Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü unsurunun (B) fıkrasında kontratlı işçi; “Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan kıymetli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için kaide olan, mecburî ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına gereksinim gösteren süreksiz işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen temel ve yordamlar çerçevesinde, ihdas edilen durumlarda, mali yılla hudutlu olarak mukavele ile çalıştırılmasına karar verilen ve personel sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir.” biçiminde tanımlanmış, bu unsur uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarında çalıştırılacak kontratlı işçi için geçerli olacak asıllar ise 06.06.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Esaslar’da (Esaslar) belirlenmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm takım ve işçi istihdamı” başlıklı 49 uncu hususunda ise;
“(3) Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm takıma uygun olarak etraf, sıhhat, veterinerlik, teknik, hukuk, iktisat, bilişim ve irtibat, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker üzere uzman ve teknik işçi yıllık kontrat ile çalıştırılabilir. Kontratlı işçi eliyle yürütülen hizmetlere ait boş takımlara ayrıyeten atama yapılamaz. Bu işçinin, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları kuraldır. (.)
(5) Üçüncü ve dördüncü fıkra kararları uyarınca çalıştırılacak çalışana her ne isim altında olursa olsun mukavele fiyatı dışında rastgele bir ödeme yapılmaz ve fiyat mahiyetinde birebir ya da nakdi menfaat temin edilmez. Bu işçi hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize kuralı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü unsurunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararlar uygulanır. Bu çalışana ilişkin mukavele örnekleri mukavelenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde Etraf ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. (.)” kararı yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat kararlarına nazaran;
Kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı Kanun’un 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilen kontratlı işçi; kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan kıymetli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için kural olan mecburî ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına muhtaçlık gösteren süreksiz işlerde takım kuralı aranmaksızın istihdam edilen işçi olup çalışma şartları, toplumsal hakları ve seçimine ait kriterler (eğitim seviyesi ve yabancı lisan bilgisi üzere nitelikler) “Esaslar” kapsamında düzenlenmiştir.
Buna rağmen, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu hususunda; kalkınma planı, yıllık program ve iş programında yer alan projelerden bağımsız olarak, unsurda sayılan unvanlarda uzman ve teknik işçinin yıllık kontrat ile çalıştırılması konusunda yönetimlere takdir hakkı verilmiş, kontratlı işçi eliyle yürütülen hizmetlere ait boş takımlara ayrıyeten atama yapılamayacağı ve bu çalışanın, yürütecekleri hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşımaları gerektiği, bu işçi hakkında bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize koşulu aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü unsurunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararların uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu düzenlemelere nazaran, belediye ve bağlı kuruluşlarında istihdam edilen kontratlı çalışanın durumu, 657 sayılı Kanun’un 4 üncü unsurunun (B) fıkrası uyarınca öteki kamu kurumlarında istihdam edilen kontratlı işçiden farklılık arz etmektedir.
Belediye ve bağlı kuruluşlarında norm takıma uygun olarak memur takımları temel alınmak suretiyle kontratlı işçi istihdam edildiğinde, bu çalışanın, yürüteceği hizmetler için ihdas edilmiş takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşıması gerektiğinden, kelam konusu işçide aranacak nitelikler konusunda, memurların ilgili takımlara atanma kurallarını düzenleyen, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli Yönetim Birlikleri Çalışanının Vazifede Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik (Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik) kararlarının uygulanması gerekir. Öteki taraftan, kelam konusu kontratlı işçi, Kanun’un 49 uncu unsurunun beşinci fıkrasındaki, “bu Kanunla düzenlenmeyen konularda vize kuralı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran istihdam edilenler hakkındaki kararların uygulanacağına” dair düzenlemenin gereği olarak çalışma saatleri, müsaade vb. mali ve toplumsal hakları bakımından, Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temellerdeki kararlara tabi olacaktır.
Bu kararlara nazaran, 5393 sayılı Kanun’un 49 uncu unsurunun üçüncü fıkrasında, kontratlı işçiyle ilgili olarak özel bir düzenleme yapılmış olduğundan, bu husus kapsamında istihdam edilen kontratlı çalışanın norm takıma uygun olarak ihdas edilmiş memur takım unvanının gerektirdiği nitelikleri taşıması gerekir. Diğer bir tabirle takım unvanının gerektirdiği nitelikleri haiz olup olmadığı belirlenirken, “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Asıllarına Dair Yönetmelik” kararlarının uygulanması gerekir. Aksi takdirde, 657 sayılı Kanun’un 4 üncü hususunun (B) fıkrasına nazaran programcı konumunda istihdam edilecek kontratlı işçi için Esaslar’a ekli 4 sayılı “Sözleşmeli İşçi Konum Unvanları ile Taban Nitelikleri Gösterir Cetvel” uyarınca aranacak “en az D seviyesinde YDS yahut dengi yabancı lisan bilgisine sahip olmak” kuralının, belediye ve bağlı kuruluşlarında programcı takımında istihdam edilecek kontratlı işçi için de aranması durumunda, tıpkı takımda istihdam edilecek memur ile kontratlı işçi bakımından aranan nitelikler farklılaşacaktır.
Bu prestijle, Sayıştay 3.Dairesinin 18.02.2025 tarihli kararı çerçevesinde, programcı takımında istihdam edilecek kontratlı işçinin, Esaslar’da yer verilen, “Yükseköğretim kurumlarının bilgisayar programcılığı ile ilgili kısımlarından en az önlisans seviyesinde mezun olmak yahut en az önlisans mezunu olmak şartıyla bilgisayar programcılığı alanına ait ders aldığını belgelendirmek yahut bu alanda Milli Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika sahibi olmak ve en az D seviyesinde YDS yahut dengi yabancı lisan bilgisine sahip olmak.” kuralları yerine, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli Yönetim Birlikleri İşçisinin Vazifede Yükselme ve Unvan Değişikliği Temellerine Dair Yönetmelik’in, “Unvan değişikliği suretiyle atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 9 uncu hususunun birinci fıkrasının (f) bendindeki “Fakülte yahut yüksekokulların bilgisayar programcılığı ile ilgili kısımlarından mezun olmak” kaidesini haiz olması kâfi olacaktır. Hasebiyle programcı takımında istihdam edilebilmek için aranan kuralları haiz olduğu görüldüğünden, ilgiliye ödenen kontrat fiyatları sonucunda kamu ziyanına sebebiyet verilmediği tespiti yapılmıştır.
Yukarıda yapılan karar ve açıklamalardan bahisle, kamu yönetimine nazaran vazifede ve yükselme imtihanlarında geçerli olan kuralların değiştiği ve farklılaştığı dikkate alındığında, her bir takım için gerekli koşulların bu manada uygun tahlil edilmesi, gereksiz ihtilaflara meydan verilmemesi, hem kamu yönetiminin tutarlılığı ve ciddiyeti, gerekse çalışanın bu süreçte mağdur edilmemesi manasında değerli birer kılavuz olarak dikkate alınmalıdır.
