Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Çaba Merkezi (DMM), Gazi Üniversitesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından Ağustos 2024’te ortaya çıkarılan organize dijital sahtecilik teşebbüsüne ait yürütülen soruşturma ve bu süreçteki dezenformasyon faaliyetlerine dair kapsamlı bir rapor hazırladı.
Raporda, Türkiye’nin dijital kamu altyapılarını amaç alan organize bir sahtecilik teşebbüsünün tespit edildiği ve bahsin acil olarak ilgili makamlara iletilerek isimli bir soruşturma sürecinin başlatıldığı belirtildi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın başlattığı soruşturmada, 35 kamu görevlisine ilişkin e-imzanın oluşturulduğu, geçersiz dokümanlarla üretilmiş elektronik imzalar kullanılarak birtakım kamu sistemlerine erişim sağlandığı, bu yolla bilhassa diploma ve öbür resmi evraklar üretilmeye çalışıldığı belirlendi.
Rapora nazaran, uydurma evraklarla üretilmiş elektronik imzalar kullanılarak kimi kamu sistemlerine erişim sağlandığı ve bu yolla bilhassa diploma üzere resmi dokümanlar üretilmeye çalışıldığı tespit edildi. Yürütülen soruşturma sonucunda cürüm şebekesinin 57 geçersiz üniversite diploması, 108 uydurma şoför evrakı ve 4 düzmece lise diploması ürettiği belirlendi.
’37 kişi tutuklandı’
Soruşturma kapsamında bugüne kadar 220 kuşkulu hakkında isimli süreç yapılırken, 199 kuşkulu hakkında kamu davası açıldı. Ortalarında örgüt üyelerinin de bulunduğu 37 kişi tutuklandı, 150 kişi hakkında ise isimli denetim kararları uygulandı.
Raporda, soruşturma sürecinde kamuoyunu yanıltmak emeliyle dolanıma sokulan spekülatif savlara da tek tek karşılık verildi. “400 akademisyenin yöntemsiz halde atandığı”, “ÖSYM sistemine sızılarak aday puanlarının değiştirildiği” ve “narkotik sistemine uydurma e-imzayla torbacı ataması yapıldığı” biçiminde çeşitli temelsiz ve spekülatif argümanların gündeme getirildiği belirtildi.
İrtibat Başkanlığı Dezenformasyonla Çaba Merkezi (DMM), İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gibi kurumlar tarafından yapılan açıklamalarda kamuoyunun hakikat bilgilendirildiği ve gündeme getirilen çeşitli tezlere cevaplar verildiği söz edildi.
Raporun, dezenformasyona yönelik deverana sokulan en önemli savları derlemek, her birine hakikat bilgiler, resmi evraklar, kurum araştırmaları ve isimli soruşturma bulguları ışığında karşılık vermek emeliyle hazırlandığı vurgulanarak, emelin, bir dijital sahtecilik teşebbüsü üzerinden yürütülen bilgi kirliliğini bertaraf etmek ve gerçeği kamuoyuna hakikat biçimde aktarmak olduğu lisana getirildi.
Raporda yer verilen içeriklerin gündeme getirilen savlar ve bu tezlere ait gerçeklerin ortaya konulması, resmi kurum açıklamalarına yer verilmesi ve soruşturma bulgularının kamuoyuna açık taraflarının şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılması temeline dayandığı tabir edildi.
Raporda ayrıyeten, “Süreç bir bütün olarak ele alındığında; kamu kurumlarının dijital tehditler ve bilgi kirliliği karşısında faal bir uyum ve yüksek bir farkındalıkla hareket ettiği; dezenformasyona karşı geliştirilen stratejik reflekslerin kamu hizmetlerinin bütünlüğünü muhafaza noktasında ne derece fonksiyonel olduğu görülmektedir. Bu noktada kamuoyunun, manipülasyon maksadı taşıyan içeriklere karşı hassas olması ve resmi kaynaklardan yapılan açıklamalara prestij etmesinin, sağlıklı bilgi akışının temini açısından ne kadar büyük bir değer taşıdığı bir defa daha ortaya çıkmaktadır.” tabirleri kullanıldı.
