Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Şöyle ki;
Osmaniye İdare Mahkemesinin 30/06/2026 tarihli, 2026/287 Esas Nolu ve 2026/689 Nolu Kararında;
“Osmaniye İli, …………. İlçesi, ………….. Ortaokulu’nda ………….. Öğretmeni
olarak misyon yapan davacının, norm takım fazlası öğretmen olduğu gerekçesiyle 2026 yılı Norm Kadro Fazlası Öğretmenlerin Atama Takvimi kapsamında Osmaniye ili, …………. İlçesi, …………. Ortaokulu’na atanmasına ait 14/01/2026 tarih ve ………… sayılı süreçle bildirilen 14/01/2026 tarih ve ………… sayılı Bakanlık Makam onaylı sürecin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
657 SAYILI DEVLET MEMURLARI KANUNUNA GÖRE KONUNUN İNCELENMESİ
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer Değiştirme Suretiyle Atanma” başlıklı 72. maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, toplumsal, kültürel ve ulaşım Sartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve istikrarlı bir sistem içinde yapılır. Yeniden yahut yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile ünitesini koruma etmek bakımından kurumlar arasında gerekli uyum sağlanarak memur olan öteki eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen asıllar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde esinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir vazife bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu işçiye esinin vazife mühleti ile sonlu olmak üzere aşağıdaki kaidelerde müsaade verilebilir… Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki misyonlar ile kurumların özellik arz eden misyonlarına atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama asılları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak işçisi için bu yönetmelik temellerine nazaran Devlet Personel Başkanlığının görüsünü almak suretiyle bir işçi ve atama planı hazırlar.” kararına yer verilmiştir.
652 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEYE GÖRE KONUNUN İNCELENMESİ
652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Atama” başlıklı 37. maddesinde; “(3)Öğretmenlerin Bakanlıkça belirlenen hizmet bölge yahut alanlarında en az üç eğitim öğretim yılı misyon yapması temeldir. Bunların yer değiştirme suretiyle atamaları her yıl yapılan atama plan ve programları çerçevesinde eğitim öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek formda sonuçlandırılır. Bakanlıkça belirlenen özür kümelerine bağlı yer değiştirmeler ise yarıyıl ve/veya yaz tatillerinde yapılır. (4) Öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamalarında uyulacak temel prensipler, özür grupları, hizmet bölgeleri ve alanları, hizmet puanı ve öteki konulara ait adap ve temeller yönetmelikle belirlenir…” düzenlemesine yer verilmiştir.
7528 SAYILI ÖĞRETMENLİK MESLEĞİ KANUNUNA GÖRE KONUNUN İNCELENMESİ
7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nun 18. maddesinde; “(1) Öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamaları, her yıl yapılan atama plan ve programları çerçevesinde eğitim öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek halde sonuçlandırılır. (2) Öğretmenlerin sıhhat ve can güvenliği mazeretlerine bağlı yer değiştirmeleri yıl içinde yer değiştirme takvimine tabi olmaksızın, başka mazeretlere bağlı yer değiştirmeleri ise yarıyıl ve/veya yaz tatilinde yapılır. (3) Öğretmenlerin mazeret durumlarına ve isteğe bağlı yer değiştirmeleri, Bakanlığın öğretmen ihtiyacı ve öğretmenin tercihi dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne nazaran yapılır. (4) Mazeret durumlarına bağlı yer değiştirme istekleri hizmet puanı yetersizliği sebebiyle yerine getirilemeyenlere, 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesi kapsamına girenlerin hakları gizli kalmak kaydıyla, talepleri halinde istekte bulundukları yere atanmaya hak kazanıncaya kadar aylıksız müsaade verilebilir. Bu formda aylıksız müsaade verilen öğretmenler, bağlı bulundukları il/ilçe ulusal eğitim müdürlüklerine bu hedefle tahsis edilmiş bulunan bos öğretmen kadrolarına aylıksız izinli olmak koşuluyla atanır. Bunların atandıkları bu takımlar aylıksız müsaade müddetiyle sonlu olarak gizli tutulur. Fakat aylıksız müsaadeye ayrılan öğretmenler, üçüncü yılın sonuna kadar istedikleri yere atamalarının yapılamaması halinde durumlarına uygun bos öğretmen kadrolarına öncelikle atanır. (5) Öğretmenlerin atamaları, Bakanlıkça il/ilçe buyruğuna yahut direkt eğitim kurumuna yapılır. Bakanlıkça il/ilçe buyruğuna atama yapılması halinde öğretmenlerin atandıkları ildeki misyon yerleri, hizmet puanları dikkate alınarak il ulusal eğitim müdürünün teklifine nazaran valilerce belirlenir. (6) Kadrolarının bulunduğu eğitim kurumlarında norm takım fazlası olan öğretmenler, il içerisinde bos norm takımı bulunan eğitim kurumlarına yer değiştirme talebinde bulunabilir. Hizmet puanı yetersizliği sebebiyle talepte bulundukları eğitim kurumlarına atanamayanlar ile talepte bulunmayanların atamaları, öncelikle aynı ilçe grubu içerisinde bos norm takımı bulunan eğitim kurumlarına olmak üzere ilgili valilerce il içerisinde resen yapılabilir. (7) Öğretmenlerin isteğe ve mazeret durumlarına bağlı yer değiştirme suretiyle atamaları ile hizmet bölgeleri, hizmet alanları, ilçe kümeleri ve bu maddenin uygulanmasına ait başka konular Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” kararlarına yer verilmiştir.
