‘Kamu işçisi rejiminde ıslahat çanları çalıyor’

Kamu çalışanları arasındaki statü farklarından doğan hak kayıpları yeniden gündemde. Devlet Memurları Konfederasyonu Genel Başkan Yardımcısı ve Genç Sağlık Sendikası Genel Sekreteri Furkan Ali Çiftçioğlu, 1965 tarihli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu üzerine 60 yılda eklenen düzenlemelerle sistemin bugünün gerçekliğinden koptuğunu söyledi. Tıpkı devlet çatısı altında tıpkı işi yapan iki çalışandan birinin oburunun iki katı emeklilik ödemesi alabildiğine dikkat çeken Çiftçioğlu, tabloyu “Kamu işçisi rejiminde ıslahat çanları çalıyor” kelamlarıyla özetledi.

30 YILIN KARŞILIĞINA BİR BAKIŞ

Çiftçioğlu’nun paylaştığı 2026 yılı hesaplamalarına nazaran, 30 yıllık hizmetle emekli olan bir 4/D paklık emekçisinin kıdem tazminatı yaklaşık 1 milyon 986 bin liraya ulaşıyor. Tıpkı yıl emekli olan bir valinin ikramiyesi ise 1 milyon 827 bin ile 1 milyon 940 bin lira aralığında kalıyor. Yani ilin en üst mülki amirinin emeklilikte aldığı toplu ödeme, birebir ildeki bir paklık personelinin gerisine düşebiliyor.

Sendika yöneticisi, bu karşılaştırmanın çalışana yönelik bir tenkit olmadığının altını çizdi: Personelin aldığı emeğinin karşılığı; sorun, memurun sistematik olarak düşük almasında. Hakikaten birebir tabloda 30 yıllık öğretmen ve hemşirenin ikramiyesi yaklaşık 1 milyon 488 bin, üniversite mezunu düz memurunki ise 1 milyon 218 bin lira seviyesinde. Çiftçioğlu, bu meblağın bugün İstanbul’da ortalama bir konutun lakin beşte birine yettiğini vurguladı.

Farkın matematiğini de açıklayan Çiftçioğlu, emekçinin tazminatının ikramiye ve toplumsal yardımlar dahil “giydirilmiş ücret” üzerinden, memurun ikramiyesinin ise birden fazla ek ödemenin dışarıda bırakıldığı dar bir kesenek matrahı üzerinden hesaplandığını belirtti. Kamu işçisi toplu iş sözleşmesi sayesinde yılda fiilen 14 maaş tertibine yaklaşırken memurun 12 maaşta kaldığını hatırlatan Çiftçioğlu, ıslahatın birinci adımı olarak tüm ek ödemelerin emekli keseneğine yansıtılmasını ve memura yılda en az iki ikramiye ödenmesini önerdi.

ÖLÜM YARDIMINDA ÜÇ AYRI TARİFE: ACI AYNI, ÖDENEK FARKLI

Çiftçioğlu’nun gündeme taşıdığı bir başka adaletsizlik ise vefat yardımı ödeneklerindeki uçurum oldu. Temmuz 2026 prestijiyle güncellenen meblağları paylaşan Çiftçioğlu, yaşanan kaybın tıpkı olmasına karşın devletin biçtiği meblağın statüye nazaran önemli biçimde değiştiğini söyledi.

Buna nazaran şimdiki mevt yardımı ödenekleri şöyle:

• Statü Ölüm Yardımı Tutarı
• Emekli milletvekili 89.108,75 TL
• 4/D kamu emekçisi 80.342,40 TL
• Memur 29.934,73 TL

Çiftçioğlu, farkın burada da bitmediğini söz etti: Memurun eşi yahut çocuğu vefat ettiğinde ödenek yarıya düşerken, 4/D emekçilerde eş-çocuk ayrımı yapılmaksızın tam ödeme yapılıyor. Çiftçioğlu, vergi ve kesintiye tabi olmayan, haczedilemeyen ve bekletilmeden ödenen bu ödeneğin, en acı günde bile statü hiyerarşisini çalışanın karşısına çıkardığını, bunun kamudaki eşitsizliğin en çıplak fotoğraflarından biri olduğunu kaydetti.

SAĞLIKTA ALARM: HEKİM BAŞINA YILDA 4 BİN 300 HASTA

Bir sağlık sendikası yönetim kurulu üyesi olarak sıhhat çalışanlarının tablosuna özel olarak değinen Çiftçioğlu, Türkiye’de bir tabibin yılda ortalama 4 bin 300 hastaya baktığını, OECD ortalamasının ise bin 500 civarında olduğunu aktardı. OECD’nin “Sağlığa Bir Bakış 2025” raporuna atıf yapan Çiftçioğlu, Türkiye’de bin bireye 2,9-3,1 hemşire düştüğünü, bu sayının 9,2 olan OECD ortalamasının üçte birinin dahi altında kaldığını; Finlandiya’da tıpkı oranın 18,9, Almanya ve Japonya’da 12 olduğunu söyledi.

Hekim başına düşen 1,2-1,3 hemşire oranının, OECD’nin “hemşire açığı ve aşırı iş yükü riski” kategorisi için belirlediği kritik eşiğe denk geldiğini belirten Çiftçioğlu, servislerde tek başına 30-40 hastayla nöbet tutan hemşireler için tükenmişliğin meslek hastalığına dönüştüğünü, fiyat ve çalışma şartları iyileştirilmeden ne hemşire sayısının artırılabileceğini ne de yurt dışına göçün durdurulabileceğini vurguladı.

