Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
İş sonu tazminat, emekli ikramiyesi ve kıdem tazminatı üzere bir haktır
İş sonu tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. hususunda yer alan “kıdem tazminatı” temel alınmak suretiyle ortaya çıkan, kamu kurumlarında istihdam edilen kontratlı işçinin mukavelesinin feshedilmesi ya da yenilenmemesi halinde, yeni bir iş edinmede karşılaşacağı zahmetler ve kamu hizmetine sağladığı katkı göz önüne alınarak, geçmiş hizmetlerine karşılık olmak üzere kontratlı çalışana tanınan Devlet memurlarının emekli ikramiyesi ve emekçilerin kıdem tazminatına emsal bir hak olduğu anlaşılmaktadır.
İstifa edenlere iş sonu tazminatı verilmesine ait düzenleme olmasa dahi verilmesi hakkaniyetin bir gereğidir
19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin 109. unsurunda tazminat konusu düzenlenmiş ve tazminat konusunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. unsurunun (B) fıkrasına istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Esaslar’a atıf yapılmıştır. Fakat, atıf yapılırken idari hizmet kontratının müddet bitiminde yenilenmemesi tazminat ödenmesini içermekle birlikte istifa eden işçi için tazminat ödenmesi noktasında açık bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Yönetmeliğin anılan 109. hususu tazminat konusunda Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Esaslar’a atıf yaptığına ve anılan Esaslar’a nazaran de istifa eden çalışana tazminat ödeneceğine yönelik düzenleme bulunduğuna nazaran, kendi isteğiyle istifa edenlere de bu kapsamda iş sonu tazminatı ödenmesi hakkaniyet gereğidir.
T.C.
DANIŞTAY
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Temel No: 2024/507
Karar No: 2025/561
İSTEMİN KONUSU:
Danıştay Onikinci Dairesinin 16/05/2023 tarih ve E:2021/3365, K:2023/2580 sayılı kararının, iptal ve kabule yönelik kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:
Davalı yönetimde kontratlı mühendis olarak görev yapmakta iken kendi isteğiyle vazifeden ayrılan davacı tarafından, iş sonu tazminatı ödenmesi talebiyle yaptığı müracaatın reddine ait … tarih ve E… sayılı süreç ile anılan sürecin desteği olan 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “Tazminat” başlıklı 109. unsurunun birinci fıkrasında “kendi isteği ile ayrılanlar/istifa edenler” ibaresinin yer almamasına ait eksik düzenlemenin iptaline ve süreç nedeniyle mahrum kalınan mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti:
Danıştay Onikinci Dairesinin 16/05/2023 tarih ve E:2021/3365, K:2023/2580 sayılı kararıyla;
Düzenleyici süreç istikametinden;
Türk kamu işçi sisteminde, kamu kurum ve kuruluşlardaki vazifeleri çeşitli nedenlerle sona eren kamu işçisine, ilgili mevzuatta aranan şartların gerçekleşmesi kaydıyla, geçmiş hizmetlerine karşılık olarak ve türel statüleri dikkate alınarak kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı yahut emekli ikramiyesi üzere isimler altında toplu ödeme yapıldığı,
Bu kapsamda, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. unsuruyla çalışanlara “kıdem tazminatı”; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. hususunun (B) fıkrasına istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temeller’in 7. unsuruyla, kontratlı işçiye “iş sonu tazminatı”; 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu’nun 89. unsuruyla de memurlara ve başka kamu görevlilerine “emekli ikramiyesi” ödendiği,
