KDK açıkladı; kontratlı öğretmenin eşinin sıhhat mazereti sebebiyle il içi nakil talebi yapılabilir mi?

Sözleşmeli Türkçe öğretmeni olarak misyon yapmakta olan başvuranın, eşinin taşikardi rahatsızlığından ötürü hayati tehlikesinin bulunduğunu, tam teşekküllü hastane olan Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi ya da Erzurum Şehir Hastanesinde tedavisinin yapıldığını, Erzurum ilçesinden tedavisi için İl merkezine gidiş gelişlerinin güç olduğunu belirerek, merkez ilçelere (Palandöken, Yakutiye, Aziziye) nakil talebi hakkında Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 24/07/2026 tarih ve 2026/13941-S.26.18928 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Erzurum Ortaokulu’nda kontratlı Türkçe öğretmeni olarak vazife

yapmakta olduğunu, eşinin taşikardi rahatsızlığından ötürü hayati tehlikesinin bulunduğunu, tam teşekküllü hastane olan Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi ya da Erzurum Şehir Hastanesinde tedavisinin yapıldığını, Erzurum ilçesinden tedavisi için İl merkezine gidiş gelişlerinin güç olduğunu belirerek, merkez ilçelere (Palandöken, Yakutiye, Aziziye) naklini talep etmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

V. KIYMETLENDİRME VE GEREKÇE

10. Başvuran, Erzurum ili ilçesinde kontratlı öğretmen olarak görev yapmakta olup, eşinin “Supraventriküler Taşikardi (SVT)” rahatsızlığı sebebiyle tedavisinin sürdürülebileceği il merkezine (Yakutiye, Palandöken, Aziziye ilçeleri) atanmasını yahut görevlendirilmesini talep etmektedir.

13. Başvuranın vazife yeri olan İlçesindeki devlet hastanesinin 2. basamak sıhhat kuruluşu olduğu ve bünyesinde kardiyoloji uzmanı bulunmadığı, hastanın takip ve tedavisinin Kurumlarında yapılamayacağının Karayazı Kaymakamlığı Karayazı Türk Eczacıları Birliği İlçe Devlet Hastanesi’nin 22.01.2026 tarih sayılı resmi yazısıyla sabit olduğu, başvuranın eşinin, acil müdahale gerektiren atakları sırasında başvurabileceği 3. basamak sağlık tesislerinin (Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Erzurum Şehir Hastanesi) ise il merkezinde yer aldığı anlaşılmıştır.

14. Dosya kapsamında yer alan yönetim yanıtlarında da belirtildiği üzere İlçesi ile İl merkezindeki hastaneler bölgesi arasındaki uzaklığın 112 kilometre olduğu ve kelam konusu güzergahta karayolu ulaşımının ortalama 1,5 saat sürdüğü görülmektedir. Somut olayda, kalp atım suratının 234/dk düzeylerine ulaştığı ve şuur kaybı (senkop) tablosunun geliştiği anlaşılan hastanın, acil ve nitelikli tıbbi müdahaleye ihtiyaç duyduğu açıktır. Bünyesinde kardiyoloji uzmanı bulunmayan ilçe hastanesi şartlarından, tam teşekküllü bir merkeze karayolu ile yapılacak 1,5 saatlik bir sevkin; hastanın içinde bulunduğu klinik

tablonun ciddiyeti gözetildiğinde, hayat hakkı bağlamında telafisi güç tıbbi riskler barındırabilecektir.

15. Anayasa’nın 17′ nci maddesinde herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını muhafaza ve geliştirme hakkına sahip olduğu teminat altına alınmıştır. Bununla birlikte Anayasa’nın 56′ ncı maddesinde yer alan sıhhat hakkı; niteliği gereği devlet tarafından olumlu müdahale gerektiren olumlu statü hakları arasında yer

almaktadır. Bu hakkın bir gereği olarak devlete, sadece sıhhat hakkına erişmek isteyen kimselere müdahale etmeme değil, tıpkı vakitte bireylerin sıhhat hakkına erişiminde etkin bir rol oynama ödevi yüklenmektedir.*

*-Kamu Denetçiliği Kurumu, Tavsiye Kararı, Başvuru No:2025/13674, K.T.19.01.2026

16. Ayrıca İdare hukukunda takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu faydası ve hizmet gerekleri ile sonludur. Gözübüyük*, yönetimin; bir yetkiyi kullanmasının, belirli bir şeyi yapmasının ya da belirli bir davranışta bulunmasının kesin bir halde buyrulması olarak söz ettiği bağlı yetkinin aksine; yetkiyi

kullanmakta yahut kullanmasının gereklerini saptamakta az ya da çok serbestisinin bulunmasını yani yönetimin birden çok tahlil yoluna sahip olmasını, takdir yetkisi olarak nitelendirmektedir.

