Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
İşlemi hukuka muhalif bularak iptal eden mahkeme kararını bozdu.
Sözlü imtihanda tutanağındaki çelişki
Davacı hakkında düzenlenen kıymetlendirme tutanaklarında, “Bilimsel ve teknolojik bilgisi yetersiz”, “Sorulara yanlışsız ve kâfi karşılık veremedi. Kendine mahsus açıklama ve yorum yapamadı.” formunda değerlendirmede bulunulmasına karşın, “Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisi” tarafından tam puan takdir edildiği, bu durumun da bir çelişkiye sebebiyet verilmiştir.
İstinaf: 20 adet alt kriteri için birebir puanın takdir edilmesinin makul değildir
Davacı hakkında her bir kriter tarafından yapılan değerlendirmede bütün kurul üyeleri tarafından farklı başka kıymetlendirme yapılmasına karşın bütün kriterler ve bu kriterlerin 20 adet alt kriteri için de tıpkı puanın takdir edilmesinin makul olmadığı, hayatın olağan akışına muhalif olduğu, takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı açıktır.
Danıştay: Süreç hukuka uygundur
Uyuşmazlık konusu olayda, Kontratlı Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in 9. unsuruna uygun bir biçimde mülakat imtihan komitesinin oluşturulduğu, davacıya evvelden hazırlanan sorular ortasından kura yoluyla çektirilen soruların yöneltildiği, yeniden Yönetmeliğin 11. hususu uyarınca, eğitim bilimleri ve genel kültür, bir mevzuyu kavrayıp özetleme, tabir yeteneği ve muhakeme gücü, irtibat maharetleri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ve topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri bahislerinde yüz tam puan üzerinden kıymetlendirme yapılarak her üyenin başka ayrı verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak davacının kelamlı imtihan puanının (55) olarak tespit edildiği görülmektedir.
Bu duruma nazaran; üstte açıklanan mevzuat kararları uyarınca yordamına uygun olarak yapıldığı görülen kelamlı imtihanda davacının (55) puanla başarısız sayılmasına ait süreçte hukuka terslik bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
T.C.
DANIŞTAY
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No: 2024/2332
Karar No: 2025/374
İSTEMİN KONUSU:
… Bölge Yönetim Mahkemesi… İdari Dava Dairesinin… tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kontratlı Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca kontratlı öğretmen adaylarına yönelik 23/11/2021 tarihinde yapılan kelamlı imtihana katılan davacı tarafından, başarısız sayılmasına ait sürece yaptığı itirazın reddine dair… tarih ve E… sayılı sürecin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:
… Yönetim Mahkemesinin… tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen kıymetlendirme tutanaklarında, “Bilimsel ve teknolojik bilgisi yetersiz”, “Sorulara yanlışsız ve kâfi karşılık veremedi. Kendine has açıklama ve yorum yapamadı.” formunda değerlendirmede bulunulmasına karşın, “Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisi” istikametinden tam puan takdir edildiği, bu durumun da bir çelişkiye sebebiyet verdiği, buna nazaran, dava konusu kelamlı imtihanda takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının kelamlı imtihan sonucunda başarısız sayılması sürecine yaptığı itirazın reddine ait süreçte hukuka uygunluk bulunmadığı; başka yandan, belirlenen unsurlar dikkate alınarak davacının yine kelamlı imtihana alınması gerektiğinden, bu kararın davacının direkt atanması sonucunu doğurmayacağı gerekçesiyle dava konusu sürecin iptaline karar verilmiştir.