Düzmece e-imza süreciyle ilgili tezler ve gerçekler:
İddia 1: Türkiye genelinde yüzlerce geçersiz diploma üretilmiştir.
Gerçek: Soruşturma kapsamında 57 düzmece üniversite diploması, 4 geçersiz lise diploması ve 108 düzmece şoför dokümanı tespit edilmiştir. Savlarda belirtilen “yüzlerce uydurma diploma” sözü, hakikat değildir. Süreç, ilgili kamu kurumlarının uyumuyla denetim altına alınmıştır. Bu evrakların -ikisi hariç- rastgele bir mesleğin ifasında kullanıldığına dair bir tespit bulunmamaktadır.
İddia 2: 400 akademisyen adapsız formda atanmıştır.
Gerçek: Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğü soruşturmada şu ana kadar 220 kişi hakkında süreç yapılmış, 199 kuşkulu hakkında kamu davası açılmıştır. Fakat Türkiye’de misyon yapan hiçbir akademisyen yahut MEB öğretmeni bu bireyler ortasında değildir. DMM tarafından yapılan açıklamada, “400 akademisyen” savının kamuoyunu yanıltma maksadı taşıdığı vurgulanmıştır. Gerçekten soruşturma makamları tarafından yapılan bilgilendirmede kelam konusu iddiayı destekleyen rastgele bir resmi evrak, atama kaydı ya da isimli tespit bulunmadığı vurgulanmıştır.
İddia 3: Çok sayıda kamu yöneticisi ve pek çok üniversite çalışanının eimzaları kopyalanmıştır.
Gerçek: Soruşturma kapsamında e-imzasının kopyalandığı tespit edilen toplam kişi sayısı 35’tir. Bu süreçte isimli makamlar tarafından titiz bir araştırma yapılmış ve her bir argüman kapsamlı olarak incelenmiş; ilgili düzenekler işletilerek yapılan tüm yasa dışı süreçler tespit edilmiştir. Öbür yandan geçersiz e-imzalarla oluşturulan evrakları -iki kişi hariç- kimsenin rastgele bir mesleğin ifasında kullanmadığı öğrenilmiştir.
İddia 4: Birtakım üniversitelerde ve MEB sistemlerinde geçersiz diplomalar ve akademik dereceler oluşturulmuştur.
Gerçek: Kamu kurumları, dijital sistemlerine yönelik yasa dışı teşebbüsleri tespit edilmiş; bu müdahalenin hudutlu olduğu, resmi süreçlerde kullanılmalarına fırsat verilmeden fark edildiği ve akademik derece oluşturulmasının kelam konusu olmadığı öğrenilmiştir.
İddia 5: Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Kabahatlerle Gayret Başkanlığı sistemine düzmece e-imza ile girilerek uyuşturucu torbacısı ataması yapılmıştır.
Gerçek: Narkotik ünitelerinin kullandığı sistemler, kapalı devre ve çok katmanlı güvenlik tedbirleri ile korunmakta olup dış erişime büsbütün kapalıdır. Bu ünitelerde yapılan atamalar, merkezi insan kaynakları sistemlerinden bağımsız, çoklu onay sistemlerine bağlı olarak yürütülmektedir. Uydurma e- imzaların, bu cins sistemleri aşarak atama üzere yüksek güvenlik gerektiren süreçleri yapabilmesi teknik olarak mümkün değildir. Ayrıyeten yürütülen soruşturmada, bu istikamette bir hareketin gerçekleştiğine dair rastgele bir kanıt ya da bulgu kelam konusu değildir. Savın, kamuoyunda tedirginlik yaratmaya yönelik manipülatif bir telaffuz olduğu bedellendirilmektedir.
İddia 6: ÖSYM sistemine girilerek adayların puanları değiştirilmiştir.
