Üniversite tercihlerinde nelere dikkat edilmeli?

Yükseköğretim Kurumları Sınavı (2025-YKS) sonuçlarının açıklanmasının akabinde üniversite adayları, tarımda ve sıhhatte dijitalleşme, yeşil hünerler ve sanayi alanlarında bu yıl birinci defa açılan yükseköğretim programlarını da tercih edebilecek.

Bu yıl 21-22 Haziran’da düzenlenen 2025-YKS’ye 2 milyon 560 bin 649 aday başvurdu.

Temel Yeterlilik Testi’ne (TYT) 2 milyon 351 bin 641, Alan Yeterlilik Testi’ne (AYT) 1 milyon 549 bin 940, Yabancı Lisan Testi’ne (YDT) ise 156 bin 40 aday girdi.

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca, 2025-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu ön bilgi maksadıyla yayımlanmıştı. Adayların, tercihlerini yapmadan evvel tercih müddetinde ÖSYM’nin internet adresinden yine yayımlanacak kılavuzu dikkatle incelemeleri ve ÖSYM’den yapılan duyuruları takip etmeleri gerekiyor.

Kılavuza nazaran tercihler, 1-13 Ağustos’ta ÖSYM’nin https://ais.osym.gov.tr adresinden yapılacak.

2025-YKS yerleştirme sürecine ait merak edilen hususlara ait 10 soru:

1- Adaylar tercih yaparken nelere dikkat etmeli?

Adaylar, ilgi ve yeteneklerine nazaran istihdam imkanları ve iş gücü piyasasını göz önünde bulundurarak tercihte bulunmalı.

Tercih listesi oluşturulurken istenen üniversite ve kısımlar tercih listesinin birinci sıralarına yazılmalı, sonrasında ise sıralamalarına yakın olan, üstünde ve altında yer alan yükseköğretim programları, 2024 yılında oluşan kısım yerleştirme sıralamaları dikkate alınmalı.

2- Üniversitelerde kaç kontenjan bulunuyor?

Bu yıl yükseköğretim kurumlarında toplam 909 bin 190 kontenjan bulunuyor.

3- 34 yaş üstü bayan, depremzede, şehit ile gazi eş ve çocukları ve gazi olan adaylara yönelik kılavuzda neler bulunuyor?

6 Şubat sarsıntılarından etkilenen Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa vilayetlerinde ikamet eden adaylar için 2025-YKS’de merkezi yerleştirmeyle öğrenci alan programlarda özel kontenjan ayrılması uygulamasına devam edildi. Bu kapsamda sarsıntıya maruz kalan vilayetlerde bulunan devlet üniversitelerinde, YKS ile öğrenci alan programlarda, mevcut kontenjanın dışında ek kontenjanlar belirlendi. Bu uygulama gelecek yıl sona erecek.

Depremzede adaylar, 34 yaşını tamamlamış bayanlar, şehit eş ve çocukları, gazi eş ve çocukları ile gazi olan adaylar genel kontenjan (öncelikle) ve başka kontenjanlar göz önünde tutularak merkezi yerleştirmeyle yerleştirme puanlarının elverdiği en üst tercihlerine yerleştirilecek. Adaylar için ayrılan kontenjanların hudutlu olması sebebiyle tercihlerinin tümünü çok istenen programlar ortasından yapanların, puanlarının yüksek olmaması durumunda hiçbir programa yerleşememe ihtimali bulunuyor.

Bu durumlardaki adaylar için ayrılan kontenjanlar, merkezi birinci yerleştirmede boş kaldığı takdirde bu kontenjanlara ek yerleştirmede de yer verilecek. Hem merkezi birinci yerleştirmede hem de ek yerleştirmede boş kalan kontenjan genel kontenjana aktarılmayacak.