6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun mülga 27. unsuru, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin Ek 27. hususu ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 391. hususunda; PTT çalışanının, 657 sayılı Kanun ve öteki kanunların kontratlı işçi çalıştırılması hakkındaki kararlara bağlı olmaksızın idari hizmet kontratıyla istihdam edilen işçi eliyle yürütülmesinin öngörüldüğü; kelam konusu işçide aranacak tahsil ve yabancı lisan bilgisi kaidesi ile öteki kaideler, bunların işe alınmaları, imtihan ve istisnaları, kontrat müddet, yöntem ve temelleri, vazife, yetki ve yükümlülükleri, mukavelelerinin feshi ile istihdamlarına dair öteki konuların Devlet İşçi Başkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğinin kurala bağlandığı,
19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmelik’le; PTT’de vazife yapan idari hizmet kontratlı işçinin hak, yükümlülük ve sorumlulukları ile işe alma, atama, görevlendirilmesi ile eğitim, terfi, misyonda yükselme, konum değişikliği, disiplin, müsaade, misyondan alma, mukavelenin yenilenip yenilenmemesi ve sona erdirilmesine ait konular ile öbür özlük haklarına ait yordam ve temellerin detaylı bir biçimde düzenlendiği,
Anılan Yönetmeliğin dava konusu edilen 109. hususunda de, PTT’den ayrılanlara “tazminat” ödenmesine ait tarz ve temellerin düzenlendiği; bu düzenlemeyle emeklilik, malullük, vefat ve mukavelenin mühlet bitiminde yenilenmemesi nedenlerinden biri ile işten ayrılan işçiye talebi halinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait metot ve temeller çerçevesinde, PTT’de idari hizmet kontratlı olarak çalıştığı her yıl için tazminat ödenmesinin öngörüldüğü,
657 sayılı Kanun’un 4. unsurunun (B) fıkrasına istinaden, 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temeller’in 7. hususunda de, kontratlı çalışana ödenecek iş sonu tazminatı ve bu tazminatın ödenmesine ait tarz ve asılların detaylı bir biçimde düzenlendiği; kelam konusu düzenlemeye nazaran, “ilgilinin ek 6. unsurun ikinci fıkrası uyarınca (kendi isteği ile bir ay evvelden haber vermek koşuluyla) mukaveleyi feshetmesi” halinde ve en az 2 hizmet yılını tamamlamış olması kaydıyla, iş sonu tazminatı ödenmesinin kurala bağlandığı,
Kararda yer verilen mevzuat ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden, 6475 sayılı Kanun’un mülga 27. hususu, 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin Ek 27. unsuru ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 391. unsuru uyarınca, PTT işçisinin, 657 sayılı Kanun ve başka kanunların kontratlı işçi çalıştırılması hakkındaki kararlara bağlı olmaksızın idari hizmet mukavelesiyle istihdam edileceği; kelam konusu işçinin mali ve toplumsal hakları ile istihdamına ait tarz ve temellerin 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmelik’le düzenlendiği; kelam konusu Yönetmeliğin dava konusu edilen 109. unsurunda de işten ayrılan işçiye tazminat/iş sonu tazminatı ödenmesine ait yöntem ve temellerin düzenlendiği; bu düzenlemede, işten ayrılan çalışana talebi halinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait yordam ve asıllar çerçevesinde PTT’de idari hizmet kontratlı olarak çalıştığı her yıl için tazminat ödenmesinin öngörüldüğünün anlaşıldığı,
Buna nazaran, Yönetmeliğin dava konusu edilen 109. unsuru uyarınca PTT’den ayrılan kontratlı çalışana, 657 sayılı Kanun’un 4. unsurunun (B) fıkrasına istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temeller’in 7. unsurunda öngörülen adap ve temeller çerçevesinde tazminat/iş sonu tazminatı ödeneceği; anılan Temeller’in 7. hususunda de, hangi hallerde iş sonu tazminatı ödeneceğinin sayma yoluyla belirlendiği ve iş sonu tazminatına ait yöntem ve temellerin detaylı bir biçimde düzenlendiği; bununla birlikte davacının tez ettiği üzere (kendi isteğiyle vazifesinden ayrılanlar yönünden) eksik bir düzenlemenin kelam konusu olmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu düzenlemede, üst hukuk normlarına ve hukuka terslik görülmediği,
Bireysel sürecin iptali ile mahrum kalınan nakdî hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi tarafından;
