Öğretmen Haber Eğitim Dünyasının Son Gelişmeleri
Memur-Sen Genel Merkezi’nde düzenlenen basın toplantısında, Eğitim-Bir-Sen tarafından orta tatil uygulamasına yönelik Türkiye genelinde gerçekleştirilen saha araştırmasının sonuçları kamuoyuna açıklandı.
Gerçekleştirilen araştırmada öğretmen, okul yöneticisi, öğrenci ve velilerin büyük kısmının orta tatil uygulamasının kaldırılmasına karşı olduğu ve mevcut uygulamanın eğitim takvimini daha istikrarlı hale getirdiği tabir edildi.
Basın mensuplarına hitap eden Memur-Sen ve Eğitim-Bir-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, 81 vilayette yaklaşık 120 bin öğretmen, okul yöneticisi, öğrenci ve velinin iştirakiyle gerçekleştirilen araştırmaya ait değerlendirmelerde bulundu.
ABD ve işgal rejiminin İran’a saldırmasına değinen Yalçın, “Coğrafyamız adeta bir ateş çemberi içerisindedir. Amerika’nın ve israilin İran’a yönelik hücumları ve coğrafyanın tamamının bundan etkilendiği tarihi ve sorunlu günlerden geçiyoruz. İran’da 160 kız öğrencinin hayatını kaybettiği, eğitim topluluğundan hepimizin yüreklerini parçalayan bir tabloyu da yaşamış durumdayız. Münasebetiyle eğitimciler olarak bu çocukların katledilmesinden son derece müteessir olduğumuzu tabir etmek isteriz.” dedi.
İstanbul’da katledilen Fatma Işık Çelik’e de değinen Yalçın, “Geçen hafta gündemimiz, eğitimde öğretmenimiz Fatma Işık Çelik’in hayatını kaybettiği bir olayla geçti. Son derece üzgünüz. Zira Fatma Parıltı Çelik öğretmenimiz, yalnızca çocukları geleceğe hazırlamak, bu millete, memlekete ve insanlığa yararlı bireyler yetiştirmek için kendisini adamış bir eğitimciydi. Lakin bunun bedelini hayatıyla ödeyen kurbanlardan biri oldu. Bu durumdan son derece etkilendik. Eğitim çalışanları olarak bir günlük iş bırakma aksiyonu gerçekleştirerek İstanbul ölçeğinde reaksiyonumuzu ortaya koyduk. Buna ait demeçlerimizle, halimizle ve eylemliliğimizle bu tıp hadiselerin bir daha yaşanmaması istikametindeki beklentilerimizi lisana getirdik.” biçiminde belirtti.
“Ara tatil uygulamasının değerlendirilmesi”
Bu iki değerli gündem nedeniyle, geçen hafta açıklamayı planladıkları “Ara Tatil Uygulamasının Değerlendirilmesi” raporunu bu haftaya ertelediklerini belirten Yalçın, şunları aktardı:
“Türkiye’de eğitim öğretime dair her alanda gerek alanda gerek akademik alanda tüm çalışmalarımıza devam ederek Eğitim-Bir-Sen’in esaslı akademik sendikacılık geleneğini devam ettirmeye değer veriyoruz. 2019 yılında başlanan orta tatil modeli son yıllarda gerek bürokratik alanlarda gerek alanda gerekse akademik toplulukta bedellendirilen bir uygulama haline gelmiştir. Bu noktada Türkiye’nin en büyük eğitim örgütlenmesine ve teşkilatına sahip sivil toplum örgütü olarak sahanın gerçekliğini yansıtmak bizim en büyük misyonlarımızdan biridir.”
