Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığınca hazırlanan Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Aksiyon Planı (2026-2030) ile çocukların dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri çok istikametli risklerden korunması ve dijitalleşmenin sunduğu fırsatlardan şuurlu, inançlı ve üretken biçimde yararlanmaları hedefleniyor.
Bakanlıkça hazırlanan hareket planında çocukları dijital ortamın zararlarından korumak ve yararlı formda kullanımını sağlamak için 5 yıllık yol haritası belirlendi.
Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, aksiyon planının sunuşunda, çocukların erken yaşlarda dijital teknolojilerle tanışarak çevrim içi dünyada her geçen gün daha fazla vakit geçirdiğini belirtti.
Dijital dünyanın sınırsız ve denetimsiz yapısının, çocuklar açısından kıymetli riskleri de beraberinde getirdiğine işaret eden Göktaş, şunları kaydetti:
“Çocuklar, dijital ortamdaki tehlikeleri yetişkinler kadar kolay ayırt edememekte ve çevrim içi dünyanın karmaşık yapısı içinde savunmasız kalabilmektedir. Bu nedenle, çocukların yüksek faydasını temel alan bütüncül bir yaklaşımla hem risklerin önlenmesi hem de fırsatların inançlı biçimde kıymetlendirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, sırf çocukların ferdi gelişimlerini değil, tıpkı vakitte dijital çağın vatandaşları olarak hak temelli, sorumlu ve şuurlu bireyler olarak yetişmelerini de kapsamaktadır.
Dijital alanın dinamik ve daima değişen tabiatı, çocukları muhafaza uğraşlarının da yenilikçi, esnek ve çok paydaşlı bir yapıda ele alınmasını zarurî kılmaktadır. Bu doğrultuda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan ‘Dijital Dünyada Çocukların Güçlendirilmesine Yönelik Aksiyon Planı (2026-2030)’, Türkiye’nin çocuk muhafaza siyasetlerini dijital çağın gerekleriyle uyumlu hale getirmeyi amaçlayan stratejik bir dokümandır.”
Göktaş, bu hareket planının hazırlanmasında, birçok ulusal ve memleketler arası strateji evrakı, aksiyon planı ve çalıştayın çıktıları doğrultusunda akademi, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve özel dalın katkı sunduğunu ve hareket planında dijital çağın dinamiklerini anlayan ve çocukların sesini yansıtan bir perspektif benimsendiğini tabir etti.
– 4 temel stratejik emel üzerine kuruldu
Eylem planıyla çocukların dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri çok taraflı risklerden korunması ve dijitalleşmenin sunduğu fırsatlardan şuurlu, inançlı ve üretken bir biçimde faydalanmaları amaçlanıyor.
Hedef kitle ise çocuklar, ebeveynler, bakımverenler, toplumun geneli, çocukla çalışan profesyoneller ve eğitimciler olarak belirlendi.
Eylem planı, “Farkındalık ve Bilinçlendirme”, “Koruyucu ve Önleyici Düzeneklerin Geliştirilmesi”, “Dijital Risklere Karşı Müdahale ve Takviye Düzeneklerinin Güçlendirilmesi” ve “Yasal ve Kurumsal Düzenlemelerin Güçlendirilmesi” olmak üzere 4 temel stratejik gaye üzerine kuruldu.
“Farkındalık ve Bilinçlendirme” konusunda, çocuklara yönelik eğitim ve farkındalık çalışmaları yapılacak.
Bu kapsamda, bilişim teknolojileri ve internetin inançlı, şuurlu ve üretim odaklı kullanımı, yapay zeka farkındalığı, dijital okuryazarlık, dijital haklar ve etik, siber güvenlik, siber zorbalık, çevrim içi saygılı irtibat, ferdî dataların korunması, teknoloji bağımlılığı ile dijital risklere karşı ihbar düzenekleri bahislerinde çocukların yaş ve gelişim seviyesine uygun eğitim içerikleri hazırlanacak ve eğitim programları uygulanacak.
Aynı hususlarda çocuklara yönelik söyleşi, seminer ve atölye çalışmaları üzere farkındalık faaliyetleri yürütülecek, afiş, broşür, kamu spotu, görüntü ve rehber üzere bilgilendirici malzemeler hazırlanacak.
Ayrıca çocukların birbirlerinden öğrenme süreçlerini desteklemek hedefiyle dijital güvenlik, siber zorbalıktan korunma, teknoloji bağımlılığına karşı farkındalık hususlarında “akran liderliği” yaklaşımına dayalı eğitim programları hazırlanacak.