19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin dava konusu edilen 109. hususunda, işten ayrılan işçiye talebi halinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilen kontratlı çalışana ait tarz ve asıllar çerçevesinde, PTT’de idari hizmet kontratlı olarak çalıştığı her yıl için tazminat ödenmesinin öngörüldüğü,
657 sayılı Kanun’un 4. hususunun (B) fıkrasına istinaden, 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temeller’in 7. hususunda de, kontratlı işçiye ödenecek iş sonu tazminatına ait metot ve asılları detaylı bir biçimde düzenlendiği; kelam konusu düzenlemeye nazaran, “ilgilinin ek 6. unsurun ikinci fıkrası uyarınca (kendi isteği ile bir ay evvelden haber vermek koşuluyla) mukaveleyi feshetmesi” halinde ve en az 2 hizmet yılını tamamlamış olması kaydıyla, iş sonu tazminatı ödenmesinin kurala bağlandığı,
Uyuşmazlık konusu olayda; kontratlı mühendis olarak 31/12/2013 tarihinde davalı yönetimde misyona başlayan davacının, 20/10/2020 tarihli dilekçe ile vazifesinden çekilme talebinde bulunduğu ve bu talebinin de 27/10/2020 tarihli onay ile uygun görülmesi üzerine, 16/11/2020 tarihinde misyonundan ayrıldığı; 11/12/2020 tarihinde davalı yönetime başvurarak, iş sonu tazminatı ödenmesi talebinde bulunduğunun anlaşıldığı,
Buna nazaran, Yönetmeliğin 109. unsurunun göndermede bulunduğu Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temeller’in 7. unsuru uyarınca, kendi isteğiyle yoluna uygun olarak misyonundan çekilen ve 2 yıldan fazla hizmeti bulunan davacıya, davalı yönetimde geçen hizmet müddetlerine karşılık olarak tazminat/iş sonu tazminatı ödenmesi gerekirken, aksi istikamette tesis edilen dava konusu … tarih ve E… sayılı süreçte hukuka uygunluk bulunmadığı,
Ayrıyeten, dava konusu ferdi sürecin hukuka karşıt olduğu saptandığından, mahrum kalınan tazminat fiyatının, yönetime müracaat tarihinden (11/12/2020) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği,
münasebetleriyle,
Düzenleyici süreç tarafından davanın reddine, davacının iş sonu tazminatı ödenmesi talebiyle yaptığı müracaatın reddine ait … tarih ve E… sayılı dava konusu sürecin iptaline, süreç nedeniyle mahrum kaldığı tazminat fiyatının, yönetime müracaat tarihinden (11/12/2020) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN ARGÜMANLARI:
Davalı yönetim tarafından,19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin 109. hususunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B unsuru kapsamında istihdam edilenlere ait yordam ve temellere direkt bir atıf yapılmadığı, emeklilik, malullük, mevt ve idari hizmet kontratının mühlet bitiminde yenilenmemesi nedenlerinden biri ile işten ayrılan işçiye tabirine yer verilerek ödemenin hangi durumlarda yapılacağının tahdidi olarak sayıldığı, dava konusu süreçte hukuka terslik bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI:
Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’UN KANISI : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının temyize mevzu iptal ve kabule ait kısımlarının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Yargıcının açıklamaları dinlendikten ve evraktaki evraklar incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE MÜNASEBET:
MADDİ OLAY:
23/05/2013 tarih ve 28655 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’yla T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü, “Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi”ne dönüştürülmüştür.
Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.’nde 6475 sayılı Kanun’un 27. hususu kapsamında kontratlı mühendis olarak 31/12/2013 tarihinde misyona başlayan davacı, 20/10/2020 tarihli dilekçe ile vazifesinden çekilme talebinde bulunmuş ve bu talebinin 27/10/2020 tarihli onay ile uygun görülmesi üzerine, 16/11/2020 tarihinde vazifesinden ayrılmıştır.
