Öğretmen Denetiminde Son Durum!…

Öncelikle belirtelim ki kontrol kamu ya da özel tüm kurumsallaşmış alanlarda olmazsa olmazdır. Kontrol koşuldur ve olmalıdır. Ama kontrolün kurallarının net olarak ortaya konulması ne kadar elzem ise denetçilerin de işin ehli şahıslardan oluşması o kadar elzemdir.

Öğretmenlerin kontrolü noktasında Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin 78. Unsurunda yer alan “Öğretmenlerin performanslarını artırmak hedefiyle her öğretim yılında en az bir kere dersini izler ve rehberlikte bulunur.” Kararını saymazsak iki temel mevzuat vardır.

1- Resmi Gazetenin 01.03.2022 tarih ve 31765 sayısında yayımlanan “Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği” https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39399&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

2- Nisan2025 Bildiriler Mecmuasında (2809 nolu dergide) 03.03.2025 tarih ve E-93398216-020-127690706 sayılı onayı ile yayımlanan “Öğretmenlerin Sınıf İçi Aktiflikleri ve Öğretim Faaliyetlerinin İzlenmesi, Kıymetlendirilmesi ve Geliştirilmesine Ait Yönerge” https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2264.pdf

Yönerge ve Uygulaması

Öğretmenlerin ders kontrolü mahiyetinde Okul Müdürü ve zümre başkanının ders kontrolü (iç denetim) yapması yönergede yer almıştı.

2025 yılında ekseriyetle okul yönetimleri süreci izlemeyi tercih etmişler ve genel manada bir uygulama yapmamışlardı. Yönergenin sendikalar tarafından yargıya taşınmış olması da okul müdürlerini yavaş hareket etmeye itmişti desek palavra olmaz.

Son günlerde Eğitim Bir Sen ve Eğitim-İş tarafından yapılan açıklamalar kamuoyuna yansımıştı. Bu açıklamalara nazaran kontrol düzenlemesinin birtakım unsurları iptal edilmişti.

Yönetmelik, Yönerge. Düzenlemelerinde Destek Konusu

Kanunları açıklamak üzere kanuna uygun olmak kaydıyla yönetmelikler, yönergeler, genelgeler yayımlanabilir. Bu düzenlemeler yapılırken de destekler ortaya konulur. Yani o yönetmeliğin ya da yönergenin hangi yasal desteklere nazaran yapıldığı belirtilir. İşte bu nokta bu yazımız ve husus için ehemmiyet arz etmektedir.

Sendikaların Açıkladığı İptal Edilen Düzenleme

Sendikaların açıkladıkları Danıştay kararı Resmi Gazetenin 01.03.2022 tarih ve 31765 sayısında yayımlanan “Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği” ile ilgilidir. Bu yönetmelik müfettişlerin (illerdeki eğitim müfettişlerinin) yapacakları öğretmen denetimi ve okullarca yapılacak öz kıymetlendirme ile ilgilidir. Yani öğretmenlerin okul müdürü ve zümre başkanınca yapılacak kontrolleri ile ilgili değildir.

Öğretmenlerin okul müdürü ve zümre başkanınca yapılacak kontrolleri için yapılmış olan düzenleme Nisan2025 Bildirimler Mecmuasında (2809 nolu dergide) 03.03.2025 tarih ve E-93398216-020-127690706 sayılı onayı ile yayımlanan “Öğretmenlerin Sınıf İçi Aktiflikleri ve Öğretim Faaliyetlerinin İzlenmesi, Kıymetlendirilmesi ve Geliştirilmesine Ait Yönerge” dir. BU düzenleme ile ilgili bir iptal kelam konusu olmayıp hali hazırda yürürlüktedir.

Danıştay Kontrolü Hangi Münasebetle İptal Etti?

Danıştay müfettişlerin kontrolünü de içeren yönetmeliğin birtakım hususlarını iptal ederken aslında kontrolü değil destek sorunu nedeniyle düzenlemenin iptali istenen hususlarını iptal etmiştir.

