Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Türkiye genelinde devlet üniversitelerinin örgün programlarında doluluk oranının yüzde 99’un üzerinde gerçekleştiği bir yılda ortaya çıkan bu sonuç, Fen Bilgisi Öğretmenliği açısından çok daha dikkat cazip hale geliyor. YÖK’ün açıkladığı bilgilere nazaran devlet üniversitelerindeki 481 bin 684 örgün öğretim kontenjanının 479 bin 392’sine yerleştirme yapılırken sadece 2 bin 292 kontenjan boş kaldı.
Dolayısıyla Fen Bilgisi Öğretmenliğinde yaşanan durum, yükseköğretim sisteminin genelindeki bir kontenjan boşluğu sorunuyla açıklanabilecek nitelikte görünmüyor.
26 üniversitede “sıfır” çeken bir program
ÖSYM’nin 2026-YKS yerleştirme bilgileri incelendiğinde; Aksaray Üniversitesinden Amasya Üniversitesine, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinden Fırat Üniversitesine, Kütahya Dumlupınar Üniversitesinden Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesine kadar Türkiye’nin farklı bölgelerindeki 26 devlet üniversitesinin Fen Bilgisi Öğretmenliği programlarına hiç öğrenci yerleşmediği görülüyor.
Burada üzerinde durulması gereken konu sırf boş kalan birkaç yüz kontenjan değildir.
Asıl sorun, öğrencisi bulunmayan yahut öğrenci talebi son derece sonlu hale gelen kısımların mevcut akademik ve kurumsal yapısının ne biçimde sürdürüleceğidir.
Fen Bilgisi Öğretmenliği, geçmişte eğitim fakültelerinin değerli ve talep gören programlarından biriydi. Lakin son yıllarda öğretmen istihdamında bu alana ayrılan kontenjanların azalması, mezunların atanma beklentilerinin zayıflaması ve öğrencilerin istihdam imkanı daha yüksek alanlara yönelmesi programlara olan talebi kıymetli ölçüde etkilemiş durumda.
Nitekim sorun sırf 2026 yılına has de görünmüyor. Evvelki yılların yerleştirme sonuçlarında da çok sayıda üniversitedeki Fen Bilgisi Öğretmenliği programının kontenjanlarını dolduramadığı görülüyordu. Bu sebeple bugün karşılaşılan tabloyu süreksiz bir tercih eğilimi olarak kıymetlendirmek yerine, yapısal bir dönüşüm gereksiniminin işareti olarak okumak gerekiyor.
Yüzlerce akademisyen vazife yapıyor
Meselenin üzerinde durulması gereken bir öbür boyutu daha bulunuyor.
Söz konusu üniversitelerin eğitim fakültelerinde Fen Bilgisi Eğitimi alanında vazife yapan yüzlerce öğretim elemanı bulunuyor. Profesörler, doçentler, doktor öğretim üyeleri, araştırma vazifelileri ve öteki akademik işçi düşünüldüğünde ortada önemli bir akademik insan kaynağı var.
Bu akademisyenlerin değerli bir kısmı fizik, kimya, biyoloji, etraf bilimleri, fen eğitimi, laboratuvar uygulamaları ve bilim eğitimi üzere alanlarda kıymetli bir bilgi birikimine sahip.
O halde sorulması gereken soru şudur:
Öğrencinin artık tercih etmediği programları tıpkı isim, tıpkı müfredat ve tıpkı akademik tertiple yıllarca sürdürmek hakikat mudur?
Kanaatimizce YÖK’ün bu soruya artık sadece “kontenjan azaltma” perspektifinden yaklaşmaması gerekiyor.
Çünkü kontenjanı 40’tan 20’ye, 20’den 10’a düşürmek; 10 kişilik programa dahi öğrenci yerleşmiyorsa sorunu çözmüyor. Bu noktadan sonra tartışılması gereken konu kontenjan sayısından çok programın geleceğidir.
Yapay zeka çağında Fen Bilgisi Öğretmenliği yine tasarlanmalı
Üstelik yükseköğretim dünyası çok süratli bir dönüşümden geçiyor.
Yapay zeka, data bilimi, robotik, kodlama, dijital eğitim teknolojileri ve disiplinler arası STEM uygulamaları sadece mühendisliği değil, eğitimin kendisini de tekrar şekillendiriyor.
Bugün ortaokul öğrencisinin karşısına çıkacak öğretmenin sırf klasik manada fizik, kimya ve biyoloji bilgisine sahip olması artık kâfi olmayacaktır.
Yeni jenerasyon fen eğitiminin; yapay zeka okuryazarlığı, bilimsel data tahlili, robotik ve kodlama, dijital laboratuvarlar, etraf ve iklim bilimleri, STEM uygulamaları, bilim iletişimi ve eğitim teknolojileriyle bütünleşmesi gerekiyor.
Dolayısıyla mevcut Fen Bilgisi Öğretmenliği programlarının değerli bir kısmının “geleceğin fen eğitimi” perspektifiyle tekrar yapılandırılması tartışmaya açılmalıdır.
Burada gaye Fen Bilgisi Öğretmenliği alanını ortadan kaldırmak değildir. Tam bilakis, bu alandaki güçlü akademik insan kaynağını geleceğin gereksinimleriyle buluşturmaktır.
Akademik insan kaynağı yeni alanlara yönlendirilebilir
YÖK son yıllarda yükseköğretimde kontenjanların iş gücü piyasası ve öğrenci talebi dikkate alınarak yine düzenlenmesine yönelik değerli adımlar atıyor. Gerçekten YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, 2023-2025 periyodunda yükseköğretimde toplam kontenjanın yaklaşık yüzde 23 azaltıldığını ve 2026 yılında da kimi programlarda kontenjan azaltımının devam edeceğini açıklamıştı.
Ancak 2026-YKS sonuçları gösteriyor ki artık birtakım alanlarda kontenjan planlamasının ötesine geçilmesi gerekiyor.
Fen Bilgisi Öğretmenliği bunun en somut örneklerinden biridir.
YÖK tarafından kapsamlı bir çalışma yapılarak öğrenci talebinin kalıcı biçimde ortadan kalktığı programlar üniversite bazında incelenebilir. Bu kısımların akademik işçi kapasitesi, laboratuvar altyapısı, bilimsel uzmanlık alanları ve bölgesel muhtaçlıklar birlikte kıymetlendirilerek yeni program modelleri oluşturulabilir.
Fen Bilgisi Eğitimi alanında çalışan akademisyenlerin bilgi ve tecrübelerinden; yapay zeka takviyeli fen eğitimi, STEM eğitimi, eğitim teknolojileri, bilim ve teknoloji eğitimi, etraf ve sürdürülebilirlik eğitimi üzere gelecekte daha fazla muhtaçlık duyulabilecek disiplinler arası alanlarda yararlanılması mümkündür.
Böylelikle yıllardır yetişmiş akademik insan kaynağının işlevsiz kalmasının önüne geçilirken üniversitelerin program yapısı da geleceğin gereksinimlerine nazaran dönüştürülebilir.
YÖK’ün bu uyarıyı dikkate alarak, Fen Bilgisi Öğretmenliğinde vazife yapan yüzlerce akademisyenin bilgi birikimini koruyacak ve birebir vakitte ülkemizin gelecekte muhtaçlık duyacağı insan kaynağını yetiştirecek yeni bir akademik yapılanmayı tartışmaya açmasının vakti gelmiştir.
