Sınav kurallarına nazaran ise adayların TYT’deki Türkçe, toplumsal bilimler, matematik ve fen bilimleri derslerinden toplam 120 soruyu 135 dakika içerisinde çözmesi gerekiyor. Yani adayların imtihanda matematik testindeki 40 soruyu çözmek için 40-50 dakika vakti oluyor. TYT matematik sorularının Almanya, Avusturya ve İngiltere’deki birebir yaş kümesindeki öğrencilere uygulanan emsal üniversite seçme yerleştirme, düzey ölçme imtihanları ortasında en zoru olduğu kanaatine varan Dr. Crawford, soruları çözmeyi bitirdiğinde yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Talimatları yanlış okumuş olabilirim. Tahminen de tüm soruları cevaplamanız gerekmiyordur, hiçbir fikrim yok. Fakat şu an beynim uygunca yanmış durumda ve süreyi de ziyadesiyle aştım. Sorular giderek zorlaşıyor diyemem lakin mutlaka kolaylaşmıyorlar. Makul bir mühlet içinde çözebileceğimi düşündüğüm kadarını çözdüm. 40 sorudan 30’unu yaptım ve hem kendi akıl sıhhatim hem de bunu izlemek zorunda olan sizlerin akıl sıhhati için burada duruyoruz. Sonuç olarak 30 soruyu çözmeye çalıştım. 30 sorudan 28’ini hakikat yaptım. Fakat katiyen olması gerekenden çok daha uzun sürdü. En yeterli performansım değildi lakin yeniden de epeyce eğlenceliydi. 40 soruyu 40 dakikada çözmek neredeyse imkansız. Bu yüzden vakit baskısı açısından açık orta en sıkıntı imtihan. Soruların zorluk düzeyine bakarsak, ortalarda bir yerde üzere hissettiriyor. Matematik çok aşırı güç değildi lakin önemli düşünme gerektiriyordu. Sanırım beynim şu an ziyadesiyle karışmış durumda.”

Tom Crawford’un yorumuna bakılarak YKS çok sıkıntı denebiir mi?

Dr. Tom Crawford‘un yorumu, Türk eğitim sisteminin “son yılların en zor” sınavı olduğunun delili olarak sunuyor. Fakat bu naratifte gözden kaçırılan kritik bir nokta var: Dr. Crawford’un başarısızlığı, aslında Batı üniversite giriş sistemlerinin meritokrasi iddiasının ne kadar zayıf olduğunu ortaya koymaktadır.

İngiltere ve ABD’deki eğitim sistemleri kolaydır. Çünkü bu ülkelerde “sosyal hareketlilik istisnalar dışında çok azdır” ve bu nedenle “bu ülkelerde sıralama imtihanlarına muhtaçlık olmaz”. İnternetten yapılan açık kaynak araştırmalarında da görüleceği üzere sahiden de İngiltere ve ABD’deki üniversite giriş sistemleri, merkezi imtihanlara dayanmamaktadır. İngiltere ve Amerika’da toplumsal mobilite çok az olup, güçlü aileler çocuklarını güzel, esaslı, değerli okullra; yoksul aileler ise mahalle mektebine gönderebilemketdir. Sosyoekonomik sınıflar ortasında geçiş olamadığı, bu nedenle de öğrencileri başarılarına nazaran sırayan bir sistemin olmaması nedeniyle muvaffakiyete endeksli bir imtihan yapılmamakta, muvaffakiyete endeksli imtihan olmadığı için de zorlayıcı ve rekabetçi eğitim bulunmamaktadır. Bu nedenle de İngiltere ve Amerika’da birinci ve orta öğretimde dersler hayli kolaydır.

Batı’daki “Holistik İnceleme” Sisteminin Bâtın Mekanizmaları

ABD’deki üniversite giriş sistemi, resmi olarak “holistik inceleme” (holistic review) ismi verilen bir formülü benimser. Bu prosedür, öğrencileri yalnızca test puanlarına nazaran değil, “okul başarısı, ders dışı aktiviteler, referanslar ve bazen de ailenin bağışları” gibi çok faktörlü kriterlere nazaran kıymetlendirir. Teoride, bu yaklaşım daha adil görünmektedir. Ancak pratikte, bu sistem sosyoekonomik ayrıcalıkları pekiştirmek için mükemmel bir araç haline gelmiştir.

