Çalışmalar kapsamında gereksinimlere yönelik tespitleri göz önünde bulundurduklarını söz eden Göktaş, ailelerin ve bilhassa çalışan annelerin taleplerinden birinin doğum müsaadelerinin uzatılması olduğunu belirtti. Göktaş, “Biz de bu talebe yönelik bir çalışma gerçekleştirdik. Biliyorsunuz anneler için emzirmek, bilhassa birinci 3 ayda anne ve çocuk ortasındaki o güçlü bağı oluşturmak ismine çok değerli. Bu minvalde de yasal düzenlememizle 16 hafta olan doğum izinlerimizi 24 haftaya yükselttik. Ailelerimize, annelerimize bunu müjdeledik geçtiğimiz haftaki düzenlememizde.” dedi.

Türkiye’nin doğum müsaadesi müddetlerinde OECD ülkeleri ortasında birinci 10’da yer aldığını söyleyen Bakan Göktaş, “Avrupa Birliği ülkelerinin de üzerine yerleştik. Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama 21 hafta olan mühlet bizde 24 hafta. Bu, nitekim ailelerimizi destekleyen, aileyi koruyan ve güçlendiren bir adım.” tabirini kullandı.

Göktaş, Türkiye’nin nüfus artış suratındaki düşüşe yönelik Bakanlık tarafından alınan önlemlere ait soruya şu karşılığı verdi:

“Tabii artık biz yaşlanıyoruz. Türkiye yaşlanıyor, dünya yaşlanıyor. Doğurganlık suratının azalması, aslına baktığımız vakit nüfusun yaş oranının artması demektir. 65 yaş üstü vatandaş oranımız yüzde 11,1’e yükseldi. Doğurganlık süratimiz 1,48’dir. Bizim buradaki emelimiz, hem bu önlemlere yönelik güçlü bir düzenek oluşturmaktır. Türkiye’nin en güçlü kalesi aile olduğu için aileyi koruyan ve güçlendiren bir yapı kuruyoruz. Aile bizim inançlı limanımızdır. Biz bu çalışmalara Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Aksiyon Planı’yla başladıktan sonra, geçtiğimiz yılı biliyorsunuz Aile Yılı olarak ilan ettik. Aile yılında evlenmek isteyen gençlere evlilik kredisi uygulamasını başlattık ve bunu 81 vilayetimize yaygınlaştırdık. Sayın Cumhurbaşkanı’mız bunu ilan etti. 200 bin gencimiz şu güne kadar bu evlilik kredisinden faydalandı. Bununla birlikte yeni doğum yapan her anneye bir dayanak sunduk. Birinci bebek için 5 bin liralık tek seferlik bir dayanak; iki ve sonraki çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar, ikinci çocuk için 1500 lira, 3 ve sonraki çocuklar için 5 bin lira olacak biçimde kalıcı bir dayanak sistemi oluşturduk. Natürel biz bunları aile yılında başlattık. Çalışmak isteyen, annelik yahut babalık müsaadesinde olan, yeni çocuk sahibi olmuş memurlara yönelik de yarı vakitli çalışma esnekliği getirdik. O da çocuklar 6 yaşını tamamlayana kadar sürecek. Öteki yandan bütün Türkiye’de kreş seferberliği başlattık. Bu kapsamda da çok ağır çalışmalar yürütüyoruz. Nüfus Siyasetleri Heyeti’yle bir arada önlemlerimize yalnızca kalıcı değil, orta ve uzun vadeli olarak büyük bir projeksiyonla bakıyoruz.”

“Yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor”

Bakan Göktaş, nüfusun kendini yenileme oranının 2,1 olduğunu, Türkiye’de ise bunun 1,48’de bulunduğunu belirterek, süratli ve net bir düşüş olduğunu söyledi.

Bunda salgın ve zelzelenin tesirinin olduğunu kaydeden Bakan Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

“Dijitalleşmenin hayatımızda bu mevzuda sahiden kıymetli bir hissesi oldu; çünkü dijitalleşme ile bir arada yalnızlaşıyoruz ve bireyselleşiyoruz. Bu kapsamda da beşerler sosyalleşmediği için aile pahalarını ön plana çıkaran içerikler aslında gittikçe azalıyor. Fakat mevcut durumlarla bir arada biz bu mevzuda kıymetli çalışmalar yürütüyoruz. Hedefimiz öncelikle bu düşüşü durdurmaktır. Münasebetiyle bu çocuk teşvikleriyle bir arada bütüncül bir yaklaşımı ele almak zorundayız. Şu anda Türkiye’de hanelerin yüzde 57’sinde çocuk bulunmuyor; bu çok büyük bir sayıdır. Bu biçimde gidersek TÜİK’e nazaran önümüzdeki 5 yıl içinde ilkokuldaki çocuk oranımız 900 bin azalacak. O yüzden biz bu önlemleri çok süratli ve öncü bir formda alıyoruz. Öteki yandan bildiğiniz üzere Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız TOKİ aracılığıyla çok değerli bir çalışma yürüterek toplumsal konut projesi başlattı ve bu projede çocuk sahibi ailelere öncelik tanındı. Aslında biz bu çalışmaları bütüncül bir perspektifle ele alıyoruz ve önümüzdeki süreçte de sürdüreceğiz. Biz Avrupa’ya nazaran genç ve dinamik bir nüfus yapısına sahibiz. Evet yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor, fakat bu fırsat penceresini kapatmamak ismine pek çok çalışmaları, önlemleri alıyoruz, almaya da devam edeceğiz.”

2024 yılında dijital bağımlılıkla ilgili çalıştay düzenlediklerini anımsatan Bakan Göktaş, anne, baba, çocuk ve uzmanları dinlediklerini, çocukları dijital dünyadan muhafazaya yönelik de bir çalıştay düzenlediklerini söyledi.

Çocukların, bilhassa oyun oynarken daha karanlık, daha güçlü, elinde silah bulunduran karakterleri tercih ettiklerini ve vakit zaman kendilerini gerçek dünyada da onunla bağdaştırdığını söylediklerini kaydeden Bakan Göktaş, bunun çok kıymetli ve çok çarpıcı olduğuna dikkati çekti.

Ekran müddetinin süratle arttığına işaret eden Bakan Göktaş; çocukların sosyal medyaya giriş yaşının 6’ya kadar düştüğünü belirtti.

“Amacımız denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamak”

Bakan Göktaş, dünyada da misal düzenlemelerin gündemde olduğunu vurgulayarak, “Avrupa Birliği şu anda değerli düzenlemeler hayata geçirdi. Avustralya birinci ülke, Fransa, İspanya… Biz Avustralya’nın raporunu aldık. Bu raporda eksik olan taraflarını gördük. Hasebiyle biz kendi ülkemize has bir model gerçekleştirdik. 15 yaş altı toplumsal medya düzenlemesiyle toplumsal ağ sağlayıcılara yaş doğrulama sistemi getiriyoruz. 1 milyondan fazla kullanıcı varsa bilhassa bir temsilci bulundurulmasını istiyoruz. Uygunsuz içeriklerin 1 saat içerisinde kaldırılmasını istiyoruz, aldatıcı reklamların kaldırılmasını istiyoruz, ebeveyn denetim araçlarının da güçlendirilmesini istiyoruz.” diye konuştu.

Oyunlarla ilgili birinci kez bir düzenlemeyi hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, şunları kaydetti:

“Bu kapsamda oyun platformunun tarifini da eklediğimiz 5651 sayılı kanunumuzla birlikte, 100 binden fazla kullanıcısı olan oyunların da Türkiye temsilcisi bulundurmasını istiyoruz. Yaptırımlarımız mevcuttur. Bir yönetmelik çıkacaktır. 6 ay içerisinde bu yönetmelik düzenlemeye geçtiğinde, inşallah tüm Türkiye’de toplumsal medya düzenlememiz fiilen hayata geçmiş olacak. Bu düzenleme için 6 aylık bir mühlet gerekiyor, yani bir yönetmelik çıkması gerekiyor. Yönetmelik çalışmalarında BTK ve Siber Güvenlik dairesinin yanı sıra uzmanlar ve öteki paydaşlar da yer alacak. Biz de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak kendi görüşlerimizi vereceğiz; çünkü çocuklarımızı korumak aslında bir zorunluluktur. Yalnızca bizim için değil, aileleri de bu sürecin bir modülü haline getirmemiz lazım. Hedefimiz denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamaktır. Yani biz burada çocuklarımızın daha inançlı bir dijital ortamda var olmasını ve orada güçlendirilmesini istiyoruz lakin bir bağımlılık oluşacaksa bunun da önüne geçmek istiyoruz. Biz bir norm oluşturuyoruz.”

“Bütün ülkeler benzeri bir süreçten geçiyor”

“Bütün ülkeler misal bir süreçten geçiyor. Yani bu dorukta bilhassa öne çıkan hususlardan bir tanesi bir ülkenin tek başına bununla gayret etmesinin de mümkün olmadığının farkındayız, çünkü teknoloji süratle gelişiyor. Bu bildiride şunu söylüyoruz teknoloji firmalarına da, oyun yaptığınız andan itibaren yahut bir içerik sağladığınız andan itibaren bilhassa çocuklara yönelik ziyanlı içerikleri önleyici bir halde icra etsinler. Bir de yaş doğrulama sistemini hayata geçiriyoruz. Aslında çok kapsamlı bir siyaset ve inançlı. Türkiye bu bahiste öncü ülkelerden bir tanesi. Gayemiz çocukları korumak, daha inançlı bir dijital ortam sağlamak, aileleri de bu süreçte yalnız bırakmamak.”

Sosyal medya düzenlemesiyle öncelikle bir yaş doğrulama sistemini hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, bunu, Siber Güvenlik Dairesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile birlikte Siber Güvenlik Başkanlığının oluşturacağını söyledi.

e-Devlet şifresi üzerinden bir yaş doğrulama sistemini hayata geçireceklerini lisana getiren Göktaş, 15 yaş üzeri için ayrıştırılmış içerik oluşturma zaruriliği getirdiklerini hatırlattı.

Böylece, çocukların gelişimine yönelik olumsuz içeriklere karşı bir kalkan oluşturmuş olacaklarını söz eden Göktaş, “Oyunlarla ilgili evvel bir ikazımız olacak. BTK evvel uyaracak, ardından 1-10 milyon lira ortası idari para cezası uygulanacak. Yerine getirilmezse, yüzde 50 bant daralması, tekrar yerine getirilmezse, mahkeme kararıyla yüzde 90 bant daralmasına kadar gidebilecek.” diye konuştu.

Türkiye’de 100 bin kullanıcısı olan oyun platformlarının temsilci bulundurmasını istediklerini aktaran Göktaş, şunları kaydetti:

“Amacımız burada yasaklamak değil, denetlemek, bir muhatap bulmak ve kendi hassasiyetlerimizi onlara bildirebilmek. Çünkü oyunlarda çocuklar vakit zaman kendinden yaşça çok büyük beşerlerle etkileşimlerde olabiliyorlar. Biz aslında tehlikenin farkında değiliz. Evvelce tehlike sokaktaydı, dışarılardaydı. Kapıyı kapattığımız anda hepimiz inançlı alanlarda olduğumuzu düşünüyorduk. Ama şu anda tehlike yanı başımızda ve direkt ceplerimizde taşıdığımız aygıtlarda. Çocuklarımız orada kimlerle irtibat halinde, kimlerle oyun oynuyor, bunları hiçbir biçimde bilmiyoruz. Çocukların yüzde 10’u yabancı biriyle en az bir sefer irtibatta olduğunu söz ediyor.”