Davacı, 11/12/2020 tarihinde davalı yönetime başvurarak, iş sonu tazminatı ödenmesi talebinde bulunmuştur.
Davalı yönetimin … tarih ve E… sayılı süreciyle; 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “Tazminat” başlıklı 109. unsuru uyarınca, istifa edenlere iş sonu tazminatı ödenmesi mümkün olmadığından bahisle, davacının talebi reddedilmiştir.
Bunun üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, Alakalı Kurum Ve Kuruluşlar İle Öteki Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Sözleşmeli personel” başlıklı 391. unsurunun birinci fıkrasında, “PTT çalışanı, 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin ek 26 ncı ve ek 27 nci hususlarına nazaran istihdam edilir.” kuralına yer verilmiştir.
375 sayılı Kanun Kararında Kararname”nin “Sözleşmeli işçi istihdamı” başlıklı Ek 27. unsurunun birinci fıkrasında, “(Ek: 2/7/2018 – KHK-703/178 md.) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü unsurunun birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında işçi istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarından teşkilatlanmasına ait Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülenlere ilişkin hizmetler 657 sayılı Kanun ve öteki kanunların kontratlı işçi çalıştırılması hakkındaki kararlara bağlı olmaksızın idari hizmet mukavelesiyle istihdam edilen işçi eliyle yürütülür.” kuralı; dördüncü fıkrasında, “Bu kapsamda istihdam edilecek çalışanda kurumsal hizmetlerin gerektirmesi halinde aranacak tahsil ve yabancı lisan bilgisi kaidesi ile öteki koşullar, bunların işe alınmaları, imtihan ve istisnaları, kontrat mühlet, tarz ve asılları, vazife, yetki ve yükümlülükleri, kontratlarının feshi ile istihdamlarına dair başka konular Devlet İşçi Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” kuralı yer almıştır.
Anılan düzenlemeye istinaden, 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “Tazminat” başlıklı 109. hususunun dava konusu edilen birinci fıkrasında, “Emeklilik, malullük, vefat ve İdari Hizmet Kontratının mühlet bitiminde yenilenmemesi nedenlerinden biri ile işten ayrılan çalışana talebi halinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait yol ve asıllar çerçevesinde PTT’de idari hizmet kontratlı olarak çalıştığı her yıl için tazminat ödenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. hususunun (B) fıkrasına istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temeller’in dava tarihinde yürürlükte olan 7. hususunda; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yurt dışı teşkilatlarında kontratlı olarak çalıştırılan yabancı asıllı işçi ile haftalık çalışma saati mühleti 40 (kırk) saatin altında bulunan işçi (Milli Eğitim Bakanlığında norm takım sonucu ortaya çıkan öğretmen ihtiyacının kadrolu öğretmen istihdamıyla kapatılamaması hallerinde mukavele ile çalıştırılacak öğretmenlerde 40 saat kuralı aranmaz) hariç olmak üzere,… fiilen, askerlik ve doğum dışında kesintisiz en az 2 hizmet yılını tamamlayanlardan; …
a) (Değişik:22/11/2010-2010/1169) 5510 sayılı Toplumsal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu yeterince daima tam iş göremezlik geliri, malüllük yahut yaşlılık aylığı bağlanması yahut toptan ödeme yapılması,
b) Hizmetlerine gerek kalmadığı için kontratının feshedilmesi yahut yenilenmemesi,
c) İlgilinin ek 6 ncı hususun ikinci fıkrası uyarınca mukaveleyi feshetmesi,
ç) İlgilinin işe alınma açısından gerekli olan niteliklerden rastgele birini sonradan kaybetmesi,
d) İlgilinin vefatı,
hallerinden birinin vuku bulmasından ötürü hizmet mukavelesi sona erenlere, misyon yapmakta olduğu durum unvanı itibariyle, Devlet Memurları Kanununa nazaran girebilecekleri hizmet sınıfındaki tıpkı yahut gibisi takım unvanı temel alınarak hizmet yılı ve tahsil durumu birebir olan emsali çalışana 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kararlarına nazaran bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi fiyatını geçmemek üzere, … çalışılan her tam hizmet yılı için ayrılış tarihindeki hizmet kontratında yazılı aylık brüt fiyat fiyatında iş sonu tazminatı ödenir. Bir yıldan artan mühletler için de, tam yıl için hesaplanan ölçüden o müddete isabet eden fiyat kadar ödeme yapılır. …” düzenlenmesine yer verilmiştir.
