Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Düzenlemenin yönetimin takdir hakkı kapsamında olduğunu belirterek iptal eden Danıştay 8. Daire kararını bozdu.
8. Daire düzenlemeyi iptal etmişti
Özel Öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları ile Çalışma Metot ve Temelleri Hakkında Yönerge’nin 30. hususunun 6. fıkrasında yer verilen revir ve sıhhat işçisine ilişkin misyonların hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri tarafından yerine getirilemeyeceği, öbür bir tabirle barınma hizmeti sunan kurumlarda yerine getirilmesi gereken sıhhat hizmeti bağlamında anılan işçilerin hemşireye ikame olamayacağı anlaşıldığından, dava konusu Yönetmelik kararında hukuka uyarlık görülmediği, gerekçesiyle düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.
İDDK: Düzenleme hukuka uygundur
Ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarında tahsil gören öğrencilere tahsil devirlerinde barınma hizmetleri sunmak maksadıyla gerçek ve hükmî bireyler tarafından öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu açılmasına, işletilmesine ve bunların kontrolüne ait yordam ve asılları düzenlemek hedefiyle yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin dava konusu unsur kararına nazaran; kurumlarda hemşire görevlendirilmesinin isteğe bağlı olduğu, lakin kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda, hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesinin mecburî olduğu, lakin bu zorunluluğun kurumun tercihi doğrultusunda takdiri olduğu anlaşılmaktadır.
Zira, üstte yer verilen mevzuat kararlarının incelenmesi sonucunda; dava konusu edilen Yönetmelik’in desteği hukuk normlarında, kurumlarda hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesine pürüz teşkil edecek bir düzenlemeye yer verilmediği görüldüğünden, yönetimin takdir yetkisi çerçevesinde tesis edilen düzenleyici süreçte kamu faydası ve hizmet gereklerine karşıtlık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu düzenlemede hukuka terslik görülmemiştir.
T.C.
DANIŞTAY
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No: 2024/1927
Karar No: 2025/1237
İSTEMİN KONUSU:
Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/04/2024 tarih ve E:2022/821, K:2024/2094 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:
11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 29. hususunun 6. fıkrasında yer alan “.. yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri” ibaresinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti:
Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/04/2024 tarih ve E:2022/821, K:2024/2094 sayılı kararıyla;
Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin dava konusu husus kararına nazaran; kurumlarda hemşire görevlendirilmesinin isteğe bağlı olduğu lakin kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda, hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesinin mecburî olduğu,
Özel Öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları ile Çalışma Yordam ve Temelleri Hakkında Yönerge’nin 30. unsurunun 6. fıkrasında; “Revirde gerekli ecza ve ilaçların bulunmasını sağlamak.”, “Yemekhane, yatakhane, banyo, çamaşırhane ve kurumun öbür kısımlarını sıhhat bakımından sık sık denetim ederek gerekli gördüğü önlemlerin alınmasını idareye bildirmek.”, “Müdürün buyruklarına uygun olarak revire ilişkin işleri, hasta bakımı, ilaçların verilmesi, enjeksiyonların yapılması, revirdeki hastaların beslenme ve öğrencilerin sıhhat evraklarının düzenlenmesi ile ilgili işleri yapmak.” ve “Ortaokul/imam-hatip ortaokulu ile ortaöğrenim öğrencilerinin barındığı kurumlarda yılda bir kez öğrencilerin uzunluk ve yüklerini ölçerek belgelerindeki sıhhat sayfalarına yazılmasını sağlamak.” revir ve sıhhat işçisinin misyonları ortasında sayıldığı,
İlgili mevzuat kararlarının kıymetlendirilmesi sonucunda; hemşire yardımcısının hemşire nezaretinde yardımcı olarak çalışan ve ayrıyeten hastaların günlük hayat aktivitelerinin yerine getirilmesi, beslenme programının uygulanması, şahsî bakım ve paklığı ile sıhhat hizmetlerine ulaşımında yardımcı olan ve refakat eden sıhhat teknisyenleri olduğu, acil tıp teknisyeni yahut teknikerlerinin ise acil sıhhat hizmetlerinde acil tıbbi yardım ve bakım ile sonlu kalmak kaydıyla, Bakanlıkça belirlenen sertifikalı eğitim programlarını tamamlamak suretiyle hastaya müdahale ve bu konuda lazım gelen iş ve aksiyonları yapabileceğinin anlaşıldığı, Bu durumda, ilgili mevzuat kararları