Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Uzmanlar, okullarda yaşanan şiddet olaylarının önlenmesinde öğrencilerin davranışlarındaki risk işaretlerinin erken fark edilmesinin ve ebeveynlerle okul idareleri arasındaki irtibatın güçlendirilmesinin kıymetine dikkati çekti.
Öğrencilerin ruhsal sıkıntıları yahut davranışsal zahmetleri konusunda bilgi sahibi olan ailelerin, gerekli durumlarda okul idaresini ve rehberlik servisini bilgilendirmesi, mümkün risklerin erken kıymetlendirilmesine ve uygun tedbirlerin alınmasına katkı sağlayabiliyor.
Çocuğun mahremiyetinin korunması ile okul ortamındaki öbür öğrencilerin güvenliğinin sağlanması arasındaki istikrarın de kıymet taşıdığı süreçte aile, okul idaresi ve ruh sıhhati uzmanları arasındaki işbirliği öne çıkıyor.
Eğitim uzmanı Banu Yapıcı ile psikiyatri uzmanı Dr. Orçun Ortaköylü, AA muhabirine, öğrencilerin kendilerine yahut diğerlerine ziyan verme riski oluşturabilecek davranışlarının erken fark edilmesinin, gerekli durumlarda ailelerin okul idaresi ve rehberlik servisiyle irtibata geçmesinin ve risklerin vaktinde değerlendirilmesinin mümkün şiddet olaylarının önlenmesine nasıl katkı sağlayabileceğini kıymetlendirdi.
Psikiyatri uzmanı Ortaköylü, öğrencinin ruhsal sorun yaşamasının, tek başına bu faktörün onu şiddete başvurmaya yönlendireceği manasına gelmediğini lakin şiddete başvuran kişinin de olağan psikolojiye sahip olduğunu söylemenin çok güç olduğunu anlattı.
Çocuğun yaşadığı birtakım olayların, travmaların, uzun müddet maruz kaldığı akran zorbalığının ya da ailesel sorunların şiddete yatkınlığı doğurabildiğine dikkati çeken Ortaköylü, “psikolojik sorun yaşayan 100 çocuktan 2’sinin yahut 3’ünün şiddet uygulayıcısı olabileceğini” ve şiddet uygulayanlara bakıldığında da “hastalık seviyesinde olsun ya da olmasın neredeyse tamamının birtakım ruhsal meseleler yaşadığının saptanabildiğini” söyledi.
Okul baskınlarının en sık yaşandığı ülke kabul edilen ABD’de yapılan bilimsel araştırmalara işaret eden Ortaköylü, bu araştırmalara nazaran “her 3 saldırgandan 2’sinin planladığı şiddet olayını etrafına anlattığına” dikkati çekti.
– Şiddet eğilimlerinin erken fark edilmesi, hadiselerin önlenmesinde kritik önemde
Çocuğunda önemli ruhsal sorun olduğunu bilen ebeveynin, bu durumu okul idaresi yahut rehberlik servisiyle paylaşmasının güzel bir adım olacağını belirten Ortaköylü, yakın arkadaşların da algılayabileceği bu sinyallerin bilhassa öğrencinin damgalanmamasına dikkat edilerek okul idaresine ve rehberlik servisine bildirilmesinin ehemmiyetini vurguladı.
Ortaköylü, “Öğretmenlerin, öğrencide ani davranış değişikliklerini, tehditleri, öfke patlamalarını yahut şiddet içerikli telaffuzları gözlemlemesi, mümkün bir hadiseyi evvelden fark etmesi bakımından çok değerlidir. Bu durumları fark etmek, mümkün olayların yarısından fazlasının engellenmesinde çok kritik bir rol oynuyor.” dedi.
– Psikolojik sorun, tek başına şiddet eğiliminin göstergesi değildir
Eğitim uzmanı Banu Yapıcı da ebeveynlerin çocuklarında gözlemledikleri önemli tehditvari davranışları veya güvenlik riski oluşturabilecek durumları okul idaresiyle paylaşmamasının, eğitim kurumlarının erken müdahale kapasitesini direkt zayıflatan değerli bir faktör olduğuna dikkati çekti.
Eğitim idaresi açısından temel sorunun, aile ile okul arasındaki bilgi akışının kesintiye uğraması olduğunu belirten Yapıcı, şunları söyledi:
“Öğrencinin okul dışındaki hayatında ortaya çıkan önemli saldırganlık davranışları, belli şahıslara yönelik tehditleri yahut ziyan verme hazırlıkları okul tarafından bilinmediğinde, öğrencinin gereksinimlerinin ve olası güvenlik risklerinin bütüncül biçimde kıymetlendirilmesi güçleşir. Bu durum, rehberlik hizmetlerinin planlanmasından kişiselleştirilmiş takviye süreçlerine kadar pek çok önleyici uygulamanın vaktinde başlatılmasını engelleyebilir lakin bilhassa vurgulamak isterim ki ruhsal sorun yaşamak, tek başına şiddet eğiliminin göstergesi değildir. Eğitim kurumlarının değerlendirmesi gereken temel öge, öğrencinin tanısı değil gözlemlenebilir tehdit davranışları, bu davranışların bağlamı ve ortaya çıkabilecek somut güvenlik riskleridir.”