Gerçek: Bu argüman, hem Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) hem de Emniyet üniteleri taraf ından yapılan teknik kontrollerle açıkça yalanlanmıştır. ÖSYM’nin imtihan ve sonuç sistemleri kapalı devre ve çok katmanlı güvenlik altyapısına sahiptir. Bu sistemlere sadece makul IP aralıklarından, yetkilendirilmiş kullanıcılar erişim sağlayabilmektedir. Yürütülen kapsamlı incelemede, aday puanlarında rastgele bir dış müdahale, sahtecilik teşebbüsü yahut data sızıntısı tespit edilmemiştir. Ayrıyeten, kamuoyunda lisana getirilen “puanı değiştirilen aday” argümanlarına yönelik rastgele bir resmi şikayet yahut yargı süreci bulunmamaktadır. Münasebetiyle bu çeşit savlar, imtihan güvenliği konusunda kamuoyunda güvensizlik oluşturmaya yönelik dezenformasyon faaliyetleri kapsamında kıymetlendirilmektedir.
İddia 7: Çete lideri olduğu belirtilen Ziya Kadiroğlu, evrakta sahtecilik cürümlerinden kaydı olmasına karşın kamu sistemlerine uydurma diplomaları kaydedebilmiştir.
Gerçek: Ziya Kadiroğlu’nun kamu sistemlerine direkt erişerek uydurma diploma kaydı yaptığına dair somut bir kanıt yoktur. Bununla birlikte Kadiroğlu’nun cürüm şebekesi ile birlikte hata işlediğinin devlet makamlarınca tespit edilmesi üzerine acilen yasal süreç başlatılmıştır. Soruşturma kapsamında çeşitli yasa dışı süreçlerin, düzmece e-imza üretimi yoluyla üçüncü şahıslar ismine sistemlere erişim sağlanarak gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
İddia 8: Devlet kurumları sürece geç ve yetersiz müdahale etmiştir.
Gerçek: Bu sav, soruşturma sürecinin gerçekleriyle örtüşmemektedir. Sahtecilik teşebbüslerine ait birinci kuşkulu teşebbüs Ağustos 2024’te tespit edilmiş, ilgili kurumların uyumuyla yürütülen isimli soruşturma kapsamında birinci operasyon dalgası Ocak 2025, ikinci dalga operasyon Mayıs 2025’te gerçekleştirilmiştir. İki evreli operasyon sonucunda toplam 220 kuşkulu hakkında isimli süreç yapılmış, 199 kişi hakkında kamu davası açılmış, 37 kişi tutuklanmış ve 150 kişi hakkında isimli denetim kararı verilmiştir. Ayrıyeten, isimli sürece dahil edilen bireylere ilişkin dijital gereçler ayrıntılı halde incelenerek gereken tüm adımlar atılmıştır. Siber güvenlik, iç kontrol ve istihbarat kurumlarının eşgüdümüyle yürütülen bu operasyon, Türkiye’nin siber tehditlere karşı operasyonel refleksinin güçlü olduğunu ortaya koymaktadır. Süreç sırf isimli bir soruşturma değil; birebir vakitte kamu kurumlarının bilgi güvenliği sistemlerinin yine gözden geçirilmesini ve dijital dayanıklılık düzeyinin yükseltilmesini sağlayan bütüncül bir müdahaledir.
İddia 9: EDevlet üzerinden görünür formda geçersiz diplomalar sisteme yüklenmiş; bu dokümanlar, atama ve noter süreçlerinde kullanılmıştır.
Gerçek: Soruşturma kapsamında kimi uydurma evrakların dijital ortama yüklendiği tespit edilmiştir. Lakin bu evrakların hiçbir kamu süreci ya da resmi süreçte kullanılmadan fark edilip sistemden çıkarıldığı belirlenmiştir. Bu dokümanların noter süreçleri, kamu misyonu atamaları yahut diploma teyit süreçlerinde kullanıldığına dair rastgele bir resmi bulgu yoktur. Sisteme yüklenen dokümanlar, çoğunlukla farklı kişi bilgileri ve fotomontaj sistemleriyle üretilmiş olup, teknik denetimler sayesinde geçerli süreç yapılmadan sistemden temizlenmiştir.