çerçevesinde; hemşire yardımcılarının, hemşire nezaretinde yardımcı olarak çalışması gerektiği ve acil tıp teknisyeni yahut teknikerlerinin vazife tarifleri dikkate alındığında, Özel Öğrenci Barınma Hizmeti Kurumlarının Standartları ile Çalışma Yol ve Asılları Hakkında Yönerge’nin 30. hususunun 6. fıkrasında yer verilen revir ve sıhhat işçisine ilişkin misyonların hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri tarafından yerine getirilemeyeceği, başka bir sözle barınma hizmeti sunan kurumlarda yerine getirilmesi gereken sıhhat hizmeti bağlamında anılan işçilerin hemşireye ikame olamayacağı anlaşıldığından, dava konusu Yönetmelik kararında hukuka uyarlık görülmediği, gerekçesiyle düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN SAVLARI:
Davalı yönetim tarafından, takdir hakkı çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka karşıtlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:
Davacı tarafından, barınma hizmeti sunulan yerlerde sıhhat eğitimi ve halk sıhhati mevzularında eğitimli en az lisans mezunu, mümkünse halk sıhhati hemşireliği alanında uzmanlaşmış yüksek lisans mezunu hemşirelerin çalıştırılmasının gerektiği, dava konusu Yönetmelik kararı ile hemşirelere ikame olarak hemşire yardımcılarının ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikerinin görevlendirilmesine imkan tanınmasının kamu faydası ve hizmet gereklerine ters olduğu, 1219 sayılı Kanun’a nazaran hemşire yardımcısının hemşire nezaretinde çalışması gerektiği, acil tıp teknisyeni/teknikeri ile hemşire yardımcılarının sağlık problemi ortaya çıktıktan sonra müdahale edebilecek sıhhat meslek kümesine dahil olduğu ve hemşire yerine bu sağlık kümesinin görevlendirilmesinin sıhhat hizmetini yalnızca birinci yardım uygulamaları ile sonlandıracağı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’IN KANISI:
Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Yargıcının açıklamaları dinlendikten ve belgedeki evraklar incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE MÜNASEBET:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın 124. hususunda, “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi vazife alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara karşıt olmamak kuralıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” düzenlemesine yer verilmiştir.
5661 sayılı Yüksek Tahsil Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun’un 1. hususunun birinci fıkrasında, “Gerçek ve hükmî bireyler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna emsal kurumlar açılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğretim seviyesinde Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın, yükseköğretim seviyesinde Gençlik ve Spor Bakanlığının müsaadesine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu üzere yurt ve kurumları tesbit edeceği asıllara nazaran denetler.”; üçüncü fıkrasında, (Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Motamot kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve gibisi kurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek maksadıyla açılır ve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Ulusal Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanun Kararında Kararnamenin 13 üncü hususuna nazaran işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar. Tahsil seviyesine nazaran barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve bu hizmeti sunacak gerçek ve hükmî bireylerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir.” kuralı yer almaktadır.
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Birtakım Düzenlemeler Hakkında Kanun Kararında Kararname’nin 13. unsurunda; 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci unsurunun birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci hususunun birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı Vilayet Özel Yönetimi Kanununun 7 nci unsurunun birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen müsaade yahut ruhsatlara ait kararlar, öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlar hakkında uygulanmaz. Öğrencilere özel barınma hizmeti veren kurumlara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ortaokul ve ortaöğrenim seviyesinde Ulusal Eğitim Bakanlığınca, yükseköğrenim seviyesinde Gençlik ve Spor Bakanlığınca verilir. Bakanlıklar bu yetkilerini valiliklere devredebilir. Bu fıkranın uygulanmasına ait adap ve asıllar yönetmelikle belirlenir.” kararı bulunmaktadır.
