Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde yapılan değişiklikler şu haldedir:
1. Tanımlar ve yeni kavramlar (Madde 4)
1.1. “Ders aktifliklerine katılım” tanımı
Eski: “Öğrencilerin, sınıf yahut okul içinde yaptıkları; eleştirel düşünme, sorun çözme, okuduğunu manaya, araştırma yapma üzere bilişsel, duyuşsal, psikomotor alanındaki marifetlerini kullanmasını ve geliştirmesini sağlayan, performansını değerlendirmeye yönelik çalışmaları”
Yeni: “Öğrencilerin, sınıf yahut okul içinde zihinsel, sosyal-duygusal ve fizikî açıdan çok yönlü gelişimini sağlayan ve öğrencilerin performansını değerlendirmeye imkan veren çalışmaları”
Yapılan değişiklik: Tarif, “bilişsel-duyuşsal-psikomotor beceri” lisanından çıkarılıp “zihinsel, sosyal-duygusal, fizikî çok yönlü gelişim” lisanına çekilmiş. Yeni maarif modelinin bütüncül gelişim yaklaşımıyla uyumlulaştırma. Performans değerlendirmesi korunuyor.
1.2. “Proje” tanımı
Eski: “…bireysel olarak istedikleri bir alan yahut hususta inceleme, araştırma ve yorum yapma, görüş geliştirme, yeni bilgilere ulaşma, özgün fikir üretme ve çıkarımlarda bulunmaları emeliyle ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmaları”
Yeni: “…bir alan yahut hususta inceleme, araştırma ve yorum yapma, görüş geliştirme, yeni bilgilere ulaşma, mevcut bilgilerden yararlanarak özgün ve farklı niyet üretme, manalı öğrenmeyi sağlama ve sorgulamaya dayalı bir yapı kurmaları maksadıyla ders öğretmeni rehberliğinde öğrenme-öğretme uygulamaları kapsamında yapacakları çalışmaları”
Yapılan değişiklik: “İstedikleri” ibaresi çıkarılmış; proje hür bahisten çıkıp “öğrenme-öğretme uygulamaları kapsamı”na bağlanmış. “Anlamlı öğrenme” ve “sorgulamaya dayalı yapı” vurgusuyla proje, ders programına bağlı, sorgulama temelli bir öğrenme aracı haline getiriliyor.
1.3. “Uygulama sınıfı” tanımı
Eski: “Ortaöğretim kurumlarında çocuk gelişimi ve eğitimi alanında/programında eylül ayı sonu prestijiyle 36-68 aylık çocukların eğitiminin yapıldığı uygulama birimini”
Yeni: “Çocuk gelişimi ve eğitimi alanı/programı bulunan ortaöğretim kurumlarında eylül ayı sonu prestijiyle 36-68 aylık çocukların eğitiminin yapıldığı uygulama birimini”
Yapılan değişiklik: Tabir düzeltmesi; “alanı/programı bulunan kurum” olarak netleştirme. Kapsam olarak fark yaratmıyor.
1.4. Yeni eklenen tanımlar (eski karşılığı yok)
Yeni bentler:
– Bütüncül gelişim: Öğrencilerin ferdî, zihinsel, sosyal-duygusal, fizikî ve ahlaki gelişimi.
– Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi: Ulusal ve manevi kıymetlerle genel insani kıymetlerin gözetildiği; aksiyonlardan kıymetlere, bedellerden faziletli beşere, nihayetinde “Huzurlu Aile ve Toplum” ile “Yaşanabilir Çevrede Huzurlu İnsan” amacına ulaşmayı amaçlayan yapı.
– e-Kayıt: Adrese dayalı kayıt sistemi.
– Kayıt alanı: Okulun öğrenci alacağı adresleri gösteren alan.
Yapılan değişiklik: Yeni maarif modelinin temel kavramlarını mevzuata destek olarak yerleştirmek; kayıt sistemine ait tabirleri tanımlamak.
2. Okula ahenk ve ders programı (Madde 5)
2.1. Ahenk eğitimi (yeni eklenen bent – eski karşılığı yok)
Yeni: Okul öncesi ve ilkokul 1. sınıfa kayıt yaptıran öğrencilerin okula, öğretmenlerine ve arkadaşlarına alışmalarını sağlamak; velilerin de “ebeveyn programı” çerçevesinde çocuğun eğitim sorumluluğuna bütüncül biçimde dahil olması ve okul-aile iş birliğinin güçlenmesi için, ders yılı başlamadan evvelki hafta Bakanlıkça belirlenen takvim ve programla ahenk eğitimi uygulanır.
Yapılan değişiklik: Okula başlangıçta çocuk için yumuşak geçişi sağlamak ve veliyi sürece dahil eden yapılandırılmış bir ahenk haftası oluşturmak hedegflenmiştir
2.2. Programın duyurulması
Eski: Haftalık ders programı ilgililere “imza karşılığı” duyurulur.