“Amacımız daha inançlı dijital ortam sağlamak”

Oyunların toplumsal ağ sağlayıcılığına yönelik de yaptırımların olduğunu vurgulayan Göktaş, “Fakat orada da cezalar lira bazlı değil. Global cirosunun yüzde 3’ü kadar bir cezai yaptırım öngörüyoruz. Maksadımız burada çok net. Çocuklarımıza daha inançlı dijital ortam sağlamaktır. Devletin bilhassa belirlediği kurallar çerçevesinde bir adım atılmasını sağlamak.” tabirini kullandı.

Velilerin, çocuklarını toplumsal medyadan korumak için taleplerinin olduğunu kaydeden Göktaş, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Gittiğim her vilayette vatandaşlarımızla bir ortaya geliyorum. Bilhassa Maraş’ta geçtiğimiz haftalarda elim bir olay yaşadık. Cenaze merasimlerinde acılı aileler bizden şahsen bunu talep etti. Yani o acısının içinde dedi ki ‘lütfen artık çocuklarımızı bu dijital yapılara karşı koruyun’. Bu kapsamda da zati Meclis’te halihazırda sunduğumuz bir yasal düzenlememiz vardı. Bir farkındalık oluştu. Bir buçuk yıldır bir çalışma gerçekleştirdik. 20 Kasım’da Çocuk Hakları Günü’nde çocuk komitelerimiz var. Onların da çocukları dijital dünyadan korumak ismine belirli talepleri oldu. Memleketler arası tepemizde çocukları direkt bu sürecin paydaşı yaptık. Çocuklarımıza daha inançlı ve uygun içerikler sunan bir dijital ortam sunmak istiyoruz. Dijital çağda yaşıyoruz. Teknolojiyi hayatımızdan çıkarmıyoruz. O dijital ortamı sunmak hepimizin ortak sorumluluğu. Biz devlet olarak sorumluluğumuzu alıyoruz.”

Dünya genelinde Meta’ya yönelik davalar açıldığını, bu yüzden gelecekte muhtemel problemlerin olmaması için çocukları korumak için harekete geçtiklerini aktaran Göktaş, “Dijital ayak izi dediğimiz tehlikenin farkındayız. İleriki periyotlarda davalar açılabilir. Biz de bu davaların önüne geçmek için elimizden gelen çabası gösteriyoruz.” dedi.

“Çocuklar Güvende” uygulaması

“Çocuklar Güvende” uygulamasını hayata geçirdiklerini anımsatan Göktaş, şunları lisana getirdi:

Ebeveyn denetim araçlarını ve dijital okur müellifliğini genişleteceklerini vurgulayan Göktaş, “Burada hem öğretmenlere hem ebeveynlere hem de bakım verenlere yönelik dijital okur müellifliği güçlendiren adımlar atmamız lazım. Gayemiz burada bir global seferberlik ilan etmek. Ülke olarak da bir seferberlik ilan etmek. Gayemiz bütün ailelerde de bu mevzuda bir farkındalık oluşturmak, onları sürecin kesimi haline getirmiş olmaktır.” tabirini kullandı.

“Çocukları şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım”

Güvenli bir oyun platformu sağlamak yahut derecelendirilmiş oyunlar sunmanın çok değerli olduğunun altını çizen Göktaş, “Amacımız çocuklara inançlı içerikler sunabilmek. Bu kapsamda da platformlara, bilhassa oyun yapıcılara, teknoloji üreten firmalara da bir davette bulmak istiyorum. Gelin, pak içerikli teknoloji üretelim, çocukları zorbalıktan, şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım.” kelamlarını sarf etti.

Bakan Göktaş, görevlerinin, çocukların inançla büyüyeceği, yarınlara inançla bakabileceği imkanı sağlamak olduğunu belirtti.

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki okul taarruzları sonrası Bakanlığın alacağı tedbirlere değinen Göktaş, şunları paylaştı:

“Son elim hadise, çocuklarımızı her türlü şiddetten muhafazaya yönelik her vakit daha fazla teyakkuzda olmamız gerektiğini gösteriyor. Çünkü bu faciayı gerçekleştiren çocuk, baktığımız vakit klasik bir kabahat profili değil. Âlâ eğitimli bir ailede eğitim almış, anne, babanın konutunda büyümüş, okul devamsızlığı olmayan bir çocuk. Ancak rehber öğretmen de aileyle bir bağlantı kurmuş. Çocuklarına yönelik aşikâr önlemlerin alınmasıyla ilgili ikazlarda bulunmasına karşın aile bu mevzuya duyarsız kalmış. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta karşılaştığımız olaylarla ilgili uzun vakittir çalıştığımız bir toplumsal risk haritamız var. Emelimiz, her haneye içerik bazlı uygun önlemlerle bilhassa risk altında olan çocuklarımızı korumak ve o kapsamda tedbirler almak.”

“Sosyal risk haritamızı hayata geçirdik”

Kahramanmaraş’ta psikososyal takviye bağlamında da 6 aylık bir aksiyon planı oluşturduklarını anımsatan Göktaş, “İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sıhhat Bakanlığı ile birlikte önlem kapsamını artıracak pek çok değerli adım atıyoruz. Bu çeşit hadiselerin erken önlenebilmesi için toplumsal risk haritamızı hayata geçirdik. Bir de 14 bin 834 meslek elemanımıza direkt toplumsal risk haritaları ve ‘Çocuklar Güvende’ sistemini güçlendirecek halde çevrim içi eğitim verdik.” dedi.

Milli Eğitim Bakanlığının birebir vakitte dijital bağımlılığa karşı bir çizgi kurduğunu hatırlatan Göktaş, şöyle devam etti:

“Türkiye Maarif Modeli nitekim çok değerli bir eğitim modeli. Empati hislerini da yaygınlaştırmaya yönelik bir eğitim müfredatının uygulayacağı söylendi. Çünkü burada dijital okuryazarlığın yaygınlaştırılmasının ne kadar değerli olduğunu biliyoruz. Ebeveynler ve öğretmenler de bu kapsamda tedbir almalı. Erken müdahale sistemimizi güçlendirerek misal olayların vuku bulmaması için bir çalışma gerçekleştirdik. Hem fiziki tedbir hem de hadise bazlı, yapay zeka dayanaklı bir tedbir modelini hayata geçiriyoruz. Hedefimiz burada hadise oluşmadan önüne geçebilmek. Ne okulu tek başına bir meseleyle baş başa bırakmak ne aileyi bir sıkıntıyla baş başa bırakmaktır.”

“Toplumu en fazla etkileyen şeylerden bir tanesi ekran. Yani medya, televizyonlar, diziler, gündüz nesli programları. Bu programlarda şiddeti, gayrimeşru bağları olağanlaştıran içerikler olduğunu gözlemliyoruz. Dizilerde de yeniden tıpkı halde parçalanmış aileler ve tekrar şiddetin son derece özendirici biçimde işlendiğini gözlemliyoruz. RTÜK ile bu mevzuda bir çalışma yapmayı, medyamız üzerine tavsiye ya da yaptırıma varacak derecede kurallar, kanunlar getirmeyi düşünüyor musunuz?” sorusu üzerine Göktaş, içeriklerin aile yapısını direkt etkilediğini belirtti.

Reyting uğruna hiçbir çocuğu ve ailelerini asla kurban etmeyeceklerini vurgulayan Göktaş, bugüne kadar içeriklerle ilgili pek çok çalışma gerçekleştirdiklerinin altını çizdi.

2024’te dizi yapımcılarıyla bir ortaya geldiklerini anımsatan Göktaş, “Onlara şunu söyledik, uygunsuz içerikleri, şiddeti özendiren, Türk aile yapısına uygun olmayan içerikleri lütfen ekrandan uzak tutun. Şayet muvaffakiyet hikayesi arıyorsanız, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak gerçekten bizde çok fazla muvaffakiyet hikayeleri var, gerçek hikayeler bunlar. Sizlere bu bahiste da dayanak olabiliriz. Bunun bir sansür gayesi taşımadığını, aileleri güçlendiren bir bakış açısıyla ailece izleyebileceğimiz, aile dostu içeriklerin çoğaltılması gerektiğini bilhassa defaatle vurguladık.” diye konuştu.

Bu durumun topluma, medya yapımcılarına ve teknoloji firmalarına değerli sorumluluklar düştüğünü bir kere daha ortaya koyduğunu aktaran Göktaş, topluma sorumluluk ve umut veren içerikler üretmek zorunda olduklarını söyledi.

“Çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında yanlarındayız”

Bakan Göktaş, yapımcılar ve dijital platform temsilcileriyle de bir ortaya geldiklerini hatırlattı. Çocukların pek birçoklarının dijital dünyada vakit geçirdiğini tabir eden Göktaş, şunları kaydetti:

“Gençler, televizyon ve klâsik medyayı çok az izler. Bir dizi dahi olduğunda sonrasında onu platformlardan izlemeyi tercih eder. Lakin bizim gayemiz burada o içeriklere maruz kaldıklarında, bu içeriklere direkt kendilerinin müdahale etmesini sağlamak. Medyayı gerçek ellerde büyük bir güzellik aracına da dönüştürebiliriz. Her şey toz pembe olmak zorunda değil ancak şiddeti özendirmeyen, Türk aile yapısına uygun olmayan, aslında bize uygun olmayan, bizim kıymetlerimize çok zıt olan içeriklerin de aslında olmaması gerektiğini defaatle söyledik.

İçeriklerle ilgili 7/24 izleme sistemimiz var. 3 bin 40 içeriğe direkt müdahale ettik ve bunun için biz aslında mahkemeye başvuruyoruz. Yani bakanlığın üzerinde ‘ben içeriği kaldırıyorum’ diye bir sistem yok. Direkt mahkemeye başvuruyoruz, içeriğe müdahale ediyoruz. Tarama sistemi bu ve çok ağır bir halde izliyoruz. Başka yandan biz emsal süreçlerin olmaması için de ve farkındalığın artırılması için Dijital Anafor Ekran Bağımlılığı Tepesi’ni RTÜK ile bir arada 12 Haziran’da İstanbul’da düzenleyeceğiz.”

Zirve kapsamında aile dostu üretimlerin ödüllendirileceğini aktaran Göktaş, böylece bu stil üretimleri ödüllendirerek başka imalcileri da bu bahiste teşvik edeceklerini belirtti.

Göktaş, ailelere şu davette bulundu:

“Çocuklarımızla ilgili olumsuz bir durumla karşı karşıya kaldıklarında çaresiz kalmasınlar, çaresiz değiller. Bizim online olarak ‘psikodestek.aile.gov.tr’ isimli bir platformumuz var. Oradan bizim direkt uzmanlarımızla, uzman psikologla 45 dakikalık bir online görüşme fiyatsız gerçekleştirebilirler. 432 Toplumsal Hizmet Merkezimizde fiyatsız aile danışmanlığı var. Ergenliğe yönelik özel eğitim almış gençlerimiz var. Dijital bağımlılığa yönelik Yeşilay ile çok yakın çalışmalarımız var. Hasebiyle aileler bir ıstırapla karşı karşıya kaldıklarında, çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında biz buradayız ve yanlarındayız.”