Bölge Yönetim Mahkemesi kararının özeti:
… Bölge Yönetim Mahkemesi… İdari Dava Dairesince; davacı hakkında her bir kriter istikametinden yapılan değerlendirmede bütün kurul üyeleri tarafından farklı başka kıymetlendirme yapılmasına karşın bütün kriterler ve bu kriterlerin 20 adet alt kriteri için de tıpkı puanın takdir edilmesinin makul olmadığı, hayatın olağan akışına muhalif olduğu, takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı; öte yandan, bu karar, davacının kelamlı imtihanda başarılı olduğu yolunda bir sonuç doğurmaya yönelik olmayıp, belirtilen konular dikkate alınarak yine yapılacak kelamlı imtihan sonucunda ortaya çıkacak olan kıymetlendirme ve puana nazaran davacı hakkında süreç tesis edilmesine yönelik olduğu, bu prestijle, dava konusu süreçlerin iptali yolundaki Yönetim Mahkemesi kararında ise sonucu itibariyle türel isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf müracaatının gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN ARGÜMANLARI:
Dava konusu kelamlı imtihana ait süreçlerin ilgili Kanun ve Yönetmelik kararları çerçevesinde belirlenen temeller doğrultusunda hukuka uygun olarak gerçekleştirildiği belirtilerek, Bölge Yönetim Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:
Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile yordam ve yasaya uygun olan Bölge Yönetim Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Yargıcının açıklamaları dinlendikten ve evraktaki evraklar incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE MÜNASEBET:
MADDİ OLAY:
Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca kontratlı öğretmen adaylarına yönelik 23/11/2021 tarihinde yapılan kelamlı imtihana katılan davacı tarafından, başarısız sayılmasına ait sürece yaptığı itirazın reddine dair… tarih ve E… sayılı sürecin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kontratlı Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in “Sözlü imtihan kurulunun oluşumu” başlıklı 9. hususunda;
“(1) (Değişik:RG-27/10/2017- 30223) Kelamlı imtihan kurulu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı takımlarda vazife yapan işçi ortasından belirlenen bir lider, iki asıl ve gereksinim duyulduğunda kıymetlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, imtihan merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. Gereksinim duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında vazife yapan öğretim üyeleri ortasından belirlenebilir.
(2) Kelamlı imtihan komitesi, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Kurul liderinin daveti üzerine yedek üye katılır. Muvaffakiyet puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır.
(3) Gerek görülmesi halinde birebir tarzla birden fazla kelamlı imtihan komitesi kurulabilir.
(4) Kelamlı imtihan komitesi lider ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı kelamlı imtihanlarda misyon alamaz.
(5) Bakanlıkça, kelamlı imtihan merkezlerinde oluşturulan kelamlı imtihan kurullarının uyumlarını sağlamak üzere Bakanlık merkez teşkilatı yöneticileri ortasından görevlendirme yapılabilir.
(6) Kelamlı imtihan komitesinin sekretarya süreçleri, imtihan merkezlerinin bulunduğu vilayet ulusal eğitim müdürlüklerince yürütülür. “,
“Sözlü imtihan komitesinin görevleri” başlıklı 10. unsurunda;
“(1) Kelamlı imtihan komitesinin vazifeleri şunlardır:
a) Kelamlı imtihanları, 11 inci unsurda belirtilen hususlardan Bakanlıkça hazırlanan ve imtihan merkezlerine gönderilen sorular üzerinden yapmak ve pahalandırmak.
b) Kelamlı imtihana ait itirazları sonuçlandırmak.
c) Kelamlı imtihana ait başka iş ve süreçlerin yürütülmesini sağlamak.”, “Sözlü imtihan bahisleri ve ağırlıkları” başlıklı 11. hususunda;
(Değişik:RG-24/3/2018-30370)
(1) Kelamlı imtihan bahisleri ve yükleri şunlardır:
a) Eğitim bilimleri ve genel kültür: %20,
b) Bir mevzuyu kavrayıp özetleme, söz yeteneği ve muhakeme gücü: %20,
c) İrtibat hünerleri, özgüveni ve ikna kabiliyeti: %20,
ç) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı: %20,
d) Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri: %20.”,
“Sözlü sınav” başlıklı 12. hususunda;
“(1) KPSS sonucunda her alan için oluşan puan sıralamasına nazaran en yüksek puan alandan başlamak üzere, alanlar için belirlenen kontenjan sayısının üç katı aday kelamlı imtihana çağrılır. Son sıradaki adayla tıpkı puana sahip olan adaylar da kelamlı imtihana çağrılır.
(2) Kelamlı imtihan, Bakanlıkça kelamlı imtihan kurulu oluşturulması öngörülen kelamlı imtihan merkezlerinde yapılır.
(3) Kelamlı imtihana girmek isteyenler, tercihleri de dikkate alınarak belirlenen kelamlı imtihan merkezlerinden birinde kelamlı imtihana alınır.
(4) Kontratlı öğretmenliğe atama için yapılacak kelamlı imtihana katılmaya hak kazanan adaylar, kelamlı imtihan komitesince yüz tam puan üzerinden kıymetlendirilir. Kelamlı imtihanda 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır ve kontratlı öğretmenliğe atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ KIYMETLENDİRME:
Sözlü imtihanda başarısız sayılma sürecinin yargısal kontrolünün, öbür tüm idari süreçlerin yargısal kontrolünde olduğu üzere yetki, biçim, sebep, husus ve niyet istikametlerinden yapılması temeldir. İdari sürecin yetki, hal üzere salt yordama ait ögeleri ile sonlu olarak yapılacak bir yargısal kontrol, hukuk devleti prensibinin sağladığı garantiyi temin etmeyecektir.