11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1. unsurunda; “Bu Yönetmeliğin hedefi; ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarında tahsil gören öğrencilere tahsil devirlerinde barınma hizmetleri sunmak hedefiyle gerçek ve hükmî bireyler tarafından öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu açılmasına, işletilmesine ve bunların kontrolüne ait adap ve asılları düzenlemektir.” kuralına, “Tanımlar” başlıklı 4. unsurunun (b) bendinde; “Barınma hizmeti: Öğrencilerin tahsil devri boyunca konaklaması, beslenme ve toplumsal muhtaçlıklarının karşılanması ve eğitim hazırlıklarını yapmasını sağlayıcı hizmetleri tabir eder.” kuralına, “Personel” başlıklı 29. unsurunun 6. fıkrasında; “Kurumlarda doktor, gıda mühendisi veya teknikeri, teknisyen, sıhhat memuru, hemşire ile şoför görevlendirilebilir. Kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesi zaruridir.” kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ KIYMETLENDİRME:
Anayasa’nın 124. hususu uyarınca, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi misyon alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara muhalif olmamak kaidesiyle, yönetmelik çıkarabilecekleri karara bağlanmıştır.
Anayasa’nın ilgili kararı ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa kararına dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa kararlarına açıklık getirilmesi ve yasa kararlarının uygulamaya geçirilmesi amaçlanmakta olup kanun koyucu tarafından yönetime tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu faydası olmak üzere hizmet gerekleri, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet prensiplerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
İdarelerin süreç tesis ederken kendilerine Anayasa ve maddelerle çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Lakin bu takdir hakkı, serbestçe kullanılabilecek bir keyfiyeti tabir etmeyip, kamu faydası ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir.
Kamu faydası kavramı, tüm devlet organlarının süreç ve aksiyonlarının genel nitelikteki emelini ve tıpkı vakitte nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir tabirle ferdî, özel çıkarlardan farklı ve bunlara üstün olan toplumsal faydası söz etmektedir.
Ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarında tahsil gören öğrencilere tahsil devirlerinde barınma hizmetleri sunmak gayesiyle gerçek ve hukuksal bireyler tarafından öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu açılmasına, işletilmesine ve bunların kontrolüne ait adap ve asılları düzenlemek hedefiyle yürürlüğe giren Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin dava konusu husus kararına nazaran; kurumlarda hemşire görevlendirilmesinin isteğe bağlı olduğu, fakat kayıtlı öğrenci sayısı iki yüz elli ve üzeri olan kurumlarda, hemşire yahut hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesinin mecburî olduğu, fakat bu zorunluluğun kurumun tercihi doğrultusunda takdiri olduğu anlaşılmaktadır.
Zira, üstte yer verilen mevzuat kararlarının incelenmesi sonucunda; dava konusu edilen Yönetmelik’in desteği hukuk normlarında, kurumlarda hemşire yerine hemşire yardımcısı ya da acil tıp teknisyeni yahut teknikeri görevlendirilmesine pürüz teşkil edecek bir düzenlemeye yer verilmediği görüldüğünden, yönetimin takdir yetkisi çerçevesinde tesis edilen düzenleyici süreçte kamu faydası ve hizmet gereklerine terslik bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu düzenlemede hukuka terslik görülmemiştir.
Bu prestijle, dava konusu düzenlemenin iptali yolundaki Daire kararında türel isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı yönetimin temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu sürecin üstte özetlenen münasebetle iptaline ait Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize mevzu 03/04/2024 tarih ve E:2022/821, K:2024/2094 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Tekrar bir karar verilmek üzere evrakın anılan Daireye gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 02/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili belgenin incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın adap ve hukuka alışılmamış bulunmadığı, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize husus Daire kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
