Mesleksel eğitime yeni boyut: Meslek liseleri üretimin taşıyıcı sütunu olacak!

Milli Eğitim Bakanlığınca mesleksel liselerde uygulamaya konulacak Dijital İkiz Atölyeleri Projesi için Haydarpaşa Mesleksel ve Teknik Anadolu Lisesi’nde tanıtım programı düzenlendi.

Tekin, kalkınma planlarında ve temel siyaset metinlerinde mesleksel eğitime dair kayda geçen her maksadın, ayrılan her imkanın, gençlerin hangi mesleksel kimlikle, hangi zihinsel ve teknik donanımla ve hangi özgüven ikliminde hayata katılacağını tayin eden Türkiye Yüzyılı iradesinin tabiri olduğunu belirtti.

Bu iradenin, devletin insan ve toplum tasavvurunu, üretim iktisadına bakışını, adalet ve fırsat eşitliği anlayışını tıpkı çizgide buluşturan kurucu bir tercihe işaret ettiğini lisana getiren Tekin, “Merkezinde Cumhurbaşkanımızın liderliği, Cumhurbaşkanı Yardımcımızın yakın takibi, kabinemizin müşterek kararlılığı ve alanda büyük bir sadakatle misyon yapan öğretmenlerimizin emeği bulunuyor.” diye konuştu.

Tekin, içinde bulundukları devirde dijital teknolojilerin, yapay zeka ve otomasyonun, üretimden gündelik hayata kadar pek çok alanı tekrar düzenlediğine dikkati çekerek şöyle devam etti:

“Bilgiye erişimin bu kadar hızlandığı bir tabanda, bilginin hakikatle, hikmetle ve ahlakla bağını korumak her zamankinden daha güç hale geldi. Data artık iktisadi istikrarları, siyasal süreçleri ve toplumsal bağlantıları etkileyen bir güç ögesi. Bu kurallar altında gençlerimizin ‘Ben kimim, neye emek veriyorum, bu emek aileme, ülkeme ve insanlığa nasıl bir karşılık üretiyor?’ sorularına dağılmadan, dengeli karşılıklar verebilmesi, vaktini, emeğini ve kabiliyetlerini sağlam bir tabanda konumlandırabilmesi, maarif anlayışımız açısından merkezi bir sıkıntıdır. Türkiye Yüzyılı perspektifi, bu tablo karşısında benimsediğimiz siyasi ve zihni çerçeveyi söz ediyor. İnsanı merkeze alan, emeği yücelten, merhamet ve adalet ölçülerini önceleyen bir maarif anlayışını devletin uzun vadeli planlamasıyla buluşturuyor.”

– “28 Şubat’taki düzenlemelerle mesleksel ve teknik eğitimin ortaöğretimdeki hissesi yüzde 17 bandına geriledi”

Mesleki ve teknik eğitimin, ülkenin beşeri birikimini güçlendiren temel alanlardan biri olduğunu kaydeden Tekin, İnsan Hakları Kozmik Bildirgesi’nin 26. unsurunun, Çocuk Hakları Mukavelesi’nin 28. hususunun ve Anayasa’nın 42. hususunun eğitimi, kişiliğin gelişmesiyle, eşit imkanlarla erişimle ve insan onuruna yakışır bir hayatla irtibatlandırdığını anlattı.

Tekin, “1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu yöneltme unsuru ve mesleksel eğitim merkezlerini ortaöğretim sisteminin yapısal bir ögesi olarak tanımlayan kararlarıyla, mesleksel ve teknik eğitimin genci hem üretken bir yurttaşlığa hem de onurlu bir meslek sahibi olmaya hazırlayan stratejik mahiyetini açık biçimde ortaya koyuyor.” değerlendirmesini yaptı.

Uluslararası tablonun da bu gerçeği teyit ettiğini kaydeden Tekin, “Almanya’da mesleksel eğitimin ortaöğretim içindeki hissesi yaklaşık yüzde 47, İsviçre’de yüzde 61, Polonya’da yüzde 53 seviyesinde, Avrupa Birliği ortalaması yüzde 51, OECD ortalaması ise yüzde 44 civarında. Ülkemizde mesleksel ve teknik eğitimin ortaöğretim içindeki hissesinin bugün yüzde 40’lara yaklaşmış olması, yöneldiğimiz istikamet bakımından değerli bir eşiğe geldiğimizi gösteriyor. Birebir vakitte bu alanda yeni bir atılım periyoduna girme sorumluluğunu da hatırlatıyor.” sözlerini kullandı.