“14 toplumsal risk haritamızı bitirdik”

Çocuğun suça sürüklenmesi, bayana yönelik şiddet, engelli bakım, muhtaçlık üzere farklı toplumsal olguları 648 göstergeyle bir ortaya getirerek, mahalle ve hane bazlı bir puan oluşturduklarının altını çizen Göktaş, hedeflerinin risk ortaya çıkmadan makul önlemleri almak ve hami ve önleyici faaliyetlerin hayata geçirilmesi olduğunu söyledi.

Yetişkinlerde yüksek risk görülmesi durumunda Aile Rehberi Sistemi üzerinden takip ettiklerine dikkati çeken Göktaş, “Burada Aile Rehberi Sistemi’ni Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı ve aslında pek çok bakanlıkla birlikte yürüteceğiz. Emelimiz bir hadiseyi sonuna kadar takip etmek. Çocuklar içinse Çocuklar İnançta Modülü üzerinden takip etmek. Çünkü çocuklar için farklı bir sistem ve yaklaşım gerekiyor.” dedi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile 81 vilayet valisine Toplumsal Risk Haritası’na ait talimatlar verdiklerini, bu kapsamda bütün Türkiye’yi taradıklarını aktaran Göktaş, şöyle devam etti:

“Şu güne kadar 14 toplumsal risk haritamızı bitirmiş olduk. Bağımlılığa yönelik de toplumsal risk haritamız tamamlandı. Tüm bakanlıklarımızla ortak çalışıyoruz. Toplumsal Risk Haritası üzerindeki saha çalışmalarında ilgili kurumlarla hadise bazlı yürüteceğiz. Örneğin Batman’da bu çalışmayı pilot olarak gerçekleştirdik. Batman’da 200 haneyi tamamladık. Orada bağımlılık üzerinde yapmıştık ve bütün üniteler seferber oldu. 40 kişiyi İŞKUR üzerinden istihdam ettik, 79 gencimizi AMATEM’e yönlendirdik, aileleri bu sürecin bir kesimi haline getirdik. Ailelere bu mevzuda farkındalık oluşturan içerikler sunduk ve aslında yalnızca hadiseye yönelik çalışmıyoruz. Bütün haneyi taradığımız ve bütün haneyi güçlendirdiğimiz bir model bu. Sahiden yeni bir model. Çok dinamik bir halde işliyor. Zira bilgileri biz farklı bakanlıklarla bir arada işliyoruz orada. Büsbütün bilinmeyen, hadise özelinde ve ferdi çalışmayı çok titiz bir halde yürüttüğümüz bir model. Hedefimiz burada hadiseyi tespit ettikten sonra takip etmeyi ve aileyi güçlendirmeyi hedeflemek. Ailelerimiz nitekim bu sürecin çok değerli bir modülü. Aile bizim en kıymetli kalemiz. Biz boşuna ‘Aile Yılı’ demiyoruz. Aile bizim en güçlü sığınağımız. Aslında bir kriz anında hepimizin birinci aradığı kişi annemiz, kardeşimiz yahut babamız oluyor. Biz de aileyi korumak ve güçlendirmek ismine bu çalışmaları yürütüyoruz. Maksadımız ailelerimizi bu cins olaylar olmadan evvel yanlarında bulunmak, gözetici önleyici faaliyetlerimizi hayata geçirmek ve bu süreçlerde de erken müdahale sistemimizi güçlendirmek.”

“Sadece gelir takviyesi sunmakla kalmayacağız”

Bakan Göktaş, “Kamuoyunda ‘vatandaşlık maaşı’ olarak bilinen bir Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Sistemi kelam konusu. Bu yıl da pilot uygulamanın başlatılacağı duyurulmuştu. Sanki takvim belirlendi mi?” sorusu üzerine, Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Modeli’nin 12. Kalkınma Planı amaçları doğrultusunda yeni jenerasyon bir toplumsal yardım sistemi olduğunu bildirdi.

“Amacımız burada vatandaşlarımıza bilhassa toplumsal yardım alan vatandaşlarımıza yahut aşikâr hanelerimize, aileleri bir eşik gelir düzeyine getirene kadar bir dayanak sunabilmek. Sahiden çok çağdaş, ailenin içerisinde bulunan bütün göstergeleri göz önüne alarak 17 yaş altındaki çocuk sayısını, anne-babanın durumunu varsa bir engellilik durumunu, yaşlılık durumu bunları da ele alarak aileyi güçlendiren ve takviye olan çok değerli bir çalışma. Yalnızca gelir dayanağı sunmakla kalmayacağız. Gayemiz burada da istihdam odaklı bir çalışma gerçekleştirmek. İstihdamı da güçlendirecek adımları bu kapsamda atıyoruz. Pilot çalışmalarımıza bu sene başladık ve inşallah 2027’de tüm Türkiye’ye yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. Mevzuat çalışmalarımız şu anda devam ediyor. Yakın vakitte da inşallah bunu tamamlayıp kamuoyuyla paylaşacağız.”

Darülaceze, tüm Türkiye’de hizmet verebilecek

Bakan Göktaş, “Yaşlı bakım, huzur meskenleri ve tekrar yaşlılara bakım noktasında yeni dayanak fikirleri var mı?” sorusu üzerine, Türkiye’de 65 yaş üstü vatandaş oranının yüzde 11,1 olduğunu anımsattı.

Yaşlı nüfusa yönelik kıymetli çalışmalar yürüttüklerini vurgulayan Göktaş, yaşlı dostu kentler inşa etme çalışmalarının devam ettiğini söyledi.

Hem Türkiye’nin en büyük yaşlı bakım merkezi olan hem de Avrupa’dan ödül alan Darülaceze Toplumsal Ömür Kenti’ni hayata geçirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Dünyanın eşi gibisi az görülen bir yaşlı bakım merkezini hayata geçirmiş olduk. Türkiye’nin birinci Alzheimer ve Demans Merkezi’ni de orada kurduk ve biz bu çalışmayla bir arada, yani Meclis’ten geçen düzenlememizle Darülacezemizi tüm Türkiye’ye yaygınlaştırıyoruz.” dedi.

Darülacezenin çok kıymetli bir vakıf olduğunun altını çizen Göktaş, “Düzenlememizle bir arada bütün Türkiye’de hizmet verebilecek. Gündüzlü Yaşlı Bakım Modeli’mizi güçlendireceğiz. ‘Evde Bakım Yardımı’ 114 bin yaşlımıza direkt konutunda takviye oluyoruz. Yaşlı Takviye Programı’mız var, bunu lokal idarelerle birlikte yürütüyoruz. Başka yandan Vefa Programı’mızla 132 bin vatandaşımıza direkt konutlarında aşevi dayanağı ve bakım takviyesi veriyoruz. Bu kapsamda bunu 81 vilayetimizde aslında yaygınlaştırdık ve uzun vakittir yürüttüğümüz çalışmalar.” diye konuştu.

2. Yaşlılık Şurası’nı gerçekleştirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Amacımız Şura’dan çıkan kararları ve raporları önümüzdeki Nüfus Siyasetleri Heyeti’nde kıymetlendirmek ve yaşlılara yönelik politikalarımızı, bakım modellerimizi çeşitlendirerek tüm Türkiye’de yaygınlaştırmak. Ayrıyeten 12. Kalkınma Planı’mızda da bakım sigortasının sistemi çalışmalarımız vardı, bunu da sürdürüyoruz. Bu sistemle meskende yahut merkezlerde bakım, hemşirelik ve ekipman takviyeleriyle inançlı ve sürdürülebilir bir erişim sağlamayı hedefliyoruz.” dedi.

Göktaş, konuşmasını şu iletiyle bitirdi:

“Amacımız aileyi koruyan, güçlendiren, çocuklarımıza, göz bebeğimiz olan çocuklarımıza daha inançlı bir gelecek sağlamak. Bu kapsamda da nitekim herkesin üzerine sorumluluk düşüyor. Teknoloji firmalarımıza da bilhassa şu davette bulunmak istiyorum, lütfen bir eser üretirken kendi çocuklarına izletebilecekleri bir içerik üreteceklerse bunu üretsinler. Kendi çocuklarına uygun olan bir içerik varsa onu üretsinler. Oyun yapıcılara, toplumsal medya içerik üreticilerine benzeri davette bulunmak istiyorum. Yoksa uygun platformlarda kendileri yayınlasınlar. Lakin burada maksadımız çocuklarımızı her türlü tehlikelerden korumak. Bunu yaparken de bir seferberlikle yapmamız lazım, gönülle yapmamız lazım ve herkesi bu sorumluluğa açık bir halde davette bulunmak istiyorum.”

Çalışmalar kapsamında gereksinimlere yönelik tespitleri göz önünde bulundurduklarını söz eden Göktaş, ailelerin ve bilhassa çalışan annelerin taleplerinden birinin doğum müsaadelerinin uzatılması olduğunu belirtti. Göktaş, “Biz de bu talebe yönelik bir çalışma gerçekleştirdik. Biliyorsunuz anneler için emzirmek, bilhassa birinci 3 ayda anne ve çocuk ortasındaki o güçlü bağı oluşturmak ismine çok değerli. Bu minvalde de yasal düzenlememizle 16 hafta olan doğum izinlerimizi 24 haftaya yükselttik. Ailelerimize, annelerimize bunu müjdeledik geçtiğimiz haftaki düzenlememizde.” dedi.

Türkiye’nin doğum müsaadesi müddetlerinde OECD ülkeleri ortasında birinci 10’da yer aldığını söyleyen Bakan Göktaş, “Avrupa Birliği ülkelerinin de üzerine yerleştik. Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama 21 hafta olan müddet bizde 24 hafta. Bu, sahiden ailelerimizi destekleyen, aileyi koruyan ve güçlendiren bir adım.” sözünü kullandı.

