bu durumda rastgele bir cezai ya da maddi yaptırım kelam konusu olamaz. Kıymetli olan, bu yapıtları ticari gayeyle yayıp yaymadığındır. Şayet ortada bir maddi kar yoksa ve yalnızca şahsî olarak paylaşım yapıyorsan, ne cezai ne de hukuksal bir yaptırımla karşılaşamazsın. Zati aksi düşünülecek olsa, müzikleri mırıldanan şahıslara bile ceza kesmek gerekir; bu durumda 85 milyonun tamamı cezai yaptırıma maruz kalır” diye konuştu.

Dicle Üniversitesi (DÜ) ve Vilayet Ulusal Eğitim Müdürlüğünce 2022 yılında imzalanan protokol kapsamında “Geleceğin Sanatkarlarını Keşfediyoruz Projesi” hayata geçirildi.

Proje ile 2022’de görsel sanatlar öğretmeni olmayan kırsaldaki 2 ortaokulda akademisyenlerce 250 öğrenciye belirlenen bahiste fotoğraf yaptırıldı ve başarılı bulunan 31 öğrenci, Hoş Sanatlar Lisesi, Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) ile fotoğraf kurslarına yönlendirildi.

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023’te meydana gelen zelzeleler nedeniyle orta verilen projeye yine başlandı.

Proje kapsamında DÜ Sanat ve Tasarım Fakültesi ile Sur İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işbirliğiyle merkez Sur ilçesinin kırsal Kabasakal Ortaokulunda akademisyenler tarafından çalışma yürütüldü.

Görsel sanatlar öğretmeni olmayan ortaokulda akademisyenler, üniversite öğrencileri ve öğretmenler nezaretinde okulda eğitim gören 74 öğrenci hayallerini kağıda yansıttı.

Yapılan kıymetlendirme sonucu başarılı bulunan 7 öğrenci, ilgili alanlara yönlendirildi.

– “Yetenekli öğrencileri gerçek yönlendirmek istiyoruz”

DÜ Sanat ve Tasarım Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İrfan Yıldız, AA muhabirine, projeyi çok önemsediklerini, kırsaldaki öğrencilerin hayatına dokunmak istediklerini belirtti.

Yıldız, şunları kaydetti:

“Veliden şu tıp dönüşler de alıyoruz: ‘Çocuğum, fotoğraf alanında yetenekli lakin ben doktor olmasını istiyorum’. Biz de diyoruz ki: ‘Bu, çok daha hoş. Çocuğunuz doktor, mühendis olurken aynı vakitte ikinci bir yeteneği de olacak. Şayet kendisini geliştirirse fotoğraf de yapacak. Hem boş vakitlerinde rahatlamış olacak hem de yaptığı mesleğe ek olarak stantlar düzenleyecek, insanlara bu alanda kurslar verecek.’ Biz yetenekli öğrencileri tespit edip gerçek yönlendirmek istiyoruz.”

Yıldız, fakültede görsel sanatlar alanında uzman öğretim üyelerinden kurul oluşturduklarını, kurul tarafından fotoğraflar incelenerek hangi öğrencilerin yetenekli olduğunun belirlendiğini söyledi.

Yetenekli öğrencilerin okul müdürlerine ve velilerine bilgi verildiğini anlatan Yıldız, “Proje, bilhassa kırsal kesitteki çocukların sanat alanında yetişmesi ve bu alana ilgi duymasının sağlanması açısından kıymetlidir. Çocuklar hem heyecanlı hem de fotoğraf yaparken çok eğleniyor.” tabirlerini kullandı.

Yıldız, şöyle konuştu:

“Diyarbakırlı Tahsin, ünlü bir ressamdı. Hattat Hamit Aytaç başta olmak üzere Diyarbakır’dan çıkan çok kıymetli bireyler var. Diyarbakır’ın bu türlü bir potansiyelinin olduğunu görüyoruz. Hasebiyle bu alanda yetenekli insanları tespit edip onları hakikat yönlendirmek üniversite olarak misyonumuz. Bunu da yapmaya devam edeceğiz.”

– “Resim yapmayı seviyorum”

8. sınıf öğrencisi Şeyma Çınar, hayallerini kağıda resmettiğini söyledi.