“Türkiye’nin 81 vilayetinde 119 bin 709 paydaşın katıldığı araştırmamızın sonuçlarını kamuoyu ile paylaşıyoruz”
Yalçın, “Örgütlü gücümüzün büyüklüğünü kullanarak orta tatillerin alandaki yansımalarını ve paydaşlar üzerindeki tesirlerini ve uygulama süreçlerini pahalandırmak maksadıyla bu çalışmayı yapma gereği duymuştur. Bu bağlamda bu vakte kadar yapılmış olan çalışmaların en kapsamlısını gerçekleştirerek Türkiye’nin 81 vilayetinde 119 bin 709 paydaşın katıldığı araştırmamızın sonuçlarını kamuoyu ile paylaşıyoruz. Okul yöneticisi, öğretmen, öğrenci ve velinin iştirakiyle yürüttüğümüz ‘Ara Tatil Uygulamasının Kıymetlendirilmesi: Okul Yöneticisi, Öğretmen, Veli ve Öğrenci Araştırması’ başlıklı çalışmamız orta tatil uygulamasının öğretmenler, öğrenciler ve veliler tarafından nasıl karşılandığını ortaya koyarken, uygulamanın güçlü taraflarını ve geliştirilmesi gereken alanlarını da kapsamlı biçimde tahlil etmektedir.” tabirlerine yer verdi.
“Ara tatil için kasım ve nisan ayları belirlenmiştir”
Açıklamasının devamında Yalçın, “Türkiye’de 2019-2020 eğitil-öğretim yılı prestijiyle hayata geçirilen orta tatil modeli, akademik takvimin rasyonel bir istikrara kavuşturulması ve öğrenme süreçlerinde sürekliliğin sağlanması maksadıyla kurgulandı. Okullarda zarurî olan 180 iş günü çalışma müddetinde bir değişiklik yapılmadan 13 haftalık yaz tatilinin 2 haftası yıl içinde kullanılmak suretiyle 11 haftaya indirilmiştir. Orta tatil için kasım ve nisan ayları belirlenmiştir. Araştırma Türkiye genelinde online anket tekniği ile yapılmıştır. Araştırma, sadece devlet okulunda vazife yapan öğretmen ve okul yöneticilerini, ortaokul ve ortaöğretim öğrencilerini ve temel eğitim ile ortaöğretimde çocuğu tahsil gören velileri kapsamaktadır. Datalar, 10-21 Aralık 2025 tarihleri ortasında tüm Türkiye genelinde online olarak toplanmıştır.” dedi.
“Türkiye’nin 81 vilayetinde toplam 119 bin 709 paydaşın iştirakiyle gerçekleştirilen en kapsamlı saha araştırmasıdır”
Yapılan araştırma ile ilgili bilgi veren Yalçın, şunları aktardı:
“Araştırma, uygulamanın alandaki yansımalarını datalarla ortaya koymak gayesiyle Türkiye’nin 81 vilayetinde toplam 119 bin 709 paydaşın (öğretmen, yönetici, öğrenci ve veli) iştirakiyle gerçekleştirilen en kapsamlı saha araştırmasıdır. Araştırmaya 55 bin 126 öğretmen, 7 bin 792 yönetici, 20 bin 675 öğrenci ve 36 bin 116 veli katılmıştır. Örneklemin bu derece geniş ve çeşitlilik arz etmesi, orta tatil uygulaması hakkındaki tüm ilgili kümelerin görüşlerinin güçlü bir biçimde saptanmasına taban hazırlamıştır.
Araştırma bulguları, orta tatilin eğitim öğretim süreçlerine tesirine ait farklı paydaşların tecrübelerini görünür kılmakta; uygulamanın akademik muvaffakiyet, motivasyon, aile hayatı ve toplumsal gelişim üzerindeki yansımalarına dair değerli bilgiler sunmaktadır. Çalışma, sadece mevcut durumu tespit eden bir rapor değil, tıpkı vakitte eğitim takviminin daha verimli ve istikrarlı biçimde yapılandırılmasına katkıda bulunacak teklifleri de içeren bir rehber niteliğindedir.
OECD ülkeleri ile yapılan karşılaştırmalarda Türkiye, 180 iş günü ile ortalama bir düzeydedir. Lakin Avrupa ülkelerinde yaz tatillerinin genel olarak 8-12 hafta ortasında değiştiği, Türkiye’nin ise 2019 düzenlemesiyle yaz tatilini 11 haftaya indirerek Avrupa standartlarına yaklaştığı görülmektedir. Birçok Avrupa ülkesinde (Fransa, Belçika, Hollanda vb.) yılda dört yahut beş orta tatil uygulanırken, Türkiye’deki üç orta tatil (kasım, yarıyıl, mart/nisan) uygulaması milletlerarası eğilimlerle uyumludur.”