Yeni: “İmza karşılığı yahut bilgi ve bağlantı araçlarıyla” duyurulur.
Yapılan değişiklik: Islak imza zorunluluğunu kaldırıp dijital/elektronik duyuruya imkan tanımak.
2.3. Bayrak töreni-ders programı münasebeti (yeni fıkra)
Yeni: Haftalık ders programı hazırlanırken bayrak merasimleri dikkate alınarak vücut eğitimi ve oyun, vücut eğitimi ve spor ile müzik derslerinin haftanın birinci ve son iş gününe konulmasına ihtimam gösterilir.
Yapılan değişiklik: Merasim günleriyle (genelde pazartesi/cuma) uyumlu ders yerleşimi sağlamak.
3. Ortaokullarda ve imam-hatip ortaokullarında seçmeli ders seçimi (yeni Madde 5/A – daha evvel farklı madde yoktu)
Yeni (özet):
– Bir sonraki yıl Ortaokullarda ve imam-hatip ortaokullarında okutulacak seçmeli dersler ocak-şubat aylarında öğrencilere duyurulur.
– Seçim; okulun imkanlarına bağlı olarak veli, sınıf rehber öğretmeni ve okul rehberlik öğretmeninin bilgisi dahilinde öğrenci tarafından ocak-şubatta yapılır, e-Okul’a işlenir, kitap sayısı Kitap Seçim Modülü’ne girilir.
– Grup oluşmadığı için açılamayan dersler duyuru edilir; öğrenciler açılan derslere yönlendirilir.
– Süresinde seçim yapmayanların dersleri okul idaresince belirlenir.
– 5. sınıfa yeni başlayanların seçimleri ders yılının birinci haftasında yapılır.
Yapılan değişiklik: Seçmeli ders sürecini takvime bağlamak; kitap planlaması için seçimi bir evvelki yıla çekmek; belirsizlikleri (grup açılamaması, müddetinde seçmeyen öğrenci) kurala bağlamak.
4. Kayıt ve kayıt alanı (Madde 10 ve 11)
4.1. Kayıt alanı belirleme ölçütleri (Madde 10/2)
Eski: “Komisyon, okulların fiziki kapasite ve ulaşım imkanlarını dikkate alarak öğrenci alınacak kayıt alanlarını belirler ve e-Okul sisteminin ilgili kısmına işler.”
Yeni: “Komisyon tarafından fırsat eşitliği, kamu kaynaklarının faal kullanımı, okulların fiziki kapasitesi, ulaşım imkanları ile okullar arası sınıf mevcutlarının istikrarlı dağılımı göz önünde bulundurularak öğrenci alınacak kayıt alanları belirlenir ve e-Okul’a işlenir.”
Yapılan değişiklik: Kayıt alanı ölçütlerine “fırsat eşitliği”, “kamu kaynağının aktif kullanımı” ve “okullar arası istikrarlı mevcut” kriterlerini eklemek; okullar arası mevcut dengesizliğini azaltmayı hedeflemek.
4.2. Kayıt vakti ve adres doğrulaması (Madde 11/1)
Eski: “…yeni kayıtlar, temmuz ayının birinci iş gününde başlar. … Muhtaçlık duyulması halinde kayıt süreçleri sırasında veliden su, elektrik yahut doğalgaz kullanımına ilişkin fatura istenebilir.”
Yeni: “…yeni kayıtlar, temmuz ayında başlar. … Gereksinim duyulması halinde adres doğrulaması yapmak maksadıyla kayıt süreçleri sırasında veliden … fatura istenebilir. Adres doğrulamasına ait yol ve asıllar, Bakanlıkça belirlenir.”
Yapılan değişiklik: Kayıt başlangıcını sabit “ilk iş günü”nden esnetip “temmuz ayı”na yaymak; fatura istenmesinin münasebetini açıkça “adres doğrulaması” olarak tanımlamak ve yordamı Bakanlığa bırakmak.
4.3. Ortaokulda şube ve şube değişikliği (Madde 11/7-c)
Eski/Yeni: Şubelerin e-Okul’da kura ile Bakanlıkça belirlenmesi ve şube değişikliğinin velinin talebi + rehberlik servisi raporuyla yılda bir keze mahsus yapılabilmesi büyük ölçüde korunmuş; madde başlığına “farklı program uygulayan ortaokullar” da eklenmiştir.
Yapılan değişiklik: Mevcut kura sistemini teyit etmek ve kapsamı farklı program uygulayan ortaokulları içerecek halde genişletmek.
5. Nakil (Madde 12)
5.1. Kardeş nakli (Madde 12/8)
Eski: “…kardeşlerin nakilleri, velinin isteği doğrultusunda kardeşlerden birinin okuluna yapılır.”