İptal münasebetini anlamak için yönetmeliğin destek hususuna bakalım:

“Dayanak

MADDE 3– (1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci hususu, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 320 nci ve 327 nci hususları ile 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin ek 24 üncü hususuna dayanılarak hazırlanmıştır.”

Süreç Nasıl Gelişti?

2018’de yeni Cumhurbaşkanlığı sistemine geçildiğinde ahenk düzenlemeleri için hükümet Kanun Kararında Kararname (KHK) çıkarma yetkisi almıştı. KHK ile alınan yetkiler yetki içerikleri doğrultusunda kullanılabilir. O yetki ile altını çizdiğimiz “375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin ek 24 üncü” hususu de düzenlenmiş ve eğitim müfettişi, müfettiş yardımcıları . vs konusu yasal alt yapıya kavuşturulmuştu.

Anayasa Mahkemesi (AYM) 07/12/2023’de bu düzenlemeyi iptal etmişti. İptal münasebeti de KHK yetkisi dahilinde olmadığı bu düzenlemenin TBMM’de kanunla yapılması gerektiği istikametindeydi.

Dayanağın Yönetmeliğe Etkisi

Bugün gündemimizde olan müfettişlerin kontrolünü içeren yönetmelik düzenlemesinin desteği da AYM’nin iptal ettiği düzenleme ile ilgili olduğundan Danıştay’dan iptal kararı çıkmıştır. Tekrar Söz edelim ki Danıştay kontrol yapılamaz, yapılması yanlıştır ya da ayrıca bir yorum yapmış değildir. Yasal desteği sakat olduğundan iptal kararı vermiştir.

Okul Müdürü ve Zümre Başkanının Yapacağı Kontrolde Durum Nedir?

Bu noktadaki düzenleme “Nisan2025 Bildiriler Mecmuasında (2809 nolu dergide) 03.03.2025 tarih ve E-93398216-020-127690706 sayılı onayı ile yayımlanan “Öğretmenlerin Sınıf İçi Aktiflikleri ve Öğretim Faaliyetlerinin İzlenmesi, Kıymetlendirilmesi ve Geliştirilmesine Ait Yönerge” olup bu yönerge de sendikalar tarafından yargıya taşınmıştır.

Bu yönergenin desteği ise birtakım hususları Danıştay tarafından iptali gerçekleşen yönetmeliktir. MEB, yönerge düzenlemesini yaparken AYM kararından haberdardı. Haberdar olduğu halde bu yönerge çıkarılmış oldu diyebiliriz. Danıştay yönergeyi görüşmeye başladığında bu kararları da gözetecektir. Yani yönerge de bir bakıma dayanaksız kalmıştır.

Fakat şimdi bir iptal kararı olmadığından hukuk devleti anlayışı ile bağdaşmasa da öğretmenlerin Okul Müdürü ve Zümre Başkanınca kontrollerine devam edilmesi mümkündür.

Yapılması Gereken Nedir?

Bundan sonraki süreçte;

1- MEB dayanaksız kalan mevzuat düzenlemelerini geri çekmelidir,

2- İktidar partisi tarafından (muhatap ve sorumluluk bilhassa onlarda olduğundan) AYM’nin iptal kararı gözetilerek TBMM’de yasal düzenleme yapılması için çalışma başlatılmalıdır,

3- MEB bu düzenlemeyi beklemeli ve bu düzenlemeden sonra tekrar yeni alt düzenlemelerini yapmalıdır.

Son olarak;

Milli Eğitimde kontrol düzeneği son yıllarda çokça sekteye uğramıştır. İlköğretim ve Bakanlık Müfettişleri olarak ikiye ayrılan yapı ile sürdürülen düzenek daha sonra müfettişlerin isimlerinin değişmesinden özlük haklarına, yetkilerinin azaltılmasından sayılarını süratle azalmasına kadar yaşanan sürece bağlı olarak yaşanan aksilikler nedeniyle kontrolde boşluklar oluşmuştur.

MEB’in mevzuyu yine ele alması, kâfi takım ihdası için çaba etmesi ve objektif kriterleri de içeren işin ehli şahıslarca yapılacak kontrol sistemini oluşturması elzemdir.

Maksut BALMUK

Öğretmen Yazar