Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
TEDMEM Direktörü Dr. Sabiha Sunar ile Boğaziçi Üniversitesi Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Oğuz Köklü, Türkiye’nin PISA 2025 performansını AA muhabirine kıymetlendirdi.
Türkiye’nin PISA 2025 fen bilimleri, matematik ve okuma alanlarının üçünde birden performansını yükselttiğini belirten Sunar, fen bilimlerinde 494, okumada 472 puanla birinci sefer OECD ortalamasının bariz halde üzerine çıkıldığını, matematikte ise 462 puanla ortalamanın sırf 1 puan altında olunduğunu kaydetti.
Bu güzelleşmenin tek döngüyle sonlu olmadığını lisana getiren Sunar, “2022’den 2025’e Türkiye, OECD ülkeleri arasında her üç alanda birden performansını istatistiksel olarak manalı seviyede artıran tek ülke olmuş, son on yıllık periyotta de birebir başarıyı gösteren tek OECD üyesi olarak öne çıkmıştır.” tabirini kullandı.
Katılımcı ülke sayısının 81’den 91’e yükseldiği periyotta, Türkiye’nin fen alanında 34. sıradan 19’a, okumada 36. sıradan 18’e çıkmasının, ilerlemenin memleketler arası pozisyonunda da gerçekleştiğini gösterdiğine işaret eden Sunar, şu değerlendirmede bulundu:
“Pek çok ülke bugün performanslarındaki düşüşü konuşurken, bizim yükselen performansımızı görmemiz eğitim sistemimiz ismine epeyce sevindirici. Bu genel yükselişin en manalı boyutu, güzelleşmenin yeterlik dağılımının her iki ucunda birden görülmesidir. 2015’ten 2025’e temel yeterlik seviyesinin altında kalan öğrenci oranı fen alanında yüzde 44,4’ten yüzde 19,4’e gerilemiş, tıpkı devirde üst seviye (5. ve 6. düzey) performans gösteren öğrenci oranı yüzde 0,3’ten yüzde 7,4’e yükselmiştir. Bir diğer deyişle Türkiye hem tabanı güçlendirmiş, hem de en üst dilimi büyütmüştür.”
– “Matematik temel yeterlikler açısından en kırılgan alan”
Fen bilimlerindeki güçlü performansın stratejik bir boyutunun da bulunduğunu lisana getiren Sunar, “Fen alanında dünya genelinde üst seviye performans gösteren yaklaşık 1,9 milyon öğrencinin oluşturduğu havuza Türkiye yüzde 3,6’lık hisseyle katkı sunarak beşinci sırada yer almaktadır. Bu öğrenciler arasında gelecekte STEM (fen, teknoloji, mühendislik ve matematik) alanlarında çalışmayı hedefleyenler dikkate alındığında Türkiye’nin hissesi yüzde 4,5’e yükselmektedir.” diye konuştu.
Bununla birlikte, matematiğin temel yeterlikler açısından en kırılgan alan olmayı sürdürdüğüne dikkati çeken Sunar, öğrencilerin yaklaşık üçte birinin temel matematik yeterliklerinden mahrum olduğunu, bilgi işlemsel sorun çözmede de Türkiye’nin 473 puan alarak 500 puanlık OECD ortalamasının gerisinde kaldığını söyledi.
Sunar, Türkiye’deki öğrencilerin her dilimde OECD ülkeleri genelinde emsal sosyo-ekonomik seviyeye sahip öğrencilerin ortalamasından daha yüksek puan ortalamalarına sahip olduğunu belirterek, şunları kaydetti:
“En alt sosyo-ekonomik dilimdeki öğrencilerin fen puan ortalaması Türkiye için 466 iken OECD ülkeleri için 414’tür. Türkiye’nin yakaladığı ivmenin kalıcı bir kazanıma dönüşmesi, temel hünerlerin tüm öğrencilerimiz için güçlendirilmesine, fırsat eşitliğinin sağlanmasına yönelik adımların kararlılıkla sürdürülmesine ve fen bilimlerindeki bu yetenek birikiminin nitelikli yükseköğretim ve meslek imkanlarıyla desteklenmesine bağlıdır.”