– Aile ve okul işbirliği, önleyici müdahalede kritik bir mekanizma
Ailelerin sorumluluğunun, çocuklarının özel hayatına ait bütün bilgileri okulla paylaşmak biçiminde olmadığını söz eden Yapıcı, “Ailenin, çocuğun kendisinin yahut diğerlerinin güvenliğini direkt ilgilendiren kritik durumlarda okulun önleyici müdahale düzeneklerini destekleyecek bilgileri vaktinde iletmek biçiminde kıymetlendirmek gerekiyor. Okul güvenliğinde en kritik problemlerden biri, sadece riskin varlığı değil o riske ait bilginin müdahale edebilecek şahıslara vaktinde ulaşmamasıdır.” formunda konuştu.
Belirli şahıslara yöneltilen tekrarlayan tehditler, şiddet aksiyonuna ait planlama, hazırlık belirtileri, ziyan verme niyetinin açıkça söz edilmesi ve tehdit davranışlarının giderek somutlaşmasının farklı bir kıymetlendirme sürecini gerektirdiğini lisana getiren Yapıcı, şunları kaydetti:
“Bu yaklaşımın temelinde öğrenciyi şahsî özelliklerine ya da ruhsal durumuna nazaran kategorize etmek değil somut davranışları, tehditlerin ciddiyetini, öğrencinin içinde bulunduğu şartları ve mevcut esirgeyici faktörleri bir bütün olarak ele almak vardır. Öğretmenlerin misyonu klinik kıymetlendirme yapmak yahut bir öğrencinin ileride şiddet uygulayıp uygulamayacağına karar vermek değildir. Öğretmen, güvenlik açısından kaygı oluşturan davranışı fark etmeli, objektif biçimde bildirmeli ve ilgili ünitelerin kıymetlendirme sürecini başlatmasına katkıda bulunmalıdır. Bu sebeple okullarda kişisel müşahedelerin emniyetli bildirim kanallarıyla, rehberlik hizmetleriyle ve gerektiğinde uzman takviyesiyle ilişkilendirilmesi gerekiyor.”
Çocuğun üstün faydası ve okul güvenliğini etkileyen somut durumlarda ebeveynlerin sorumluluğuna değinen Yapıcı, ailelerin, çocuklarının kendisine yahut diğerlerine ziyan verme riski taşıdığını düşündüren somut ve önemli davranışlardan haberdar olmaları halinde okul ile işbirliği yapmalarının kıymetli bir ebeveynlik sorumluluğu olduğuna dikkati çekti.
Psikolojik sorunları bulunan çocuğun mahremiyeti ile okul güvenliği arasındaki istikrar bağına değinen Yapıcı, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Çocuğun mahremiyeti ile okul güvenliği arasındaki istikrar, öğrencinin bütün ruhsal bilgilerinin açıklanmasıyla değil güvenlik açısından gerekli bilgilerin sonlu, ölçülü ve yetkilendirilmiş bir çerçevede paylaşılmasıyla kurulmalıdır. Bu mevzuda temel yaklaşımımız, öğrencinin özel hayatının kapalılığını korurken eğitim ortamında ortaya çıkabilecek önemli ve somut güvenlik risklerini de yönetebilmektir zira mahremiyet hakkı ile inançlı eğitim hakkı birbirini dışlayan değil birlikte korunması gereken iki temel prensiptir. Örneğin bir öğrencinin ruhsal dayanak alması, okul idaresinin öğrencinin bütün tıbbi geçmişine erişmesini gerektirmez fakat muhakkak bir şahsa yönelik önemli tehdit, ziyan verme hazırlığı yahut acil müdahale gerektiren bir güvenlik durumu kelam mevzusuysa okulun gerekli önlemleri alabilmesi için ilgili bilgilerin, hukuksal sonlar içerisinde yetkili bireyler tarafından kıymetlendirilmesi ehemmiyet taşır.”
Türkiye’deki uygulamalar açısından bakıldığında Milli Eğitim Bakanlığının rehberlik hizmetlerinin ve okul güvenliğine ait düzenlemelerinin kıymetli bir çerçeve sunduğunu belirten Yapıcı, “Bu sebeple sıkıntıyı sırf yeni düzenleme muhtaçlığı olarak görmüyorum. Mevcut uygulamaların aktifliğinin ölçülmesi, okul temelli müdahale kapasitesinin artırılması, personelin hizmet içi eğitimlerle desteklenmesi ve kurumlar arası yönlendirme süreçlerinin standartlaştırılması da büyük değer taşıyor.” dedi.
Aile, okul, rehberlik servisi ve uzmanların işbirliğiyle muhtemel şiddet risklerinin evvelden tespit edilerek olayların önlenebileceğine dikkati çeken Yapıcı, aile, okul idaresi, rehberlik servisi ve ilgili uzmanlar arasında yapılandırılmış işbirliğinin, birtakım şiddet risklerinin erken fark edilmesini ve gerekli tedbirlerle azaltılmasını mümkün kılabileceğini vurguladı.
