Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Devlet muhafazası altında yetişen gençlerin kamu kurumlarında istihdam edilmesine ait düzenleme değişiyor. 2828 sayılı Toplumsal Hizmetler Kanunu’nun ek 1. unsurunda değişiklik öngören kanun teklifi TBMM’ye sunuldu. Teklifte, istihdam hakkından yararlanma kuralları yine belirlenirken müracaat yaşı, eğitim seviyesi ve yerleştirme prosedürü üzere birçok alanda yeni kriterler getiriliyor.
Teklif münasebetinde, düzenlemenin Anayasa’nın toplumsal devlet unsuruna dayandığı belirtilirken devlet muhafazasındaki gençlerin toplumsal hayata ahenginin güçlendirilmesi ve kamu hizmetinde verimliliğin artırılması amaçlandığı söz edildi.
Kuruluş bakımından yararlanma mühleti 5 yıla çıkarılıyor
Mevcut uygulamada, devlet muhafazasındaki gençlerin kamuya yerleştirilme hakkından yararlanabilmesi için toplumsal hizmet modellerinden en az iki yıl yararlanmış olması yeterliydi. Kanun teklifinde bu müddet beş yıl olarak yine düzenleniyor.
Buna nazaran, korunma kararı yahut bakım önlemi kararı kapsamında olanların; kuruluş bakımı yahut esirgeyici aile hizmetlerinden en az beş yıl fiilen yararlanmış olması ve reşit olduğu tarihte de bu hizmetlerden yararlanmaya devam ediyor olması gerekecek.
30 yaş hududu getiriliyor
Teklifte birinci kere birtakım yeni kaideler da getiriliyor. Buna nazaran kelam konusu istihdam hakkından yararlanabilmek için;
- Türk vatandaşı olmak
- En az ortaöğretim mezunu olmak
- 18 yaşını doldurduktan sonra 5 yıl içinde başvurmak
- Başvuru tarihinde 30 yaşından gün almamış olmak
şartları aranacak.
Ayrıca 14 yaşından sonra kurumdan yahut esirgeyici aile yanından hizmet aldığı müddet içinde 90 günden fazla müsaadesiz ayrılmamış olmak da yeni kaideler ortasında yer alıyor.
Kura sistemi kaldırılıyor, merkezi imtihan geliyor
Mevcut sistemde hak sahibi gençlerin kamuya yerleştirilmesi kura prosedürüyle yapılıyordu. Kanun teklifinde bu yol değiştirilerek merkezi imtihan sonuçlarına nazaran yerleştirme yapılması öngörülüyor.
Buna nazaran Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hak sahipliği onaylanan adayların kamu kurumlarına yerleştirilmesi merkezi imtihan sonuçları dikkate alınarak gerçekleştirilecek.
Düzenleme ile devlet muhafazasında yetişen gençlerin eğitim hayatına teşvik edilmesi ve yetkinliklerine uygun takımlarda istihdam edilmeleri hedefleniyor.
Kamu kurumlarına ayrılan kontenjan sistemi korunuyor
Kanun teklifinde kamu kurumlarının istihdam yükümlülüğüne ait oran ise korunuyor. Buna nazaran kamu kurum ve kuruluşlarında dolu takım ve durumların binde biri, bu kapsamda istihdam edilecek şahıslar için ayrılmaya devam edecek.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı her yıl kurumlara düşen takım sayısını belirleyecek ve yerleştirmeler buna nazaran yapılacak.
Yerleştirme yılda en az bir kere yapılacak
Teklifte yerleştirme süreçlerinin en az yılda bir sefer yapılması öngörülüyor. Yerleştirilen bireyler bu haktan sırf bir defa yararlanabilecek.
Ayrıca öğretmenlik alanlarından mezun olanların atamaları ise Öğretmenlik Mesleği Kanunu kararlarına nazaran gerçekleştirilecek.
İşte kanun teklifinde yer alan değişiklik metni:
MADDE 8- 2828 sayılı Kanunun ek 1 inci hususu aşağıdaki biçimde değiştirilmiştir.
“EK HUSUS 1- Bu unsur ile sağlanan istihdam hakkından yararlanmak için;
a) Bu Kanun kapsamında hakkında korunma kararı yahut 5395 sayılı Kanun uyarınca bakım önlemi kararı alınmış olmak,
b) Korunma kararı yahut bakım önlemi kararı devam ederken fasılalı olarak geçen yararlanma müddetleri dahil en az beş yıl kuruluş bakımı yahut esirgeyici aile toplumsal hizmet modellerinden fiilen yararlanmak ve reşit olduğu tarih prestijiyle fiilen yararlanmaya devam ediyor olmak,
c) Korunma, bakım önlem kararı yahut bu Kanunun 24 üncü hususunun birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen himaye onayının sona erdiği tarih prestijiyle Türk Vatandaşı olmak,
ç) 14 yaşını doldurduğu tarihten itibaren kuruluştan ya da hami aile yanından hizmet aldığı müddet boyunca fasılalı da olsa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kayıtlarına göre 90 günden fazla müsaadesiz ayrılmamış olmak,
d) En az ortaöğretim mezunu olmak,
e) 18 yaşın doldurulduğu ve korunma, bakım önlem kararı yahut bu Kanunun 24 üncü unsurunun birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen himaye onayının sona erdiği tarihten itibaren beş yıl içinde Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığına müracaat yapmış olmak ve müracaat tarihi prestijiyle 30 yaşından gün almamış olmak,
kaidelerinin tamamının taşınması zaruridir.