“Bakanlığın orta tatili kaldırma istikametindeki muhtemel bir kararını desteklememektedir”
Araştırma sonuçları, orta tatil uygulamasının tüm paydaş kümeleri tarafından yüksek seviyede sahiplenildiği belirten Yalçın, “Olası bir kaldırma kararına yönelik katılmama oranı öğretmenlerde yüzde 88,2, okul yöneticilerinde yüzde 72,1 ve velilerde yüzde 70,5 olarak kaydedilmiştir. Bilhassa öğrencilerin (lise yüzde 85,7; ortaokul yüzde 78,4) uygulamayı devam ettirme istikametindeki iradesi dikkat caziptir. Bakanlığın orta tatili kaldırma tarafındaki muhtemel bir kararını desteklerim diyen velilerde oran, erkek velilerde yüzde 18,3 iken bayan velilerde yüzde 23,6’dır. İkimiz de çalışıyoruz diyen velilerin yüzde 76,2’si, yalnızca ben çalışıyorum diyen velilerin yüzde 71,2’si, ikimiz de çalışmıyoruz diyen velilerin yüzde 67,9’u, yalnızca eşim çalışıyor diyen velilerin yüzde 64,3’ü, Bakanlığın orta tatili kaldırma istikametindeki muhtemel bir kararını desteklememektedir. Araştırmaya katılanların büyük çoğunluğu (öğretmen yüzde 87,3, yönetici yüzde 69,4, veli yüzde 63,8) mevcut modelin eğitim takvimini daha istikrarlı ve verimli bir yapıya kavuşturduğu görüşündedir.” formunda belirtti.
Ara tatil öğrencilerin motivasyonunu artırıyor
Açıklamanın devamında Yalçın, şunları kaydetti:
“Kamuoyundaki yaygın telaşların tersine, öğretmenlerin yüzde 86,9’u orta tatillerin öğrenme kaybına yol açtığı tezine katılmamaktadır. Misal biçimde, öğretmenlerin yüzde 82,7’si ve öğrencilerin yaklaşık yüzde 80’i (lisede yüzde 80,6, ortaokulda yüzde 78,1) tatil sonrası derslere ahenk sağlama konusunda rastgele bir kronik zahmet yaşanmadığını belirtmiştir. Bulgular, orta tatillerin öğrenme kaybına yol açmadığını ortaya koymaktadır. YKS’ye hazırlanan 12. sınıf öğrencilerinin yüzde 90,6’sı ve LGS imtihanına hazırlanan 8. sınıf öğrencilerinin yüzde 86,6’sı, orta tatilin ders çalışma tertiplerini bozmadığını tabir etmiştir. Emsal formda öğretmenlerin yüzde 86,4’ü de bu kümelerin akademik temposunun olumsuz etkilenmediğini belirtmektedir.
Ara tatillerin, öğrencilerin biriken akademik yorgunluğunu giderme ve motivasyon yenileme noktasında fonksiyonel bir araç olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin yüzde 87,3’ü bu periyotların bilişsel ve duygusal tazelenme sağladığını teyit etmektedir. Çalışan ebeveynlerin çocuk bakımı noktasında önemli bir mağduriyet yaşadığına dair hipotez, saha datalarıyla doğrulanmamıştır. Her iki ebeveyni çalışan ailelerin yüzde 76,2’si uygulamanın kaldırılmasına karşı çıkmaktadır. Velilerin büyük bir kısmı, orta tatilin müsaade almalarını zarurî kılmadığını yahut iş yerinde sorun oluşturmadığını belirtmiştir. Bu oran lise velilerinde yüzde 80,3, okul öncesi velilerinde yüzde 69,6’dır. Velilerin yaklaşık yüzde 50’si, tatil periyotlarında verilen ağır ödev ve projelerin, uygulamanın dinlenme ve tazelenme maksadını gölgelediğini belirtmektedir.
