Tunus’ta Cambridge müfredatıyla okudu, LGS’ye giremedi

07.09.2026 tarihinde KDK’ya başvuran veli, oğlunun ailenin resmi yurt dışı görevi nedeniyle ortaokulu Tunus’taki International Maarif School’da Cambridge müfredatıyla tamamladığını, bulunduğu yerde imtihan merkezi olmadığı için LGS’ye katılamadığını belirtti.

Başvuruya nazaran öğrenci, Bakanlıkça düzenlenen Uluslararası Diploma ve Sertifika Programları (UDSP) yabancı lisan imtihanından 100 üzerinden 94 puan alarak lisan yeterliliğini ispatladı. Ancak MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü, IB programı uygulayan proje lisesine nakil talebini “LGS puanı bulunmadığı” gerekçesiyle reddetti.

Veli, 11 ve 12. sınıflarda İngilizce okutulan bu programa geçişte 8. sınıf LGS kuralının aranmasının zorlayıcı neden, liyakat, eğitim hakkı, ölçülülük ve çocuğun yüksek faydası unsurlarıyla bağdaşmadığını savundu. İdari müracaatlar ve CİMER’e karşın “şekilci bir mevzuat engeline” takıldıklarını belirten veli, ret sürecinin kaldırılarak öğrencinin proje lisesinin boş kontenjanına nakledilmesini istedi.

MEB: Dil sınavı nakil hakkı vermiyor

MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü KDK’ya gönderdiği yanıtı yazıda, Uluslararası Diploma ve Sertifika Programları Uygulama Yönergesi’nin 8/1 maddesinde aranan yabancı dil seviye tespit sınavı puanının (en az 70 puan) sırf programa kabul için bir ön kaide olduğunu, direkt ortaöğretim kurumlarına geçiş ya da nakil sağlamadığını bildirdi.

Bakanlık, ortaöğretime geçişin Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 20. maddesinde merkezi imtihan (LGS) puanı, adrese dayalı kayıt alanı, pansiyonlu okul tercihi veya yetenek sınavı puanı temellerine nazaran düzenlendiğini, UDSP lisan imtihanının bu koşullar arasında yer almadığını vurguladı.

Yönergede dışarıdan gelene taban puan şartı

Kararda aktarılan mevzuata nazaran, UDSP Uygulama Yönergesi’nin 8. maddesi programa kabul için öğrencinin programın başladığı sınıf seviyesinde olmasını, il ulusal eğitim müdürlüğünün yapacağı lisan imtihanında en az B1 düzeyinde yeterlilik göstermesini ve gerekirse hazırbulunuşluk imtihanında başarılı olmasını kaide koşuyor. Tıpkı maddenin dördüncü fıkrasında ise şu karar yer alıyor:

“Okul dışından gelecek öğrencilerde birinci fıkrada belirtilen kuralları taşımanın yanında merkezi imtihan puanına nazaran oluşan taban puan kaidesi da aranır, bu yolla okula nakli yapılan öğrenciler okulun boş kontenjanında değerlendirmeye alınmaz.”

Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 27. maddesi de yurt dışından gelen Türk vatandaşı öğrencilerden merkezi imtihan puanı bulunmayanların, kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara yerleştirileceğini; merkezi imtihan puanı bulunanların ise kontenjan kaidesi aranmaksızın puanının kâfi olduğu okula nakledileceğini düzenliyor.

KDK: Kişisel mazeretle merkezi okula geçiş eşitliği zedeler

Kamu Denetçisi Özcan Yıldız’ın ret yönündeki teklifini pahalandıran Kamu Başdenetçisi, kararında hukuki güvenlik, kanun önünde eşitlik ve çocuğun üstün faydası prensiplerini başka ayrı ele aldı. Kararda Anayasa Mahkemesinin 25.12.2014 tarihli (E. 2014/35, K. 2014/173), 03.04.2001 tarihli (E. 1999/50, K. 2001/67) ve 27.09.2012 tarihli (E. 2012/28, K. 2012/134) kararları ile Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17.04.2025 tarihli (E. 2024/1270, K. 2025/859) ve Danıştay 8. Dairesinin 28.03.2017 tarihli (E. 2014/5384, K. 2017/2052) kararlarına atıf yapıldı.