Göktaş, Türkiye’nin nüfus artış suratındaki düşüşe yönelik Bakanlık tarafından alınan önlemlere ait soruya şu cevabı verdi:

“Tabii artık biz yaşlanıyoruz. Türkiye yaşlanıyor, dünya yaşlanıyor. Doğurganlık suratının azalması, aslına baktığımız vakit nüfusun yaş oranının artması demektir. 65 yaş üstü vatandaş oranımız yüzde 11,1’e yükseldi. Doğurganlık süratimiz 1,48’dir. Bizim buradaki emelimiz, hem bu önlemlere yönelik güçlü bir sistem oluşturmaktır. Türkiye’nin en güçlü kalesi aile olduğu için aileyi koruyan ve güçlendiren bir yapı kuruyoruz. Aile bizim inançlı limanımızdır. Biz bu çalışmalara Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Hareket Planı’yla başladıktan sonra, geçtiğimiz yılı biliyorsunuz Aile Yılı olarak ilan ettik. Aile yılında evlenmek isteyen gençlere evlilik kredisi uygulamasını başlattık ve bunu 81 vilayetimize yaygınlaştırdık. Sayın Cumhurbaşkanı’mız bunu ilan etti. 200 bin gencimiz şu güne kadar bu evlilik kredisinden faydalandı. Bununla bir arada yeni doğum yapan her anneye bir dayanak sunduk. Birinci bebek için 5 bin liralık tek seferlik bir dayanak; iki ve sonraki çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar, ikinci çocuk için 1500 lira, 3 ve sonraki çocuklar için 5 bin lira olacak biçimde kalıcı bir dayanak sistemi oluşturduk. Doğal biz bunları aile yılında başlattık. Çalışmak isteyen, annelik yahut babalık müsaadesinde olan, yeni çocuk sahibi olmuş memurlara yönelik de yarı vakitli çalışma esnekliği getirdik. O da çocuklar 6 yaşını tamamlayana kadar sürecek. Öteki yandan bütün Türkiye’de kreş seferberliği başlattık. Bu kapsamda da çok ağır çalışmalar yürütüyoruz. Nüfus Siyasetleri Şurası’yla bir arada önlemlerimize yalnızca kalıcı değil, orta ve uzun vadeli olarak büyük bir projeksiyonla bakıyoruz.”

“Yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor”

Bakan Göktaş, nüfusun kendini yenileme oranının 2,1 olduğunu, Türkiye’de ise bunun 1,48’de bulunduğunu belirterek, süratli ve net bir düşüş olduğunu söyledi.

Bunda salgın ve zelzelenin tesirinin olduğunu kaydeden Bakan Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

“Dijitalleşmenin hayatımızda bu mevzuda hakikaten kıymetli bir hissesi oldu; çünkü dijitalleşme ile bir arada yalnızlaşıyoruz ve bireyselleşiyoruz. Bu kapsamda da beşerler sosyalleşmediği için aile bedellerini ön plana çıkaran içerikler aslında gittikçe azalıyor. Lakin mevcut durumlarla bir arada biz bu hususta kıymetli çalışmalar yürütüyoruz. Gayemiz öncelikle bu düşüşü durdurmaktır. Hasebiyle bu çocuk teşvikleriyle bir arada bütüncül bir yaklaşımı ele almak zorundayız. Şu anda Türkiye’de hanelerin yüzde 57’sinde çocuk bulunmuyor; bu çok büyük bir sayıdır. Bu formda gidersek TÜİK’e nazaran önümüzdeki 5 yıl içinde ilkokuldaki çocuk oranımız 900 bin azalacak. O yüzden biz bu önlemleri çok süratli ve öncü bir formda alıyoruz. Öteki yandan bildiğiniz üzere Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız TOKİ aracılığıyla çok kıymetli bir çalışma yürüterek toplumsal konut projesi başlattı ve bu projede çocuk sahibi ailelere öncelik tanındı. Aslında biz bu çalışmaları bütüncül bir perspektifle ele alıyoruz ve önümüzdeki süreçte de sürdüreceğiz. Biz Avrupa’ya nazaran genç ve dinamik bir nüfus yapısına sahibiz. Evet yaşlanıyoruz, doğurganlık süratimiz azalıyor, lakin bu fırsat penceresini kapatmamak ismine pek çok çalışmaları, önlemleri alıyoruz, almaya da devam edeceğiz.”

2024 yılında dijital bağımlılıkla ilgili çalıştay düzenlediklerini anımsatan Bakan Göktaş, anne, baba, çocuk ve uzmanları dinlediklerini, çocukları dijital dünyadan müdafaaya yönelik de bir çalıştay düzenlediklerini söyledi.

Çocukların, bilhassa oyun oynarken daha karanlık, daha güçlü, elinde silah bulunduran karakterleri tercih ettiklerini ve vakit zaman kendilerini gerçek dünyada da onunla bağdaştırdığını söylediklerini kaydeden Bakan Göktaş, bunun çok değerli ve çok çarpıcı olduğuna dikkati çekti.

Ekran müddetinin süratle arttığına işaret eden Bakan Göktaş; çocukların sosyal medyaya giriş yaşının 6’ya kadar düştüğünü belirtti.

“Amacımız denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamak”

Bakan Göktaş, dünyada da emsal düzenlemelerin gündemde olduğunu vurgulayarak, “Avrupa Birliği şu anda değerli düzenlemeler hayata geçirdi. Avustralya birinci ülke, Fransa, İspanya… Biz Avustralya’nın raporunu aldık. Bu raporda eksik olan taraflarını gördük. Münasebetiyle biz kendi ülkemize has bir model gerçekleştirdik. 15 yaş altı toplumsal medya düzenlemesiyle toplumsal ağ sağlayıcılara yaş doğrulama sistemi getiriyoruz. 1 milyondan fazla kullanıcı varsa bilhassa bir temsilci bulundurulmasını istiyoruz. Uygunsuz içeriklerin 1 saat içerisinde kaldırılmasını istiyoruz, aldatıcı reklamların kaldırılmasını istiyoruz, ebeveyn denetim araçlarının da güçlendirilmesini istiyoruz.” diye konuştu.

Oyunlarla ilgili birinci kez bir düzenlemeyi hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, şunları kaydetti:

“Bu kapsamda oyun platformunun tarifini da eklediğimiz 5651 sayılı kanunumuzla birlikte, 100 binden fazla kullanıcısı olan oyunların da Türkiye temsilcisi bulundurmasını istiyoruz. Yaptırımlarımız mevcuttur. Bir yönetmelik çıkacaktır. 6 ay içerisinde bu yönetmelik düzenlemeye geçtiğinde, inşallah tüm Türkiye’de toplumsal medya düzenlememiz fiilen hayata geçmiş olacak. Bu düzenleme için 6 aylık bir müddet gerekiyor, yani bir yönetmelik çıkması gerekiyor. Yönetmelik çalışmalarında BTK ve Siber Güvenlik dairesinin yanı sıra uzmanlar ve öteki paydaşlar da yer alacak. Biz de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak kendi görüşlerimizi vereceğiz; çünkü çocuklarımızı korumak aslında bir zorunluluktur. Yalnızca bizim için değil, aileleri de bu sürecin bir kesimi haline getirmemiz lazım. Maksadımız denetlemek ve çocuklara daha inançlı bir dijital ortam sağlamaktır. Yani biz burada çocuklarımızın daha inançlı bir dijital ortamda var olmasını ve orada güçlendirilmesini istiyoruz lakin bir bağımlılık oluşacaksa bunun da önüne geçmek istiyoruz. Biz bir norm oluşturuyoruz.”

“Bütün ülkeler benzeri bir süreçten geçiyor”

“Bütün ülkeler emsal bir süreçten geçiyor. Yani bu tepede bilhassa öne çıkan mevzulardan bir tanesi bir ülkenin tek başına bununla çaba etmesinin de mümkün olmadığının farkındayız, çünkü teknoloji süratle gelişiyor. Bu bildiride şunu söylüyoruz teknoloji firmalarına da, oyun yaptığınız andan itibaren yahut bir içerik sağladığınız andan itibaren bilhassa çocuklara yönelik ziyanlı içerikleri önleyici bir halde icra etsinler. Bir de yaş doğrulama sistemini hayata geçiriyoruz. Aslında çok kapsamlı bir siyaset ve inançlı. Türkiye bu hususta öncü ülkelerden bir tanesi. Maksadımız çocukları korumak, daha inançlı bir dijital ortam sağlamak, aileleri de bu süreçte yalnız bırakmamak.”

Sosyal medya düzenlemesiyle öncelikle bir yaş doğrulama sistemini hayata geçirdiklerini belirten Göktaş, bunu, Siber Güvenlik Dairesi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile bir arada Siber Güvenlik Başkanlığının oluşturacağını söyledi.

e-Devlet şifresi üzerinden bir yaş doğrulama sistemini hayata geçireceklerini lisana getiren Göktaş, 15 yaş üzeri için ayrıştırılmış içerik oluşturma zaruriliği getirdiklerini hatırlattı.

Böylece, çocukların gelişimine yönelik olumsuz içeriklere karşı bir kalkan oluşturmuş olacaklarını tabir eden Göktaş, “Oyunlarla ilgili evvel bir ikazımız olacak. BTK evvel uyaracak, ardından 1-10 milyon lira ortası idari para cezası uygulanacak. Yerine getirilmezse, yüzde 50 bant daralması, tekrar yerine getirilmezse, mahkeme kararıyla yüzde 90 bant daralmasına kadar gidebilecek.” diye konuştu.

Türkiye’de 100 bin kullanıcısı olan oyun platformlarının temsilci bulundurmasını istediklerini aktaran Göktaş, şunları kaydetti:

“Amacımız burada yasaklamak değil, denetlemek, bir muhatap bulmak ve kendi hassasiyetlerimizi onlara bildirebilmek. Çünkü oyunlarda çocuklar vakit zaman kendinden yaşça çok büyük beşerlerle etkileşimlerde olabiliyorlar. Biz aslında tehlikenin farkında değiliz. Evvelden tehlike sokaktaydı, dışarılardaydı. Kapıyı kapattığımız anda hepimiz inançlı alanlarda olduğumuzu düşünüyorduk. Lakin şu anda tehlike yanı başımızda ve direkt ceplerimizde taşıdığımız aygıtlarda. Çocuklarımız orada kimlerle bağlantı halinde, kimlerle oyun oynuyor, bunları hiçbir halde bilmiyoruz. Çocukların yüzde 10’u yabancı biriyle en az bir defa irtibatta olduğunu tabir ediyor.”

“Amacımız daha inançlı dijital ortam sağlamak”

Oyunların toplumsal ağ sağlayıcılığına yönelik de yaptırımların olduğunu vurgulayan Göktaş, “Fakat orada da cezalar lira bazlı değil. Global cirosunun yüzde 3’ü kadar bir cezai yaptırım öngörüyoruz. Maksadımız burada çok net. Çocuklarımıza daha inançlı dijital ortam sağlamaktır. Devletin bilhassa belirlediği kurallar çerçevesinde bir adım atılmasını sağlamak.” tabirini kullandı.

Velilerin, çocuklarını toplumsal medyadan korumak için taleplerinin olduğunu kaydeden Göktaş, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Gittiğim her vilayette vatandaşlarımızla bir ortaya geliyorum. Bilhassa Maraş’ta geçtiğimiz haftalarda elim bir olay yaşadık. Cenaze merasimlerinde acılı aileler bizden şahsen bunu talep etti. Yani o acısının içinde dedi ki ‘lütfen artık çocuklarımızı bu dijital yapılara karşı koruyun’. Bu kapsamda da zati Meclis’te halihazırda sunduğumuz bir yasal düzenlememiz vardı. Bir farkındalık oluştu. Bir buçuk yıldır bir çalışma gerçekleştirdik. 20 Kasım’da Çocuk Hakları Günü’nde çocuk komitelerimiz var. Onların da çocukları dijital dünyadan korumak ismine muhakkak talepleri oldu. Milletlerarası tepemizde çocukları direkt bu sürecin paydaşı yaptık. Çocuklarımıza daha inançlı ve uygun içerikler sunan bir dijital ortam sunmak istiyoruz. Dijital çağda yaşıyoruz. Teknolojiyi hayatımızdan çıkarmıyoruz. O dijital ortamı sunmak hepimizin ortak sorumluluğu. Biz devlet olarak sorumluluğumuzu alıyoruz.”

