Meclis raporu hazır: Çocuklar için 15 yaş hududu ve çocuk çizgisi önerisi

AK Parti Kocaeli Milletvekili Radiye Sezer Katırcıoğlu başkanlığındaki komite toplantısında “Dijital Mecralarda Çocuklarımızı Bekleyen Tehdit ve Riskler” bahisli taslak rapor ele alındı.

Milletvekillerinin görüş ve tekliflerinin akabinde komitede kabul edilen ve üst kurula gönderilen rapor, 6 ana kısımdan, 204 sayfadan ve 82 tekliften oluşuyor.

“Dijital ortamlarda çocukları muhafaza yasası hazırlanmalıdır”

“Dijital Mecralarda Çocuklarımızı Bekleyen Tehdit ve Riskler” bahisli taslak raporun sunuş kısmında değerlendirmelerde bulunan Katırcıoğlu, şunları kaydetti:

Kurul çalışmalarının anlatıldığı raporda, dijital bağımlılığın çocuklar üzerindeki olumsuz tesirleri, öteki ülkelerin uğraş örnekleri ve çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik tespit ve teklifler yer aldı.

Dijital ortamlarda işlenen çocuklara yönelik hata tiplerinin kapsamının, yapay zeka kullanımı da dahil edilerek yine kıymetlendirilmesi gerektiği vurgulanan raporda, Çocuk Muhafaza Kanunu’na çocuğun dijital ortamdaki kapalılık hakkını teminat altına alan ve siber hatalara karşı kollayıcı, önleyici kararlar içeren düzenlemelerle bu hatalara yönelik ağırlaştırılmış yaptırımlar içeren kararlar oluşturulması teklifinde bulunuldu.

Raporda, çocukların mahremiyetlerinin ve şahsî imajlarının, kamu kurumları dahil olmak üzere dijital platformlarda müsaadesiz ve denetimsiz halde paylaşılmasını önleyecek açık ve bağlayıcı yasal kararlar hayata geçirilmesi gerektiği belirtilerek, şu tekliflere yer verildi:

“Çocukların dijital içeriklerdeki temsili ile toplumsal medya ve çevrim içi platformlarda reklam/pazarlama yoluyla hedeflenmesine ait çocuk haklarına dayalı etik yayın unsurları oluşturulmalı, bu çerçevede içerik üreticilerine, yayıncılara ve platformlara yönelik rehber prensipler geliştirilerek kontrol sistemleri güçlendirilmelidir. Çocukların dijital ortamlarda karşılaşabileceği risklerin farkında olarak bu risklerden kendilerini koruyabilen şuurlu bireyler haline gelmelerini sağlamak hedefiyle dijital okuryazarlık ve dijital güvenlik dersleri Ulusal Eğitim müfredatına zarurî ders olarak dahil edilmeli, ana sınıfı dahil olmak üzere tüm eğitim kademelerinde uygulanmalıdır.”

Eğitim ortamlarında çocukların mahremiyetlerinin korunması hedefiyle, eğitimcilerin dijital platformlarda öğrenci imgelerini müsaadesiz ve denetimsiz halde paylaşmalarının önlenmesine yönelik Milli Eğitim Bakanlığı tarafından bir yönetmelik hazırlanması ve bu kapsamda gerekli idari ve etik düzenlemelerin hayata geçirilmesi istenen raporda, “Eğitim ortamında muhtaçlık duyulmayan teknolojik aygıtların (telefon, akıllı saat vb.) okul ortamında kullanılmamasına yönelik uygulamalar tüm okullarda standart hale getirilmeli, öğretmenlerin sınıf içi dijital dikkat dağınıklığını önlemeye yönelik uygulamaları, açık mevzuat kararları ve yönetmeliklerle teminat altına alınmalıdır.” değerlendirmesine yer verildi.

“Çocuk hattı” uygulaması

Okullarda vazife yapan ruhsal danışman ve rehber öğretmen sayısının artırılması, çocukların dijital dünyada karşılaşabileceği bağımlılık, siber zorbalık ve istismar risklerine karşı erken müdahale ve farkındalık çalışmalarının etkin ve faal bir halde yürütülmesi tavsiyesinde bulunulan raporda, şunlar kaydedildi:

“Çocukların yaş ve gelişim seviyelerine uygun olmayan toplumsal medya hizmetlerine erişimin sonlandırılması, yaş doğrulama ve içerik kontrolü sistemlerinin aktif formda uygulanması tavsiye edilerek, toplumsal medya platformlarının çocuklar için 15 yaşını doldurana kadar hizmet sunmaması ve 18 yaşına kadar filtrelenmiş içerik sunması yasal hale getirilmelidir. İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının gerekli yasal düzenlemeleri acilen hayata geçirmesi, yaş doğrulama sistemlerinin tüm dijital hizmetler bakımından mecburî hale getirilmesi ehemmiyet arz etmektedir. Ayrıyeten, gereksinim duyulması halinde, çocukların kullandığı teknolojik aygıtlara yönelik olarak 18 yaşına kadar ‘çocuk hattı’ gibisi SIM kart uygulamalarının hayata geçirilmesi üzere fonksiyonel ve kollayıcı önlemlerin, alanında uzman kurum ve bireylerce kıymetlendirilmesi gerekmektedir.”

Raporda, mevcut kontrol yapısının “çocuk hakları” odağında güçlendirilmesi ve özel ihtisas kurulları kurularak çocukların dijital ortamda karşılaşabileceği tehdit ve kabahat çeşitlerine yönelik uzmanlaşmış üniteler oluşturulması gerektiği belirtilerek, “Sosyal medya platformlarında içerik yüklerken hangi yaş kümelerine hitap edildiğinin belirtilmesi zarurî olmalıdır. Çocukların fizikî, ruhsal ve toplumsal gelişimlerinin korunması, uyku sistemlerinin sağlıklı biçimde sürdürülebilmesi ve dijital ortamlarda maruz kalabilecekleri risklerin azaltılması emeliyle, 18 yaşın altındaki çocukların kullandığı taşınabilir aygıtlar üzerinden sağlanan internet erişiminin, 22.00-06.00 saatleri ortasında sonlandırılması yahut yavaşlatılması aslı benimsenmelidir.” denildi.

Dijital ortamlarda çocuklara yönelik sürümlerde “kumara ve sanal bahise özendirici mekanizmaların” yasaklanması istenen raporda, “Çocukların yasa dışı bahis ve kumar faaliyetlerine yönelmesini önlemeye yönelik kollayıcı ve önleyici önlemlerin artırılması gerekmektedir. Bu kapsamda, dijital mecralarda ve fizikî ortamlarda bahis içeriklerine erişimin engellenmesi, çocukları gaye alan dolaylı reklam ve tanıtım faaliyetlerinin kontrol altına alınması kıymet taşımaktadır. Çocuklarda görülen dijital, internet, oyun ve teknoloji bağımlılığı üzere farklı bağımlılık çeşitleriyle çabaya yönelik çeşitli ve şimdiki ruhsal müdahale programları geliştirilmelidir.” sözleri kullanıldı.