İddia 10: Şüpheliler, not ortalaması yükseltme ve transkriptlerde değişiklik üzere süreçler yaptırmıştır.
Gerçek: Soruşturma kapsamında hudutlu sayıda not yükseltme ve transkript değişikliği teşebbüsü tespit edilmiştir. Lakin bu teşebbüslerin hepsi fark edilmiş ve gerekli süreçler tesis edilmiştir. Kimi yükseköğretim kurumlarında tespit edilen bu girişimlere, Yükseköğretim Kurulu ile eşgüdüm içinde yürütülen teknik kontrollerle müdahale edilmiş ve sorumlular hakkında süreç başlatılmıştır. İlgili süreçlerin hiçbirinin kamu vazifelisi ataması, yüksek lisans başvurusu, denklik süreci yahut yurt dışı tahsil başvurusu üzere süreçlerde geçerli evrak olarak kullanılmadığı net bir halde belirlenmiştir.
Raporda ayrıyeten geçersiz e-imza süreciyle ilgili kamu kurumlarının bilgilendirilmelerine de yer verildi.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi: Gazi Üniversitesi Siber Olaylara Müdahale Grubu’nun bildirmesi üzerine başlatılan süreçte, uydurma Nitelikli Elektronik Sertifika (NES) kullanılarak Üniversite Öğrenci Bilgi Sistemi’ne yetkisiz erişim sağlandığı ve bu erişim yoluyla geçersiz diploma düzenlendiği tespit edilmiştir. Kelam konusu geçersiz sertifikaların, geçersiz kimlik dokümanları kullanılarak Adana’daki bir Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı bayisinden temin edildiği belirlenmiştir. BTK’nın gerçekleştirdiği kontroller sonucunda, tespit edilen uydurma sertifikalar iptal edilmiş; vatandaşların kendi sertifikalarını sorgulamaları emeliyle kamuoyu bilgilendirilmiştir. Ayrıca, BTK Başkanı ve bazı Başkan Yardımcılarının e-Devlet hesaplarına da uydurma NES aracılığıyla erişim sağlandığı tespit edilmiştir.
Adalet Bakanlığı: Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında; TÜRKTRUST ve E-İMZATR sertifika hizmet sağlayıcı bayilerinde geçersiz kimlikler aracılığıyla kimi kamu vazifelileri ismine elektronik imza üretildiği, bu imzalar kullanılarak kamu sistemlerine müsaadesiz erişim sağlandığı ve evrak içeriklerinde değişiklik yapıldığı tespit edilmiştir. Gazi Üniversitesi ve Ulusal Eğitim Bakanlığı’nda diploma ve imtihan sonuçlarına yönelik usulsüzlüklerin de bu kapsamda gerçekleştirildiği belirlenmiş olup, 199 kişi hakkında kamu davası açıldığı kamuoyuyla paylaşılmıştır.
İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü: Gazi Üniversitesi merkezli yürütülen ve geçersiz kimlik/sürücü dokümanlarıyla e-imza üretimi ile kamu kurumlarına yetkisiz erişim teşebbüslerini bahis alan soruşturma kapsamında iki farklı operasyon gerçekleştirilmiştir. Bu operasyonlarda toplam 220 kuşkulu yakalanmış; çok sayıda geçersiz diploma, şoför dokümanı ve mezuniyet dokümanı ele geçirilmiştir. İçişleri Bakanı Sayın Ali Yerlikaya, soruşturmanın kamu güvenliği açısından değerine işaret etmiş ve üniversite sistemlerinde siber güvenlik taramalarının hızlandırıldığını açıklamıştır.