“AYNI KORİDORDA ÜÇ AYRI BORDRO”

Çiftçioğlu, tıpkı kamu binasında birebir paklığı yapan üç kişinin bugün üç başka statüde çalışabildiğine işaret etti: takımlı emekçi, yardımcı hizmetler sınıfı memuru ve kontratlı işçi. Üçünün de fiilen tıpkı işi yaptığını lakin bordrolarının, toplumsal haklarının ve üye olabildikleri sendikaların büsbütün ayrıştığını belirten Çiftçioğlu, işe alım tarafında da ikili standart bulunduğunu söyledi: Bir kurum KPSS kaidesi dahi aramadan sırf kelamlı imtihanla emekçi alırken, bir öteki kurum aynı hizmet için hiç mülakat yapmadan salt KPSS puanıyla kontratlı işçi istihdam edebiliyor. Çiftçioğlu, tıpkı yemekhanede yemek yiyip birebir iş yükünü paylaşan insanların ay sonunda çok farklı sayılar görmesinin kurum içindeki adalet hissini her gün yine zedelediğini, bu ortamda aidiyetin de randımanın de gelişemeyeceğini lisana getirdi.

“GREV HAKKI OLMAYAN SENDİKANIN DERNEKTEN FARKI YOK”

Toplu kontrat nizamını de eleştiren Çiftçioğlu, 2010 Anayasa değişikliğiyle memurlara tanınan toplu mukavele hakkının grev hakkından mahrum kurgulandığını, uyuşmazlık halinde son kelamı söyleyen Kamu Görevlileri Hakem Kurulu’nun bileşiminin yükle kamu tarafınca belirlendiğini hatırlattı. 7. ve 8. devir toplu kontrat süreçlerinin uzlaşmazlıkla hakem konseyine gittiğini ve konseyin kamu patronu teklifine yakın kararlar verdiğini belirten Çiftçioğlu, masada bir tarafın eli kolu bağlıysa ortaya çıkan metnin kontrat değil bildiri niteliği taşıyacağını, Türkiye’nin tarafı olduğu ILO kontratları ile AİHM içtihatlarının da grev hakkını sendika özgürlüğünün ayrılmaz kesimi saydığını tabir etti.

Çiftçioğlu, memurların sendika üyelik ve istifa süreçlerinin 2026 Türkiye’sinde hala üç nüsha ıslak imzalı formla yürütülmesini de eleştirdi. Bir vatandaşın e-Devlet’ten siyasi partiye üye olabildiğini, personellerin 2013’ten bu yana sendika süreçlerini e-Devlet’ten yapabildiğini hatırlatan Çiftçioğlu, memur için istifa dilekçesini kurum amirine elden verme zorunluluğunun sendikal baskıya kapı araladığını, 2020’de üst seviyede duyurulan e-Devlet entegrasyonu kelamının aradan geçen altı yılda tutulmadığını, maliyeti sıfıra yakın bu adımın ıslahatın en kolay ve en sembolik başlangıcı olabileceğini söyledi.

3600 EK GÖSTERGE

2018 seçimleri öncesinde polis, öğretmen, hemşire ve din vazifelileri için verilen 3600 ek gösterge kelamını de hatırlatan Çiftçioğlu, 2022’de yapılan düzenlemenin beklentinin gerisinde kaldığını ve pek çok unvanın kapsam dışında bırakıldığını, 2023 seçimleri öncesinde lisana getirilen ve yaklaşık 500 bin memuru ilgilendiren “birinci dereceye yükselen tüm memurlara 3600” vaadinin ise hala beklemede olduğunu kaydetti. Ek göstergenin sırf teknik bir katsayı olmadığını, otuz yıllık emeğin emeklilikteki karşılığını belirleyen temel parametre olduğunu vurgulayan Çiftçioğlu, tekrarlanan lakin tutulmayan kelamların memurun devlete inancını her toplu mukavele devrinde biraz daha aşındırdığını, ıslahatın meşruiyetinin evvel verilmiş kelamların tutulmasından geçtiğini belirtti.

REFORM İÇİN YOL HARİTASI

Çiftçioğlu’na nazaran kapsamlı ıslahatın başlangıç noktası, onlarca kalemden oluşan ve kimsenin tam çözemediği fiyat mimarisinin sıfırdan kurulması. Sendika yöneticisinin sıraladığı adımlar şöyle: Çalışırken alınan her ödemenin emekli keseneğine dahil edilmesi, memurun yıl ortasında üst vergi dilimine girerek fiilen artırım kaybı yaşamasına yol açan vergi adaletsizliğinin giderilmesi, kadrolu-sözleşmeli-vekil-ücretli biçiminde parçalanmış statülerin tek garantili statüde birleştirilmesi ve misyonda yükselme imtihanlarının tertipli takvime bağlanarak mülakat keyfiliğinden arındırılması.

Sendikalaşma özgürlüğünün bu yapının demokratik teminatı olarak ıslahata eşlik etmesi gerektiğini belirten Çiftçioğlu, kamu hizmetinin kalitesinin o hizmeti üreten insanın onurundan bağımsız düşünülemeyeceğini de kelamlarına ekledi.