Birebir Temeller’in “Sözleşmenin feshi” başlıklı Ek 6. hususunun ikinci fıkrasında; “Personel; kendi isteği ile bir ay evvelce haber vermek şartıyla …. mukaveleyi tek taraflı feshedebilir.” kuralı yer almıştır.
HUKUKİ KIYMETLENDİRME:
İş sonu tazminatı, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. hususunda yer alan “kıdem tazminatı” temel alınmak suretiyle ortaya çıkan, kamu kurumlarında istihdam edilen kontratlı çalışanın kontratının feshedilmesi ya da yenilenmemesi halinde, yeni bir iş edinmede karşılaşacağı zahmetler ve kamu hizmetine sağladığı katkı göz önüne alınarak, geçmiş hizmetlerine karşılık olmak üzere kontratlı çalışana tanınan Devlet memurlarının emekli ikramiyesi ve çalışanların kıdem tazminatına emsal bir hak olduğu anlaşılmaktadır.
19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin 109. unsurunda tazminat konusu düzenlenmiş ve tazminat konusunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. unsurunun (B) fıkrasına istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Esaslar’a atıf yapılmıştır. Lakin, atıf yapılırken idari hizmet kontratının mühlet bitiminde yenilenmemesi tazminat ödenmesini içermekle birlikte istifa eden işçi için tazminat ödenmesi noktasında açık bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Yönetmeliğin anılan 109. unsuru tazminat konusunda Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Esaslar’a atıf yaptığına ve anılan Esaslar’a nazaran de istifa eden işçiye tazminat ödeneceğine yönelik düzenleme bulunduğuna nazaran, kendi isteğiyle istifa edenlere de bu kapsamda iş sonu tazminatı ödenmesi hakkaniyet gereğidir.
Uyuşmazlık konusu olayda; kontratlı mühendis olarak 31/12/2013 tarihinde davalı yönetimde vazifeye başlayan davacının, 20/10/2020 tarihli dilekçe ile vazifesinden çekilme talebinde bulunduğu ve bu talebinin de 27/10/2020 tarihli onay ile uygun görülmesi üzerine, 16/11/2020 tarihinde misyonundan ayrıldığı; 11/12/2020 tarihinde davalı yönetime başvurarak, iş sonu tazminatı ödenmesi talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. hususunun (B) fıkrasına istinaden 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kontratlı İşçi Çalıştırılmasına Ait Temeller’in 7 ve ek 6. hususu kararlarına uygun olarak misyonundan istifa ettiği, hasebiyle hizmet akdinin iş sonu tazminatına hak kazanacak halde son bulduğu, idari hizmet kontratlı işçi statüsünde geçen hizmet müddeti için iş sonu tazminatına hak kazandığı anlaşıldığından, dava konusu Yönetmelik kararında istifa eden işçiye tazminat ödeneceğine yönelik bir karar bulunmadığı münasebeti ile çalışanların Anayasa ile garanti altına alınan toplumsal güvenlik hakkını daraltan nitelikteki bir yorumla, davacının iş sonu tazminatı ödenmesi isteminin reddine ait olarak dava konusu süreçte hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu olayın özelliği de dikkate alındığında, yerleşmiş yargısal içtihatlara nazaran, müracaat tarihinden itibaren mahrum kalınan mali haklara faiz uygulanacağı açık olup, davacının mahrum kaldığı mali meblağların, müracaat tarihi olan (11/12/2020) tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tazmini gerekmektedir.