Harvard Üniversitesi’ndeki bir davanın ortaya çıkardığı dokümanlar, bu sistemin ne kadar “meritokratik” olmadığını gözler önüne sermektedir. Harvard’da legacy (miras) statüsüne sahip öğrencilerin (yani üniversitede okuyan ailesi olan öğrencilerin) kabul oranı yüzde 33’tür. Meğer genel kabul oranı yüzde 6’nın altındadır. Başka bir deyişle, güçlü ailelerin çocukları, başka adaylardan 5-6 kat daha fazla kabul edilmektedir. John F. Kennedy ve George W. Bush üzere güçlü Amerikan siyasetçileri, akademik muvaffakiyetleri zayıf olmasına karşın, yalnızca ailelerinin üniversite geçmişi nedeniyle kabul edilmiştir.

Daha da kıymetlisi, bu “legacy preferences” (miras tercihleri) sistemi, üniversitelerin bağışçılardan para toplamak için kullanılan açık bir düzenektir.

Ders Dışı Aktiviteler: Zenginlik Göstergesi Olarak Gizlenen Ayrıcalık

“Holistik inceleme” sisteminin en sinsi tarafı, ders dışı aktivitelerin değerlendirilmesidir. Üniversiteler, öğrencilerin “kişilik özellikleri”, “liderlik deneyimi” ve “ders dışı katılım” gibi faktörleri dikkate aldıklarını söylerler. Fakat bu faktörler, aslında sosyoekonomik statünün güçlü göstergeleridir. Memleketler arası yaz kamplarına katılmak, müzik dersleri almak, istekli çalışmalar yapmak yahut spor kadrolarında oynamak – bu tüm aktiviteler para gerektirir. Yoksul ailelerin çocukları, okul dışında çalışmak zorunda olabilir ve bu nedenle bu “değerli” aktivitelere katılamaz.

Ayrıca, toplumsal ağlar (networking) da “holistik inceleme” sisteminin bâtın bir modülüdür. Üniversite danışmanları, öğretmen referansları ve “güçlü bağlantılar” – bunların tümü, güçlü ve eğitimli ailelerin çocuklarının elinde olan avantajlardır. Yoksul öğrenciler, bu toplumsal ağlara erişim hakkına sahip değildir ve bu nedenle, imtihan puanları ne kadar yüksek olursa olsun, dezavantajlı pozisyondadır.

Türkiye’nin Merkezi İmtihan Sistemi: Daha Meritokratik mi?

Bu bağlamda, Türkiye’nin YKS üzere merkezi ve standart imtihanlara dayanan sistemi, aslında daha meritokratik bir özelliktedir. Evet, YKS zordur. Evet, vakit baskısı vardır. Lakin YKS, teoride, ülkenin en ücra köşesindeki bir öğrenciye, İstanbul’un en değerli özel okulundaki bir öğrenci ile tıpkı imtihan sorularını çözmek fırsatı verir. İmtihan puanı, ders dışı aktivitelere katılabilme gücüne, toplumsal ağlara erişime yahut ailenin bağışçı olup olmadığına bağlı değildir.

Batı üniversite giriş sistemleri, sosyoekonomik ayrıcalıkları “meritokrasi” masksı altında gizlemektedir. “Holistik inceleme” ismi altında, üniversiteler varlıklı öğrencileri tercih etmeyi, akademik muvaffakiyet yerine toplumsal statüyü ödüllendirmeyi ve bağışçılardan para toplamayı yasallaştırmaktadır. Dr. Crawford’un YKS’de yaşadığı zorluk, Türk eğitim sisteminin “meritokratik” olduğunun, Batı sistemlerinin ise “ayrıcalıklı” olduğunun ispatıdır – tam bilakis değil.

Sonuç olarak, Türkiye’deki YKS üzere zorlayıcı merkezi imtihanlar, tüm tenkitlere karşın, toplumsal hareketliliğin kapısını açan bir düzenektir. Batı’daki “kolay” ve “esnek” sistemler ise, aslında sosyoekonomik sınıfları daha tesirli bir halde pekiştirmektedir. Dr. Crawford’un başarısızlığı, bu gerçeği gözler önüne sermektedir.