KDK, yurt dışından dönen öğrencilerin durumunun genel sistemin dışında tutulmadığını; LGS’ye katılamayan bu öğrencilerin denklik süreçleriyle sınıf düzeylerinin belirlendiğini ve il-ilçe yerleştirme komitelerince imtihansız lokal yerleştirme okullarına yönlendirildiğini hatırlattı.

Kararın en dikkat çeken kısmında şu kıymetlendirme yer aldı:

“Yurt dışında edinilen yabancı lisan ve akademik kazanımların sistemin dışına çıkılarak korunmaya çalışılması; tıpkı okullara ve programlara yerleşebilmek ismine yıllarca merkezi sınava hazırlanmış, yarışma sınavı sürecinde emek sarf etmiş yüz binlerce öğrencinin haklı beklentileri ve fırsat eşitliği karşısında adalete uygun düşmeyecektir. Objektif ve ölçülebilir bir merkezi imtihan yerine kişisel mazeretler üzerinden merkezi okullara geçiş tanınması, kamu vicdanını ve eşitlik prensibini zedeleyici niteliktedir.”

Kurum, alternatif yeterliliklerle merkezi puanlı okullara geçiş kapısının aralanmasının yerleştirme sisteminin işleyişini zedeleyeceğini ve “öngörülemez bir muafiyet alanı” oluşturacağını belirterek, yönetimin sürecinde mevzuata, kamu faydasına, eşitlik ve adalet prensiplerine terslik bulunmadığı sonucuna vardı. Uygun idare unsurları yönünden de MEB’in bilgi ve evrak talebine müddetinde ve gerekçeli yanıt verdiği tespit edildi.

Kararda, 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca durmuş olan dava açma müddetinin ret kararının bildirisinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı ve yetkili mahkemelerde yargı yolunun açık olduğu hatırlatıldı.

Karar, yurt dışı teşkilatında vazife yapan kamu vazifelilerinin çocukları için kıymetli bir sonucu ortaya koyuyor: Bulundukları ülkede LGS imtihan merkezi olmasa dahi, merkezi imtihan puanı bulunmayan öğrenciler Türkiye’ye dönüşte fen lisesi, toplumsal bilimler lisesi ve proje okulları üzere imtihanla öğrenci alan okullara nakil yapamıyor; sırf mahallî yerleştirme kapsamındaki okullara yönlendirilebiliyor.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm takım ve işçi istihdamı” başlıklı 49 uncu hususunda ise;

“(3) Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm takıma uygun olarak etraf, sıhhat, veterinerlik, teknik, hukuk, iktisat, bilişim ve irtibat, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker üzere uzman ve teknik işçi yıllık kontrat ile çalıştırılabilir. Kontratlı işçi eliyle yürütülen hizmetlere ait boş takımlara ayrıyeten atama yapılamaz. Bu işçinin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları kuraldır. (.)

(5) Üçüncü ve dördüncü fıkra kararları uyarınca çalıştırılacak çalışana her ne isim altında olursa olsun mukavele fiyatı dışında rastgele bir ödeme yapılmaz ve fiyat mahiyetinde birebir ya da nakdi menfaat temin edilmez. Bu işçi hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize kuralı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü unsurunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararlar uygulanır. Bu çalışana ilişkin mukavele örnekleri mukavelenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde Etraf ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. (.)” kararı yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat kararlarına nazaran;

Kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı Kanun’un 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilen kontratlı işçi; kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan kıymetli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için kural olan mecburî ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına muhtaçlık gösteren süreksiz işlerde takım kuralı aranmaksızın istihdam edilen işçi olup çalışma şartları, toplumsal hakları ve seçimine ait kriterler (eğitim seviyesi ve yabancı lisan bilgisi üzere nitelikler) “Esaslar” kapsamında düzenlenmiştir.

