Süreksiz ve daima vazife yolluğu ödemesi ile eş durumu ataması sonucunda yurt içi yer değiştirme masrafı nasıl hesaplanır?

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü 05.10.2026 tarih ve 171841230 sayılı yazısında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

1. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinin (e) bendinde: “Aile fertleri; memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yükümlü olduğu yöntem ve füruu ve erkek ve kız kardeşleri” olarak tanımlanmıştır. Ayrıyeten, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 206’ncı maddesine nazaran, 25 yaşına kadar erkek çocuklar, 25 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malüllükleri resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilen kız ve erkek çocuklar, aile efradı olarak kabul edilmektedir. Bu sebeple, daima vazife yolluğu ödenmesinde aile efradı olarak kabul edilmeyenlere (örn. 26 yaşındaki erkek çocuk) gündelik, yol fiyatı ve yer değiştirme masrafı ödenmemesi gerekmektedir.

2. 6245 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde: “Harcırah, bu kanunda bilakis karar bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir. Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt temel alınır. Bu yol ve taşıt, seyahatte geçen mühlete nazaran memur yahut hizmetli ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt fiyatları toplamı dikkate alınarak memur yahut hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tespit olunur. Birinci fıkraya nazaran takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan yahut kullanılması gereken taşıt aracından öbür bir araçla seyahat yapılmasının işin gereğine nazaran zarurî olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ait masrafların kabulü merkezde ita amiri yahut bu dununda olan amirlerin, taşrada memur yahut hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin yahut mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin evvelce verilmiş yazılı bir buyruğu bulunmasına bağlıdır.” kararı bulunmaktadır.

Buna nazaran, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yolun dışında bir yoldan yahut kullanılması gereken taşıt aracından diğer bir araçla seyahat yapılmasının işin gereğine nazaran mecburî olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ait masrafların kabulü merkezde ita amiri yahut bu dununda olan amirlerin, taşrada memur yahut hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin yahut mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin evvelce verilmiş yazılı bir buyruğu bulunmasına bağlıdır. Bu türlü bir yazılı emir (onay) olmadan yapılan seyahatlerde, ilgililere yapmış olduğu yol masraflarının karşılığı olarak müstahak oldukları yola ait taşıt fiyatı ve yevmiyenin ödenmesi gerekmektedir.

3. 2007/1 sayılı Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Hakkında Genel Tebliğ uyarınca, harcırah bildirimlerinde gösterilmesi şartıyla, köprü geçiş fiyatı, otoyol fiyatı üzere seyahatin gerektirdiği bu nitelikteki masrafların (vapur fiyatı vb.) harcırah mevzuatı kapsamında ödenmesi mümkündür. Fakat, kelam masraflara ilişkin ödemelerin yapılabilmesi için, seyahatin resmi araçlarla yapılması gerekmekte olup seyahatin ilgili işçinin özel aracı ile yapılması durumunda ise köprü geçiş fiyatı, otoyol fiyatı vb. seyahatin gerektirdiği nitelikteki masrafların ödenme imkanı bulunmamaktadır.

4. Mezkur Kanun’un “Yurt içinden yer değiştirme masrafı” başlıklı 45’inci maddesinde; “Yurt içinde yer değiştirme masrafı memur yahut hizmetlinin:

a) Kendisi için yurtiçi gündeliğinin yirmi katı,

b) Harcıraha müstehak aile fertlerinin her biri için yurtiçi gündeliğinin on katı (Bu ölçü yurtiçi gündeliğinin kırk katını aşamaz),

c) Her kilometre yahut denizmili başına, yalnız kendisi için yurtiçi gündeliğinin yüzde beşi, olarak hesaplanır.

13, 15, 16 ve 17’nci maddelerde yazılı olup aile fertlerinin memur yahut hizmetli ile birlikte olmaksızın diğer bir mahalle gitmeleri yahut bu mahalden dönüşleri münasebetiyle harcırah verilmesi kabul edilen hallerde, aile fertlerine verilecek yer değiştirme masrafı, bunlardan birisinin memur yahut hizmetli olarak nazarı prestije alınması suretiyle hesaplanır.

Bu maddeye nazaran harcıraha müstehak memur yahut hizmetlinin eski misyon mahallinden yeni misyon mahalline atanan memur yahut hizmetli eşine (c) bendi uyarınca hesaplanacak ölçünün yarısı ödenir.” kararı yer almaktadır.

Bu karar uyarınca, her ikisi de memur yahut hizmetli olan eşler tıpkı yere naklen atanmış öbür bir tabirle her iki eşin de eski ve yeni memuriyet mahallerinin tıpkı olması halinde (atamalarının farklı vakitlerde olup olmadığına bakılmaksızın) bunlardan birisine yer değiştirme masrafının değişken ögesinin tamamının, başka eşe ise yarısının ödenmesi gerekmektedir.

Ancak,

a) Eşlerden yalnızca birisinin memuriyet mahallinin değişmesi,

b) Eşlerin farklı memuriyet mahallerinden tıpkı memuriyet mahalline atanmaları,

c) Eşlerin birebir memuriyet mahallinden farklı memuriyet mahalline atanmaları,

d) Eşlerin farklı memuriyet mahallinden farklı memuriyet mahalline atanmaları, durumunda harcıraha müstehak eşlerin her biri için yer değiştirme masrafının değişken ögesinin tam ödenmesi gerekmektedir.

Öte yandan farklı memuriyet mahallerinde misyon yapan memur ve hizmetlinin evlenmeleri ve eşlerden birinin atamasının oburunun yanına yapılması halinde Kanun’un 45’inci maddesinin (c) bendi uyarınca hesaplanacak ölçünün tam olarak ödenmesi gerekmektedir.

İşte o yazı;

Ahmet KANDEMİR