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA BAĞLI ÖĞRETMENLERİN ATAMA VE YER DEĞİŞTİRME YÖNETMELİĞİ’NE GÖRE KONUNUN İNCELENMESİ
Dava konusu sürecin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 09/01/2026 tarih ve 33132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin hedefi, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi eğitim kurumlarının öğretmen kadrolarına yapılacak atamalar ile takımlı öğretmenlerin yer değiştirmelerine ait metot ve temelleri düzenlemektir.(2) Bu Yönetmelik, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi eğitim kurumlarına takımlı öğretmen olarak atanacaklar ile bu eğitim kurumlarında misyon yapan öğretmenleri kapsar.” kuralına, “Temel ilkeler” başlıklı 4. maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik çerçevesinde gerçekleştirilen atama ve yer değiştirme süreçlerine ait temel unsurlar şunlardır: a) Öğretmenlerin Ülke genelinde istikrarlı dağılımını sağlamak temeldir. b) Kadrolu öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamaları, her yıl yapılan atama plan ve programları çerçevesinde eğitim öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek halde sonuçlandırılır. c) Yer değiştirme periyotlarında elektronik ortamda yapılan atamalar eğitim kurumlarının öğretmen ihtiyacı ve kadrolu öğretmenin tercihi dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne nazaran yapılır. ç) Yer değiştirme dönemi dışında yapılan sıhhat ve can güvenliği mazeretlerine bağlı yer değiştirmelerde öğretmen ihtiyacı dikkate alınarak mazeretin giderilmesi temel alınır.” kuralına, “Mazeret durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 29. maddesinde; “(1) Kadrolu öğretmenlerin aile birliği, sıhhat, can güvenliği mazeretlerine yahut engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır. Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine bağlı yer değiştirmeler yarıyıl ve yaz tatilleri dışında da yer değiştirme takvimine bağlı olmaksızın yalnızca öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına yapılır. (2) Kadrolu öğretmenlerin; aile birliği, sıhhat, can güvenliği mazeretlerine yahut engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında bu Yönetmelikte karar bulunmayan hallerde; 7528 sayılı Kanun, 657 sayılı Kanun ile 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik kararları uygulanır. Ancak; a) Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme, her iki esin de takımlı öğretmen olması ve bu kapsamda yer değiştirmek istedikleri yerlerde alanları prestijiyle öğretmen ihtiyacı bulunmaması durumunda, istemeleri halinde her ikisinin de alanları prestijiyle öğretmen ihtiyacı bulunan il/ilçeye atanmaları suretiyle gerçekleştirilebilir. b) Yeniden atama ve kurumlar arası tekrar atama yoluyla takımlı öğretmenliğe atananlardan atandığı yerde en az 1 yıl çalışmayanlar ile esi isteğe bağlı sigortalı olan kadrolu öğretmenler, aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değiştirme isteğinde bulunamaz. c) Esleri süreksiz olarak görevlendirilen takımlı öğretmenler, eslerinin süreksiz olarak görevlendirildiği yere aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme isteğinde bulunamaz. (3) Kadrolu öğretmenlerin mazerete bağlı yer değiştirme süreçleri için Bakanlık tarafından yarıyıl ve yaz tatillerinde duyuru yapılır ve müracaatlar elektronik ortamda alınır. Müracaat Sartları, müracaatın biçimi ve öbür konular duyuruda belirtilir. (4) Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan mazerete bağlı yer değişikliklerinde, başvurusu onaylananların ataması duyuru edilen kontenjan dahilinde tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne nazaran yapılır. (5) Mazeretin bulunduğu ilçe ile vazife yapılan ilçe birebir ilçe kümesinde ise mazerete bağlı yer değişikliği müracaatında bulunulamaz. ” kuralına, “İlçe grupları” başlıklı 41. maddesinde; (1) İllerde; coğrafik özellikler, ulaşım imkanları ve eğitim hizmetlerinin faal yürütülmesi dikkate alınarak, iki yahut daha fazla ilçenin bir araya getirilmesi suretiyle ilçe kümeleri oluşturulmuştur ve bu Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-2 İlçe Grupları Çizelgesinde gösterilmiştir. (2) İlçe kümeleri, öğretmenlerin yer değiştirme süreçleri bakımından misyon yeri olarak kabul edilir. Bu kapsamda yapılan süreçler, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamındaki memuriyet mahalli tarifini etkilemez.” kuralına, “İhtiyaç yahut norm takım fazlası öğretmenlerin yer