Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Teklifle, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’a yeni madde ihdas ediliyor. Buna nazaran, ateşli silahın dikkat ve ihtimam yükümlülüğüne ters biçimde koruma edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine sebep olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren öteki bir hata oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar mahpusla cezalandırılacak.
Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle, fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş olup da 15 yaşını doldurmamış olanların işlediği fiilin tüzel mana ve sonuçlarını algılayamaması yahut davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gereğince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu olmayacak fakat bu şahıslar hakkında çocuklara özgü güvenlik önlemlerine hükmolunacak. İşlediği fiilin hukuksal mana ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin varlığı halinde, bu şahıslar hakkında kabahat ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 13 yıldan 18 yıla, müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 10 yıldan 12 yıla kadar mahpus cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların yarısı indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek mahpus cezası 9 yıldan fazla olamayacak.
Fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş olup da 18 yaşını doldurmamış olan bireyler hakkında hata, ağırlaştırılmış müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 19 yıldan 27 yıla, müebbet mahpus cezasını gerektirdiği takdirde 15 yıldan 18 yıla kadar mahpus cezasına hükmolunacak. Diğer cezaların üçte biri indirilecek ve bu halde her fiil için verilecek mahpus cezası 15 yıldan fazla olamayacak.
Türk Ceza Kanunu’na eklenen yeni kararla, somut olayda kasta dayalı kusurun yükü, güdülen hedef ve saik, hatanın işleniş formu ve daha evvelden kasıtlı bir hatadan ötürü mahpus cezasına mahkum edilmiş olma konularından biri ya da birkaçı göz önünde bulundurularak taammüden öldürme ve sonucu nedeniyle ağırlaşmış yaralama hatalarını işleyen 15-18 yaş kümesindeki çocuklar hakkında yaş indirimi uygulanmayabilmesi, 12-15 yaş kümesindeki çocuklara ise bir üst kümenin ceza rejiminin uygulanabilmesi konusunda hakime takdir yetkisi tanınıyor.
Kanun’un, “Suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular” kararında yapılan değişiklikle, tekerrür kararlarının uygulanmasındaki yaş istisnası 18’den 15’e düşürülüyor. Buna nazaran, kabahati işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış olan şahısların işlediği hatalar münasebetiyle tekerrür kararları uygulanmayacak.
Teklifle, Kanun’un “Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali” kararında yer alan hataların cezaları artırılarak aile kurumunun ve bilhassa çocukların korunması amaçlanıyor. Buna nazaran, aile hukukundan doğan bakım, eğitim yahut takviye olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi için şikayet üzerine öngörülen “1 yıla kadar” mahpus cezası, “3 aydan 2 yıla kadar” halinde düzenleniyor. Gebe olduğunu bildiği eşini yahut daima birlikte yaşadığı ve kendisinden hamile kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir bayanı çaresiz durumda terk eden kimseye verilmesi öngörülen 3 aydan bir yıla kadar mahpus cezasının sonu 6 aydan 2 yıla kadar yükseltilecek. Bu fiiller sebebiyle çocuğun taammüden öldürme ve sonucu nedeniyle ağırlaşmış yaralama hatasını işlemesi halinde şikayet aranmaksızın, faile karar uyarınca verilecek ceza yarısından 2 katına kadar artırılacak.
Velayet hakları kaldırılmış olsa da itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu yahut uyarıcı maddelerin kullanılması ya da onur kırıcı tutum ve hareketlerin sonucu maddi ve manevi itina noksanlığı sebebiyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sıhhatini ağır biçimde tehlikeye sokan ana yahut babaya öngörülen mahpus cezasının hududu ise “3 aydan bir yıla kadar” yerine 1 yıldan 3 yıla kadar olacak.
İnfaz kurumunda geçirdiği 1 gün 2 gün olarak dikkate alınacak
Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, mahkeme tarafından iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde soruşturma evresine ait bütün dokümanlar incelendikten sonra, eksik yahut yanılgılı noktalar belirtilmek suretiyle, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında toplumsal inceleme yaptırılmaksızın düzenlenen iddianamenin Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilecek.
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yapılan değişiklikle, çocuk mahkumların mahpus cezalarının direkt çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması ve düzgün halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitimevlerine ayrılması karar altına alınıyor.
