Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Milli Eğitim Bakanlığının hayata geçirdiği ve kamuoyunda tartışmalara sebep olan Ortak Yazılı Sınav Sistemi, alandaki araştırmalar, öğretmen ve okul yöneticileriyle yapılan görüşmeler sonucu geliştirildi. Pilot uygulaması haziran ayında yapılan sistem, öğretmenin mesleksel birikimini imtihan hazırlama sürecinin merkezine alıyor.
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, okullarda yürütülen ölçme ve kıymetlendirme uygulamalarının niteliğini artırmak, uygulama birlikteliğini güçlendirmek ve öğretmenlerin ortak yazılı imtihan hazırlama süreçlerini teknoloji takviyeli bir yapıyla desteklemek emeliyle geliştirilen Ortak Yazılı Sınav Sistemi, kamuoyunda farklı tartışmaları beraberinde getirdi.
Yeni sistemle ilgili; öğretmenlerin iş yükünü artıracağı, öğretmen yetkinliklerinin ön planda tutulmadığı, paydaşlarla görüşülmeden ve pilot uygulama yapılmadan devreye alındığı üzere tenkitler yöneltildi. Milli Eğitim Bakanlığı kaynakları, sisteme yönelik haksız tenkitler yapıldığını belirtti. Sistemin, imtihan hazırlamaya ait teknik süreçlerin daha kolay ve sistematik biçimde yürütülmesine imkan sağlayacağını vurgulayan Bakanlık kaynakları, kulaktan dolma bilgilerle yapılan yorumların gerçeklerle bağdaşmadığını söz etti.
Eğitim topluluğunda son günlerde hararetli tartışmalara sebep olan Ortak Yazılı Sınav Sistemi ile ilgili tenkitleri ve olumsuz değerlendirmeleri biz de Bakanlık kaynaklarına sorduk ve karşılıklarını aldık:
Öğretmen ve okul yöneticileriyle görüşülerek hazırlandı
Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından mevzu soru dağılım tabloları, okul geneli ortak imtihan uygulamaları, imtihanlarda açık uçlu madde kullanımı ve imtihan tahlili uygulamalarına ait 2025-2026 eğitim öğretim yılı içerisinde kapsamlı bir saha araştırması gerçekleştirildi. Araştırma kapsamında ülke örneklemini yansıtacak formda 81 ilden resmi-özel farklı okul cinslerinde 150 ortaokul ile 152 lisenin okul geneli imtihan süreçlerine ait bilgiler toplandı, okullarda kullanılan imtihan evrakının mevzuata uygunluğu açısından değerlendirmeler yapıldı. Bu kapsamda ortaokul seviyesinde 6, ortaöğretim seviyesinde ise 10 temel branştan olmak üzere toplam 2 bin 110 imtihan uygulamasına ait evrak incelendi İncelemeler sonucunda elde edilen bilgiler, alanda vazife yapan farklı okul çeşitlerindeki öğretmen ve yöneticiler ile odak küme görüşmelerinde ayrıntılı olarak ele alındı.
Pilot uygulamasında başarılı sonuçlar alındı
Ortak Yazılı Sınav Sistemi pilot uygulaması 2025-2026 eğitim öğretim yılında 8-12 Haziran 2026 tarihleri arasında 9. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi ile 10. sınıf ideoloji derslerinde 11 ilde gerçekleştirildi. Pilot uygulamaya din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde 880, ideoloji dersinde ise 1119 okul olmak üzere toplam 1999 okul katıldı. Teknik işleyiş ve uygulama açısından muvaffakiyetle gerçekleştirilen pilot uygulama sonrasında öğretmen deneyimlerine ilişkin yapılan izleme araştırmasında öğretmenlerin, projenin uygulanmasına yönelik memnuniyet seviyelerinin yüksek olduğu tespit edildi.
Ortak yazılı sınav uygulaması birinci defa yapılmıyor
9 Eylül 2023’te yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği ile ortaokul ve ortaöğretim seviyesindeki okullarda, uygulamalı imtihanlar hariç, öğretmenlerin ortak kıymetlendirme yapabilmelerine imkan vermek üzere, birden fazla şubede okutulan derslere ilişkin imtihanların ortak yapılması uygulamasına geçildi. 2023-2024 eğitim öğretim yılından bu yana tüm okullarda okul geneli imtihan, ortak yazılı imtihan olarak gerçekleştirildi. Okul geneli ortak yazılı sınav soruları, eğitim kurumu alan zümrelerince hazırlanıyor ve tıpkı dersin işlendiği tüm şubelerde uygulanıyor.
“Açık uçlu soru” tüm okullarda uygulanıyor
Aynı yönetmelikte açık uçlu soru uygulamasıyla ilgili karar bulunuyor. Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi’nin 5. maddesinde, “Okullar tarafından yapılacak tüm imtihanlar açık uçlu yahut açık uçlu ve kısa karşılıklı sorulardan oluşan yazılı yoklama biçiminde yapılır” kararı yer alıyor. Bu doğrultuda 2023-2024 eğitim öğretim yılından bugüne tüm okullarda açık uçlu soru uygulaması devam ediyor.
