ABD, İngiltere, Çin, Güney Kore üzere ülkelerde lise eğitimi ya mecburî değil ya da en fazla 16 yaşına kadar. Bu yaşa gelen çocuklar proje ve çalışmalarıyla başta Oxford olmak üzere dünyanın en saygın üniversitelerine müracaat yapabiliyor.

Türkiye’de ise çocuklar bu yaşta liseye başlıyor. 4 yıl zarurî lise eğitimi alan bir öğrenci haftalık ortalama 40 ders saati müddetince derslere katılmak zorunda. Bu da günde 7-8 saat ders almak manasına geliyor. Teknolojinin dünyayı şekillendirdiği bir periyotta öğrencileri neredeyse tüm gün sınıfta tutmak hem yaratıcılığa ket vuruyor hem de okuldan soğumalarına neden oluyor.

İLK 2 YIL ZORUNLU

Sabah’tan Ceyda Karaasların haberine nazaran; MEB’in hazırladığı rapor pazartesi günü yapılması beklenen kabine toplantısında sunulacak. 4 yıllık mecburî eğitimin neden olduğu aksaklıklar, dünyadaki örnekler ve model teklifleri Cumhurbaşkanı Erdoğan ve kabine üyelerine anlatılacak. Yeni model teklifinde 2+2 modelinin ön plana çıkacağı öğrenildi. Yeni modele nazaran lise eğitimi iki basamağa ayrılacak. Öğrenciler birinci 2 yılı tamamladıklarında temel lise diploması alabilecek, isteyenler ise kalan 2 yılda alan bazlı mesleksel yahut akademik yönlendirmeye dayalı eğitim alabilecek. Sistem lise eğitimini direkt 2 yıla indirmeyi değil 4 yıllık yapıyı iki başka kademeye bölmeyi hedefliyor. Emel, öğrencilerin ferdi gelişimlerini desteklemek, ders yükünü hafifletmek ve imtihan odaklı sistemi dönüştürmek.

BAKANLIK ÖĞRENCİLERİ TAKİP EDECEK

2+2 modelinde 9 ve 10’uncu sınıflar mecburî lise eğitimine devam edecek. 11 ve 12’nci sınıfa gelen öğrenciler isterse mesleksel eğitime geçecek ya da üniversiteye hazırlanacak. Bu kademelerin hepsinde Ulusal Eğitim Baknalığı öğrencileri takip edecek. Öğrenci lisenin son 2 yılını okumak istemese bile sistem içinde kalmaya devam edecek.

YASAL SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Bakanlığın tekliflere son formunu vermesi ve teknik çalışmayı tamamlamasının akabinde yasal düzenleme için ön çalışma Cumhurbaşkanlığı Yardımcılığı ve AK Parti TBMM kümesine sunulacak. Eşgüdüm halinde kanun teklifine son biçiminin verilmesinin akabinde ise teklif Meclis Başkanlığı’na, oradan da TBMM Ulusal Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komitesi’ne gönderilecek. Burada son halinin verilmesinin akabinde Meclis Genel Heyeti’nde ilgili değişiklikler yapılacak.

DÜNYADA ZARURÎ EĞİTİM ÖRNEKLERİ NASIL?

ABD: Eyaletlere nazaran farklılık gösterse de eğitim ekseriyetle 6 ila 16 yahut 18 yaş ortası zarurî.

ALMANYA: Eyalete bağlı olarak 6 ila 15 yahut 16 yaş arasındakilerin eğitimini zarurî kılıyor.

JAPONYA: 6 yaşında başlayıp 15 yaşında biten 9 yıllık zarurî eğitim periyodu var.

İNGİLTERE: 5 ila 18 yaş ortası eğitim mecburî lakin öğrenciler yüksek tahsile yahut çıraklığa devam etmek istiyorlarsa 16 yaşında okulu bırakabilirler.

FİNLANDİYA ve İSVEÇ: 6 ila 16 yaş ortasında mecburî eğitim var ve erken çocukluk eğitimi çoklukla 3 yaşta başlıyor.

2012 yılından bu yana uygulanan mecburî eğitim sisteminin mevcut durumunu kıymetlendiren araştırma, iştirakçi profili ve kapsamı açısından bugüne kadar yapılan en geniş çalışmalardan biri oldu.

Katılımcılar; 17 bin 762 öğretmen, 7 bin 34 yönetici, 5 bin 415 lise öğrencisi ve 5 bin 907 veliden oluştu.

Araştırmanın en dikkat cazibeli sonucu, mecburî eğitim mühletinin 12 yıl olmasının uzun bulunduğu istikametinde oldu.

Öğretmenlerin yüzde 93,8’i, yöneticilerin yüzde 97,1’i, öğrencilerin yüzde 78,5’i ve velilerin yüzde 78,8’i müddetin kısaltılmasını istedi.

Sürenin toplum ve iş dünyasının beklentileriyle uyumlu olmadığını düşünenlerin oranı öğretmenlerde yüzde 75,2, yöneticilerde yüzde 82,8, velilerde yüzde 58,9 olarak belirlendi.

Katılımcıların büyük çoğunluğu, uzun eğitimin gençlerin iş hayatına erken atılmasını zorlaştırdığını (%83,7 öğretmen, %90,2 yönetici) ve orta eleman bulmayı güçleştirdiğini (%87,8 öğretmen, %93,1 yönetici) belirtti.

Ayrıca, uzun süren eğitimin okul terki riskini artırdığı görüşü de geniş kabul gördü (%70 öğretmen, %78,9 yönetici). Katılımcıların birden fazla, öğrencilerin meslek seçiminde gereğince yönlendirilmediğini (%66,6 öğretmen, %71 yönetici) ve sistemin sosyal-duygusal gelişimi sınırladığını vurguladı.

Lise son sınıfın fonksiyonuna dair de tenkitler dikkat çekti. Öğretmenlerin yüzde 83,6’sı ve öğrencilerin yüzde 75,9’u son yılın gerekli olmadığını düşünürken, iştirakçilerin yaklaşık yüzde 90’ı lise son sınıfın üniversite hazırlık yahut meslek planlama yılına dönüştürülmesi gerektiğini savundu.

Araştırma, esnek ve modüler ortaöğretim modellerine de güçlü takviye gösterdi. İştirakçilerin en çok önerdiği modeller “3+1” (3 yıl mecburî + 1 yıl isteğe bağlı) ve “2+2” (2 yıl mecburî + 2 yıl isteğe bağlı) oldu.

Eğitim-Bir-Sen, elde edilen bulguların zarurî eğitim sisteminin mühlet, içerik ve yapı bakımından tekrar düzenlenmesi için bir yol haritası oluşturmasını hedefliyor.

Türkiye’de 4+4+4 sistemiyle sürdürülen 12 yıllık zorunlu eğitim, eğitimciler arasında tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bazı uzmanlar, bu sistemin öğrencilerin yeteneklerini körelttiğini savunurken, bazıları ise zorunlu eğitimin çocuklar için bir hak olduğunu belirtiyor.