Bu prestijle, Daire kararının iptal ve kabule ait kısmında sonucu prestijiyle hukuka terslik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı yönetimin temyiz isteminin reddine,
2.Dava konusu düzenleyici süreç tarafından davanın reddine, ferdî sürecin iptaline, nakdî hakların ödenmesi isteminin kabulüne ait Danıştay Onikinci Dairesinin 16/05/2023 tarih ve E:2021/3365, K:2023/2580 sayılı kararının, temyize mevzu iptal ve kabule ait kısmının üstte belirtilen münasebetle ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 12/03/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava, davalı yönetimde kontratlı mühendis olarak görev yapmakta iken kendi isteğiyle misyondan ayrılan davacı tarafından, iş sonu tazminatı ödenmesi talebiyle yaptığı müracaatın reddine ait 28/12/2020 tarih ve E.11700 sayılı süreç ile anılan sürecin desteği olan 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “Tazminat” başlıklı 109. hususunun birinci fıkrasında “kendi isteği ile ayrılanlar/istifa edenler” ibaresinin yer almamasına ait eksik düzenlemenin iptaline ve süreç nedeniyle mahrum kalınan nakdî hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, Bağlantılı Kurum ve Kuruluşlar ile Başka Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Sözleşmeli personel” başlıklı 391. unsurunun birinci fıkrasında, “PTT işçisi, 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin ek 26 ncı ve ek 27 nci unsurlarına nazaran istihdam edilir.” kuralına yer verilmiştir.
375 sayılı Kanun Kararında Kararname”nin “Sözleşmeli işçi istihdamı” başlıklı Ek 27. unsurunun birinci fıkrasında, “14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü unsurunun birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında işçi istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarından teşkilatlanmasına ait Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülenlere ilişkin hizmetler 657 sayılı Kanun ve başka kanunların kontratlı işçi çalıştırılması hakkındaki kararlara bağlı olmaksızın idari hizmet mukavelesiyle istihdam edilen işçi eliyle yürütülür.” kuralı; dördüncü fıkrasında, “Bu kapsamda istihdam edilecek işçide kurumsal hizmetlerin gerektirmesi halinde aranacak tahsil ve yabancı lisan bilgisi koşulu ile öteki koşullar, bunların işe alınmaları, imtihan ve istisnaları, mukavele müddet, yöntem ve asılları, vazife, yetki ve yükümlülükleri, mukavelelerinin feshi ile istihdamlarına dair öbür konular Devlet İşçi Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” kuralı yer almıştır.
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “Tazminat” başlıklı 109. hususunun dava konusu edilen birinci fıkrasında, “Emeklilik, malullük, mevt ve İdari Hizmet Mukavelesinin müddet bitiminde yenilenmemesi nedenlerinden biri ile işten ayrılan işçiye talebi halinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait tarz ve asıllar çerçevesinde PTT’de idari hizmet kontratlı olarak çalıştığı her yıl için tazminat ödenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Üstte yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; 375 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin Ek 27. unsuru ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 391. unsuru uyarınca, PTT çalışanının, 657 sayılı Kanun ve öbür kanunların kontratlı işçi çalıştırılması hakkındaki kararlara bağlı olmaksızın idari hizmet mukavelesiyle istihdam edileceği; kelam konusu çalışanın mali ve toplumsal hakları ile istihdamına ait adap ve asılların yönetmelikle düzenleneceği; bu kapsamda, 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin dava konusu edilen 109. unsurunda de işten ayrılan işçiye tazminat/iş sonu tazminatı ödenmesine ait adap ve asılların düzenlendiği; bu düzenlemede, “emeklilik, malullük, mevt ve idari hizmet kontratının mühlet bitiminde yenilenmemesi” nedenlerinden biri ile işten ayrılanlara tazminat ödenmesinin öngörüldüğü; “istifa eden (kendi isteğiyle çekilen)” işçiye ise tazminat ödenmesine yönelik rastgele bir karara yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, PTT’de misyon yapan ve kendi isteğiyle misyonundan ayrılan kontratlı çalışana, iş sonu tazminatı ödenmesi tarafında karar içermeyen Yönetmeliğin 109. unsurunun birinci fıkrasında üst hukuk normlarına ve hukuka karşıtlık görülmemiştir. Kelam konusu düzenlemede “emeklilik, malullük, vefat ve idari hizmet kontratının mühlet bitiminde yenilenmemesi” nedenlerinden biri ile işten ayrılanlara tazminat ödenmesinin öngörüldüğü ve “istifa eden (kendi isteğiyle çekilen)” işçiye tazminat ödenmesine yönelik rastgele bir düzenlemeye yer verilmediği dikkate alındığında; PTT’de vazife yapmakta iken kendi isteğiyle vazifesinden ayrılan davacıya, kelam konusu düzenlemeye istinaden tazminat/iş sonu tazminatı ödenmemesine ait … tarih ve E… sayılı süreçte de hukuka karşıtlık görülmemiştir.