Dünya genelinde Meta’ya yönelik davalar açıldığını, bu yüzden gelecekte mümkün problemlerin olmaması için çocukları korumak için harekete geçtiklerini aktaran Göktaş, “Dijital ayak izi dediğimiz tehlikenin farkındayız. İleriki periyotlarda davalar açılabilir. Biz de bu davaların önüne geçmek için elimizden gelen çabası gösteriyoruz.” dedi.

“Çocuklar Güvende” uygulaması

“Çocuklar Güvende” uygulamasını hayata geçirdiklerini anımsatan Göktaş, şunları lisana getirdi:

Ebeveyn denetim araçlarını ve dijital okur müellifliğini genişleteceklerini vurgulayan Göktaş, “Burada hem öğretmenlere hem ebeveynlere hem de bakım verenlere yönelik dijital okur müellifliği güçlendiren adımlar atmamız lazım. Emelimiz burada bir global seferberlik ilan etmek. Ülke olarak da bir seferberlik ilan etmek. Maksadımız bütün ailelerde de bu mevzuda bir farkındalık oluşturmak, onları sürecin modülü haline getirmiş olmaktır.” sözünü kullandı.

“Çocukları şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım”

Güvenli bir oyun platformu sağlamak yahut derecelendirilmiş oyunlar sunmanın çok değerli olduğunun altını çizen Göktaş, “Amacımız çocuklara inançlı içerikler sunabilmek. Bu kapsamda da platformlara, bilhassa oyun yapıcılara, teknoloji üreten firmalara da bir davette bulmak istiyorum. Gelin, pak içerikli teknoloji üretelim, çocukları zorbalıktan, şiddeti özendiren içeriklerden koruyalım.” kelamlarını sarf etti.

Bakan Göktaş, görevlerinin, çocukların itimatla büyüyeceği, yarınlara itimatla bakabileceği imkanı sağlamak olduğunu belirtti.

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki okul akınları sonrası Bakanlığın alacağı tedbirlere değinen Göktaş, şunları paylaştı:

“Son elim hadise, çocuklarımızı her türlü şiddetten muhafazaya yönelik her vakit daha fazla teyakkuzda olmamız gerektiğini gösteriyor. Çünkü bu faciayı gerçekleştiren çocuk, baktığımız vakit klasik bir kabahat profili değil. Yeterli eğitimli bir ailede eğitim almış, anne, babanın konutunda büyümüş, okul devamsızlığı olmayan bir çocuk. Ancak rehber öğretmen de aileyle bir irtibat kurmuş. Çocuklarına yönelik muhakkak önlemlerin alınmasıyla ilgili ikazlarda bulunmasına karşın aile bu mevzuya duyarsız kalmış. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta karşılaştığımız olaylarla ilgili uzun vakittir çalıştığımız bir toplumsal risk haritamız var. Maksadımız, her haneye içerik bazlı uygun önlemlerle bilhassa risk altında olan çocuklarımızı korumak ve o kapsamda tedbirler almak.”

“Sosyal risk haritamızı hayata geçirdik”

Kahramanmaraş’ta psikososyal takviye bağlamında da 6 aylık bir hareket planı oluşturduklarını anımsatan Göktaş, “İçişleri Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sıhhat Bakanlığı ile birlikte önlem kapsamını artıracak pek çok değerli adım atıyoruz. Bu çeşit hadiselerin erken önlenebilmesi için toplumsal risk haritamızı hayata geçirdik. Bir de 14 bin 834 meslek elemanımıza direkt toplumsal risk haritaları ve ‘Çocuklar Güvende’ sistemini güçlendirecek formda çevrim içi eğitim verdik.” dedi.

Milli Eğitim Bakanlığının tıpkı vakitte dijital bağımlılığa karşı bir sınır kurduğunu hatırlatan Göktaş, şöyle devam etti:

“Türkiye Maarif Modeli nitekim çok değerli bir eğitim modeli. Empati hislerini da yaygınlaştırmaya yönelik bir eğitim müfredatının uygulayacağı söylendi. Çünkü burada dijital okuryazarlığın yaygınlaştırılmasının ne kadar değerli olduğunu biliyoruz. Ebeveynler ve öğretmenler de bu kapsamda tedbir almalı. Erken müdahale sistemimizi güçlendirerek benzeri hadiselerin vuku bulmaması için bir çalışma gerçekleştirdik. Hem fiziki tedbir hem de olay bazlı, yapay zeka takviyeli bir tedbir modelini hayata geçiriyoruz. Maksadımız burada hadise oluşmadan önüne geçebilmek. Ne okulu tek başına bir sıkıntıyla baş başa bırakmak ne aileyi bir sıkıntıyla baş başa bırakmaktır.”

“Toplumu en fazla etkileyen şeylerden bir tanesi ekran. Yani medya, televizyonlar, diziler, gündüz nesli programları. Bu programlarda şiddeti, gayrimeşru bağlantıları olağanlaştıran içerikler olduğunu gözlemliyoruz. Dizilerde de tekrar tıpkı biçimde parçalanmış aileler ve tekrar şiddetin son derece özendirici biçimde işlendiğini gözlemliyoruz. RTÜK ile bu hususta bir çalışma yapmayı, medyamız üzerine tavsiye ya da yaptırıma varacak derecede kurallar, kanunlar getirmeyi düşünüyor musunuz?” sorusu üzerine Göktaş, içeriklerin aile yapısını direkt etkilediğini belirtti.

Reyting uğruna hiçbir çocuğu ve ailelerini asla kurban etmeyeceklerini vurgulayan Göktaş, bugüne kadar içeriklerle ilgili pek çok çalışma gerçekleştirdiklerinin altını çizdi.

2024’te dizi yapımcılarıyla bir ortaya geldiklerini anımsatan Göktaş, “Onlara şunu söyledik, uygunsuz içerikleri, şiddeti özendiren, Türk aile yapısına uygun olmayan içerikleri lütfen ekrandan uzak tutun. Şayet muvaffakiyet hikayesi arıyorsanız, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak gerçekten bizde çok fazla muvaffakiyet hikayeleri var, gerçek hikayeler bunlar. Sizlere bu mevzuda da dayanak olabiliriz. Bunun bir sansür gayesi taşımadığını, aileleri güçlendiren bir bakış açısıyla ailece izleyebileceğimiz, aile dostu içeriklerin çoğaltılması gerektiğini bilhassa defaatle vurguladık.” diye konuştu.

Bu durumun topluma, medya yapımcılarına ve teknoloji firmalarına değerli sorumluluklar düştüğünü bir kere daha ortaya koyduğunu aktaran Göktaş, topluma sorumluluk ve umut veren içerikler üretmek zorunda olduklarını söyledi.

“Çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında yanlarındayız”

Bakan Göktaş, yapımcılar ve dijital platform temsilcileriyle de bir ortaya geldiklerini hatırlattı. Çocukların pek birçoklarının dijital dünyada vakit geçirdiğini tabir eden Göktaş, şunları kaydetti:

“Gençler, televizyon ve klâsik medyayı çok az izler. Bir dizi dahi olduğunda sonrasında onu platformlardan izlemeyi tercih eder. Lakin bizim hedefimiz burada o içeriklere maruz kaldıklarında, bu içeriklere direkt kendilerinin müdahale etmesini sağlamak. Medyayı yanlışsız ellerde büyük bir düzgünlük aracına da dönüştürebiliriz. Her şey toz pembe olmak zorunda değil lakin şiddeti özendirmeyen, Türk aile yapısına uygun olmayan, aslında bize uygun olmayan, bizim kıymetlerimize çok aykırı olan içeriklerin de aslında olmaması gerektiğini defaatle söyledik.

İçeriklerle ilgili 7/24 izleme sistemimiz var. 3 bin 40 içeriğe direkt müdahale ettik ve bunun için biz aslında mahkemeye başvuruyoruz. Yani bakanlığın üzerinde ‘ben içeriği kaldırıyorum’ diye bir sistem yok. Direkt mahkemeye başvuruyoruz, içeriğe müdahale ediyoruz. Tarama sistemi bu ve çok ağır bir halde izliyoruz. Öteki yandan biz benzeri süreçlerin olmaması için de ve farkındalığın artırılması için Dijital Anafor Ekran Bağımlılığı Tepesi’ni RTÜK ile birlikte 12 Haziran’da İstanbul’da düzenleyeceğiz.”

Zirve kapsamında aile dostu üretimlerin ödüllendirileceğini aktaran Göktaş, böylece bu üslup üretimleri ödüllendirerek öteki imalcileri da bu hususta teşvik edeceklerini belirtti.

Göktaş, ailelere şu davette bulundu:

“Çocuklarımızla ilgili olumsuz bir durumla karşı karşıya kaldıklarında çaresiz kalmasınlar, çaresiz değiller. Bizim online olarak ‘psikodestek.aile.gov.tr’ isimli bir platformumuz var. Oradan bizim direkt uzmanlarımızla, uzman psikologla 45 dakikalık bir online görüşme fiyatsız gerçekleştirebilirler. 432 Toplumsal Hizmet Merkezimizde fiyatsız aile danışmanlığı var. Ergenliğe yönelik özel eğitim almış gençlerimiz var. Dijital bağımlılığa yönelik Yeşilay ile çok yakın çalışmalarımız var. Hasebiyle aileler bir sorunla karşı karşıya kaldıklarında, çocuklarının gelişmesinde olumsuz bir şeyle karşı karşıya kaldıklarında biz buradayız ve yanlarındayız.”

“14 toplumsal risk haritamızı bitirdik”

Çocuğun suça sürüklenmesi, bayana yönelik şiddet, engelli bakım, muhtaçlık üzere farklı toplumsal olguları 648 göstergeyle bir ortaya getirerek, mahalle ve hane bazlı bir puan oluşturduklarının altını çizen Göktaş, maksatlarının risk ortaya çıkmadan belli önlemleri almak ve esirgeyici ve önleyici faaliyetlerin hayata geçirilmesi olduğunu söyledi.

