Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
İç kontrol, kamu yönetiminin çalışmalarına kıymet katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, tesirlilik ve verimlilik asıllarına nazaran yönetilip yönetilmediğini kıymetlendirmek ve rehberlik yapmak maksadıyla yapılan bağımsız, objektif garanti sağlama ve danışmanlık faaliyeti olarak memleketler arası literatürde ve mevzuatımızda tanımlanmaktadır.
Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında vazifeli ve yetkili olanlar; bu kaynakların tesirli, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, raporlanmasından ve berbata kullanılmaması için gerekli tedbirlerin alınmasından sorumludur. Bu sorumluluğun bir gereği olarak; kamu idaresinin faaliyetleri, işlevleri, plan ve amaçları hakkında eksiksiz bilginin yönetilenlere sunulması sonucunda bu bilginin kıymetlendirilmesi ve denetlenmesiyle kamuda tesirlilik sağlanabilecektir.
Milli Eğitim Bakanlığı İç Denetim Birimi Başkanlığının üretmiş olduğu kontrol raporları yıllık faaliyet raporları aracılığıyla ilgililere sunulmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı iç denetim faaliyetleri; Bakanlığın idare ve denetim yapılarının risk idaresi, yönetişim ve denetim süreçlerinin tesirliliğini pahalandırmak ve geliştirmek istikametinde sistematik bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş kontrol standartlarına uygun olarak gerçekleştirilmektedir.
Fakat, Milli Eğitim Bakanlığı İç Denetim Birimi Başkanlığınca her yıl hazırlanan İç Kontrol Raporları yıllardır internet sitesinde yayınlanmamaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı İç Denetim Birimi Başkanlığının internet sitesinde yer alan “duyurular” kısmı bile siteden bir kaç gün evvel kaldırıldı.
Milli Eğitim Bakanlığı İç Denetim Yönergesinin “Raporlama” başlıklı 41. hususunda;
“Raporlama
MADDE 41- (1) Raporların düzenlenmesi, ilgili mercilere sunulması, sonuçların takibi ve öteki konular Kamu İç Kontrol Rehberi çerçevesinde yürütülür.
(2) Raporlarda sözler; tam, gerçek, açık, anlaşılır, öz ve yapan olarak yazılır.
(3) İç kontrol raporları, Liderin müsaadesi olmaksızın Bakanlık dışına verilemez.
(4) Kontrol ve danışmanlık raporunun sonuçları ve yapılan süreçler Lider tarafından izlenir.
(5) Düzenlenen raporların birer örneği Başkanlıkta saklanır. Raporlar, yetkisiz bireylerin erişimini engellemek için saklılık içinde koruma edilir.” kararları bulunmaktadır.
Her ne kadar “İç kontrol raporları, Liderin müsaadesi olmaksızın Bakanlık dışına verilemez.” ve “Raporlar, yetkisiz şahısların erişimini engellemek için kapalılık içinde koruma edilir.” kararları yer alsa da bu kararlar, İç Denetçilerin Çalışma Yol Ve Temelleri Hakkındaki Yönetmeliğinin iç kontrolde “kurum dışına kâfi teminatın verilmesi” aslına terstir.
Ayrıca “Yönergeler” Yönetmeliklere alışılmamış olamaz.
Normlar hiyerarşisinde alt seviyedeki normların, yürürlüklerini üst seviyedeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde kozmik hukuk prensipleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa’dan, tüzükler yürürlüğünü kanunlardan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanun ve tüzüklerden, genelgeler ve yönergeler ise yönetmelik, tüzük ve kanunlardan almaktadır. Münasebetiyle; bir normun, kendisinden daha üst pozisyonda bulunan ve desteğini oluşturan bir norma alışılmamış yahut bunu değiştirici nitelikte bir karar getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
İdare hukukunda normlar hiyerarşisinde yönetmeliklerden sonra gelen düzenleyici süreçlerden olan yönergeler, genelgeler, kılavuzlar ve genel yazılar, bir yönetmeliğe yahut üst hukuk normuna dayalı olarak hazırlanır. Yönergeler, genelgeler, kılavuzlar ve genel yazılar ile yönetmelik ve/veya üst hukuk normu kararlarının açıklık getirilmek suretiyle uygulamaya geçirilmesi amaçlanır.
Milli Eğitim Bakanlığı İç Denetim Yönergesi ile iç kontrolde “kurum dışına kâfi teminatın verilmesi” aslını ortadan kaldırması, bu temele, kısıtlama ve sınırlama getirmesi hukuken mümkün değildir.
Zira, İç Denetçilerin Çalışma Tarz Ve Temelleri Hakkındaki Yönetmeliğinin “İç kontrol faaliyetinin amacı” başlıklı 5. unsuru 3. fıkrasındaki kararlara nazaran, İç Kontrolde objektif garanti sağlanması, kurumun risk idaresi ile denetim ve idare süreçlerinin faal bir formda işlediğine, üretilen bilgilerin doğruluğuna ve tamlığına, faaliyetlerin tesirli, ekonomik, verimli ve mevzuata uygun bir formda gerçekleştirildiğine, varlıklarının korunduğuna dair kurum içine ve kurum dışına kâfi garantinin verilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı İç Denetim Birimi Başkanlığının internet sitesinde bugüne kadar yapılan tüm İç Denetim Raporlarının yıllara göre yayınlanmasını bekliyoruz.
Ahmet KANDEMİR