Yakın tarihe bakıldığında, bu eşiklere hangi bedellerin ödenerek gelindiğini unutmadıklarını söz eden Tekin, şöyle devam etti:

“28 Şubat sürecinde yürürlüğe konulan düzenlemelerle mesleksel ve teknik eğitimin ortaöğretim içindeki hissesinin yüzde 17 bandına kadar gerilediğini, meslek liselerinin hem yapısal hem de ruhsal olarak gaye haline getirildiğini hepimiz hatırlıyoruz. Ortaya çıkan tablo, okul çeşitlerinin dağılımını bozmakla kalmadı, Türkiye’nin üretim gücünü, genç istihdamını ve toplumsal hareketlilik kanallarını daraltan uzun vadeli bir tahribat üretti. Son 23 yılda atılan adımlar, bu oranı tekrar yüzde 40 düzeylerine taşıyarak mesleksel eğitimi ayağa kaldırdı. Sisteme itimadı tazeleyen, meslek liselerinin prestijini onaran bir çerçeve kurdu. Buna karşın mesleksel eğitimi değersizleştiren, mesleksel eğitim merkezlerimizi tartışırken emek veren çocuklarımızın hukukunu görmezden gelen her kelam, evvela o çocukların alın terine karşı ağır bir haksızlık ve hadsizlik, birebir vakitte Türkiye’nin üretim kapasitesine, toplumsal refahına ve kalkınma tezine karşı sergilenen önemli bir basiretsizliktir.”

– “Çocuklarımızı ortaokuldan itibaren üretim ortamıyla tanıştırıyoruz”

Bakan Tekin, 2024-2025 eğitim öğretim yılı prestijiyle 3 bin 408 mesleksel ve teknik ortaöğretim kurumunda 1 milyon 625 bin 673 öğrencinin eğitim gördüğünü, bu öğrencilerin, mesleksel ve teknik Anadolu liselerinde 56 alanda, 119 kısımda, mesleksel eğitim merkezlerinde ise 39 alanda, 193 kolda yollarına devam ettiğini aktardı.

Mesleki eğitim merkezlerinin, 2016’dan itibaren örgün sistemin bir kesimi haline geldiğini anımsatan Tekin, şunları kaydetti:

“Çıraklık eğitimi gençlerimizin hem iş gücü piyasasına hem de toplumsal güvenlik sistemine dahil olduğu inançlı bir tabana kavuştu. Öğrencilerimiz iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı sigorta kapsamına alındı. Fark derslerini tamamladıklarında meslek lisesi diplomasına ulaşabilecekleri bir yapıya kavuştu. İşletmeler, iş sıhhati ve güvenliği ölçütleri bakımından Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığımız ile Bakanlığımızın ilgili üniteleri tarafından sistemli biçimde denetleniyor. Uygun bulunmayan on binlerce işletmeyle mukaveleler feshediliyor. İnançlı okul-güvenli atölye-güvenli işletme zinciri adım adım tahkim ediliyor.”

Tekin, Türkiye Yüzyılı’nda mesleksel eğitim için çizdikleri istikameti Mesleksel ve Teknik Eğitim Siyaset Dokümanı ile somutlaştırdıklarını, “Herkesin bir mesleği olmalı” yaklaşımıyla eğitim, istihdam ve üretimi baştan sona gözden geçirdiklerini, eğitim-istihdam-üretim sınırını birlikte düşünerek daha esnek, erişilebilir ve dalla daha iç içe bir yapı kurmaya uğraş ettiklerini belirtti.