Yetişkinlerde yüksek risk görülmesi durumunda Aile Rehberi Sistemi üzerinden takip ettiklerine dikkati çeken Göktaş, “Burada Aile Rehberi Sistemi’ni Milli Eğitim Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Sağlık Bakanlığı ve aslında pek çok bakanlıkla bir arada yürüteceğiz. Maksadımız bir hadiseyi sonuna kadar takip etmek. Çocuklar içinse Çocuklar İnançta Modülü üzerinden takip etmek. Çünkü çocuklar için farklı bir sistem ve yaklaşım gerekiyor.” dedi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile 81 vilayet valisine Toplumsal Risk Haritası’na ait talimatlar verdiklerini, bu kapsamda bütün Türkiye’yi taradıklarını aktaran Göktaş, şöyle devam etti:

“Şu güne kadar 14 toplumsal risk haritamızı bitirmiş olduk. Bağımlılığa yönelik de toplumsal risk haritamız tamamlandı. Tüm bakanlıklarımızla ortak çalışıyoruz. Toplumsal Risk Haritası üzerindeki saha çalışmalarında ilgili kurumlarla hadise bazlı yürüteceğiz. Örneğin Batman’da bu çalışmayı pilot olarak gerçekleştirdik. Batman’da 200 haneyi tamamladık. Orada bağımlılık üzerinde yapmıştık ve bütün üniteler seferber oldu. 40 kişiyi İŞKUR üzerinden istihdam ettik, 79 gencimizi AMATEM’e yönlendirdik, aileleri bu sürecin bir modülü haline getirdik. Ailelere bu bahiste farkındalık oluşturan içerikler sunduk ve aslında yalnızca olaya yönelik çalışmıyoruz. Bütün haneyi taradığımız ve bütün haneyi güçlendirdiğimiz bir model bu. Sahiden yeni bir model. Çok dinamik bir biçimde işliyor. Zira dataları biz farklı bakanlıklarla birlikte işliyoruz orada. Büsbütün bilinmeyen, hadise özelinde ve ferdî çalışmayı çok titiz bir halde yürüttüğümüz bir model. Hedefimiz burada hadiseyi tespit ettikten sonra takip etmeyi ve aileyi güçlendirmeyi hedeflemek. Ailelerimiz hakikaten bu sürecin çok değerli bir kesimi. Aile bizim en değerli kalemiz. Biz boşuna ‘Aile Yılı’ demiyoruz. Aile bizim en güçlü sığınağımız. Aslında bir kriz anında hepimizin birinci aradığı kişi annemiz, kardeşimiz yahut babamız oluyor. Biz de aileyi korumak ve güçlendirmek ismine bu çalışmaları yürütüyoruz. Gayemiz ailelerimizi bu tıp olaylar olmadan evvel yanlarında bulunmak, esirgeyici önleyici faaliyetlerimizi hayata geçirmek ve bu süreçlerde de erken müdahale sistemimizi güçlendirmek.”

“Sadece gelir dayanağı sunmakla kalmayacağız”

Bakan Göktaş, “Kamuoyunda ‘vatandaşlık maaşı’ olarak bilinen bir Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Sistemi kelam konusu. Bu yıl da pilot uygulamanın başlatılacağı duyurulmuştu. Sanki takvim belirlendi mi?” sorusu üzerine, Gelir Tamamlayıcı Aile Takviye Modeli’nin 12. Kalkınma Planı maksatları doğrultusunda yeni kuşak bir toplumsal yardım sistemi olduğunu bildirdi.

“Amacımız burada vatandaşlarımıza bilhassa toplumsal yardım alan vatandaşlarımıza yahut belirli hanelerimize, aileleri bir eşik gelir düzeyine getirene kadar bir dayanak sunabilmek. Nitekim çok çağdaş, ailenin içerisinde bulunan bütün göstergeleri göz önüne alarak 17 yaş altındaki çocuk sayısını, anne-babanın durumunu varsa bir engellilik durumunu, yaşlılık durumu bunları da ele alarak aileyi güçlendiren ve dayanak olan çok değerli bir çalışma. Yalnızca gelir dayanağı sunmakla kalmayacağız. Maksadımız burada da istihdam odaklı bir çalışma gerçekleştirmek. İstihdamı da güçlendirecek adımları bu kapsamda atıyoruz. Pilot çalışmalarımıza bu sene başladık ve inşallah 2027’de tüm Türkiye’ye yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. Mevzuat çalışmalarımız şu anda devam ediyor. Yakın vakitte da inşallah bunu tamamlayıp kamuoyuyla paylaşacağız.”

Darülaceze, tüm Türkiye’de hizmet verebilecek

Bakan Göktaş, “Yaşlı bakım, huzur meskenleri ve yeniden yaşlılara bakım noktasında yeni dayanak fikirleri var mı?” sorusu üzerine, Türkiye’de 65 yaş üstü vatandaş oranının yüzde 11,1 olduğunu anımsattı.

Yaşlı nüfusa yönelik kıymetli çalışmalar yürüttüklerini vurgulayan Göktaş, yaşlı dostu kentler inşa etme çalışmalarının devam ettiğini söyledi.

Hem Türkiye’nin en büyük yaşlı bakım merkezi olan hem de Avrupa’dan ödül alan Darülaceze Toplumsal Hayat Kenti’ni hayata geçirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Dünyanın eşi gibisi az görülen bir yaşlı bakım merkezini hayata geçirmiş olduk. Türkiye’nin birinci Alzheimer ve Demans Merkezi’ni de orada kurduk ve biz bu çalışmayla birlikte, yani Meclis’ten geçen düzenlememizle Darülacezemizi tüm Türkiye’ye yaygınlaştırıyoruz.” dedi.

Darülacezenin çok değerli bir vakıf olduğunun altını çizen Göktaş, “Düzenlememizle birlikte bütün Türkiye’de hizmet verebilecek. Gündüzlü Yaşlı Bakım Modeli’mizi güçlendireceğiz. ‘Evde Bakım Yardımı’ 114 bin yaşlımıza direkt meskeninde dayanak oluyoruz. Yaşlı Takviye Programı’mız var, bunu lokal idarelerle birlikte yürütüyoruz. Başka yandan Vefa Programı’mızla 132 bin vatandaşımıza direkt konutlarında aşevi dayanağı ve bakım takviyesi veriyoruz. Bu kapsamda bunu 81 vilayetimizde aslında yaygınlaştırdık ve uzun vakittir yürüttüğümüz çalışmalar.” diye konuştu.

2. Yaşlılık Şurası’nı gerçekleştirdiklerini hatırlatan Göktaş, “Amacımız Şura’dan çıkan kararları ve raporları önümüzdeki Nüfus Siyasetleri Konseyi’nde pahalandırmak ve yaşlılara yönelik politikalarımızı, bakım modellerimizi çeşitlendirerek tüm Türkiye’de yaygınlaştırmak. Ayrıyeten 12. Kalkınma Planı’mızda da bakım sigortasının sistemi çalışmalarımız vardı, bunu da sürdürüyoruz. Bu sistemle konutta yahut merkezlerde bakım, hemşirelik ve ekipman dayanaklarıyla inançlı ve sürdürülebilir bir erişim sağlamayı hedefliyoruz.” dedi.

Göktaş, konuşmasını şu bildiriyle bitirdi:

“Amacımız aileyi koruyan, güçlendiren, çocuklarımıza, göz bebeğimiz olan çocuklarımıza daha inançlı bir gelecek sağlamak. Bu kapsamda da nitekim herkesin üzerine sorumluluk düşüyor. Teknoloji firmalarımıza da bilhassa şu davette bulunmak istiyorum, lütfen bir eser üretirken kendi çocuklarına izletebilecekleri bir içerik üreteceklerse bunu üretsinler. Kendi çocuklarına uygun olan bir içerik varsa onu üretsinler. Oyun yapıcılara, toplumsal medya içerik üreticilerine misal davette bulunmak istiyorum. Yoksa uygun platformlarda kendileri yayınlasınlar. Ancak burada emelimiz çocuklarımızı her türlü tehlikelerden korumak. Bunu yaparken de bir seferberlikle yapmamız lazım, gönülle yapmamız lazım ve herkesi bu sorumluluğa açık bir formda davette bulunmak istiyorum.”

Bakanlıkça hazırlanan hareket planında çocukları dijital ortamın zararlarından korumak ve yararlı formda kullanımını sağlamak için 5 yıllık yol haritası belirlendi.

Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, aksiyon planının sunuşunda, çocukların erken yaşlarda dijital teknolojilerle tanışarak çevrim içi dünyada her geçen gün daha fazla vakit geçirdiğini belirtti.

Dijital dünyanın sınırsız ve denetimsiz yapısının, çocuklar açısından kıymetli riskleri de beraberinde getirdiğine işaret eden Göktaş, şunları kaydetti:

“Çocuklar, dijital ortamdaki tehlikeleri yetişkinler kadar kolay ayırt edememekte ve çevrim içi dünyanın karmaşık yapısı içinde savunmasız kalabilmektedir. Bu nedenle, çocukların yüksek faydasını temel alan bütüncül bir yaklaşımla hem risklerin önlenmesi hem de fırsatların inançlı biçimde kıymetlendirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, sırf çocukların ferdi gelişimlerini değil, tıpkı vakitte dijital çağın vatandaşları olarak hak temelli, sorumlu ve şuurlu bireyler olarak yetişmelerini de kapsamaktadır.

Dijital alanın dinamik ve daima değişen tabiatı, çocukları muhafaza uğraşlarının da yenilikçi, esnek ve çok paydaşlı bir yapıda ele alınmasını zarurî kılmaktadır. Bu doğrultuda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan ‘Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Aksiyon Planı (2026-2030)’, Türkiye’nin çocuk muhafaza siyasetlerini dijital çağın gerekleriyle uyumlu hale getirmeyi amaçlayan stratejik bir dokümandır.”

Göktaş, bu hareket planının hazırlanmasında, birçok ulusal ve memleketler arası strateji evrakı, aksiyon planı ve çalıştayın çıktıları doğrultusunda akademi, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve özel dalın katkı sunduğunu ve hareket planında dijital çağın dinamiklerini anlayan ve çocukların sesini yansıtan bir perspektif benimsendiğini tabir etti.

– 4 temel stratejik emel üzerine kuruldu

Eylem planıyla çocukların dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri çok taraflı risklerden korunması ve dijitalleşmenin sunduğu fırsatlardan şuurlu, inançlı ve üretken bir biçimde faydalanmaları amaçlanıyor.

Hedef kitle ise çocuklar, ebeveynler, bakımverenler, toplumun geneli, çocukla çalışan profesyoneller ve eğitimciler olarak belirlendi.

Eylem planı, “Farkındalık ve Bilinçlendirme”, “Koruyucu ve Önleyici Düzeneklerin Geliştirilmesi”, “Dijital Risklere Karşı Müdahale ve Takviye Düzeneklerinin Güçlendirilmesi” ve “Yasal ve Kurumsal Düzenlemelerin Güçlendirilmesi” olmak üzere 4 temel stratejik gaye üzerine kuruldu.

“Farkındalık ve Bilinçlendirme” konusunda, çocuklara yönelik eğitim ve farkındalık çalışmaları yapılacak.

Bu kapsamda, bilişim teknolojileri ve internetin inançlı, şuurlu ve üretim odaklı kullanımı, yapay zeka farkındalığı, dijital okuryazarlık, dijital haklar ve etik, siber güvenlik, siber zorbalık, çevrim içi saygılı irtibat, ferdî dataların korunması, teknoloji bağımlılığı ile dijital risklere karşı ihbar düzenekleri bahislerinde çocukların yaş ve gelişim seviyesine uygun eğitim içerikleri hazırlanacak ve eğitim programları uygulanacak.

Aynı hususlarda çocuklara yönelik söyleşi, seminer ve atölye çalışmaları üzere farkındalık faaliyetleri yürütülecek, afiş, broşür, kamu spotu, görüntü ve rehber üzere bilgilendirici malzemeler hazırlanacak.