değiştirmeleri” başlıklı 34.maddesinde “(1) Kadrolu öğretmenlerden; rastgele bir sebeple gereksinim fazlası haline gelenler ile misyonlu oldukları eğitim kurumlarında alanlarında norm takım sayısı azalanlar, hizmet puanı üstünlüğüne nazaran yapılacak kıymetlendirme sonucunda hizmet puanı en az olandan başlamak üzere norm takım fazlası olarak belirlenir. Hizmet puanının eşitliği halinde sırasıyla; öğretmenlikteki hizmet müddeti daha az olan, öğretmenliğe daha sonra başlayan norm takım fazlası olarak belirlenir. Hizmet puanının hesabında norm takım fazlası belirleme sürecinin son günü temel alınır ve yer değiştirme süreçlerinde aynı hizmet puanı kullanılır. (2) İhtiyaç yahut norm takım fazlası olarak belirlenen takımlı öğretmenler, öncelikle takımlarının olduğu ilçedeki sonra ilçe grubu içindeki eğitim kurumlarına tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne nazaran atanırlar. Hizmet puanı yetersizliği sebebiyle tercihte bulundukları eğitim kurumlarına atanamayanlar ile tercihte bulunmayanların atamaları, aynı ilçe grubu içerisinde bos norm takımı bulunan eğitim kurumlarına, hizmet puanı düşük olandan başlanarak resen yapılır. (3) İkinci fıkra kapsamında alanlarında bos norm takım bulunmaması sebebiyle rastgele bir kuruma atanamayanlar, il genelinde eğitim kurumlarına tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne nazaran atanırlar. Tercihte bulunmayanlar ile tercihine yerleşemeyenlerin atamaları, il genelinde öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına, hizmet puanı düşük olandan başlanarak resen yapılır. (7) Sağlık kurulu raporunda en az yüzde 40 oranında engelli olduğu belirtilen takımlı öğretmenler ile esi yahut bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan öfkelerinden tam bağımlı olduğunu engelli sağlık kurulu raporuyla belgelendiren takımlı öğretmenlerden norm takım fazlası pozisyonunda bulunanlar, engellilik durumlarının devamı mühletince resen vazife yeri belirlemeden istisnadır. …” düzenlemesine yer verilmiştir
DEVLET MEMURLARININ YER DEĞİŞTİRME SURETİYLE ATANMALARINA DAİR YÖNETMELİĞİNE GÖRE KONUNUN İNCELENMESİ
25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliğin “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9. maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının istikrarlı bir formda dağılımını sağlamak için tahsili, uzmanlığı, is deneyimi, mesleksel bilgisi üzere özellikleri ile bos takım durumu göz önünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. .. İlgili mevzuatı uyarınca mecburî yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki yönetim amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların misyon müddetiyle sonlu olmak üzere atandıkları yere, memur olan esinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm takım sayılarına ait kararlar uygulanmaz.” kuralına, “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14.maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu işçisi olan esinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması yahut mevzuatı uyarınca esin mecburî yer değiştirmeye tabi tutulan bir vazifede bulunması durumunda bu kapsamdaki esin bulunduğu yere, …, atanması suretiyle yapılabilir…” kuralına, “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28. maddesinde ise; “Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde hala misyonda bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tespiti öngörülen öbür konuları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe ters kararlar yer alamaz. ..” kuralına yer verilmiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAYLA İLGİLİ OLARAK MEVZUAT HÜKÜMLERİ BİR ARADA DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE;
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliğinin 28. maddesinde “Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe alışılmamış kararlar yer alamaz” kuralına yer verilmiş olup, anılan Yönetmeliğin 9. maddesinde de, ilgili mevzuatı uyarınca mecburî yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki yönetim amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların vazife müddetiyle sonlu olmak üzere, atandıkları yere, memur olan esinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm takım sayılarına ait kararların uygulanmayacağının karar altına alınması karsısında, eŞi zarurî yer değiştirmeye tabi bir vazifede bulunan memurlar hakkında norm takım sayıları temel alınarak idari bir tasarrufta bulunulamayacağı açıktır.