Yükseköğretim Kurulu (YÖK): Sahte elektronik imza, diploma ve akademisyen atamalarıyla ilgili kamuoyunda yer alan argümanların akabinde, YÖK taraf ından tüm üniversitelere gerekli incelemelerin yapılması talimatı verilmiştir. Usulsüzlük tespit edilmesi halinde iptal süreçlerinin gerçekleştirilmesi tarafında üniversiteler bilgilendirilmiştir. DMM tarafından hazırlanan listede ismi geçen 220 kişinin Türkiye’de akademik misyonu bulunmadığı teyit edilmiş; sürecin isimli ve idari makamlarla tam uyum içinde yürütüldüğü vurgulanmıştır.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM): Kimi platformlarda gündeme gelen “ÖSYM sistemlerine müsaadesiz erişim ve aday puanlarının değiştirildiği” tarafındaki savlar üzerine kurum tarafından yapılan açıklamada, imtihan ve yerleştirme süreçlerinin kapalı devre sistemler üzerinde yürütüldüğü ve dış müdahaleye kapalı olduğu söz edilmiştir. Yapılan teknik incelemelerde rastgele bir data sızıntısı ya da sistem müdahalesine rastlanmadığı; adayların puanlarında rastgele bir değişiklik olmadığı açıkça belirtilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı: Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nde, düzmece kimlik dokümanları ile e-Devlet sistemine giriş yapıldığı tarafındaki argümanlar üzerine yapılan açıklamada; Genel Satış Daire Başkanı adına bilgisi dışında oluşturulan elektronik imzanın iptal edildiği, kelam konusu e-imza kullanılarak rastgele bir sürecin gerçekleştirilmediği bildirilmiştir. Ayrıyeten, tespit edilen şüphelilerin IP adresleri üzerinden Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na hata duyurusunda bulunulduğu açıklanmıştır.
Raporun sonuç ve kıymetlendirme kısmında ise şunlar kaydedildi;
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile koordineli olarak yürüttüğü başarılı operasyon süreci, başta toplumsal medya olmak üzere çeşitli mecralarda maksat alınmıştır. Kimi çevreler, kabahati ve hatalıyı değil; soruşturmayı yapan makamları ve misyonunu yapan kamu kurumlarını ve cürümle uğraş eden devleti töhmet altında bırakmaya çalışmıştır. Kamu kurumlarına inancı zedelemeye yönelik sistematik teşebbüslerle, çok sayıda doçent ve profesörün sahte diplomalarla makamlara geldiği, sayısız düzmece diplomanın üretildiği ve ilgili kurumların sürece müdahale etmediği istikametinde kamuoyunu aldatıcı nitelikte çeşitli argümanlar gündeme getirilmiştir.
Halbuki ki; bir üniversite ve BTK tarafından fark edilen kuşkulu bir teşebbüs hızlı formda isimli sürece intikal ettirilmiş, devletin ilgili kurumları derhal kabahatin ve cürümlünün üzerine giderek gerekli süreçleri tesis etmiştir. Sonuçta muvaffakiyetle yürütülen bir operasyona dair kamuoyunda gerçeğe ters tezlerin sirkülasyona sokulduğu tespit edilmiştir. Cürmü yahut hatalıyı değil, cürmün üzerine giden soruşturma makamlarını ve devlet kurumlarını amaç alan yayınların; isimli sürece bir katkıda bulunmadığı üzere kamuoyunda güvensizliği yaymaya dönük yansımaları olduğu görülmüş ve ilgili devlet kurumları gerekli açıklamaları yaparak kamuoyunu hakikat bilgilendirmişlerdir.
Soruşturma süreci boyunca Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, YÖK, ÖSYM ve öbür ilgili kurumlar eşgüdüm içinde hareket etmekte; gerekli isimli süreçler tesis edilmekte ve kamuoyuna tertipli olarak bilgilendirilmektedir. Bağlantı Başkanlığı’nın dezenformasyona karşı koyma faaliyetleri kapsamında hazırlanan bu rapor içeriğinde olduğu üzere, gündeme getirilen manipülatif ve palavra içeriklere dair, ilgili kamu kurumlarının açıklamaları ve teknik incelemeler ve elde edilen bulgular çerçevesinde yanlışsız bilgilendirmeler yapılmaktadır.
Sürece ait dezenformasyon içeriklerinin oluşturduğu bilgi kirliliğine karşı çaba devam etmekte olup, devlet kurumlarının dijital güvenlik konusundaki uyum kabiliyeti ve müdahale kapasitesi sürecin başından itibaren aktif formda işlemektedir.