Düzenlemeyle çocuk kapalı ceza infaz kurumunda 12-18 yaş grubu çocukların barındırılmasında kabahat tiplerinin de dikkate alınması sağlanıyor. Buna göre, 12-18 yaş grubu çocuklar, kabahat çeşitleri, cinsiyetleri ve fiziki gelişim durumları göz önüne alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının farklı başka kısımlarında barındırılacak.
Çocuk mahkumların çocuk kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine ayrılmalarına psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, toplumsal çalışmacı, ruhsal danışman, rehberlik uzmanı ve öğretmen gibi en az bir uzman vazifelinin de iştirakiyle idare ve gözlem kurulu tarafından en geç 3 ayda bir yapılan kıymetlendirme sonucunda karar verilecek. Çocuk eğitimevine ayırmaya ait olarak tavır ve davranışları olumsuz bedellendirilen çocuk mahkumların tekrar değerlendirilmeye tabi tutulma müddetleri 6 ayı geçemeyecek.
Terör cürümleri, örgüt kurmak, yönetmek yahut örgüte üye olmak kabahatleri ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen hatalar hariç olmak üzere, kasıtlı hatalardan toplam 3 yıl yahut daha az mahpus cezası ile taksirli kabahatlerden toplam 5 yıl yahut daha az müddetle mahpus cezasına mahkum olan çocuk mahkumlar hakkında verilen cezalar direkt çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek.
Direkt çocuk eğitimevine alınanlar dahil olmak üzere bu kurumlarda bulunan çocuk mahkumlardan firar edenler yahut diğer bir fiilden ötürü haklarında tutuklama kararı verilenler idare ve gözlem kurulu kararıyla, kapalı ceza infaz kurumuna iade yahut odaya kapatma disiplin cezası alıp, bu cezası katılaşmış olanlar yahut asayiş ve nizamın sağlanması emeliyle disiplin cezası katılaşmış olsa bile hareketi kurum tertibi ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilecek.
Çocuk mahkumların, kabahat ve ceza tiplerine nazaran, çocuk eğitimevlerine ayrılıp ayrılmamalarına, çocuk eğitimevlerinde geçirecekleri mühletlere, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, direkt çocuk eğitimevlerine alınmalarına, direkt çocuk eğitimevlerine alınanların çocuk kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve öbür konulara ait metot ve asıllar yönetmelikte gösterilecek.
Kanun’da yapılan düzenlemeyle, Türk Ceza Kanunu’nun taammüden öldürme cürümleri, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen kabahatler, uyuşturucu yahut uyarıcı madde imal ve ticareti kabahati ve hata işlemek maksadıyla örgüt kurma kabahati hariç olmak üzere, şartlı salıverilme müddetinin hesaplanmasında mahkumun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün 2 gün olarak dikkate alınacak.
Teklifle, Kabahatler Kanunu’na yeni madde ihdas ediliyor. Kanuna “Amaç dışı bıçak taşıma” başlığıyla eklenen maddeyle, her ne isim altında olursa olsun, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her çeşit bıçak ile öteki kesici, delici yahut bereleyici aletlerin, Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanuna nazaran ruhsatlandırılan yerler ile ilgili yönetmeliğe nazaran ruhsatlandırılan iş yerleri dışında satışı ve sergilenmesi, 18 yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması yahut taşınması yasaklanacak.
Bu yasaklara uymayanlara 5 bin lira, kabahate bahis bıçak yahut aletlerin sayı yahut nitelik bakımından vahim olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası verilecek.
Ayrıyeten bu kabahatin işlendiğini öğrenen işletici yahut sorumlunun yetkili makamlara bildirim yapmaması halinde 5 bin lira idari para cezası verilecek. Kabahatin konusunu oluşturan yahut işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilecek.
Kabahat münasebetiyle idari para cezasına ve el koymaya kolluk vazifelileri, mülkiyetin kamuya geçirilmesine mülki amir tarafından karar verilecek.
Kabahati işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında çocuğun üstün faydası gözetilerek Çocuk Koruma Kanunu kararları uyarınca kollayıcı, destekleyici ve yönlendirme önlemlerine karar verilmesi maksadıyla mülki amir tarafından çocuk yargıcından önlem talebinde bulunulacak. Bu madde kararı internet satışları ve uzaklıklı satışlar için de uygulanacak.
Bir sanat yahut mesleğin icrası ve eğitim için gerekli bıçak, şiş ve benzerlerinin icra yerinde ve icra eden şahıslarca kullanılması, bulundurulması ve taşınması bu madde kararlarına tabi olmayacak.