*- GÖZÜBÜYÜK A. Onur, Yönetsel Yargı, Güncelleştirilmiş 30. Basım, Turhan Kitabevi, Ankara, 2010, s.241.

17. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, Valilik makamına il içindeki kamu vazifelilerinin misyon yerlerini değiştirme yahut görevlendirme konusunda yetki sunmaktadır. Dakikaların dahi ölümcül sonuçlar doğurabileceği hayati bir kardiyolojik rahatsızlıkta, bürokratik mahzurların ve formu mevzuat yorumlarının insan hayatının önüne geçmesi “ölçülülük”* ve “hakkaniyet”** unsurlarıyla bağdaşmamaktadır. İdare her ne kadar kontratlı işçi mevzuatının lafzi yorumundan hareketle başvuranın il içi görevlendirme talebine olumlu karşılık vermemiş olsa da; idari düzenlemelerin Anayasa ile teminat altına alınan ömür hakkı ve sıhhat hakkının özünü zedeleyecek halde katı uygulanmaması gerekmektedir. Bu kapsamda yönetimin takdir yetkisini, anayasal teminat altındaki ömür ve sıhhat hakkını koruyacak yönde kullanarak başvuranın eşinin 3. basamak sıhhat tesislerine acil erişimini sağlayacak bir idari süreç tesis etmesi gerekmektedir.

*- Ölçülülük unsurunu kısaca; alınan önlemin, ulaşılmak istenen hukuka uygun hedefi gerçekleştirmek bakımından en uygun ve hakları mümkün olan en az biçimde sınırlayacak ve de bireye verilecek ziyanla kamunun elde edeceği fayda arasında en yüksek istikrarın sağlanmasına hizmet edecek formda belirlenmesini sağlayacak ölçüt olarak tanımlamak mümkündür. (LOCKYDON, “Administrative Law-Europeanisation and Proportianality” (Aktaran:OĞURLU, Karşılaştırmalı İdare Hukukunda Ölçülülük İlkesi, s.177).

**- Kararın müspet hukuk kurallarının yanında bilhassa hukuk kurallarının boşluklarını doldurmak ve müspet hukukun yetersizliklerini telafi etme hedefine yönelik olarak uygulanması (Sohn, L. B. (1988). Equity in international law. American Society of International Law Proceedings, Vol. 82, 277-291.) ve adaletli bir sonuca ulaşılmasıdır. (Lowe, V. (1989). The role of equity in international law. Australian Year Book of International Law, 12, 54-81.)

18. Dosya kapsamında; başvuranın eşinin sıhhat durumundaki aciliyet, hastalığın risk potansiyeli ve İlçesinin 3. basamak sıhhat tesislerine olan 112 km’lik fiziki uzaklığı birlikte değerlendirildiğinde, yönetimin kamu gücünü ve takdir yetkisini başvuranın eşinin sıhhat ve hayat hakkını koruyacak yönde kullanması gerektiği bu kapsamda hayati tehlike arz eden sıhhat mazereti nedeniyle, 3. basamak sıhhat kuruluşlarına acil erişim imkanı bulunan merkez ilçelerden birine (Aziziye, Palandöken yahut Yakutiye) başvuranın atanması yahut görevlendirilmesi konusunda yönetimlere tavsiyede bulunulmasının hukuka,

hakkaniyete ve insan haklarına uygun olacağı sonuç ve görüşüne varılmıştır.

VII. KARAR

-Açıklanan münasebetlerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,

-Başvuranın; eşinin hayati tehlike arz eden sıhhat mazereti kapsamında, 3. basamak sıhhat kuruluşlarına acil erişim imkanı bulunan merkez ilçelere (Aziziye, Palandöken yahut Yakutiye) görevlendirmesinin/atamasının yapılması konusunda ERZURUM VALİLİĞİNE VE MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili yönetimler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek sürecin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin mecburî olduğuna,

-Kararın BAŞVURANA ve ERZURUM VALİLİĞİ ile MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA bildirimine,

-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Bu bilgiler haricinde hukuksal münasebetler ve mevzuat yönünden mevzuyu ayrıntılı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 24/07/2026 tarih ve 2026/13941-S.26.18928 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için

Ahmet KANDEMİR