Yeni: “…kardeşlerden birinin kayıtlı olduğu birebir cins ve kademedeki imtihansız girilen okula yapılır.”
Yapılan değişiklik: Kardeş nakli hakkını imtihanla öğrenci alan okullar dışında, tıpkı tür ve kademedeki okullarla sonlandırıp netleştirmek.
5.2. Ağır engelli/hastanede tedavi gören yakın (Madde 12/9 ve yeni 12/16)
Eski (tek fıkrada): Anne-babanın çalışması/birinin hayatta olmaması yahut ailesinde ağır engelli raporu bulunan/hastanede uzun müddetli tedavi gören birey bulunması halinde nakil, çalışılan adresin kayıt alanındaki okula yapılır.
Yeni: Bu haller ikiye ayrılmıştır. 12/9 sadece çalışma/vefat durumunu düzenler. Yeni 12/16, ağır engelli raporu olan yahut hastanede uzun vadeli tedavi gören anne, baba, yasal sorumlu ya da kardeşin bulunması halinde nakli, tedavi görülen sıhhat kurumunun bulunduğu yahut süreksiz kalınan adresin kayıt alanındaki okula bağlar.
Yapılan değişiklik: Sıhhat gerekçeli nakli farklı bir karara kavuşturmak, kapsamı “kardeş”i de içerecek biçimde genişletmek ve nakil yapılacak adresi tedavi/geçici ikamet adresine nazaran tanımlamak.
5.3. Nakil müracaatının iptali (yeni 12/17)
Yeni: Kayıt-kabul ve nakil kaidelerini taşımayan öğrencilerin nakil müracaatları okul idaresince e-Okul üzerinden iptal edilir/reddedilir.
Yapılan değişiklik: Şartları taşımayan müracaatlar için açık bir ret/iptal düzeneği getirmek.
6. Devamsızlık (Madde 18 ve 53)
6.1. Devamsızlık bildirimi (Madde 18/3-e)
Eski: “Devamsızlığı 5 inci, 10 uncu ve 15 inci günlere ulaşan öğrencilerin durumları veliye posta, e-posta yahut kısa bildiri yolu ile bildirilir.”
Yeni: “Özürsüz devamsızlığı 5, 10 ve 15 güne ulaşan öğrencilerin durumları veliye posta, bilgi ve irtibat araçlarıyla yahut kısa ileti yolu ile bildirilir.” (30. gün tebligatı korunuyor.)
Yapılan değişiklik: “E-posta”yı daha geniş “bilgi ve bağlantı araçları” tabiriyle değiştirmek; bildirimin “özürsüz” devamsızlığa bağlı olduğunu vurgulamak.
6.2. Devamsızlık-ödül bağı (yeni Madde 53/4)
Yeni: “20 gün ve üzeri özürsüz devamsızlık yapan öğrencilerden şube öğretmenler kurulu kararı ile sınıf geçenlere teşekkür ve takdir dokümanı verilmez.”
Yapılan değişiklik: ŞÖK kararıyla sınıf geçse dahi yüksek devamsızlığı olan öğrenciye ödül dokümanı verilmesini engellemek; devama teşvik.
7. Ölçme-değerlendirme ve Gelişim Raporu (Madde 20, 22, 30)
7.1. Değerlendirme temeli (Madde 20/1-b)
Eski: “Başarının ölçülmesi ve değerlendirilmesinde öğretim programlarında belirtilen emeller ile kazanımlar temel alınır…”
Yeni: “Bilgi ve hünerlerin ölçülmesi ve kıymetlendirilmesi sürecinde ilgili dersin öğretim programında belirtilen öğrenme çıktıları temel alınarak ölçme ve kıymetlendirme yapılır.”
Yapılan değişiklik: “Kazanım” terminolojisinden yeni programların “öğrenme çıktısı” terminolojisine geçiş.
7.2. Gelişim Raporu (Madde 20/4 ek cümle ve Madde 30/2-b)
Eski (30/2-b): Ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında her periyot sonunda karne verilir; karnede muvaffakiyet, toplumsal aktiflik ve devam durumu gösterilir. (Gelişim Raporu sadece ilkokullar için düzenlenmişti.)
Yeni: Ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında 2025-2026’dan itibaren 5. sınıflardan başlamak üzere kademeli olarak, her periyot sonunda karne ile birlikte öğretmen görüşünü içeren; devam durumunu, gelişim seviyesini ve sosyal-duygusal gelişim hünerlerini gösteren Gelişim Raporu hazırlanır (e-imza/e-Rapor mümkün).
Yapılan değişiklik: İlkokulda başlayan Gelişim Raporu uygulamasını ortaokula (5. sınıftan itibaren) taşımak; karnenin yanında bütüncül gelişimi gösteren ikinci bir doküman oluşturmak.