Sınavın yapıldığı yılın birinci günü prestijiyle 34 yaşını tamamlamış bayanlar için kılavuzda merkezi yerleştirmeyle öğrenci alan, belirlenen devlet üniversitelerindeki ön lisans ve lisans programlarında (başarı sıralaması kuralı aranan programlar hariç) kontenjan ayrıldı. Daha evvel rastgele bir lisans programından mezun olanlar, ayrılan kontenjanlardan yararlanamayacak. Daha evvel bir ön lisans programından mezunlar ise yalnızca lisans programlarının ilgili kontenjanlarına yerleştirilebilecek.

4- YKS tercihleri sıralamaya nazaran mi puana nazaran mi yapılmalı, kaç tercihte bulunulabilir?

Adayların puana değil, sıralamalarına nazaran tercihlerde bulunmaları gerekiyor. YKS tercihlerinde, geçen yılın sıralamaları değerli faktör olmalı.

Adaylar, sağlıklı tercih yapabilmeleri için birçok yeniliklerin eklendiği YÖK ATLAS bilgilerine de göz atmalı.

YKS tercih periyodunda adaylar, en fazla 24 tercihte bulunabilecek. Listeyi oluştururken birinci birkaç tercih, puanın kâfi olup olmayacağı tasasına kapılmadan, yalnızca ilgiler göz önünde bulundurularak belirlenmeli, buralara en çok istenen programlar yazılmalı. Lakin kazanılsa bile kaydolmak istenmeyen bir programa tercih listesinde yer verilmemeli. Adayların tercih listelerindeki programların sırasının istek sıralarına uygunluğu denetim edilmeli.

5- Bu yıl yeni açılan kısımlar neler?

Bilişim, yapay zeka, yeşil dönüşüm, sıhhat ve tarımda dijital dönüşüm alanlarında muhtaçlık duyulan insan kaynağının karşılanması hedefiyle açılan 3’ü lisans, 24’ü ön lisans olmak üzere 27 program tercih kılavuzunda birinci sefer yer alıyor.

Yeni açılan kısımlar yalnızca çağın değil, dalın ve iş gücü piyasasının taleplerine nazaran tasarlandı.

Bu programlar şöyle:

• Tarımda dijitalleşme kapsamında “Hassas Tarım ve Ziraî Robotlar” ile “Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği” lisans programları,
• “Dijital Tarım Teknolojileri”, “Akıllı Sera Teknolojileri”, “Akıllı Tarım ve Besin Yönetimi” ile “Uzaktan Algılama ve Coğrafik Bilgi Sistemleri” ön lisans programları,
• Yeşil maharetler alanında “Doğa Müdafaa ve Biyoçeşitlilik Yönetimi” lisans programı ve “Akıllı Altyapılar Teknikerliği”, “Çevre Sıhhati ve Çevresel Risk İdaresi Teknikerliği”, “Çevresel Ölçüm ve İzleme Sistemleri Teknikerliği”, “Hidrojen ve Güç Depolama Teknikerliği”, “Karbon İdaresi Teknikerliği”, “Su ve Atık İdaresi Teknikerliği”, “Yenilenebilir Güç Teknikerliği” ile “Yeşil ve Ekolojik Bina Teknikerliği” ön lisans programları,
• Sağlık alanında “Dijital Sıhhat Sistemleri Teknikerliği”, “Tele-Sağlık Teknikerliği” ile “Tıbbi Data Sürece Teknikerliği” ön lisans programları,
• Sanayi alanında “Elektrik Makineleri Bakım ve Onarımı”, “Fiber Tekne İmalatı ve Kompozit Kalıp Teknolojileri”, “Havacılık Elektroniği Teknolojileri”, “Hidrolik ve Pnömatik Teknikerliği”, “Karayolu Yük Taşıtı Sürücülüğü”, “Talaşlı Üretim Teknikerliği”, “Optoelektronik ve Elektro Optik Teknolojileri”, “Ofis Teknolojileri ve Bilgi Yönetimi” ile “Yapı Yüzeyi Tasarım Teknikerliği” ön lisans programları.
• Ayrıca, 2023’ten itibaren 20 üniversitede yapay zeka, büyük bilgi, siber güvenlik üzere 17 farklı çeşitte toplam 72 yeni lisans ve ön lisans programı açılmış, geçen sene bu programların tamamının doluluk oranı yüzde 100’e ulaşmıştı. Bu yıl bu çeşitten programların uygulanacağı üniversite sayısı da 80’in üzerine çıkarıldı.