Dava konusu kişisel süreç hukuka uygun olduğundan, ortada tazmini gereken nakdî bir hak da bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davalı yönetimin temyiz isteminin kabulüyle, temyize husus Daire kararının iptal ve kabule ait kısmının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Dava, davalı yönetimde kontratlı mühendis olarak görev yapmakta iken kendi isteğiyle misyondan ayrılan davacı tarafından, iş sonu tazminatı ödenmesi talebiyle yaptığı müracaatın reddine ait … tarih ve E… sayılı süreç ile anılan sürecin desteği olan 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “Tazminat” başlıklı 109. hususunun birinci fıkrasında “kendi isteği ile ayrılanlar/istifa edenler” ibaresinin yer almamasına ait eksik düzenlemenin iptaline ve süreç nedeniyle mahrum kalınan nakdî hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun “Sözleşmeli personel” başlıklı 27. hususunun birinci fıkrasında, “PTT işçisi, 657 sayılı Kanun ve öteki kanunların kontratlı işçi hakkındaki kararlarına tabi olmaksızın idari hizmet mukavelesi ile istihdam edilir.” kuralına; ikinci fıkrasında, “Kamu İşçi Seçme İmtihanına katılanlar ortasından seçilecek olan kontratlı işçinin; işe alma, unvan, sayı, atama, görevlendirme, eğitim, terfi, misyonda yükselme, disiplin, müsaade, misyondan alma, kontratın yenilenip yenilenmemesi yahut sona erdirilmesine ilişkin hususlar Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.” kuralına; beşinci fıkrasında da, “…Bu çalışana, 657 sayılı Kanunun 4 üncü hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait tarz ve asıllar çerçevesinde iş sonu tazminatı ödenir.” kuralına yer verilmiştir.
Anılan Kanun’a istinaden 04/10/2013 tarih ve 28785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “İş sonu tazminatı” başlıklı 102. hususunun birinci fıkrasında, “PTT ile ilişiği kesilen çalışana, Devlet Memurları Kanununun 4 üncü hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait metot ve temeller çerçevesinde hesaplanan iş sonu tazminatı ödenir.” kuralı; ikinci fıkrasında da, “Haklarında işten çıkarma cezasını gerektiren bir kusur nedeniyle disiplin soruşturması devam edenler ile disiplin soruşturması sonucunda işten çıkarma cezası verilerek PTT ile ilişiği kesilenlere ve çekilme isteği onaylanmadan misyonunu terk edenlere iş sonu tazminatı ödenmez. Öbür sebeplerle ilişiği sona erenlere ise iş sonu tazminatı ödenir….” kuralı yer almıştır.