Çocukların dijital güvenlik, şuurlu internet ve toplumsal medya kullanımı bahislerinde farkındalıklarının artırılması emeliyle, okullarda dijital güvenlik kulüpleri kurulması sağlanacak, kısa sinema müsabakaları, drama atölyeleri, tiyatro gösterimleri, fotoğraf ve afiş müsabakaları üzere etkinlikler düzenlenerek çocukların hem bilinçlenmesi hem de etkin iştiraki teşvik edilecek.
– Ebeveyn ve bakımverenler de bilinçlendirilecek
Ebeveyn ve bakımverenlerin bilinçlendirilmesine yönelik çalışmada ise bilişim teknolojilerinin ve internetin inançlı, şuurlu ve etik kurallar çerçevesinde kullanımı, yapay zeka farkındalığı, dijital haklar, siber güvenlik, siber zorbalık, şahsî bilgilerin korunması, teknoloji bağımlılığı, dijital okuryazarlık, dijital ebeveynlik ve dijital risklere karşı ihbar düzenekleri mevzularında ebeveynler ve bakımverenlere yönelik eğitim modülleri oluşturulacak ve eğitimler gerçekleştirilecek.
Ayrıca, söyleşi, seminer, atölye, dijital uygulama üzere farkındalık faaliyetleri yürütülecek ve bilgilendirici gereçler hazırlanacak.
Çocukların yaş ve gelişim seviyelerine uygun dijital oyunlar ve bu oyunların seçiminde dikkat edilmesi gereken konular konusunda ebeveyn, bakımveren ve eğiticilere yönelik içerikler oluşturulacak. Eğitim Bilişim Ağı, Velivizyon Platformu, Halk Eğitim Merkezleri Bilişim Ağı üzere MEB’e bağlı platformlara dijital riskler konusunda bilinçlendirici üretimlerle dijital içerikler eklenecek.
– Eğitim sisteminde dijital okuryazarlık güçlendirilecek
Eğitim sisteminde dijital okuryazarlığın güçlendirilmesi kapsamında da bilişim teknolojilerinin ve internetin şuurlu ve inançlı kullanımı, dijital hünerlerin güçlendirilmesi, ferdî dataların korunması, siber güvenlik, siber risk ve tehditler, siber kabahat, siber zorbalık, teknoloji bağımlılığı, dijital haklar ile dijital okuryazarlık hünerlerini içeren mecburî dersler müfredata eklenecek ve ders içerikleri hazırlanacak.
Yükseköğrenimde dijital okuryazarlık ve güvenlik dersleri seçmeli ders yahut rastgele bir dersin müfredatında mevzu olarak yer alacak.
Çocukla temas halinde olan çalışanın bilinçlendirilmesine yönelik dijital dünyanın riskleri, dijital okuryazarlık, inançlı dijital teknoloji kullanımı ve teknoloji bağımlılığıyla uğraş bahislerinde çocukla çalışan farklı meslek kümelerine yönelik eğitim içerikleri hazırlanacak ve eğitimler verilecek.
– Toplum geneline yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılacak
Toplum geneline yönelik bilinçlendirme çalışmalarında ise dijital ebeveynlik, çocukların medyanın mümkün ziyanlı içeriklerinden korunması ve teknolojinin şuurlu kullanımı üzere mevzularda kamu spotu ve öncelikli yayın müracaatları hakkında tavsiye kararları alınacak.
Süreli yayınlarla hem ebeveynler hem de çocuklar dijital güvenlik, şuurlu medya kullanımı ve çevrim içi risklerden korunma hususlarında bilgilendirilecek.
Siber zorbalığın önlenmesi hedefiyle, okullarda farkındalık eğitimleri düzenlenecek ve bu eğitimlerde yer alan içerikler kamu spotu formatına dönüştürülerek radyo, televizyon ve dijital medya platformlarında yayımlanacak.
Ailenin bütünlüğü ve sürekliliğiyle çocuk ve gençlerin fizikî, zihinsel ve ahlaki gelişimlerinin desteklenmesi bağlamında aile ve çocuk dostu üretimlerin teşvik edilmesi sağlanacak, klasik ve yeni medya araçlarıyla yeni üretimler tasarlanırken içeriklerin ailelere ve çocuklara uygun olması gözetilecek.