Düzenlemeyle, Çocuk Koruma Kanunu’na yeni madde ekleniyor. Buna nazaran, ceza sorumluluğu olmayan isimli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik önlemi niteliğinde “yönlendirme tedbirleri” ihdas ediliyor.
Yönlendirme önlemleri, ceza sorumluluğu olmayan isimli süreçteki çocuklar bakımından, çocuklara özgü güvenlik önlemi olarak tanımlanıyor.
Yönlendirme önlemleri, “sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri”, “dijital risklerden korunma tedbiri”, “kitap ve kütüphane tedbiri”, “çevreye hürmet ve etraf paklığı tedbiri” ve “tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri” başlıklarında sıralanıyor.
“Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri”yle spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile mahallî idareler tarafından yerine getirilmek üzere çocukların 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimine katkı sağlayacak vazife almalarına hükmedilecek.
“Dijital risklerden korunma tedbiri”yle kullandığı telefon aygıtı, telefon çizgisi yahut her türlü bilgisayar, tablet ve gibisi dijital aygıtın bildirilerek aygıtın önlem kararından sonraki hareketlerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından 3 aydan az 2 yıldan fazla olmamak üzere çeşitli takip yazılımlarıyla ilgili kurum kontrolüne açmaya, riskli olarak tarifli kimi mecralar, uygulamalar ve dijital platformlara erişimin engellenmesine karar verilecek.
“Kitap ve kütüphane tedbiri”, kütüphane ve okuma salonu üzere yerlerde Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler ile mahallî idareler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimine katkı sağlayacak vazife almayı yahut bu kuruluşların yetkililerince belirlenen yapıtların okunmasını kapsayacak.
“Çevreye hürmet ve etraf paklığı tedbiri”yle Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, üniversiteler ile lokal idareler tarafından yerine getirilmek üzere 20 saatten 300 saate kadar park, bahçe, kıyı üzere belirlenecek bir bölgede etraf paklığı yapmaya, belirlenecek bitkilerin bakımı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme faaliyetlerine katılmaya hükmedilecek.
“Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri”yle Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Yeşilay tarafından yerine getirilmek üzere çocukların sıhhatleri için tehlike oluşturan bağımlılıklarının tedavi ve rehabilitasyonu için belirlenecek programları tamamlamaya karar verilecek.
Bu önlemlerin yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek direnç yahut zorluklara karşı kolluktan yardım istenebilecek.
Ayrıyeten önlemlerin yerine getirilmesinde kurumların uyumu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, il ve ilçelerde kurumların uyumu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak.
Bu maddenin uygulanmasına ait yordam ve asıllar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek. Eklenen madde ile çocuklara yönelik yine topluma kazandırıcı müdahale araçlarının güçlendirilmesi ve yine cürüm sürece riskinin azaltılması amaçlanıyor.
Acil korunma kararı alınması maksadıyla 24 saat içinde rapor düzenlenebilecek
Çocuk Koruma Kanunu’na yeni fıkralar ekleniyor.
Buna nazaran, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol, uyuşturucu yahut uyarıcı madde bağımlılığı, davranışsal bağımlılık ya da ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık sebebiyle kendisi yahut diğerleri açısından önemli tehlike oluşturduğu bedellendirilen ve rastgele bir suretle Sağlık Bakanlığına yahut üniversitelere bağlı yataklı sıhhat kurumlarına gelen yahut getirilen çocuk hakkında, tedaviye gereksinim bulunduğunun ilgili uzman tabip tarafından tespit edilmesi halinde, acil korunma kararı alınması emeliyle 24 saat içinde rapor düzenlenecek.
Sağlık kurumu, uzman tabip raporunun düzenlendiği tarihten itibaren en geç 24 saat içinde çocuk yargıcına başvuracak. Müracaattan itibaren en geç 48 saat içinde ilgili dal uzman doktorunun yer aldığı 3 uzman doktordan oluşan resmi sağlık kurulu tarafından düzenlenen rapor mahkemeye sunulacak. Hakim, başvuru ve sağlık kurulu raporunu kıymetlendirerek talep hakkında en geç 48 saat içinde karar verecek.