Ortalama her üç veliden ikisi orta tatillerin çocuğunun ferdî gelişim faaliyetlerine vakit ayırmada kıymetli bir rol oynadığını söz etmektedir. Buna ilaveten orta tatilde, okul periyodunda vakit bulamadığı kitapları okumak yahut hobileriyle (müzik, fotoğraf, spor vb.) ilgilenmek için vaktinin olduğunu belirten öğrenciler; ortaöğretim kademesinde yüzde 81,2 iken, ortaokul kademesinde yüzde 75’tir. Öğretmenlerin yüzde 88,9’u ve velilerin (kademe bazlı değişmekle birlikte) ortalama yüzde 70-77’si orta tatilleri ailece kaliteli vakit geçirmek için değerli bir fırsat olarak görmektedir. Öğretmenlerin yüzde 52,3’ü mesleksel gelişim faaliyetlerinin dinlenme muhtaçlığıyla kronolojik olarak çakıştığını, yöneticilerin ise yüzde 46,5’i bu faaliyetlerin niteliksel verimliliğinin düşük olduğunu söz etmektedir. Verimlilik tenkitlerine karşın, öğretmenlerin yüzde 89,6’sı ve yöneticilerin yüzde 72,3’ü orta tatil uygulamasının genel iş performansını yıl uzunluğu olumlu etkilediği görüşündedir.”
Konuyla ilgili teklifler sunan Yalçın, “Araştırma sonuçlarından elde edilen bilgilere nazaran Türkiye’deki orta tatil uygulamasının büsbütün kaldırılması yerine verimliliğini artırmak ve paydaşların beklentilerini karşılamak ismine şu teklifler geliştirilmiştir.” dedi.
“Ara tatil modelinin korunması hasebiyle kaldırılmaması önerilmektedir”
“Ara tatil uygulamasının devamlılığı sağlanmalıdır.” diyen Yalçın, “Saha araştırması, öğretmenlerin, yöneticilerin, velilerin ve öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun orta tatillerin kaldırılmasına karşı olduğunu göstermektedir. Bu güçlü toplumsal dayanak ve uygulamanın OECD standartları ve milletlerarası eğilimlerle uyumlu olması nedeniyle, orta tatil modelinin korunması hasebiyle kaldırılmaması önerilmektedir.” diye konuştu.
“Ara tatillerde öğrencilere akademik yüklü ağır ödevler vermek yerine öğrenciyi gerilime sokmayacak teşvik edici faaliyetler önerilmelidir”
Ödev ve proje yükü dengelenmesi gerektiğini aktaran Yalçın, “Her iki veliden biri ve birçok öğrenci, orta tatilde verilen ödevlerin tatilin dinlenme maksadına ulaşmasını engellediğini ve gerilim oluşturduğunu belirtmiştir. Hasebiyle orta tatillerde öğrencilere akademik yüklü ağır ödevler vermek yerine kitap okuma, hobilerle ilgilenme ve toplumsal etkinliklere yönlendirecek, öğrenciyi gerilime sokmayacak teşvik edici faaliyetler önerilmelidir.” diye konuştu.
“Çalışan veliler için dayanak sistemleri güçlendirilmelidir”
“Çalışan veliler için takviye sistemleri güçlendirilmelidir.” diyen Yalçın, “Genel olarak veliler çocuk bakımı konusunda zorlanmadıklarını belirtse de bilhassa okul öncesi ve ilkokul kademesinde çocuğu olan velilerin yaklaşık yüzde 30’a yakını planlama ve bakım bahislerinde ekstra uğraş sarf etmektedir. Bilhassa küçük yaş kümesindeki çocukları olan çalışan ebeveynler için orta tatil devirlerinde okul bünyesinde yahut yerel yönetimlerle iş birliği içinde isteğe bağlı toplumsal, kültürel, sportif kamplar yahut atölye çalışmaları organize edilmelidir.” biçiminde belirtti.