Öğretmen olmak istediğini belirten Çınar, “Resimle bağım çok küçükken başladı. Arkadaşlarımın takviyesiyle çizim yapmaya devam ettim. Öğretmenliği seviyorum, bundan ötürü öğretmen çizmek istedim. Resim yapmak çok hoş bir his, rahatlatıcı, sakinleştirici. Fotoğraf yapmayı seviyorum.” dedi.

5. sınıf öğrencisi Zeynep Çınar da arkadaşlarıyla eğlenerek fotoğraf çizdiklerini anlattı.

“Doktor olmak istiyorum. Doktor olsam da hobi olarak fotoğraf yapabilirim.” diyen Çınar, bu aktiflik sayesinde hoş bir gün geçirdiklerini söyledi.

30 yaşındaki Ayhan Ay’a, 12 yıl evvel, yaşadığı sıhhat problemleri nedeniyle yaptırdığı denetimlerde beyinde su birikmesi (hidrosefali hastalığı) teşhisi konuldu.

Birçok hastaneye ve doktora giden Ay, 2 yılda 6 kere beyin ameliyatı geçirdi, 6 ay komada kaldı.

Yaklaşık 2 yıl yaşadığı görme kaybı nedeniyle “kitap dahi okuma, gözlerini yorma” ikazlarına karşın annesinin tavsiyesiyle Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Meslek Eğitim Kursları (GASMEK) bünyesindeki fotoğraf kursuna başladı.

GASMEK’le hayata tutunan Ay, öteki kurslara da giderek kendisini geliştirdi ve öğretmenlerinin tavsiyesiyle güzel sanatlar fakültesi hazırlık kurslarına üniversiteye hazırlandı.

İlk denemede başarılı olamayan Ay, pes etmeyerek hazırlandığı ikinci yılında Gaziantep Üniversitesi Hoş Sanatlar Fakültesini kazandı.

Kurstaki öğretmenleriyle bağlantısını koparmayan Ay, üniversiteyi dereceyle bitirdi. Ay, öğretmenlerinin de tavsiyesiyle başladığı GASMEK’te, yeni ressamlar yetiştiriyor.

Ayhan Ay, AA muhabirine, ailesinin ve öğretmenlerinin kendisine daima takviye olduğunu söyledi.

Zorlu hastalık sürecinin ve eğitim hayatının akabinde GASMEK’te usta öğretici olarak misyona başladığını anımsatan Ay, “Hastalıktan, o sorunlu günlerden biraz daha sıyrılıp daha keyifli daha huzurlu bir periyoda girdim.” dedi.

GASMEK’in kendisinin ikinci ailesi olduğunu belirten Ay, “Hayatımın en hoş yılları hastanede geçti. Ben artık umudumu kaybetmiştim. Gözlerimi kaybettim, daima beyin ameliyatı oldum, en son komaya girmiştim. Hastane koridorlarından sanat koridorlarına, sonra akademiye geçmek sıkıntı bir süreçti ancak bu zorluğu başardım. İnsan istekli, azimli olursa yapabilir.” diye konuştu.

Ay, GASMEK’te yaşadıkları deneyimleri, gençlere aktararak azimli gençler yetiştirmeyi istediğini vurguladı.

– “Öğrencimdi artık tıpkı atölyeyi paylaşıyoruz”

Resim öğretmeni Neslihan Arıcı da birçok öğrenciyi sanatla buluşturduklarını belirterek, şunları anlattı:

“Bunlardan biri de Ayhan, çok azimli, çalışkan ve derslerine tertipli gelen bir öğrenciydi. Onu azmine, yeteneğine istinaden imtihana hazırladım. Birlikte hoş bir süreç geçirdik ve kazandı. Üniversite eğitimi tamamladıktan sonra bu süreçte irtibatımız kopmadı. Sonra GASMEK’e eğitici olarak aldık. Atölyemizi bir arada kullanıyoruz. Bir öğrenciyi yetiştirip, emek verip başarılı olduğunu görüp meslektaş olmak bir öğretmen için gurur verici. Bu gururu da daima yaşıyoruz, GASMEK’ler bunun için var.”