Sınav tahlili yeni bir uygulama değil
Sınav tahlil uygulaması, Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği ile Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nde yer alan, “Bu imtihanlarda şube ve sınıflar bazında imtihan tahlilleri yapılır. Konu ve kazanım eksikliği görülen öğrencilerin durumları, ders ve sınıf seviyesinde eksik olduğu tespit edilen mevzu ve kazanımlar ders ve zümre öğretmenleri tarafından değerlendirilir” kararı kapsamında yapılıyor. Hasebiyle sınav analiz uygulaması, bu sistemle birinci sefer hayata geçirilen bir uygulama değil.
Konu soru dağılım tabloları ve senaryolar eylül ayında duyuruldu
Öğrenci ve velilerinin öğretim programı içeriği, ölçme ve kıymetlendirme uygulamalarının kapsamı ve maksatları hakkında bilgi sahibi olması, ölçme ve kıymetlendirme uygulamalarının öğretim programı ile uyumlu halde gerçekleştirilmesi maksadıyla 9 Eylül 2023 tarihinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği ile husus soru dağılım tablosu uygulaması başlatıldı. 2026-2027 eğitim öğretim yılı husus soru dağılım tabloları ve alternatif senaryolar Ölçme, Değerlendirme Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 10 Eylül 2026 tarihli resmi yazı ile duyuruldu ve Bakanlığın web sitesinde paylaşıldı.
Ortak yazılı imtihanlarla ilgili birçok mevzuda kararı öğretmenler verecek
Ortak Yazılı Sınav Sistemi’nin en değerli özelliklerinden biri, öğretmenlerin mesleksel yetkinliğini ve karar verme süreçlerini merkeze alması. Konu soru dağılım tabloları ve senaryolar göz önüne alındığında ortalama 6-8 açık uçlu sorudan oluşan imtihanların soru kaynağının belirlenmesi, 2 adet sorunun zümrece oluşturulması, öğrencilerin gelişim seviyesine uygun olmayan 2 sorunun değiştirilmesi, soruların zahmet seviyesi ve puan kıymetlerinin belirlenmesi gibi başlıklarda, eğitim kurumu sınıf/alan zümresince karar verilecek.
Ayrıca sistem, öğretmenlerin soru ve yanıt anahtarlarına ait geri bildirimlerine nazaran şekillenecek bir yapıda kurgulandı.
Ölçme ve kıymetlendirme süreçlerini kolaylaştıracak
Ortak Yazılı Sınav Sistemi, öğretmenlerin çok kısa bir müddet içerisinde öğretim programı ile uyumlu, geçerli ve emniyetli bir ölçme aracı hazırlayabilecekleri yapıda tasarlandı. Ayrıyeten yeni EBA üzerinde dijital araçlar öğretmenlerin kullanımına sulanarak imtihan tahlilleri ve geri bildirim süreçlerinin aktif ve süratli bir halde gerçekleştirilmesi sağlanacak.
Daha verimli bir geri bildirim süreci
Öğrenci puanlarının soru bazında sisteme girilmesi, sonuçların ilgili öğrenme çıktılarıyla birlikte kıymetlendirilmesine imkan sağlayacak. Bu sayede hem öğretmenler sınıfları hakkında ayrıntılı tahlil yaparak varsa eksik öğrenmelere ait yeni planlamalar yapabilecek hem öğrenciler güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri hakkında bilgi sahibi olabilecek. Ayrıyeten veliler de öğretim süreçleri hakkında ispata dayalı geri bildirim alarak öğrencilerinin öğrenme sürecine aktif bir formda eşlik edebilecek.
Öğrenme muhtaçlıkları ve sınıfın genel özelliklerine nazaran husus soru dağılım tablolarında farklı senaryolar
Konu soru dağılım tabloları, okulların farklı özellikleri, okul çeşitleri, bölgesel şartlar, öğrencilerin akademik hazır bulunuşluk seviyeleri ve sınıfların öğrenme gereksinimleri üzere değişkenler dikkate alınarak birden fazla senaryo içerecek biçimde hazırlanıyor. Ayrıyeten öğretmenlerin sıhhat sıkıntıları yahut öteki mazeretler sebebiyle müsaadeli ya da raporlu olabilmeleri üzere uygulama sürecini etkileyebilecek durumlar da bu yaklaşım kapsamında göz önünde bulunduruluyor. Farklı senaryoların oluşturulmasındaki temel amaç, öğretmenlere ders verdikleri sınıfların akademik seviyesini, öğrenme muhtaçlıklarını ve sınıfın genel özelliklerini dikkate alarak uygulanacak yazılı imtihanların kapsamını belirleme konusunda belli bir esneklik alanı sağlamak. Bu doğrultuda öğretmenlerin, ilgili öğretim programında yer alan öğrenme çıktıları arasından imtihanda ölçülecek olanları, sınıflarının özelliklerini ve öğretim sürecinin gerçekleşme şartlarını dikkate alarak belirleyebilmeleri amaçlanıyor.