“MEB, elinde bu çeşit bilimsel bilgiler varsa kamuoyuyla paylaşarak uygulamanın pedagojik yararlarını vurgulamalı ve yanlış algıları düzeltmelidir”
Kamuoyundaki yanlış algılar ve mevcut korkular giderilmesi gerektiğin söyleyen Yalçın, konuşmasının devamında şunları söyledi:
“Araştırma; orta tatillerin öğrenme kaybına yol açtığı, imtihan hazırlığını (LGS/YKS) bozduğu yahut tatil dönüşü adaptasyon sorunu yaşattığı istikametindeki yaygın kanaatlerin alanda (öğretmen, yönetici, öğrenci ve veli nezdinde) karşılığı olmadığını ortaya koymuştur. Milli Eğitim Bakanlığı, elinde bu tür bilimsel datalar varsa kamuoyuyla paylaşarak uygulamanın pedagojik yararlarını (öğrenme kaybının yaşanmadığı, motivasyon artışı, yorgunluğun atılması vb.) vurgulamalı ve yanlış algıları düzeltmelidir. Orta tatilin LGS/YKS imtihanlarına hazırlık sürecinde ders çalışma nizamını bozduğunu lisana getiren öğrencilerin oranı 12. sınıflarda yüzde 6, 8. sınıflarda yüzde 8,2 iken, öğretmenlerde (yüzde 8,3) misal seviyede bu niyet varken, yöneticiler ise ders çalışma sistemini bozduğunu biraz daha fazla (yüzde 20,1) oranda düşünmektedir. Hasebiyle bu mevcut telaşlar da göz gerisi edilmemeli; 8 ve 12. sınıf öğrencileri üzerindeki müfredat yetiştirme baskısını azaltmak ismine, bu kademelerde orta tatillerin isteğe bağlı kurslar yahut rehberlik odaklı etkinliklerle desteklenmesi ya da bu sınıflar için takvimin daha esnek hale getirilmesi değerlendirilmelidir. Tatil dönüşlerindeki odaklanma kaybını önlemek gayesiyle, orta tatilin bitimindeki birinci iki günün ağır akademik ders yerine adaptasyon ve toplumsal aktiflik odaklı geçirilmesi planlanmalıdır. Dezavantajlı bölgelerdeki öğrencilerin tatili verimsiz, boş vakit olarak geçirmemesi için bu bölgelerdeki okullara özel bütçe ayrılarak kültürel seyahatler ve fiyatsız malzeme takviyesi sağlanmalıdır.”
Ara tatil takviminde bölgesel ve okul bazlı esneklik önerisi
Bölgesel ve okul bazlı esneklikler ile dini bayram tatillerinin kıymetlendirilmesi yapılması gerektiğini lisana getiren Yalçın, “Türkiye’nin geniş coğrafyası ve iklim çeşitliliği göz önüne alındığında, orta tatil tarihlerinin verimliliği tartışma konusu olabilir. Bununla birlikte Ramazan Bayramı’nın son iki yıl ve Kurban Bayramı’nın ise bu yıl eğitim öğretim yılının ikinci devrine denk gelmesi ve bu dini bayram tatillerinin de uzun bir müddet eğitim öğretim devirlerinin içerisinde kalması da tatillerin mühletinin çok fazla olacağı tartışma konusu olmaktadır. Bakanlık son iki yıldır ikinci devir orta tatilleri Ramazan Bayramı ile birleştirmiş ve mart aylarında uygulamıştır. Bu bayram tatillerinin her yıl yaklaşık 11 gün geriye gittiği göz önüne alındığında orta tatillerin pozisyonlanacağı yer biraz daha karmaşık hale gelecektir. Hasebiyle orta tatillerin takvimi belirlenirken, pedagojik dengeyi bozmayacak formda, bölgelerin iklim koşulları ve mahallî muhtaçlıkları ile dini bayramların tatilleri de dikkate alınarak iki orta tatilden birinin süreksiz müddet kaldırılarak yarıyıl tatilinin üç haftaya çıkarılması yahut bu müddetin yaz tatili başlangıcına eklenmesi üzere genel, bölgesel ve okul bazlı esnek takvim modelleri üzerinde durulmalıdır.” dedi.
Mesleki gelişim faaliyetleri revize edilmelidir
Son olarak Yalçın, “Araştırmanın en dikkat cazip bulgularından biri, öğretmen ve yöneticilerin ara tatillerdeki mesleksel gelişim çalışmalarını verimli bulmaması ve bu faaliyetlerin dinlenme gereksinimiyle çakışmasıdır. Hasebiyle orta tatillerde düzenlenen mesleksel çalışmaların içeriği daha verimli ve ilgi alımlı hale getirilmeli, öğretmenlerin dinlenme muhtaçlığı gözetilerek bu faaliyetlerin bir kısmı uzaktan eğitim yoluyla yahut esnek ve öğretmenlerin kendi gereksinimlerine nazaran seçebileceği modüllerden oluşması sağlanmalıdır.” tabirlerine yer verdi.
