Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut başkanlığındaki “TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara Ait Araştırma Komisyonu”, 3 aylık müddetinin akabinde aldığı bir aylık ek müddette de çalışmalarını sürdürerek taslak raporunu bitirdi. Üyelere gönderilen rapor, milletvekillerinin görüş ve tekliflerinin akabinde temel rapor haline getirilerek Meclis Başkanlığına sunulacak.
Komite’nin, 6 kısım ve 691 sayfadan oluşan raporunun sunuş kısmında değerlendirmelerde bulunan Durgut, çocuk suçluluğunu isimli bir problem olmanın ötesinde kişisel, ailesel, çevresel ve yapısal boyutları olan çok katmanlı bir toplumsal olgu olarak ele aldıklarını belirterek, çocukları suça sürükleyen risk faktörlerinin aileden okula, akran etrafından mahalleye, dijital dünyadan kamu siyasetlerine uzanan geniş bir etkileşim ağı içinde değerlendirildiğini tabir etti.
Durgut, Komite’nin çalışma sürecinin, çok paydaşlı, disiplinler arası ve saha temelli bir yaklaşımla şekillendiğini, 20 kurul toplantısının yanı sıra kurumsal pratikleri ve mevcut işleyişi yerinde tahlil etmek hedefiyle 8 çalışma ziyareti gerçekleştirildiğini aktardı.
Çocuk kapalı infaz kurumu ve çocuk eğitim meskenlerinde bulunan 4 bin 989 çocuktan oluşan kainattan, katmanlı rastgele örnekleme usulüyle seçilen 610 çocukla kesitsel tıpta bir araştırma da gerçekleştirildiğini anlatan Durgut, şunları kaydetti:
“Çocuk hükümlü ve tutukluların suça sürüklenmelerine yol açan ferdî, ailevi ve çevresel/sistemsel risk faktörleri tespit edilmiştir. Yürütülen çalışmalarla elde edilen bulgular kurumlar arası uyum muhtaçlığını, erken müdahale düzeneklerinin değerini, mahallî seviyede geliştirilen yeterli uygulamaların yaygınlaştırılmasını ve hatası önlemede çocuğu merkeze alan bütüncül siyasetlerin gerekliliğini açık biçimde göstermiştir. Kurul çalışmaları, çocuk suçluluğunun çok boyutlu yapısının anlaşılmasına katkı sağlamış, siyaset geliştirme süreçlerinde bütüncül, disiplinler arası ve uygulama temelli yaklaşımların değerini ortaya koymuştur.”
Raporda, Türkiye’de suça sürüklenen çocuklara ait resmi istatistikler ve akademik çalışmalara da yer verildi.
Çocuk suçluluğunun uzun yıllara yayılan yükseliş eğilimi gösterdiği belirtilen raporda, çocuk ve ergenlerin karıştığı isimli olaylara ait araştırmaların genel seyir prestijiyle artış yönünde geliştiği bildirildi.
TÜİK bilgilerine nazaran, isnat edilen hata sebebiyle güvenlik ünitelerine gelen yahut getirilen çocukların karıştığı olay sayısının 2015’te 133 bin 829 iken 2024’te 202 bin 785’e yükseldiği kaydedilen raporda, “Buna nazaran son 10 yıllık devirde çocukların karıştığı olay sayısında yaklaşık yüzde 51,5 oranında artış meydana gelmiştir. Bu artış, çocukların isimli sistemle temasının yaygınlaştığını ortaya koymaktadır.” tabirine yer verildi.
Çocukların karıştığı olaylar içerisinde en yüksek hissesi oluşturan yaralama hatalarına ait olay sayısının 2015’te 45 bin 850 iken 2024’te 81 bin 875’e yükselerek yaklaşık yüzde 78,6 oranında artığına dikkat çekilen raporda, 2024 yılı prestijiyle çocukların karıştığı her üç olaydan birinden fazlasının yaralama hatasıyla irtibatlı hale geldiği, yaralama hatalarındaki bu yükselişin, çocuklar arasındaki şiddet eğiliminin ve çatışma davranışlarının geçmiş yıllara kıyasla daha bariz bir görünüm kazandığını gösterdiği paylaşıldı.
Dataların, çocuk suçluluğunun niteliğinde meydana gelen değişimin en güçlü göstergelerinden birinin şiddet eksenli hatalardaki artış olduğunu ortaya koyduğu aktarılan raporda, “Şiddet eğilimindeki yükselişe eşlik eden bir öteki kıymetli gelişme ise uyuşturucu yahut uyarıcı madde kullanma, satın alma ya da satma hatalarında yaşanan artıştır. Kelam konusu hata cinsine ait olay sayısı 2015’te 7 bin 545 iken 2024’te 16 bin 563’e ulaşmış ve yüzde 119,5 oranında yükselmiştir. 10 yıllık süreçte iki kattan fazla artış gösteren bu tablo, çocukların bağımlılık riskiyle daha erken yaşlarda karşı karşıya kaldığını ve kabahat etraflarıyla temas ihtimalinin güçlendiğini göstermektedir.” görüşüne yer verildi.
Öneriler
Raporda, Komite’nin, çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik siyaset ve uygulamaların çok boyutlu, önleyici, gözetici ve rehabilite edici bir anlayışla ele alınmasına ait hazırlanan tespit ve tekliflere de yer verildi.
Komite’nin, 6 mevzu ve 34 ana başlıkta sunduğu tekliflerden kimileri şöyle:
– Okul öncesi ve ilkokul seviyesinde tüm çocuklar için suça sürüklenmeye karşı ferdî risk faktörlerine yönelik psikososyal tarama programları zarurî hale getirilmeli.