Tekin, bu emeğin karşılığını gördüklerini belirterek 2025 LGS datalarının, muvaffakiyet sıralamasında birinci yüzde 5’lik dilimde yer alan öğrencilerin mesleksel eğitime ilgisinin bariz biçimde arttığını gösterdiğini, mahallî yerleştirme oranının 2023’te yüzde 39,40 iken 2025’te yüzde 43,91’e yükselmesinin ise hem ailelerin hem de çocukların meslek liselerine duyduğu inancın güçlendiğini ortaya koyduğunu söyledi.

Üretim dünyasında yaşanan esaslı değişimin problemin bir öbür boyutu olduğunu belirten Tekin, şöyle konuştu:

“Çok kısa sayılabilecek bir vakit dilimi içinde klasik tezgah tertibinden sensörlerle izlenen, anlık datalarla yönetilen, bütün süreçleri dijital ağlarla birbirine bağlanan bir sanayi yapısına geçildi. Tasarım, üretim, bakım, lojistik ve kalite denetim evvelden olduğu üzere birbirinden kopuk safhalar değil, tek bir data akışının içinde birbirine eklemlenen halkalar halinde işliyor. Bu türlü bir görüntü karşısında mesleksel eğitimi alışageldiğimiz formüllerle sürdürme imkanımız kalmadı. Gençlerimizi, Sanayi 4.0 tartışmalarının merkezinde yer alan ve her gün yeni boyutlar kazanan bu yeni üretim evrelerine hazırlayacak yeni, alandan beslenen ve hakikate yaslanan bir bakışa gereksinim var. Dijital İkiz Atölyeleri Projesi’ni tam da bu gereksinimin somut bir yanıtı olarak kurguladık.”

– Dijital İkiz Atölyeleri Projesi

Bakan Tekin, 10 pilot okulda hayata geçirdikleri dijital ikiz altyapısı sayesinde her bir makineyi, tezgahı ve iş sürecini teğe bir dijital ortama taşıdıklarını, öğrencilere gerçek bir makinede yapabilecekleri bütün süreçleri büsbütün inançlı bir yerde deneyim etme imkanı sunduklarını söyledi.

Normal kurallarda 4 yıla yayılan mesleksel maharet kazanımlarının, ağırlaştırılmış bir programla 4-6 ay içinde pekiştirilebildiğini kaydeden Tekin, “Pilot uygulamalarda CNC, elektrik-elektronik ve motorlu araçlar alanlarında öğrencilerimizin birinci bir haftada, klasik uygulama sisteminde 2-3 ayda ulaşılan maharet düzeyine erişebildiğini tespit ettik. Yanılgı yapma telaşı azaldığı için uygulama iştahı bariz biçimde artıyor, öğretmenlerimiz de sınıf içi uygulamayı çok daha faal biçimde yönetebiliyor.” diye konuştu.

Tekin, dijital ikiz altyapısının, her bir öğrencinin hangi beceriyi hangi seviyede gerçekleştirdiğini, hangi etapta zorlandığını, hangi senaryoda gelişme gösterdiğini anlık olarak kaydedebildiğini, böylelikle öğrencilerin mesleksel yeterliliklerinin delile dayalı biçimde takip edilerek, geri bildirim üretme imkanı verdiğini anlattı.

Bu altyapıyı okul çağındaki gençlerin yanı sıra halk eğitim merkezleri ve belediyeler üzerinden yürütülecek yetişkin eğitimlerinde tekrar maharet kazandırma ve marifet geliştirme süreçlerinde de kullanmayı planladıklarını belirten Tekin, “Dijital ikiz atölyelerinin, üretim planlamasından bakım süreçlerine, AR-GE çalışmalarından kalite denetime kadar pek çok alanda işletmelerle ortak lisan kurabilen güçlü bir ortak çalışma yeri haline gelmesini hedefliyoruz. Böylelikle mesleksel ve teknik eğitim, hem Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin hem de ülkemizin üretim öyküsünün taşıyıcı sütunlarından biri olarak yerini daha da sağlamlaştırmış oluyor.” dedi.

Tekin, projede emeği geçen tüm paydaşlara teşekkür ederek projenin güzel olmasını diledi.

Programa, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İstanbul Valisi Davut Gül ve Vilayet Ulusal Eğitim Müdürü Murat Mücahit Yentür ile öğretmenler ve öğrenciler katıldı.