Ayrıca çocukların birbirlerinden öğrenme süreçlerini desteklemek hedefiyle dijital güvenlik, siber zorbalıktan korunma, teknoloji bağımlılığına karşı farkındalık hususlarında “akran liderliği” yaklaşımına dayalı eğitim programları hazırlanacak.

Çocukların dijital güvenlik, şuurlu internet ve toplumsal medya kullanımı bahislerinde farkındalıklarının artırılması emeliyle, okullarda dijital güvenlik kulüpleri kurulması sağlanacak, kısa sinema müsabakaları, drama atölyeleri, tiyatro gösterimleri, fotoğraf ve afiş müsabakaları üzere etkinlikler düzenlenerek çocukların hem bilinçlenmesi hem de etkin iştiraki teşvik edilecek.

– Ebeveyn ve bakımverenler de bilinçlendirilecek

Ebeveyn ve bakımverenlerin bilinçlendirilmesine yönelik çalışmada ise bilişim teknolojilerinin ve internetin inançlı, şuurlu ve etik kurallar çerçevesinde kullanımı, yapay zeka farkındalığı, dijital haklar, siber güvenlik, siber zorbalık, şahsî bilgilerin korunması, teknoloji bağımlılığı, dijital okuryazarlık, dijital ebeveynlik ve dijital risklere karşı ihbar düzenekleri mevzularında ebeveynler ve bakımverenlere yönelik eğitim modülleri oluşturulacak ve eğitimler gerçekleştirilecek.

Ayrıca, söyleşi, seminer, atölye, dijital uygulama üzere farkındalık faaliyetleri yürütülecek ve bilgilendirici gereçler hazırlanacak.

Çocukların yaş ve gelişim seviyelerine uygun dijital oyunlar ve bu oyunların seçiminde dikkat edilmesi gereken konular konusunda ebeveyn, bakımveren ve eğiticilere yönelik içerikler oluşturulacak. Eğitim Bilişim Ağı, Velivizyon Platformu, Halk Eğitim Merkezleri Bilişim Ağı üzere MEB’e bağlı platformlara dijital riskler konusunda bilinçlendirici üretimlerle dijital içerikler eklenecek.

– Eğitim sisteminde dijital okuryazarlık güçlendirilecek

Eğitim sisteminde dijital okuryazarlığın güçlendirilmesi kapsamında da bilişim teknolojilerinin ve internetin şuurlu ve inançlı kullanımı, dijital hünerlerin güçlendirilmesi, ferdî dataların korunması, siber güvenlik, siber risk ve tehditler, siber kabahat, siber zorbalık, teknoloji bağımlılığı, dijital haklar ile dijital okuryazarlık hünerlerini içeren mecburî dersler müfredata eklenecek ve ders içerikleri hazırlanacak.

Yükseköğrenimde dijital okuryazarlık ve güvenlik dersleri seçmeli ders yahut rastgele bir dersin müfredatında mevzu olarak yer alacak.

Çocukla temas halinde olan çalışanın bilinçlendirilmesine yönelik dijital dünyanın riskleri, dijital okuryazarlık, inançlı dijital teknoloji kullanımı ve teknoloji bağımlılığıyla uğraş bahislerinde çocukla çalışan farklı meslek kümelerine yönelik eğitim içerikleri hazırlanacak ve eğitimler verilecek.

– Toplum geneline yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacak

Toplum geneline yönelik bilinçlendirme çalışmalarında ise dijital ebeveynlik, çocukların medyanın mümkün ziyanlı içeriklerinden korunması ve teknolojinin şuurlu kullanımı üzere mevzularda kamu spotu ve öncelikli yayın müracaatları hakkında tavsiye kararları alınacak.

Süreli yayınlarla hem ebeveynler hem de çocuklar dijital güvenlik, şuurlu medya kullanımı ve çevrim içi risklerden korunma hususlarında bilgilendirilecek.

Siber zorbalığın önlenmesi hedefiyle, okullarda farkındalık eğitimleri düzenlenecek ve bu eğitimlerde yer alan içerikler kamu spotu formatına dönüştürülerek radyo, televizyon ve dijital medya platformlarında yayımlanacak.

Ailenin bütünlüğü ve sürekliliğiyle çocuk ve gençlerin fizikî, zihinsel ve ahlaki gelişimlerinin desteklenmesi bağlamında aile ve çocuk dostu üretimlerin teşvik edilmesi sağlanacak, klasik ve yeni medya araçlarıyla yeni üretimler tasarlanırken içeriklerin ailelere ve çocuklara uygun olması gözetilecek.

Dijital riskler ve fırsatlar konusunda çocuklara ve ebeveynlere yönelik farkındalık kampanyaları ile eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması emeliyle çocuk hakları, siber güvenlik, medya okuryazarlığı üzere tematik alanlarda uzmanlaşmış sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapılacak.

Bakanlığın 2026-2030 devrini kapsayan hareket planında, çocukların gelişim seviyelerine uygun, inançlı, erişilebilir ve çocuk haklarına saygılı dijital ortamların oluşturulması ve ziyanlı içeriklerin önlenmesi de hedefleniyor.

Buna nazaran, çocukların yaş, gelişim seviyesi ve özel ihtiyaçları gözetilerek çocuk dostu dijital uygulama ve internet siteleri geliştirilecek.

Çocukların tabiatla etkileşimlerini artırmak, sosyal-duygusal gelişimlerini desteklemek ve dijital bağımlılıkla uğraş etmek emeliyle gençlik kampları düzenlenmesi sağlanacak ve onların dijital ortam dışında vakit geçirmesini teşvik etmek için sanatsal, sportif ve kültürel içerikli etkinlikler yapılacak.

Eylem planının, “Dijital Risklere Karşı Müdahale ve Takviye Düzeneklerinin Güçlendirilmesi” kısmında dijital ortamlarda risklerle karşılaşan çocuklara yönelik vaktinde, erişilebilir, bütüncül ve çocuk dostu müdahale ve takviye hizmetlerinin sunulması hedeflendi.

Bu doğrultuda çocuklara psikososyal gereksinimlerine uygun danışmanlık, yönlendirme ve güzelleştirme sistemlerinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

– Öğrencilerin dijital dünyada güzel oluşların artırılması için müdahale programları geliştirilecek

Ayrıca Ulusal Eğitim Bakanlığının (MEB) sorumluluğunda eğitimciler ve okul işçisi için dijital risklere yönelik farkındalık ve müdahale eğitim programları geliştirilip uygulanacak.

Öğrencilerin, “dijital dünyada uygun oluşların” artırılmasına yönelik sınıf rehberliği programları ve müdahale programları geliştirilecek.

– Riskli içeriklere maruz kalan çocuklara psikososyal dayanak verilecek

Psikososyal dayanak alanında çalışan işçinin niteliğinin artırılması için Danışmanlık Önlemi Uygulama El Kitabı’nın içerisine, “bilişim teknolojilerinin inançlı kullanımı”na yönelik modül eklenecek ve uygulayıcılara eğitimler düzenlenecek.

Sağlıklı hayat merkezlerinde bağımlılık alanında çalışan tüm çalışana, çocuklarda erken teşhis, müdahale ve yönlendirme konusunda eğitim verilecek.

Psikososyal takviye programlarının geliştirilmesi için dijital şiddete yahut riskli içeriklere maruz kalan çocuklara psikososyal takviye programları uygulanacak.

– Çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri yapılacak

Eylem planının, “Yasal ve Kurumsal Düzenlemelerin Güçlendirilmesi”ne ait kısmında ise çocukların dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri risklerden korunmalarını sağlamak gayesiyle çocuk haklarını temel alan, çağın gereksinimlerine karşılık verebilen ve teknolojik gelişmelerle uyumlu yasal düzenlemeler geliştirmek ve bunların aktifliğini artıracak kurumsal yapıları güçlendirmek amaçlanıyor.

Bunun için çocuklara yönelik ziyanlı içeriklerin engellenmesi, ferdî bilgilerin korunması, dijital bağımlılıkla uğraş konularında standartlar ve mevzuat altyapısı oluşturulacak.

Çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri yapılması emeliyle 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Cürümlerle Çaba Edilmesi Hakkında Kanun kapsamında, milletlerarası düzenlemeler de dikkate alınarak, toplumsal ağ sağlayıcılar ile dijital oyun sağlayıcıları yahut dağıtıcılarına yönelik mevzuat güncellemeleri gerçekleştirilecek.

– Teknoloji bağımlılığıyla gayret için yönerge oluşturulacak

Çocukların ferdî bilgilerinin korunmasına yönelik mevzuattaki eksiklikler tespit edilerek, gerekli çalışmalar yürütülecek.

Teknoloji bağımlılığıyla çaba için Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatlarının vazife, yetki ve sorumluluklarını belirleyen düzenleyici bir yönerge hazırlanacak.

Ayrıca kurum bakımında kalan çocukların telefon, internet ve sosyal-geleneksel medya kullanımına ait standart bir uygulama rehberi geliştirilecek.

Bakanlık, hazırlanan el kitabının tesirini artırmak gayesiyle rehber öğretmenler ve ruhsal danışmanların mesleksel yeterliliklerini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttü.

Bu kapsamda günün gereksinimlerine yönelik güncellenmesi emeliyle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı işbirliği ve UNICEF’in dayanaklarıyla kitapta yer alan modüller revize edildi.

Suça sürüklenen, kabahat mağduru olan ya da korunma gereksinimindeki çocuklarla yürütülen rehberlik süreçlerini güçlendirmek emeliyle öğretmenlere uygulamada rehberlik eden el kitabı, halihazırda var olan modüllerin yanı sıra “hak ve sorumluluklarım, ömür marifetleri, kayıp ve yas, boşanma, şiddet, inançlı ilgiler, şuurlu teknoloji kullanımı, tesirli ebeveynlik” bahislerine ait 8 farklı program geliştirildi.

“İletişim”, “öfke kontrolü”, “hayır diyebilme”, “aile içi ilişkiler”, “cinsel istismar” ve “madde bağımlılığı” bahislerinde var olan 6 program ise çocukların gelişim devirleri dikkate alınarak yaş kümelerine nazaran düzenlendi ve çocuklarla yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere hazırlandı.

Ailelere yönelik 14 program

Ailenin ehemmiyetini her alanda vurgulamak, aile içi dayanışmayı güçlendirmek ve risklere karşı bütünsel gelişimi desteklemek emeliyle, danışmanlık önlemi uygulamalarında çocuklarla çalışırken kullanılan modüller, 14 program halinde ailelere yönelik olarak da hazırlandı.

Böylelikle ailelere sunulan rehberlik hizmetlerinin kalitesinin güçlendirilmesi hedeflenirken, geliştirilen modüllerle aile içi bağlantısı artırmayı, bireylerin karşılaştığı zorluklara karşı daha tesirli dayanak düzenekleri oluşturmayı ve ailelerin toplumsal hayata daha faal iştirakini sağlamayı amaçlayan kapsamlı bir kaynak ortaya konulmuş oldu.

Toplumsal duygusal maharet programları tasarlandı

MEB, öğrencilerin öz farkındalık, toplumsal farkındalık, öz idare, alaka marifetleri ve sorumluluk alma üzere toplumsal ve duygusal maharetlerini geliştirmek, işbirliği yapma ve tesirli öğrenme yeterliliklerini desteklemek maksadıyla toplumsal duygusal marifet programları hazırladı.