Bu nedenlerle, davacının girdiği kelamlı imtihan öncesinde, imtihan komitesince imtihanda yöneltilecek soruların evvelden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya yöneltilen soruların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği cevaplara hangi kurul üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta gösterilmesi, böylelikle kelamlı imtihanın objektif olarak yapılması ve yargısal kontrolün tüm ögeleriyle gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
Uyuşmazlık konusu olayda, Kontratlı Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik’in 9. hususuna uygun bir halde mülakat imtihan komitesinin oluşturulduğu, davacıya evvelce hazırlanan sorular ortasından kura yoluyla çektirilen soruların yöneltildiği, tekrar Yönetmeliğin 11. unsuru uyarınca, eğitim bilimleri ve genel kültür, bir mevzuyu kavrayıp özetleme, söz yeteneği ve muhakeme gücü, bağlantı hünerleri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ve topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri hususlarında yüz tam puan üzerinden kıymetlendirme yapılarak her üyenin farklı ayrı verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak davacının kelamlı imtihan puanının (55) olarak tespit edildiği görülmektedir.
Bu duruma nazaran; üstte açıklanan mevzuat kararları uyarınca yordamına uygun olarak yapıldığı görülen kelamlı imtihanda davacının (55) puanla başarısız sayılmasına ait süreçte hukuka karşıtlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu prestijle, dava konusu sürecin iptali tarafındaki Yönetim Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf müracaatının gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize bahis Bölge Yönetim Mahkemesi kararında türel isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. unsuruna uygun bulunan davalı yönetimlerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu sürecin üstte özetlenen münasebetle iptaline ait Yönetim Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf müracaatının gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize mevzu… Bölge Yönetim Mahkemesi… İdari Dava Dairesinin… tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yine bir karar verilmek üzere evrakın, … Bölge Yönetim Mahkemesi… İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 23/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
Dava; Kontratlı Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik uyarınca 23/11/2021 tarihinde yapılan kelamlı imtihana katılan davacının, başarısız sayılmasına ait sürece yaptığı itirazın reddine ait … tarih ve E… sayılı sürecin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa’nın 2. unsurunda belirtilen Türkiye Cumhuriyeti Devletinin temel niteliklerinden olan “hukuk devleti” prensibi, vatandaşlarına hukuk güvenliğini sağlayan, yönetimin hukuka bağlılığını maksat edinen, buna karşılık kamu gücünün sınırsız, ölçüsüz ve keyfi kullanılmasını önleyen en kıymetli ögelerden biridir. Gerçekten hukuk devleti prensibinin yaşama geçirilmesini sağlayacak araçlar ortasında, Anayasanın 8. unsurunda, yürütme yetkisi ve misyonunun, Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı ve yerine getirileceği; Anayasanın 125. hususunda de, yönetimin her türlü aksiyon ve süreçlerine karşı yargı yolunun açık olduğu kuralına yer verilmiştir.
Sözlü imtihanda başarısız sayılma sürecinin; başka idari süreçlerin yargısal kontrolünde olduğu üzere yetki, form, sebep, husus ve amaç istikametlerinden yargısal kontrolünün yapılması temeldir. İdari sürecin yetki, form üzere salt yola ait ögeleri ile hudutlu olarak yapılacak bir yargısal kontrol, hukuk devleti unsurunun sağladığı garantiyi temin etmeyecektir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı hakkında düzenlenen kıymetlendirme tutanaklarında, “Bilimsel ve teknolojik bilgisi yetersiz”, “Sorulara gerçek ve kâfi yanıt veremedi. Kendine has açıklama ve yorum yapamadı.” biçiminde değerlendirmede bulunulmasına karşın, “Eğitim Bilimleri ve Genel Kültür Bilgisi” tarafından tam puan takdir edildiği, bu durumun da bir çelişkiye sebebiyet verdiği, buna nazaran dava konusu kelamlı imtihanda takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu sürecin iptali yolundaki Yönetim Mahkemesi kararına yönelik İstinaf müracaatının gerekçeli olarak reddine ait Bölge Yönetim Mahkemesi kararının, üstte yer verilen münasebet ile onanması gerektiği görüşüyle katılmıyorum.