“Tek başıma savaşıyorum”

Tunceli Moğultay Mahallesi’nde yıllardır ekmek çabası veren Medine Akbayır, hem ailesine hem de etrafına örnek oluyor. 6 yıldır işini sürdüren Akbayır, eşinin mani olmaya çalışmasına karşın iş yeri açtığını ve tüm zorluklarla tek başına uğraş ettiğini söyledi. Akbayır, “Bu işi yapmak daima aklımdaydı. İş yeri açmaya çalışıyordum. Eşim çok pürüz oldu lakin ben tekrar de burayı açtım. Bu küçücük dükkandan 4-5 aile geçiniyor. Çok fazla borcum vardı, onu yarıya kadar getirdim. Bu işler çok sıkıntı, hayat çok değerli. Tek başına savaşıyorum. Eşim KOAH hastası olduğu için çalışamıyor. Ben de torunlarıma, eşime, öğretmen olan kızıma destek oluyorum. Üstesinden geliyorum. Allah güç kuvvet verdikçe çalışırım” dedi.

“Asla pes etmesinler, erkeklerin eline bakmasınlar”

“Kadınlarımız çalışsın, ellerinden gelen emekleri boşa çıkarmasınlar”

Zorlu hayat kurallarına karşın çaba etmeyi sürdüren Akbayır, bayanların asla geride kalmaması gerektiğini vurguladı. Akbayır, “Ben burada bir bayan olarak çalışıyorum ve bütün yük benim sırtımda. Ben tek başına savaşıyorum, bunu herkes biliyor. Lakin Allah’a şükür tekrar her şeyin üstesinden geliyorum. Güç bir iş, hijyen istiyor, paklık istiyor. Bu iş çok güç bir iştir. Lakin korkmasınlar. Hiç geride kalmasınlar. Bayanlarımız çalışsın, ellerinden gelen emekleri boşa çıkarmasınlar. Ben buraya geliyorum, buradan meskene gidiyorum, meskenden köye gidiyorum, eşimle oduna gidiyorum. Eşim odun taşıyamıyor, tekrar ben taşıyıp otomobile yüklüyorum. Oradan getirip buraya boşaltıyorum. Zira diğer türlü olmuyor. Ben hiçbir şeyden korkmadım. Her vakit ‘Allah’ım sen bana güç kuvvet ver’ diye dua ettim. Ben her şeyin üstesinden gelirim Allah’a şükür” dedi.

LGS 2025 Sıkıntı Muydu, Kolay Mıydı?

Resmi datalara nazaran, bu yıl imtihana katılan 963 bin 142 adaydan, tam puan alarak birinci olan öğrenci sayısı 719 oldu. Bu sayı, 2024’teki LGS’de birinci olan 352 kişiye nazaran neredeyse iki katlık bir artış manasına geliyor. 719 öğrencinin 500 tam puan alması, imtihanın güç olmadığını ortaya koyuyor. Çünkü eğitim sistemlerinde sıkıntı imtihanlarda birincilik sayısı artmaz, azalır.

LGS’nin Hedefi ve Sıralama Önemi

Ayrıca LGS maksat açısından bir başarı veya düzey belirleme sınavı değil, puanlı liselere öğrenci seçme gayeli sıralama imtihanıdır. İmtihanın sıkıntı ya da kolay olmasından fazla tercihler için sıralama daha değerlidir.

• LGS’de puan değil sıralama temeldir.
• LGS’yi kıyaslama yanlışına düşmeyin.
• LGS, öbür imtihanlarla karşılaştırılmamalı.
• LGS temel olarak 8. sınıf müfredatına dayalı bir imtihandır.

Bazı mecralarda, imtihanın zorluk seviyesine dair kestirimlerde bulunulurken imtihanın gerçek ölçütleri göz arkası ediliyor. LGS üzere merkezi imtihanlarda kıymetli olan puan değil, sıralamadır. Yani öğrenciler, birbirlerine nazaran sıralandıkları için “zor” ya da “kolay” tarifi aldatıcı olabilir.

Tercih ve Yerleştirme Süreci

Sözün özü, velilerin ve öğrencilerin bu tıp telaffuzlardan çok, sonuçların objektif datalarla kıymetlendirilmesine odaklanmaları gerekiyor. Uzun bir maratonun akabinde sekizinci sınıf öğrencileri tercih süreçlerine başlayacak. Tercih süreci 14 Temmuz Pazartesiden, 24 Temmuz Perşembe günü saat 17.00‘ye kadar devam edecek. Yerleştirme sonuçları ise 4 Ağustos‘ta açıklanacak.