7.3. Proje zaruriliği (Madde 22/2)
Eski: “…istedikleri ders yahut derslerden … en az bir proje hazırlatılır. Projeler verildikleri periyotta kıymetlendirilir. Proje vermeyen öğrencinin proje puanı sıfır…”
Yeni: “…en az bir proje hazırlatılır. Projeler hazırlatıldığı periyotta kıymetlendirilir. Proje teslim etmeyen öğrencinin proje puanı sıfır…”
Yapılan değişiklik: Büyük ölçüde tabir netleştirmesi (“verilen/vermeyen” > “hazırlatılan/teslim etmeyen”). En az bir proje ve teslim etmeyene sıfır puan aslı korunuyor.
8. Öğrenci davranışları ve yaptırımlar (Madde 52 ve 55)
8.1. Öğrencilerden beklenen davranışlar (Madde 52/1)
Eski: Saygı-hoşgörü, dürüstlük, sosyal-kültürel etkinliklere iştirak, doğal/tarihi kıymetleri müdafaa, bağımlılık maddelerinden uzak durma, siyasi hedefli etkinliklere katılmama, Atatürk İlke ve İnkılaplarına bağlılık, kitap okuma vb. maddelerden oluşan bir liste.
Yeni: Liste bütünüyle tekrar yazılmış ve genişletilmiş; öne çıkan eklemeler: milli-manevi-insani pahalara bağlılık ve vatanseverlik, Türkçeyi bilinçli/üretken kullanma, tasarruf şuuru, empati ve akran nezaketi, sorgulayan-eleştirel-analitik düşünme, dijital okuryazarlık ve mahremiyetin korunması, bağımlılıkla çaba, temel hakları çerçevesinde görüş tabir etme. Siyasi maksatlı etkinlik/sembol yasağı ve Atatürk İlke ve İnkılaplarına bağlılık korunmuş.
Yapılan değişiklik: Beklenen davranışları Erdem-Değer-Eylem çerçevesiyle uyumlu, daha geniş bir kıymetler setine dönüştürmek.
Hem eski hemn de yeni metindeki listeler uzun olduğu için ilgililer şu adresten tam metne bakabilir. (Madde 52)
8.2. Bilişim araçları – yeni kınamalık davranış (Madde 55/1-b’ye 16. alt bent)
Yeni: “Bilişim araçlarını okul idaresince belirlenen yordam ve temellere karşıt biçimde kullanmak.” (Kınama yaptırımı gerektiren davranışlar arasına eklendi.)
Yapılan değişiklik: Dijital cihaz/bilişim aracı kullanımına ait okul kurallarının ihlaline yaptırım desteği oluşturmak.
9. Okul güvenliği, şahsî data ve randevu (Madde 78’e yeni fıkralar)
Yeni (özet):
– KVKK ahengi: Öğrenci ferdî bilgilerinin işlenmesi 6698 sayılı Kanun kapsamında yürütülür.
– Arama/inceleme yetkisi: Güvenliği tehdit eden ihbar/şikayet ve gerekli hallerde okul, pansiyon, eklentiler ile sıra, masa, dolap; öğrencinin kişilik ve onuru rencide edilmeden, müdür yardımcıları ile Öğrenci Davranışlarını Değerlendirme Kurulu üyeleri ve vazifeli öğretmenlerce aranabilir; iki nüsha tutanak düzenlenir.
– Randevu sistemi: Veli görüşme talepleri okulun resmi internet sayfasındaki randevu sistemi üzerinden karşılanır.
Yapılan değişiklik: Güvenlik emelli arama için hukuksal çerçeve ve tutanak yordamı getirmek; şahsî bilgi işlemeyi KVKK’ya dayandırmak; veli görüşmelerini randevuya bağlamak.
10. Dijitalleşme ve evrak düzeni
10.1. “Karar defteri” yerine tutanak/dosya (Madde 34, 36, 59, 60)
Eski: Öğretmenler kurulu, sınıf/şube öğretmenler heyeti ve Öğrenci Davranışlarını Değerlendirme Kurulu kararları “karar defterine” yazılırdı.
Yeni: İlgili maddelerde “karar defterine yazılır/kayıt edilir” tabirleri “kararlar tutanak altına alınır ve dosyalanır” formunda değiştirildi.
Yapılan değişiklik: Fiziki karar defteri uygulamasından tutanak + evrak (elektronik ortama uygun) sistemine geçiş.
10.2. Öğrenci Belgesi e-Devlet’ten (Madde 73/4)
Eski: Öğrenci Belgesi velinin talebiyle e-Okul üzerinden düzenlenirdi.
Yeni: “Ayrıca, e-Devlet üzerinden Öğrenci Belgesi alınabilir.” cümlesi eklendi.
Yapılan değişiklik: Öğrenci Belgesine e-Devlet üzerinden direkt erişim imkanı sağlamak.