Üstte belirtilen koşullar kapsamında hak sahibi olanların işe yerleştirilmeleri aşağıdaki yordam ve temeller çerçevesinde yapılır:
a) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından hangi statüde olursa olsun dolu takım ve durumları toplamının binde biri, bu husus kapsamında istihdam edilecekler için ayrılır ve her yıl belirtilen oranda kişi istihdam edilir. Dolu takım ve konum toplamı binden az olan kamu kurum ve kuruluşlarına, talep edilmesi durumunda yerleştirme yapılır.
b) Hak sahipliği Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından onaylananların merkezi yerleştirme süreçleri merkezi imtihan sonuçlarına nazaran yapılır.
c) Yerleştirme yapılacak takım ve konum sayısı 2 Sayılı Genel Takım ve Yolu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine tabi kurumların dolu memur takımları ile kontratlı işçi durumları ve emekçi takım sayılarının toplamının binde biridir. Toplam takım ve durum sayısının belirlenmesinde yerleştirme yapılacak yılın başındaki bilgiler temel alınır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından bu madde kapsamında hak sahiplerinin istihdam edileceği toplam takım sayıları her kurum için tespit edilerek kurumlara bildirilir. Kurumlar, bildirilen bu takımları merkez ve taşra teşkilatları prestijiyle dağıtımını yaparak yerleştirme periyotlarında Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığına bildirir. Bu husus kapsamına girenlerin yerleştirilmeleri; ortaöğretim ve daha üst tahsil mezunları için kurumların talepleri doğrultusunda tahsil durumları prestijiyle ihraz ettikleri unvanın Genel Takım ve Metodu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları için memur unvanlı takım ve konumlara, en az yılda bir kez olmak üzere Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığınca yapılır yahut yaptırılır. Öğretmenlik alanları için Ulusal Eğitim Bakanlığınca belirlenen yükseköğretim programlarından mezun olanlar 10/10/2024 tarihli ve 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu kararları uyarınca istihdam edilirler. Ulusal Eğitim Akademisi ile ilişikleri disiplin soruşturması dışında bir sebeple kesilenler memur unvanlı takımlara atanırlar. Kurumlarca teşkilat bazında dağıtımın bildirilmemesi halinde Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığınca belirlenecek metot ve temeller dahilinde resen yerleştirme yapılır.
ç) Hak sahipleri bu unsur kapsamındaki istihdam hakkından sırf bir kez faydalanabilirler. Hak sahiplerinden rastgele bir kamu kurum ve kuruluşuna yerleştirilip atama onayı alınanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ilişkin takım ve durumlara her ne surette olursa olsun atananlar ve 7528 sayılı Kanuna nazaran hazırlık eğitimine alınanlar bu hususta verilen hakkı kullanmış sayılır. Tahsil seviyesinin misyona başlama sonrasında değişmesi genel kararlar dışında bir atama yahut unvan değişikliğine hak teşkil etmez.
d) Kamu kurum ve kuruluşları, bu hususta belirtilen haktan yararlanarak yerleştirilenlerin atama süreçlerinin sonucunu, rastgele bir nedenle işten ayrılan çalışana ait belirlenecek bilgileri ve hala çalışmakta olanların bilgilerini yönetmelikte belirlenecek vakit içerisinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Kamu Personel Bilgi Sisteminin bulunduğu Kuruma bildirir.
e) Genel Takım ve Yöntemi Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamı dışında kalan kurumlar da bu husus kapsamında istihdamla yükümlü oldukları takım ve durumları Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığına bildirmek zorundadır. Lakin, bu kurumlara yapılacak yerleştirmelerde ilgili kurumların talep ettikleri takım ve statüler temel alınır.
f) Bu unsur kapsamında yapılacak yerleştirmelerde; yerleştirilen kişinin atama onayının alınması ile birlikte başka kanunlardaki kararlara bakılmaksızın ve öteki bir sürece gerek kalmaksızın teklif yapılan kamu kurum ve kuruluşlarına takımlar ihdas edilmiş ve kurumların takım ve durum cetvellerinin ilgili kısımlarına eklenmiş sayılır. Bu halde ihdas edilen takımlar, rastgele bir biçimde boşalması halinde diğer bir sürece gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
Tahsil durumlarına bakılmaksızın birinci fıkra kapsamına giren bireylerin özel kesimde çalıştırılmaları halinde, 5510 sayılı Kanunun 81 inci unsuruna nazaran ödenmesi gereken ve tıpkı Kanunun 82 nci hususu uyarınca belirlenen prime temel çıkar alt hududu üzerinden hesaplanan malullük, yaşlılık ve mevt sigortası primi, kısa vadeli sigorta kolları primi ve genel sıhhat sigortası primi, sigortalı ve patron payı primlerinin tamamı ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49 uncu unsurunun birinci fıkrasına nazaran ödenmesi gereken işsizlik sigortası primi, sigortalı ve patron payının tamamı sigortalının işe giriş tarihinden itibaren beş yıl mühlet ile Hazine tarafından karşılanır. Bu fıkra kapsamında sağlanan prim teşvikinden patronlar yararlanır ve Hazine tarafından patrona sağlanan sigortalı primi payı teşviki fiyatının sigortalıya ödenmesi patrondan talep edilemez. Bu fıkra uyarınca teşvikten faydalanabilmek için Toplumsal Güvenlik Kurumuna verilmesi gereken aylık prim ve hizmet evraklarının yasal müddeti içinde verilmesi ve Hazinece karşılanmayan primlerin yasal müddeti içinde ödenmesi kaidedir.
İşe yerleştirme yükümlülüğünün takip ve kontrolüne, yerleştirme yapılacak takım ve durumların belirlenmesine, merkezi imtihan ve yerleştirme süreçlerine ait yordam ve asılları belirlemeye Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yetkilidir.”
