Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, rektör atamalarının Anayasa’ya uygun yürütüldüğünü savundu. Özvar, 12 Kasım 2026’da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda YÖK ve üniversitelerin 2027 yılı bütçeleri görüşülürken, Anayasa’nın 130. maddesine nazaran rektörün Cumhurbaşkanı tarafından atandığını belirtti. Eleştiriyi komisyona taşıyan Yeni Parti Milletvekili Yüksel Taşkın ise mevcut yolun liyakat ve üniversite özerkliği açısından sorun yarattığını öne sürdü.
Komisyonda gelen tenkit: Liyakat ve özerklik
Taşkın, partisinin 2024 yılında rektör atama düzenlemesi için Anayasa Mahkemesine (AYM) başvurduğunu ve uygulamanın hukuka ters olduğunu savunduklarını söyledi.
Milletvekili, Mahkemenin münasebetinde rektörlerin sırf Cumhurbaşkanı tarafından atanmasının ve adaylarda nitelik koşulu aranmamasının liyakat ile üniversite özerkliği bakımından sorun oluşturduğuna dair değerlendirmeler bulunduğunu söz etti. Taşkın ayrıyeten YÖK’ün binaların metrekare hesabından derslerin içeriğine kadar birçok alana müdahale ettiğini öne sürdü.
Özvar: Her ülkenin kendi mevzuatı belirliyor
Özvar, rektörlük seçim ve atamalarının dünyadaki bütün yükseköğretim sistemlerinde o ülkenin kendi kanun ve mevzuatı çerçevesinde belirlendiğini vurguladı. ABD, Endonezya, Afrika ülkeleri ve Norveç’teki farklı uygulamalara dikkat çekti.
YÖK Başkanı, ABD’de bir devlet üniversitesine vali atanabildiğini ve bu valinin rektörlük seçimini yapan heyetleri belirleme yetkisi bulunduğunu belirterek, Türkiye’nin de kendine mahsus sistemi içinde Anayasa’nın kabul ettiği biçimde rektör ataması yaptığını söyledi.
Tartışmanın arka planındaki AYM kararı
Rektör atama usulü, AYM’nin 2024 yılında verdiği iptal kararıyla gündeme gelmişti. Mahkeme, devlet ve vakıf üniversitelerine rektörün Cumhurbaşkanınca atanmasını öngören ve 2018’de kanun kararında kararnameyle getirilen kuralı, bu hususun kararnameyle düzenlenemeyeceği gerekçesiyle iptal etti. Karar, yeni düzenleme yapılabilmesi için 12 ay sonra yürürlüğe girecek şekilde belirlendi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, iptalin temele değil düzenlemenin kararnameyle yapılmasına ait olduğunu, atama yetkisinin Anayasa’nın 130. maddesinden kaynaklandığını açıklamıştı.
Kontenjan 779 bine düştü
Özvar, komitede kontenjan düzenlemelerine de değindi. 2021 prestijiyle toplamda 1 milyon civarında olan öğrenci kontenjanının 779 bine düştüğünü, istihdam bağı zayıflayan programların sistem dışına çıkarıldığını bildirdi. Öğretim üyesi sayısının 190 bine yaklaştığını da aktardı.
Düzenlemelerin ilgili bakanlıklar, kamu kuruluşları ve sivil kuruluşlarla istişare içinde yapıldığını belirten Özvar, üniversitelerin bölgesel kalkınmayla temasını önemsediklerini vurguladı. Komitede Milli Eğitim Bakanlığının yanı sıra YÖK, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, Yükseköğretim Kalite Kurulu ve üniversitelerin 2027 yılı bütçeleri kabul edildi.