Bu durumda; davacının eşinin Osmaniye İli, ……………. İlçesi, …………. Okulu’nda öğretmen olarak görev yaptığı, Öğretmenlerin de Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 9. maddesinde sayma yolu ile belirtilen mecburî yer değiştirmeye tabi işçilerden olması sebebiyle, davacının norm takımla ilişkilendirilmek suretiyle takım durumu ve hizmet puanı üzere münasebetlerle aile birliğini bozacak biçimde, resen atamaya tabi tutulma imkanının bulunmadığı ve dava konusu atama sürecinin davacının Anayasa ile garanti altına alınan aile birliğinin bozulmasına neden olduğu sonucuna varıldığından, es durumu gözetilmeksizin davacının norm takım fazlası olduğu gerekçesiyle Osmaniye İli, ………….. İlçesi, ……………. İlkokuluna ………….. öğretmeni olarak atanmasına ait süreçte ve bu sürece karsı yapılan itirazın yanıt verilmemek suretiyle zımnen reddine ait süreçte hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Ayrıca, davalı yönetim tarafından, Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 29. maddesi uyarınca, aynı ilçe grubu içinde mazerete bağlı yer değişikliği için müracaat hakkı tanınmadığı ileri sürülmüşse de; bu kapsamda normlar arasındaki altlık ve üstlük bağının kıymetlendirilmesi gerekmektedir. Normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk unsuruna nazaran, normlar arasında altlık ve üstlük bağlantısı kelam konusu olmakta ve her norm geçerliliğinin bir üst hukuk normundan almaktadır. Diğer bir anlatımla normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması manasına gelmekte olup; bunun doğal sonucu olarak hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma karşıt kararlar içeremeyeceği, alt norm niteliğindeki düzenleyici süreçlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir seklide daraltamayacağı yahut kısıtlayamayacağı, hasebiyle düzenleyici bir sürecin kendisinden evvel gelen kanun kararlarına muhalif düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir. Davalı idarece ileri sürülen “…ilçe grubu içinde yer değişikliği için mazeret sunulmayacağı” yönündeki argüman bu açıklamalar bağlamında değerlendirildiğinde;
Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Öğretmenlerin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 29. maddesinin 5. fıkrasında düzenlenen “Mazeretin bulunduğu ilçe ile misyon yapılan ilçe birebir ilçe kümesinde ise mazerete bağlı yer değişikliği müracaatında bulunulamaz.” kararının, mazeret sebebiyle yer değişikliğine ait hakkın kullanımını 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nda öngörülmeyen formda daralttığı/ kısıtladığı, kanunda yer almayan coğrafik bir sınırlamanın bahse husus yönetmelik kararı ile getirildiği dikkate alındığında, üst norma uygun olmayan yönetmelik kararının davaya bahis uyuşmazlığın tahlilinde temel alınamayacağı değerlendirildiğinden davalı yönetimin aksi yöndeki savunmalarına prestij edilmemiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
Osmaniye İdare Mahkemesinin 30/06/2026 tarihli, 2026/287 Esas Nolu ve 2026/689 Nolu Kararını bilgisayarınıza indirmek için
Ahmet KANDEMİR