LGS Sonuçları Açıklandı

Altınordu ilçesinde özel okulda öğretmenlik yapan 33 yaşındaki Serkan Akkaya ile 32 yaşındaki Elveda Akkaya, evliliklerinin dördüncü yılında ikiz bebek muştusu aldı.

Büyük sevinç yaşayan çiftin mutluluğuna, 32 haftalıkken dünyaya gelen bebeklerine bir şey olacağı kanısıyla gölge düştü.

Özel hastanede 14 Temmuz 2023’te gerçekleşen doğumun akabinde Alper Ege ve Ahmet Alp ismi verilen prematüre ikizler, Ordu Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin Yenidoğan Ünitesinde tedavi altına alındı.

Aile, Uzman Dr. İrem İyigün’ün yoğun bakımda bir ay tedavilerini takip ettiği ikizlerine kavuştu.

Akkaya çifti, 16 aylık bebeklerini sağlıklı formda büyütmenin memnunluğunu yaşıyor.

Anne Elveda Akkaya, AA muhabirine, ikiz bebeklerinin 32. haftada olağan doğumla dünyaya geldiğini söyledi.

Doktorların, erken doğumun yol açabileceği riskleri kendilerine anlattığını belirten Akkaya, “Biz o süreci daima olumlu düşünmek istedik lakin maalesef hiç beklemediğimiz bir vakitte bebeklerimiz dünyaya geldi.” dedi.

– “Çok şükür gelişimleri çok süratli bir formda ilerlemeye başladı”

Bebeklerde erken doğuma bağlı bir kadro sıhhat sıkıntıları olduğunu söz eden Akkaya, bu nedenle güçlü ve sancılı bir süreç yaşadıklarını anlattı.

Akkaya, hastane sürecinin güç geçtiğini lisana getirerek, “O günler bizim için hayli hüzünlü ve dehşet dolu günlerdi. Bebekler teneffüs ıstırabı yaşadığı için hayli huzursuz olduk.” diye konuştu.

“Çok şükür gelişimleri çok süratli bir formda ilerlemeye başladı. Bu süreçte bize nazaran en büyük bahtımız, Ordu Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin Yenidoğan Ünitesindeki tabibimiz İrem hanımdı. Tabibimiz, bebeklerimizin takibine yönelik bizlere çok büyük dayanak verdi.”

Akkaya, “Biz de her aile üzere güçlü süreçlerden geçtik. Yeni doğan annesi olmak sıkıntı lakin bence prematüre ve ikiz annesi olmak çok daha güç.” dedi.

Bebeklerin sıhhatinin pek uygun olduğuna işaret eden Akkaya, şunları kaydetti:

“Prematüre doğan bebeklerin gelişimlerine yönelik bir tedirginliğimiz oldu. Lakin gelinen süreçte bu tedirginliklerimizin hiçbiri kalmadı. Bebeklerimiz gününde doğan bebekler üzere besleniyor ve büyüyor. Muhakkak bir kilonun altında doğan çocuklar için herkes kaygı yaşıyor. Bizler de bunu yaşadık. Prematüre doğan bebekler, gününde doğan bebekten daha geri kalır, kimi davranışları ve hayat bahtı daha az olur üzere bir algı var. Bize nazaran tam tersine gününde doğan bebekten daha süratli gelişiyor. Bu mevzuda herkes ön yargısını yıksın. Yalnızca birinci bir, iki aylık süreçler sancılı geçebiliyor. Tıp da bu manada çok ilerledi.”

Baba Serkan Akkaya ise erken doğum münasebetiyle ikizlerin hayatından tasa duyduklarını belirterek, “Oksijene bağlı bir müddet tedavi gördüler. Anne ile birlikte kuvvetli bir süreç geçirdik. Bebeği erken dünyaya gelen anne ve babalara tavsiyemiz, süreci sabırla takip etmeleri ve hekimlerine güvenmeleri.” sözlerini kullandı.

Akkaya, 16 aylık ikizlerin konutun sevinci olduğunu kelamlarına ekledi.