Dijital riskler ve fırsatlar konusunda çocuklara ve ebeveynlere yönelik farkındalık kampanyaları ile eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması emeliyle çocuk hakları, siber güvenlik, medya okuryazarlığı üzere tematik alanlarda uzmanlaşmış sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapılacak.
Bakanlığın 2026-2030 devrini kapsayan hareket planında, çocukların gelişim seviyelerine uygun, inançlı, erişilebilir ve çocuk haklarına saygılı dijital ortamların oluşturulması ve ziyanlı içeriklerin önlenmesi de hedefleniyor.
Buna nazaran, çocukların yaş, gelişim seviyesi ve özel ihtiyaçları gözetilerek çocuk dostu dijital uygulama ve internet siteleri geliştirilecek.
Çocukların tabiatla etkileşimlerini artırmak, sosyal-duygusal gelişimlerini desteklemek ve dijital bağımlılıkla uğraş etmek emeliyle gençlik kampları düzenlenmesi sağlanacak ve onların dijital ortam dışında vakit geçirmesini teşvik etmek için sanatsal, sportif ve kültürel içerikli etkinlikler yapılacak.
Eylem planının, “Dijital Risklere Karşı Müdahale ve Takviye Düzeneklerinin Güçlendirilmesi” kısmında dijital ortamlarda risklerle karşılaşan çocuklara yönelik vaktinde, erişilebilir, bütüncül ve çocuk dostu müdahale ve takviye hizmetlerinin sunulması hedeflendi.
Bu doğrultuda çocuklara psikososyal gereksinimlerine uygun danışmanlık, yönlendirme ve güzelleştirme sistemlerinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
– Öğrencilerin dijital dünyada güzel oluşların artırılması için müdahale programları geliştirilecek
Ayrıca Ulusal Eğitim Bakanlığının (MEB) sorumluluğunda eğitimciler ve okul işçisi için dijital risklere yönelik farkındalık ve müdahale eğitim programları geliştirilip uygulanacak.
Öğrencilerin, “dijital dünyada uygun oluşların” artırılmasına yönelik sınıf rehberliği programları ve müdahale programları geliştirilecek.
– Riskli içeriklere maruz kalan çocuklara psikososyal dayanak verilecek
Psikososyal dayanak alanında çalışan işçinin niteliğinin artırılması için Danışmanlık Önlemi Uygulama El Kitabı’nın içerisine, “bilişim teknolojilerinin inançlı kullanımı”na yönelik modül eklenecek ve uygulayıcılara eğitimler düzenlenecek.
Sağlıklı hayat merkezlerinde bağımlılık alanında çalışan tüm çalışana, çocuklarda erken teşhis, müdahale ve yönlendirme konusunda eğitim verilecek.
Psikososyal takviye programlarının geliştirilmesi için dijital şiddete yahut riskli içeriklere maruz kalan çocuklara psikososyal takviye programları uygulanacak.
– Çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri yapılacak
Eylem planının, “Yasal ve Kurumsal Düzenlemelerin Güçlendirilmesi”ne ait kısmında ise çocukların dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri risklerden korunmalarını sağlamak gayesiyle çocuk haklarını temel alan, çağın gereksinimlerine karşılık verebilen ve teknolojik gelişmelerle uyumlu yasal düzenlemeler geliştirmek ve bunların aktifliğini artıracak kurumsal yapıları güçlendirmek amaçlanıyor.
Bunun için çocuklara yönelik ziyanlı içeriklerin engellenmesi, ferdî bilgilerin korunması, dijital bağımlılıkla uğraş konularında standartlar ve mevzuat altyapısı oluşturulacak.
Çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri yapılması emeliyle 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Cürümlerle Çaba Edilmesi Hakkında Kanun kapsamında, milletlerarası düzenlemeler de dikkate alınarak, toplumsal ağ sağlayıcılar ile dijital oyun sağlayıcıları yahut dağıtıcılarına yönelik mevzuat güncellemeleri gerçekleştirilecek.
– Teknoloji bağımlılığıyla gayret için yönerge oluşturulacak
Çocukların ferdî bilgilerinin korunmasına yönelik mevzuattaki eksiklikler tespit edilerek, gerekli çalışmalar yürütülecek.
Teknoloji bağımlılığıyla çaba için Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatlarının vazife, yetki ve sorumluluklarını belirleyen düzenleyici bir yönerge hazırlanacak.
Ayrıca kurum bakımında kalan çocukların telefon, internet ve sosyal-geleneksel medya kullanımına ait standart bir uygulama rehberi geliştirilecek.