6- Lisans programları tablolarındaki “TYÇ” ne manaya geliyor?

Kılavuzda yer alan Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) logosu, diplomaların yurt dışında daha süratli tanınmasına imkan sağlarken, yükseköğretim staj yeterliliklerinin ve yurt dışında geçirilen tahsil devirlerinin kazanımlarının karşılıklı direkt tanınmasında, yatay ve dikey öğrenci hareketliliğinde de kolaylık sağlıyor.

7- Muvaffakiyet sıralaması uygulaması devam edecek mi?

Evet. Birtakım kısımlar için muvaffakiyet sıralaması uygulamasına bu yıl da devam ediliyor.

Bu kapsamda tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, mimarlık, mühendislik ve öğretmenlik programlarını tercih edebilmek için gerekli olan en düşük muvaffakiyet sırası şartı uygulaması sürüyor.

Bu yıl hukuk programlarına yerleştirme süreçlerinde EA en düşük 100 bininci, mühendislik programlarına yerleştirme süreçlerinde SAY en düşük 300 bininci, mimarlık programlarına yerleştirme süreçlerinde SAY en düşük 250 bininci, tıp programlarına yerleştirme süreçlerinde SAY en düşük 50 bininci, öğretmenlik programlarına yerleştirme süreçlerinde ilgili puan tipinde en düşük 300 bininci, eczacılık programlarına yerleştirme süreçlerinde SAY en düşük 100 bininci, diş hekimliği programlarına yerleştirme süreçlerinde SAY en düşük 80 bininci olmak gerekecek.

8- YKS tercihleri için danışmanlık nasıl alınır?

Milli Eğitim Bakanlığı, adaylara üniversiteye yerleştirme sürecinde takviye olması maksadıyla rehber öğretmen ve psikolojik danışmanlar aracılığıyla sunacağı “tercih danışmanlığı” hizmeti verecek. Tercih danışmanlığı üniteleri, eğitim kurumları ile rehberlik ve araştırma merkezlerinde oluşturulacak.

Bu süreçte adayların kendine uygun tercihler yapması, fırsatları değerlendirmesi, sorumluluk alarak karar vermesi, çok taraflı gelişimle birlikte sağlıklı bireyler olarak toplumda ömrünü sürdürmesi hususlarında öğrencilere ve ailelerine kılavuzluk edilecek.

Ayrıca üniversiteler, tercih yapacak öğrenciler için tercih fuarları düzenleyecek.

9- Üniversite kayıtları ne vakit yapılacak?

YKS sonuçlarına nazaran bir programa kayıt hakkı kazanan adaylar, kayıt süreçlerini 1-5 Eylül’de yapacak, elektronik kayıtlar ise 1-3 Eylül’de alınacak.

10- Ek yerleştirme nasıl yapılacak?

Yükseköğretim programlarına kayıt süreçleri tamamlandıktan sonra boş kalan kontenjanlar üniversitelerce ÖSYM’ye bildirilecek. Yükseköğretim programlarının 2025-YKS sonuçlarına nazaran yapılan genel yerleştirme sonunda boş kalan yahut kaydolmama nedeniyle dolmayan kontenjanlarına ÖSYM tarafından merkezi olarak ek yerleştirme yapılacak. Merkezi yerleştirmede bir yükseköğretim programına yerleştirilen adaylar, ek yerleştirme için başvuramayacak.