Hazırlanan programların içerikleri, okullarda misyon yapan rehber öğretmenler aracılığıyla öğrenci, öğretmen ve ailelere yönelik çalışmalarla uygulanıyor.

“Adalet Sistemi İçindeki Çocuklara Yaklaşım Kılavuzu” oluşturuldu

Ayrıyeten Bakanlık, çocuklara yönelik sunulan hizmetlerin tesirli ve hassas bir halde gerçekleşmesini, çocuğun üstün faydası prensibinin öncelikli olarak benimsenmesini ve çalışmaların bu doğrultuda uygulanmasını sağlamak hedefiyle “Adalet Sistemi İçindeki Çocuklara Yaklaşım Kılavuzu” da hazırladı.

Kelam konusu kılavuzda çocuk kavramı, adalet sistemi içindeki çocuk ve bu çocuklarla ilgili alınan önlem kararları, adalet sistemi içindeki çocuklara yaklaşım, ailelerine sunulan hizmetler ve bildirim yükümlülüğü hususları yer alıyor.

Bakanlık, hazırlanan el kitabının tesirini artırmak hedefiyle rehber öğretmenler ve ruhsal danışmanların mesleksel yeterliliklerini güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürüttü.

Bu kapsamda günün gereksinimlerine yönelik güncellenmesi hedefiyle Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı işbirliği ve UNICEF’in takviyeleriyle kitapta yer alan modüller revize edildi.

Suça sürüklenen, hata mağduru olan ya da korunma gereksinimindeki çocuklarla yürütülen rehberlik süreçlerini güçlendirmek hedefiyle öğretmenlere uygulamada rehberlik eden el kitabı, halihazırda var olan modüllerin yanı sıra “hak ve sorumluluklarım, hayat marifetleri, kayıp ve yas, boşanma, şiddet, inançlı bağlantılar, şuurlu teknoloji kullanımı, tesirli ebeveynlik” hususlarına ait 8 farklı program geliştirildi.

“İletişim”, “öfke kontrolü”, “hayır diyebilme”, “aile içi ilişkiler”, “cinsel istismar” ve “madde bağımlılığı” mevzularında var olan 6 program ise çocukların gelişim periyotları dikkate alınarak yaş kümelerine nazaran düzenlendi ve çocuklarla yapılacak çalışmalarda kullanılmak üzere hazırlandı.

Ailelere yönelik 14 program

Ailenin kıymetini her alanda vurgulamak, aile içi dayanışmayı güçlendirmek ve risklere karşı bütünsel gelişimi desteklemek hedefiyle, danışmanlık önlemi uygulamalarında çocuklarla çalışırken kullanılan modüller, 14 program halinde ailelere yönelik olarak da hazırlandı.

Böylelikle ailelere sunulan rehberlik hizmetlerinin kalitesinin güçlendirilmesi hedeflenirken, geliştirilen modüllerle aile içi bağlantısı artırmayı, bireylerin karşılaştığı zorluklara karşı daha tesirli dayanak düzenekleri oluşturmayı ve ailelerin toplumsal hayata daha aktif iştirakini sağlamayı amaçlayan kapsamlı bir kaynak ortaya konulmuş oldu.

Toplumsal duygusal maharet programları tasarlandı

MEB, öğrencilerin öz farkındalık, toplumsal farkındalık, öz idare, alaka maharetleri ve sorumluluk alma üzere toplumsal ve duygusal marifetlerini geliştirmek, işbirliği yapma ve tesirli öğrenme yeterliliklerini desteklemek emeliyle toplumsal duygusal marifet programları hazırladı.

Hazırlanan programların içerikleri, okullarda vazife yapan rehber öğretmenler aracılığıyla öğrenci, öğretmen ve ailelere yönelik çalışmalarla uygulanıyor.

“Adalet Sistemi İçindeki Çocuklara Yaklaşım Kılavuzu” oluşturuldu

Ayrıyeten Bakanlık, çocuklara yönelik sunulan hizmetlerin tesirli ve hassas bir biçimde gerçekleşmesini, çocuğun üstün faydası unsurunun öncelikli olarak benimsenmesini ve çalışmaların bu doğrultuda uygulanmasını sağlamak hedefiyle “Adalet Sistemi İçindeki Çocuklara Yaklaşım Kılavuzu” da hazırladı.

Kelam konusu kılavuzda çocuk kavramı, adalet sistemi içindeki çocuk ve bu çocuklarla ilgili alınan önlem kararları, adalet sistemi içindeki çocuklara yaklaşım, ailelerine sunulan hizmetler ve bildirim yükümlülüğü hususları yer alıyor.

Milletvekillerinin görüş ve tekliflerinin akabinde komitede kabul edilen ve üst kurula gönderilen rapor, 6 ana kısımdan, 204 sayfadan ve 82 tekliften oluşuyor.

“Dijital ortamlarda çocukları muhafaza yasası hazırlanmalıdır”

“Dijital Mecralarda Çocuklarımızı Bekleyen Tehdit ve Riskler” bahisli taslak raporun sunuş kısmında değerlendirmelerde bulunan Katırcıoğlu, şunları kaydetti:

Kurul çalışmalarının anlatıldığı raporda, dijital bağımlılığın çocuklar üzerindeki olumsuz tesirleri, öteki ülkelerin uğraş örnekleri ve çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik tespit ve teklifler yer aldı.

Dijital ortamlarda işlenen çocuklara yönelik hata tiplerinin kapsamının, yapay zeka kullanımı da dahil edilerek yine kıymetlendirilmesi gerektiği vurgulanan raporda, Çocuk Muhafaza Kanunu’na çocuğun dijital ortamdaki kapalılık hakkını teminat altına alan ve siber hatalara karşı kollayıcı, önleyici kararlar içeren düzenlemelerle bu hatalara yönelik ağırlaştırılmış yaptırımlar içeren kararlar oluşturulması teklifinde bulunuldu.

Raporda, çocukların mahremiyetlerinin ve şahsî imajlarının, kamu kurumları dahil olmak üzere dijital platformlarda müsaadesiz ve denetimsiz halde paylaşılmasını önleyecek açık ve bağlayıcı yasal kararlar hayata geçirilmesi gerektiği belirtilerek, şu tekliflere yer verildi:

“Çocukların dijital içeriklerdeki temsili ile toplumsal medya ve çevrim içi platformlarda reklam/pazarlama yoluyla hedeflenmesine ait çocuk haklarına dayalı etik yayın unsurları oluşturulmalı, bu çerçevede içerik üreticilerine, yayıncılara ve platformlara yönelik rehber prensipler geliştirilerek kontrol sistemleri güçlendirilmelidir. Çocukların dijital ortamlarda karşılaşabileceği risklerin farkında olarak bu risklerden kendilerini koruyabilen şuurlu bireyler haline gelmelerini sağlamak hedefiyle dijital okuryazarlık ve dijital güvenlik dersleri Ulusal Eğitim müfredatına zarurî ders olarak dahil edilmeli, ana sınıfı dahil olmak üzere tüm eğitim kademelerinde uygulanmalıdır.”

Eğitim ortamlarında çocukların mahremiyetlerinin korunması hedefiyle, eğitimcilerin dijital platformlarda öğrenci imgelerini müsaadesiz ve denetimsiz halde paylaşmalarının önlenmesine yönelik Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bir yönetmelik hazırlanması ve bu kapsamda gerekli idari ve etik düzenlemelerin hayata geçirilmesi istenen raporda, “Eğitim ortamında muhtaçlık duyulmayan teknolojik aygıtların (telefon, akıllı saat vb.) okul ortamında kullanılmamasına yönelik uygulamalar tüm okullarda standart hale getirilmeli, öğretmenlerin sınıf içi dijital dikkat dağınıklığını önlemeye yönelik uygulamaları, açık mevzuat kararları ve yönetmeliklerle teminat altına alınmalıdır.” değerlendirmesine yer verildi.

“Çocuk hattı” uygulaması

Okullarda vazife yapan ruhsal danışman ve rehber öğretmen sayısının artırılması, çocukların dijital dünyada karşılaşabileceği bağımlılık, siber zorbalık ve istismar risklerine karşı erken müdahale ve farkındalık çalışmalarının etkin ve faal bir halde yürütülmesi tavsiyesinde bulunulan raporda, şunlar kaydedildi:

“Çocukların yaş ve gelişim seviyelerine uygun olmayan toplumsal medya hizmetlerine erişimin sonlandırılması, yaş doğrulama ve içerik kontrolü sistemlerinin aktif formda uygulanması tavsiye edilerek, toplumsal medya platformlarının çocuklar için 15 yaşını doldurana kadar hizmet sunmaması ve 18 yaşına kadar filtrelenmiş içerik sunması yasal hale getirilmelidir. İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının gerekli yasal düzenlemeleri acilen hayata geçirmesi, yaş doğrulama sistemlerinin tüm dijital hizmetler bakımından mecburî hale getirilmesi ehemmiyet arz etmektedir. Ayrıyeten, gereksinim duyulması halinde, çocukların kullandığı teknolojik aygıtlara yönelik olarak 18 yaşına kadar ‘çocuk hattı’ gibisi SIM kart uygulamalarının hayata geçirilmesi üzere fonksiyonel ve kollayıcı önlemlerin, alanında uzman kurum ve bireylerce kıymetlendirilmesi gerekmektedir.”

Raporda, mevcut kontrol yapısının “çocuk hakları” odağında güçlendirilmesi ve özel ihtisas kurulları kurularak çocukların dijital ortamda karşılaşabileceği tehdit ve kabahat çeşitlerine yönelik uzmanlaşmış üniteler oluşturulması gerektiği belirtilerek, “Sosyal medya platformlarında içerik yüklerken hangi yaş kümelerine hitap edildiğinin belirtilmesi zarurî olmalıdır. Çocukların fizikî, ruhsal ve toplumsal gelişimlerinin korunması, uyku sistemlerinin sağlıklı biçimde sürdürülebilmesi ve dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri risklerin azaltılması emeliyle, 18 yaşın altındaki çocukların kullandığı taşınabilir aygıtlar üzerinden sağlanan internet erişiminin, 22.00-06.00 saatleri ortasında sonlandırılması yahut yavaşlatılması aslı benimsenmelidir.” denildi.

Dijital ortamlarda çocuklara yönelik sürümlerde “kumara ve sanal bahise özendirici mekanizmaların” yasaklanması istenen raporda, “Çocukların yasa dışı bahis ve kumar faaliyetlerine yönelmesini önlemeye yönelik kollayıcı ve önleyici önlemlerin artırılması gerekmektedir. Bu kapsamda, dijital mecralarda ve fizikî ortamlarda bahis içeriklerine erişimin engellenmesi, çocukları gaye alan dolaylı reklam ve tanıtım faaliyetlerinin kontrol altına alınması kıymet taşımaktadır. Çocuklarda görülen dijital, internet, oyun ve teknoloji bağımlılığı üzere farklı bağımlılık çeşitleriyle çabaya yönelik çeşitli ve şimdiki ruhsal müdahale programları geliştirilmelidir.” sözleri kullanıldı.