Buna rağmen, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu hususunda; kalkınma planı, yıllık program ve iş programında yer alan projelerden bağımsız olarak, unsurda sayılan unvanlarda uzman ve teknik işçinin yıllık kontrat ile çalıştırılması konusunda yönetimlere takdir hakkı verilmiş, kontratlı işçi eliyle yürütülen hizmetlere ait boş takımlara ayrıyeten atama yapılamayacağı ve bu çalışanın, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları gerektiği, bu işçi hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize koşulu aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü unsurunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararların uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere nazaran, belediye ve bağlı kuruluşlarında istihdam edilen kontratlı çalışanın durumu, 657 sayılı Kanun’un 4 üncü unsurunun (B) fıkrası uyarınca öteki kamu kurumlarında istihdam edilen kontratlı işçiden farklılık arz etmektedir.

Belediye ve bağlı kuruluşlarında norm takıma uygun olarak memur takımları temel alınmak suretiyle kontratlı işçi istihdam edildiğinde, bu çalışanın, yürüteceği hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşıması gerektiğinden, kelam konusu işçide aranacak nitelikler konusunda, memurların ilgili takımlara atanma kurallarını düzenleyen, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli Yönetim Birlikleri Çalışanının Vazifede Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik (Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik) kararlarının uygulanması gerekir. Öteki taraftan, kelam konusu kontratlı işçi, Kanun’un 49 uncu unsurunun beşinci fıkrasındaki, “bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize kuralı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararların uygulanacağına” dair düzenlemenin gereği olarak çalışma saatleri, müsaade vb. mali ve toplumsal hakları bakımından, Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temellerdeki kararlara tabi olacaktır.

Bu kararlara nazaran, 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu unsurunun üçüncü fıkrasında, kontratlı işçiyle ilgili olarak özel bir düzenleme yapılmış olduğundan, bu husus kapsamında istihdam edilen kontratlı çalışanın norm takıma uygun olarak ihdas edilmiş memur takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşıması gerekir. Diğer bir tabirle takım unvanının gerektirdiği nitelikleri haiz olup olmadığı belirlenirken, “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Asıllarına Dair Yönetmelik” kararlarının uygulanması gerekir. Aksi takdirde, 657 sayılı Kanun’un 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran programcı konumunda istihdam edilecek kontratlı işçi için Esaslar’a ekli 4 sayılı “Sözleşmeli İşçi Konum Unvanları ile Taban Nitelikleri Gösterir Cetvel” uyarınca aranacak “en az D seviyesinde YDS yahut dengi yabancı lisan bilgisine sahip olmak” kuralının, belediye ve bağlı kuruluşlarında programcı takımında istihdam edilecek kontratlı işçi için de aranması durumunda, tıpkı takımda istihdam edilecek memur ile kontratlı işçi bakımından aranan nitelikler farklılaşacaktır.

Bu prestijle, Sayıştay 3.Dairesinin 18.02.2025 tarihli kararı çerçevesinde, programcı takımında istihdam edilecek kontratlı işçinin, Esaslar’da yer verilen, “Yükseköğretim kurumlarının bilgisayar programcılığı ile ilgili kısımlarından en az önlisans seviyesinde mezun olmak yahut en az önlisans mezunu olmak şartıyla bilgisayar programcılığı alanına ait ders aldığını belgelendirmek yahut bu alanda Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika sahibi olmak ve en az D seviyesinde YDS yahut dengi yabancı lisan bilgisine sahip olmak.” kuralları yerine, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli Yönetim Birlikleri İşçisinin Vazifede Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik’in, “Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 9 uncu hususunun birinci fıkrasının (f) bendindeki “Fakülte yahut yüksekokulların bilgisayar programcılığı ile ilgili kısımlarından mezun olmak” kaidesini haiz olması kâfi olacaktır. Hasebiyle programcı takımında istihdam edilebilmek için aranan kuralları haiz olduğu görüldüğünden, ilgiliye ödenen kontrat fiyatları sonucunda kamu ziyanına sebebiyet verilmediği tespiti yapılmıştır.

Yukarıda yapılan karar ve açıklamalardan bahisle, kamu yönetimine nazaran vazifede ve yükselme imtihanlarında geçerli olan kuralların değiştiği ve farklılaştığı dikkate alındığında, her bir takım için gerekli koşulların bu manada uygun tahlil edilmesi, gereksiz ihtilaflara meydan verilmemesi, hem kamu yönetiminin tutarlılığı ve ciddiyeti, gerekse çalışanın bu süreçte mağdur edilmemesi manasında değerli birer kılavuz olarak dikkate alınmalıdır.