Çocuğun sıhhat kuruluşuna gelmesi yahut getirilmesinden hakim kararının sıhhat kuruluşuna bildirimine kadar geçen müddette, çocuğa gerekli görülen tıbbi müdahale ve tedavi uygulanacak. Bu süreçte gereksinim duyulması halinde kolluktan yardım istenebilecek. Kolluk, bu kapsamda yapılan talepleri, kanunla kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde yerine getirecek.
Hakim, çocuğun üstün faydasını gözeterek çocuğun bulunduğu yerin bilinmeyen tutulmasına ve gerekli görmesi halinde şahsî alakanın kurulmasına yahut sonlandırılmasına karar verebilecek. Hakim, sağlık kurulu raporunu dikkate alarak acil korunma kararının kaldırılmasına, devamına yahut çocuğun durumuna uygun öbür bir hami ve destekleyici önleme karar verecek.
Düzenlemeyle, Çocuk Koruma Kanunu’nda yer alan “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” olarak değiştirilecek. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari önlemlerin alınması maksadıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı il yahut ilçe müdürlüklerine bildirilecek.
Kanuna eklenen fıkralarla, isimli süreçteki çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda kararın açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde yönlendirme önlemlerinden uygun görülen biri yahut birkaçı da kontrollü özgürlük önlemi olarak uygulanacak. Bu fıkra uyarınca hükmedilecek yükümlülükler, düzenlemede sayılan kurumlar tarafından yerine getirilecek.
Kabahatin işlenmesi sebebiyle mağdurun yahut kamunun uğradığı zararın az olması halinde isimli süreçteki çocuklar hakkında kararın açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için zararın giderilmesi kaidesi aranmayabilecek.
Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan değişiklikle, 15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında toplumsal inceleme yaptırılması mecburî olacak. Cumhuriyet savcısı, mahkeme yahut çocuk hakimi tarafından 15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında toplumsal inceleme yaptırılmaması halinde, münasebeti iddianamede yahut kararda gösterilecek.
Hami ve destekleyici önlemlerin ilgili kurum yahut kuruluş tarafından yerine getirilmesi sırasında gerekmesi halinde kolluktan yardım istenebilecek.
Esirgeyici ve destekleyici önlemlerin yerine getirilmesinde kurumların uyumu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca, il ve ilçelerde kurumların uyumu ile takip vali ve kaymakam tarafından sağlanacak. Bu emelle il ve ilçelerde sekretarya hizmetleri aile ve toplumsal hizmetler il müdürlükleri tarafından yürütülecek.
Hakim yahut mahkeme tarafından verilen gözetici ve destekleyici önlem kararları, yerine getirilmek üzere ilgili kurum yahut kuruluşa gönderilecek.
Çocuk hakkında verilen hami ve destekleyici önlem kararlarının gereklerine muhalif hareket eden ana, baba, vasi yahut bakım ve nezaretinden sorumlu kimse, fiil cürüm teşkil etse dahi ihlal edilen önlemin niteliğine ve karşıtlığın tartısına nazaran çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar “tazyik hapsi” ile cezalandırılacak.
Bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilecek. Tazyik hapsine ait kararlar, katılaşmasını müteakip cumhuriyet başsavcılığı tarafından yerine getirilecek. Bu kararlar çocuk hakimi tarafından ilgili kuruma bildirilecek.
Teklifle, Sosyal Hizmetler Kanunu’nda değişikliğe gidiliyor. Buna nazaran, Kanun’da tanımlar başlığında yer alan “Çocuk Koruma İlk Müdahale ve Değerlendirme Merkezi”ni açıklamakta kullanılan “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” olarak değiştiriliyor.
Yine Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklerde de kanunların farklı maddelerinde geçen “suça sürüklenen” ibareleri “adli süreçteki” olarak değiştirilecek.
“Teklif, ilerleyen günlerde TBMM Genel Kurulu’nun takdirine sunulacaktır”
Teklifin kabul edilmesinin akabinde açıklamalarda bulunan Komisyon Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, teklifte kıymetli düzenlemelerin bulunduğunu belirtti.
Görüşmeler sırasında çocuğun üstün faydasının temel alındığını vurgulayan Yüksel, kanun teklifinin çocuk adalet sistemine değerli katkılar sunacağını söz etti.
Yüksel, “Çocuklarımızı her türlü ihmal, istismar ve riskten korumak, onları geleceğe hazırlamak sadece hukuk sisteminin değil, herkesin ortak sorumluluğudur. Teklif, ilerleyen günlerde TBMM Genel Kurulu’nun takdirine sunulacaktır.” dedi.