– Kendine ve topluma ziyan verme riski olan davranım meseleleri, antisosyal ve madde bağımlılığı olan çocuklar için -acil durumlarda sonradan hakim kararı almak şartıyla- isteğe bağlı olmayan zarurî yatış ve tedavi imkanı düzenlenmesi için mevzuat düzenlemesi yapılmalı.
– Risk altında bulunan ailelere yönelik ruhsal danışmanlık, toplumsal hizmet yönlendirmesi ve kriz müdahale alanında dayanak sağlayacak erişilebilir ve aktif lokal hizmet modelleri güçlendirilmeli.
– Ekonomik mahrumluk sebebiyle risk altında bulunan ailelere yönelik istihdam takviyeleri ve gelir artırıcı programlar güçlendirilmeli.
– Çocukların kabahat sürece saatlerinin çoğunlukla 15.00-17.00 arasında olması nedeniyle, ebeveyn izlemini artırmak için çalışma hayatı düzenlemeleri yapılarak ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdiği vakti artıracak esnek çalışma modelleri teşvik edilmeli.
– Dezavantajlı ve riskli bölgelerdeki okullar öncelikli olmak üzere, çocuk suçluluğunun önlenmesi için tüm okullarda kendi şartlarına has “Güvenli Okul Planı” geliştirilmeli ve tedbirler güçlendirilmeli.
– Öğrenci sayısına bakılmaksızın, her okula bir rehber öğretmen/okul ruhsal danışman normu sağlanmalı.
– Okul içinde mahrem alanlar hariç, hiçbir kör nokta kalmayacak formda tüm okullarda kamera sistemi kurulmalı. Okul girişlerinde kartlı geçiş sistemine geçilmeli ve öğrenci giriş-çıkış bilgileri e-Okul sistemiyle entegre edilmeli.
– Halihazırda yönetmelikle düzenlenen öğrenci disiplin süreçleri, kanun seviyesinde düzenlenmeli.
– Alternatif bir eğitim modeliyle çocukların okul terkini önleyici bir rolü olan MESEM sistemi güçlendirilmeli.
– Kabahat ögelerinin paylaşımının ve yayılmasının önlenmesi için dijital ortamda, içerik üretimi ve paylaşım süreçlerinin algoritmik sorumluluk bağlamında denetlenmesi ve düzenlenmesi güçlendirilmeli.
– Bağımlılıkla uğraş siyasetlerinde ceza, infaz, rehabilitasyon, isimli yönlendirme ve entegrasyon boyutları yine yapılandırılmalı.
– Klâsik medya ve dijital mecralarda çeteleşme, mafya ve bahis kültürüne dair tema ve yayınların önlenmesi ve denetlenmesi sağlanmalı.
– Çocuk adalet sistemi mevzuatına ait kavramsal çerçeve ve terminoloji gözden geçirilmeli, “suça sürüklenen çocuk” kavramı yerine “adli süreçteki çocuk” tabiri kullanılmalı.
– Cezanın kişiselleştirilmesi unsurunu ve toplumsal adaleti güçlendirmek için yaş kümelerine nazaran değişen oranda ve zarurî uygulanan ceza indirimlerinin, taammüden öldürme ve sonuç nedeniyle ağırlaşmış yaralama cürümleri bakımından 12-15 ve 15-18 yaş aralıklarında, hakimin takdirine bırakılabileceği yönünde yasal değişiklik yapılmalı. Bu kapsamda Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 31’inci maddesinin ikinci fıkrasında 12-15 yaş kümesi çocuklar için yaş küçüklüğüne ait öngörülen mahpus cezalarının ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası gerektiren cürümlerde 15 yıl olan üst hududunun 18 yıla, müebbet mahpus cezası gerektiren hatalarda 9 yıldan 11 yıla kadar olan mahpus cezasının 10 yıldan 12 yıla kadar, vadeli mahpus cezaları için belirlenen 7 yıl olan üst hududunun 9 yıla artırılması gerektiği kıymetlendirilmektedir. Yeniden tıpkı maddenin üçüncü fıkrasında 15-18 yaş kümesi çocuklar için yaş küçüklüğüne ait öngörülen mahpus cezalarının ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezası gerektiren cürümlerde 24 yıl olan üst hududunun 27 yıla, müebbet mahpus cezası gerektiren kabahatlerde 12 yıldan 15 yıla kadar olan mahpus cezasının 15 yıldan 18 yıla kadar, periyodik mahpus cezaları için belirlenen 12 yıl olan üst hududunun 15 yıla artırılması gerektiği görüşüne varılmaktadır.
– Mevcut çocuk infaz rejiminin caydırıcılığının düşük seviyede olmasından ve cezasızlık algısı oluşturmasından ötürü, çocuk mahkumların kabahat ayrımı yapılmaksızın direkt çocuk eğitimevine gönderilmesi yerine infaza kapalı ceza infaz kurumunda başlanarak uygun halli olduğunun tespiti halinde çocuk eğitimevine naklini öngörecek yasal düzenleme yapılmalı.
– Ceza infaz kurumundan tahliye olan çocukların tekrar suça sürüklenmesini önlemek için güçlü bir takip ve dayanak sistemi kurulmalı.
– Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Başka Aletler Hakkında Yönetmeliğin 66’ncı maddesinde düzenleme yapılarak, silah ruhsatı alma yaşına misal halde poligonlara giriş bakımından da 21 yaşını doldurma kaidesinin getirilmesinin uygun olacağı kıymetlendirilmektedir.