– “Türkiye, ender küme içinde ayrıyeten öne çıkıyor”
Boğaziçi Üniversitesi Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Oğuz Köklü de Türkiye’nin 2003’te PISA’ya birinci kere katılmasından bu yana kademeli bir düzgünleşme sergilediğini vurguladı.
Bu güzelleşmenin, PISA 2025’te en bariz biçimini aldığını vurgulayan Köklü, “2015-2025 arasındaki on yılda Türkiye fen bilimleri okuryazarlığında 69, okuma hünerlerinde 44, matematik okuryazarlığında 42 puan yükseldi.” dedi.
Aynı süreçte OECD ülkelerinin ortalamalarının sırasıyla 11, 32 ve 27 puan gerilediğini aktaran Köklü, şunları kaydetti:
“İki eğilimin bu denli zıt yönlerde ilerlemesi, Türkiye’nin tabloya özgün bir biçimde dahil olduğunu göstermektedir. Türkiye, 91 ülke arasında fen bilimlerinde 34. sıradan 19. sıraya, okuma hünerlerinde 36. sıradan 18. sıraya, matematikte ise 39. sıradan 28. sıraya çıktı. Tek bir döngüde, üç alanda birden bu ölçüde ilerleme kaydedilmesi, PISA tarihinde istisnai bir durumdur.
PISA 2025 döngüsünün yüklü alanı fen bilimleri. Türkiye, 476 puandan 494 puana yükseldi. OECD ortalaması 482, tüm ülkeler ortalaması 443, Türkiye her ikisinin de üzerinde. PISA raporu, bu alanda puan yükselten ülkelerin global ölçekte azınlıkta kaldığına dikkati çekerek Türkiye’yi bu az küme içinde ayrıyeten öne çıkarıyor. On yıllık birikimli artışın 69 puana ulaşmış olması, bu sonucun tek bir döngüye has olmadığını ortaya koymaktadır.”
– “Tablonun rastlantısal olmadığına işaret ediyor”
Köklü, okuma hünerlerinde Türkiye’nin 456’dan 472 puana çıktığını, OECD ortalamasının ise 14 puan gerilediğini belirterek, şunları tabir etti:
“Yönler birbirinin tam aykırısı. Cinsiyet açısından bakıldığında kız öğrenciler erkeklerden 22 puan önde, OECD genelinde bu fark 30 puan. Türkiye’deki uçurumun görece dar kalması, dikkat cazip bir detaydır. Matematik okuryazarlığında artış 8 puan, 454’ten 462’ye. OECD ortalaması ise 9 puan düştü, şu an 463’te. Türkiye ile arasında sadece 1 puanlık fark kaldı. 429 puanlık tüm ülkeler ortalaması açısından bakıldığında ise Türkiye’nin pozisyonu daha bariz, bu ortalamadan 33 puan yukarıda. Üç alana birlikte bakıldığında ortaya çıkan tablo şudur, Türkiye fen bilimleri okuryazarlığında OECD ortalamasını geçmiş, okuma marifetleri ve matematik okuryazarlığında ise bu çizgiye yakınsamıştır.
PISA 2025’in Türkiye için üç alanda eş vakitli yükseliş, on yıla yayılan süreklilik ve OECD ortalamasıyla bariz yakınsama ile sonuçlandığını lisana getiren Köklü, “Bu üç ögenin bir arada gerçekleşmesi, tablonun rastlantısal olmadığına işaret etmektedir. Bununla birlikte PISA bilgileri, başarıyı belirleyen yapısal etkenleri sosyoekonomik bağlam, bölgesel eşitsizlikler, öğretmen nitelikleri, müfredat değişkenleri görünmez kılan bir anlık fotoğraf sunar. Gözlemlenen yükselişin arkasındaki düzeneklerin ortaya konulması, siyaset tartışmalarının sağlıklı tabana oturması için mecburidir.” dedi.