2018 yılında Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmesi ve mevzuatın bu sisteme uygun hale getirilmesi kapsamında, 703 sayılı Kanun Kararında Kararname’nin 87. unsuruyla 6475 sayılı Kanun’un “Sözleşmeli personel” başlıklı 27. unsuru ilga edilmiş; 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile de, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmelik kararları bütünüyle yürürlükten kaldırılmıştır.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, Alakalı Kurum ve Kuruluşlar ile Öteki Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Sözleşmeli personel” başlıklı 391. hususunun birinci fıkrasında, “PTT çalışanı, 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Kararında Kararnamenin ek 26 ncı ve ek 27 nci unsurlarına nazaran istihdam edilir.” kuralına yer verilmiştir.
375 sayılı Kanun Kararında Kararname”nin “Sözleşmeli işçi istihdamı” başlıklı Ek 27. hususunun birinci fıkrasında, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü unsurunun birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında işçi istihdam edilmeyen kamu kurum ve kuruluşlarından teşkilatlanmasına ait Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülenlere ilişkin hizmetler 657 sayılı Kanun ve öteki kanunların kontratlı işçi çalıştırılması hakkındaki kararlara bağlı olmaksızın idari hizmet mukavelesiyle istihdam edilen işçi eliyle yürütülür.” kuralı; dördüncü fıkrasında, “Bu kapsamda istihdam edilecek işçide kurumsal hizmetlerin gerektirmesi halinde aranacak tahsil ve yabancı lisan bilgisi kuralı ile öbür kurallar, bunların işe alınmaları, imtihan ve istisnaları, kontrat mühlet, tarz ve temelleri, misyon, yetki ve yükümlülükleri, mukavelelerinin feshi ile istihdamlarına dair öbür konular Devlet İşçi Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” kuralı yer almıştır.
Anılan düzenlemeye istinaden, 19/11/2019 tarih ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Kontratlı İşçi Hakkında Yönetmeliğin “Tazminat” başlıklı 109. unsurunun dava konusu edilen birinci fıkrasında, “Emeklilik, malullük, vefat ve İdari Hizmet Kontratının mühlet bitiminde yenilenmemesi nedenlerinden biri ile işten ayrılan çalışana talebi halinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait metot ve asıllar çerçevesinde PTT’de idari hizmet kontratlı olarak çalıştığı her yıl için tazminat ödenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu düzenlemede, “emeklilik, malullük, mevt ve idari hizmet kontratının mühlet bitiminde yenilenmemesi” nedenlerinden biri ile işten ayrılanlara tazminat ödenmesinin öngörüldüğü; “istifa eden (kendi isteğiyle çekilen)” çalışana ise tazminat ödenmesine yönelik rastgele bir karara yer verilmediği görülmektedir.
Bu durumda, PTT’de misyon yapan ve kendi isteğiyle misyonundan ayrılan kontratlı işçiye, iş sonu tazminatı ödenmesi istikametinde karar içermeyen Yönetmeliğin 109. unsurunun birinci fıkrasında üst hukuk normlarına ve hukuka karşıtlık görülmemiştir.
Bununla birlikte davacının vazifeye başladığı tarihte yürürlükte bulunan 04/10/2013 tarihli ve 28785 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelikte kendi isteğiyle çekilenlere iş sonu tazminatı ödenmeyeceği tarafında rastgele bir düzenleme bulunmamaktadır.
Öbür taraftan, dava belgesinin incelenmesinden, davalı yönetim ile davacı ortasında akdedilen mukavelenin 14. unsurunun birinci fıkrasında, “PTT ile ilişiği kesilen işçiye, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü hususunun (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ait tarz ve asıllar çerçevesinde hesaplanan iş sonu tazminatı ödenir.” kararına yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının davalı yönetimde, idari hizmet kontratlı mühendis olarak çalışmaya başladığı tarih ile dava konusu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih ortasında iş sonu tazminatı bakımından kazanılmış hakkı bulunduğunun kabulü gerektiğinden, davacının yalnızca kontrat başlangıç tarihi ile dava konusu Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 19/11/2019 tarihine kadar olan müddet bakımından iş sonu tazminatının ödenmesi gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.
